Vikipedi özgür ansiklopedi Kurtce sayfasından yönlendirildi Türkiye de konuşur sayısı en çok olan ve sıklıkla kısaca Kür

Vikipedi ozgur ansiklopedi Kurtce sayfasindan yonlendirildi Turkiye de konusur sayisi en cok olan ve siklikla kisaca Kurtce olarak adlandirilan Kurt lehcesi icin Kurmanci Kurtcesi sayfasina bakiniz KurtceKurdi كوردی Kurdi 91 1 93 Ana dili olanlarTurkiye Irak Iran Suriye Ermenistan AzerbaycanBolgeMezopotamya Anadolu HorasanKonusan sayisi26 milyon 160 2020 2022 91 2 93 Dil ailesiHint Avrupa dil ailesi Hint Iran dilleriIran dilleriBati IranKuzeybati IranKurtceDiyalektlerKurmancca Soranice KelhuriceYazi sistemiLatin Arap Fars Kiril SuryaniResmi durumuResmi dil 160 Irak 91 3 93 160 Kurdistan Bolgesel Yonetimi 91 4 93 Kuzey ve Dogu Suriye Ozerk Yonetimi 91 5 93 Taninmis azinlik dili 160 Ermenistan 91 6 93 Dil kodlariISO 639 1kuISO 639 2kurISO 639 3kur Kurtce Kurdi کوردی Kurtce telaffuz 160 kʊrdiː Hint Avrupa dil ailesine bagli Hint Iran dillerinin bati Iran koluna giren ve Turkiye nin dogu ve guneydogusu Suriye nin kuzeyi Irak in kuzeyi ve kuzeydogusu ile Iran in batisinda yasayan Kurtler tarafindan konusulan bir dildir 91 7 93 91 8 93 Kurtce Irak ta Irak a bagli Kurdistan Bolgesel Yonetimi nde ve de facto ozerk olan Kuzey ve Dogu Suriye Ozerk Yonetimi nde 91 a 93 resmi dil statusune sahiptir Kurtcenin yukarida belirtilenler haricinde Ermenistan Gurcistan Turkmenistan Lubnan Afganistan Rusya gibi ulkelerde az sayida konusani bulunmaktadir 91 10 93 Kurtcenin lehceleri Kurmanci Kuzey Kurtcesi Soranice Orta Kurtce ve Kelhurice dir Guney Kurtcesi ancak Turkiye de Kurtce ile kastedilen buyuk oranda bu dilin ulkede en cok konusulan lehcesi olan Kurmancidir Lekce de bircok dil bilimci tarafindan Kurtcenin lehcelerinden biri olarak kabul edilir 91 11 93 Kurtce genel olarak kuzeybati Iran dilleri icinde siniflandirilsa da kuzeybati Iran dilleri kolunda bulunmayan guneybati Iran dilleri koluna ait bircok ozellik tasimaktadir 91 12 93 91 13 93 ve Kuzey Orta ve Guney lehceleriyle kuzeybati Iran dilleri ve guneybati Iran dilleri arasinda yer alan bir dialect continuum olarak konumlandirilmaktadir 91 14 93 91 15 93 91 16 93 Diller degistir kaynagi degistir Kurtce adi altinda Kurmanci Kurtcesi Kuzey Kurtcesi Soranice Orta Kurtce ve Kelhurice Guney Kurtcesi olmak uzere uzerinde fikir birligi saglanmis uc grup bulunmaktadir Dorduncu bir degiske olan Lekcenin uc Kurt dilinden biri olarak mi yoksa iliskili bir dil mi sayilmasi gerektigi konusunda fikir birligi bulunmamaktadir 91 17 93 91 18 93 91 19 93 91 20 93 91 21 93 91 22 93 91 23 93 Lekce Kurtce ile Lurcanin her ikisiyle yuksek oranda benzerlik gostermesi nedeniyle Kurtce ile Lurca arasinda kalmis bir gecis dili lehcesi olarak da gorulmektedir 91 24 93 91 25 93 Kurmanci veya Kuzey Kurtcesi degistir kaynagi degistir Ana madde Kurmanci Kurtcesi Kurmanci Kurtcesi en yaygin konusulan Kurt dilidir 15 17 milyon kisi 91 26 93 tarafindan Turkiye Suriye Irak Iran ve Ermenistan da konusulmaktadir 1930 lu yillardan itibaren Kurmanci Kurtcesi Kurt Latin alfabesi ile yazilmakta ve su anda dil genisletme surecini yasamaktadir 91 27 93 Cizre deki Botani lehcesini olcunlu lehce yapma yonunde cabalar vardir Bu sive Kamuran Bedirxan tarafindan 1920 lerde Kurt dilbilgisi uzerine yazilan kitap icin temel olarak alinmistir Kurmanccanin lehceleri 91 28 93 Bati Suriye nin Halep ilinde Turkiye de kabaca Firat in batisindaki illerde Elazig Tunceli Sivas Konya Ankara Aksaray Kirsehir ve Iran in Horasan bolgesinde konusulur Guneydogu Hakkari ilinde Irak in Duhok ve Erbil bolgesinde ve Iran in Bati Azerbaycan ilinde konusulur Merkezi Turkiye de Suriye nin Haseke ilinde Irak in Sincar bolgesinde Ermenistan da Gurcistan da Azerbaycan da Rusya da Lubnan da ve Iran in Bati Azerbaycan ilinde konusulur Soranice Orta Kurtce degistir kaynagi degistir Ana madde Soranice Soranicenin yazimi icin cogunlukla Arap Fars alfabesi kullanilir Son zamanlarda Latin alfabesine gecme girisimleride olmustur Bu dil yazili kaynak yonunden zengindir 91 kaynak belirtilmeli 93 Soranicenin dagilimi Suleymaniye ye kadar uzanan Kurt Baban hanedanliginla baglidir Bu sehrin ticari gucu Soranicenin yayginlasmasini saglamistir boylece Kelhurice ve Havramice konusanlarin sayisi azalmistir 91 kaynak belirtilmeli 93 Bugun Soranice Kurmancca icin Kurt kokenli sozcuk turetmek icin siklikla basvurulan bir kaynaktir Agizlari Erbili Pisdari Kerkuki Hanakini Kusnavi Mukri Suleymani Bingirdi Garrusi Ardalani Sanandaji Varmava Garmiyani Cafi olarak sayilabilir 91 kaynak belirtilmeli 93 Kelhurice Guney Kurtcesi degistir kaynagi degistir Lehceler Kelhuri Kermansahi cogunlukla bati Iran da konusulur Kermansah sehri ve etrafinda Feyli Feyli asireti tarafindan kullanilir Ilami olarak da taninir Dogu Irak ta Diyala eyaletinin Iran sinirlarina yakin Hanekin bolgesinde ve Iran da Ilam eyaletinde konusulur Ayrica Kermsansah eyaletinin bazi kisimlarinda ve etrafinda mevcuttur Sencabi Hevraman ve Guran bolgerinde varligini surdurur Diger lehceler Gerusi Bicari Meleksahi Kolyayi Baryayi Kurdali Iran Irak hatti disinda Turkiye de Seyhbizin asireti tarafindan konusulur Kurt dilleri ve diger dillerinden ornekler degistir kaynagi degistir Turkce Kelhurice Soranice Lekce Kirmasani Kurmancca Goranice Bacalani Zazaca Partca 91 29 93 91 30 93 Farsca Ben Mi Min Min Min Ez Min Amin Min Min Emin Ez Mi Az man man من Sen Ti To Tu Tu Tu Te To Etu Tu Ti To Ti To Tu to to تو Ben yapiyorum Mi kem Min dekem Min mekem Min kem Ez dikim Amin Min mekeru Min mekere Ez kena Az karam man mikonam من میکنم Ben gidiyorum Mi cim Min decim Min Mecim Min cim Ez dicim Ez derime Min milu Min melu Ez sina Az sawam man miravam من میروم Cok Fire Zor Fira Fere Zyad Pir Gelek Zehf Fir Zor Fira Fire Zaf fray aber was wasyar ziyad زیاد Soyledi Wet Got Wit Wat Vit Wit Got Wit Wat vat Wet Vat Vat Geldi Hat Hat Het Hat Hat Ame Ame Ame ahag aamad آمد Ses Hena Bang Deng Hena Den Deng awaz Deng Deng Veng wang awaz sadaa صدا Buyuk Kel n Gewre Kel n Gewre Qeu Gewre Gir Mezin Gore Gewre Gird Girs Pil wuzurg bozorg بزرگ Ruzgar Wa Ba Wa va Wa Ba Va Wa Va Va Wad ba با Yagmur Waran Baran Waran varan Waran Baran Baran Baran Vartis varit Waran baran باران Bozuk Harap Gen Xirap Gen Xiraw Xeraw Gen Xirab Geni Xirab Xirab Xirab pudag xaraab خراب Simdi Irenge Esta Iske Ise Irene Ise Niha ana ise este Naw Nika Inka nun aknun اکنون Alfabeler degistir kaynagi degistir Ana madde Kurt alfabesi Kurt dilleri Latin Kiril ve Arap alfabeleriyle yazilir Arap harflerinden olusan Kurt alfabesi degistir kaynagi degistir Kurt dillerinin gunumuze kadar gelen bircok eseri Arap harfleri temelli alfabeyle yazilmistir Klasik Kurt Edebiyati siirleri divan mevlid ve diger bircok eserleri bu alfabeyle yazilmstir Bu alfabe Arap alfabesine Farscadaki پ p چ c ژ j گ g harfleriyle Kurt dillerine has ڤ v harfinin eklenmesinden olusur Gunumuzde Soranice icin kullanilan alfabede bu harflerin disinda ڕ rr ڵ ll ە e ێ e ۆ o harfleri de eklenmistir Arapcadaki ث se ذ zel ص sad ض dad ط ti ظ zi harfleri ise Sorani alfabesinde bulunmaz Latin Kurt Alfabesi degistir kaynagi degistir Latin harflerini temel alan Kurt alfabesi 31 harften olusur A B C C D E E F G H I I J K L M N O P Q R S S T U U V W X Y Z a b c c d e e f g h i i j k l m n o p q r s s t u u v w x y z Bu alfabede karsilanan 31 sesten 8 i unlu 23 u de unsuzdur Unluler a e e i i o u u dir Karsilastirma degistir kaynagi degistir Kurmancca Latin Kiril Sorani Arap Fars Alfabesi UFA A a A a ئا ـا ا aː B b B b ب ـبـ ـب بـ b C c Sh sh ج ـج ـجـ جـ ʤ C c Ch ch چ ـچ ـچـ چـ ʧ D d D d د ــد d E e Ә ә ە ـه ئە ɛː E e E e ێ ـێ ـێـ ێـ ئێـ e F f F f ف ـف ـفـ فـ f G g G g گ ـگ ـگـ گــ g H h h h هـ ـهـ h I i Yok ɯ I i I i ى ئى ـيـ يـ iː J j Zh zh ژ ـژ ʒ K k K k ک ـک ـکـ کــ k L l L l ل ـل ـلـ لــ l Yok Yok ڵ ـڵ ـڵـ ڵــ lˁ M m M m م ـم ـمـ مــ m N n H n ن ـن ـنـ نــ n O o O o ۆ ـۆ ئۆ o P p P p پ ـپ ـپـ پــ p Q q Q q ق ـق ـقـ قــ q R r P p ر ـر r Yok Yok ڕ ـڕ ʀ S s C c س ـس ـسـ ســ s S s Sh sh ش ـش ـشـ شــ ʃ T t T t ت ـت ـتـ تــ t U u O o و ـو ئو œ U u Y y وو ـوو uː V v B v ڤ ـڤ ـڤـ ڤـ v W w W w و ـو w X x X x خ ـخ ـخـ خـ x Yok Yok غ ـغ ـغـ غــ ɣ Y y J j ى ئى ـيـ يـ j Z z Z z ز ـز z Kurt dillerinin seslendirmesi yazilimla cogu zaman ayni olan 31 harfinden sekiz tane unlu vardir a e e i i o u u ve 23 unsuz b c c d f g h j k l m n p q r s s t v w x y z Kucuk harfler a b c c d e e f g h i i j k l m n o p q r s s t u u v w x y z Buyuk harfler A B C C D E E F G H I I J K L M N O P Q R S S T U U V W X Y Z 160 160 160 Bunun yaninda xw ve rr digrafi da vardir Alfabedeki 31 harfle yazilan seslerin disinda c k p t seslerinin sert ve yumusak olmak uzere iki farkli telaffuzu vardir Latin Kurt Alfabesini hazirlayan Celadet Ali Bedirhan da bu sesler arasindaki nuanslardan bahseder Bunlar icin alfabeye harf eklemek gerekmedigi gorusundedir fakat mesela x harfinin varyanti olan Arapcadaki gayn غ harfi gibi telaffuz edilen ses icin Ẍẍ isaretini isteyenlerin kullanmasi icin onerir 91 31 93 Bu tek basina bir harf olmayip bir ses farkini gostermek icin kullanilan bir isarettir Sorani lehcesini yazmak icin kullanilan Arap alfabesi temelli Kurt alfabesinde rr ڕ sesiyle birlikte ll ڵ sesi icin de birer harf vardir Sesbilim degistir kaynagi degistir Unsuzler degistir kaynagi degistir Ciftdudaksil Dissil Dudaksil Disyuvasil Artdisyuvasil Damaksil Artdamaksil Kucukdilsil Girtlaksil Patlamali p b t d k g q Surtunmeli f v s z ʃ ʒ c h Patlamali surtunmeli ʧ ʤ Genizsil m n ŋ Yan l ɫ Carpmali ɾ Vibrant r Surtunmesiz ʋ j Unluler degistir kaynagi degistir on orta arka kisa uzun kisa uzun kisa uzun kapali i iː ʉ u uː orta e eː e o acik a Dil bilgisi degistir kaynagi degistir Hint Avrupa Dil Ailesinin Irani grubunda Kurt dillerinin yani sira Farsca ve Pastu gibi diller bulunur 91 32 93 Bu diller tahmin olarak ayni kokten dogmustur ve zamanla ayri gramer kurallarina sahip birer dil olmuslardir Ornegin Kurmanccada bulununan erillik disillik tum Irani dillerde yoktur Dilbilgisel cinsiyet Orta ve Guney Kurtcede tamamen kaybolmakla birlikte eril ve disil olarak yalnizca Kuzey lehcesinde Kurmanci ve yalnizca tekil isim ve zamirlerde cogul halde ve sifatlarda veya fiillerde degil sinirli olarak yer almaktadir Diger Kuzeybati Iran dilleri olan Zazaca Goranice Simnanca 91 33 93 91 34 93 91 35 93 Sengserce 91 36 93 91 37 93 ve Tatcada Sahrudi Takestani 91 38 93 91 39 93 gibi dillerde ise dilbilgisel cinsiyet halen korunmaktadir Kuzey Kurtcesinde ornek olarak ap amca ve met hala kelimelerini ele alalim Bu isimler akraba ismi oldugu icin ve isimleri alan kisilerin de cinsiyeti belli oldugu icin cinsiyet belirten ek rahat ve kolay bir sekilde gelir Disillik feminin eki a dir erillik masculin eki de e dir Ape min mame min Benim amcam Meta min Benim halam Akraba isimlerinin disinda varlik ve kavram isimlerine de gelen ekler bu kurala uyar Varlik ve kavramlar Kurtlerin yasayisina edindikleri deneyimlere baglantili olarak varliklara bakis acisina gore sekillenir Buna bagli olarak bazi varlik ve kavramlar birtakim ozelliklerine gore eril yani erkek olur bazilari da disil yani kadin olur 2 ornek verelim Poz burun ve mal ev isimlerini ele alirsak burun Kurtcede erildir yani erkektir buna bagli olarak gelen ek e olur Ev kelimesi de disildir yani kadindir buna bagli olarak gelen ek a olur Poze min Benim burnum Mala min Benim evim Bir kisi Kurtcede arkadasim dedigi zaman disil veya eril oldugu hemen belli olur Arkadas kelimesi heval dir Hevale min benim erkek arkadasim Hevala min benim kadin arkadasim Kisi zamirleri degistir kaynagi degistir Irani dillerde kisi zamirlerinin bazi zamanlarda sozcuk olarak birbirine benzemelerine ragmen gramer yardimiyla ne kastedildigi anlasilir Kisi zamirlerinde Kuzey Kurtcesinde iki hal mevcutken yalin hal ve egik hal Soranide Guney Kurtcede ve Farscada Ingilizcede gibi zamirler tek hale dusmustur Turkce Orta Kurcte 91 40 93 Guney Kurtce 91 41 93 Kuzey Kurtce 91 42 93 Yeni Farsca Zazaca 91 43 93 Talisca 91 44 93 91 45 93 Gorani 91 46 93 Avestaca 91 47 93 Partca 91 29 93 Orta Farsca 91 29 93 Yalin hal Halsiz Yalin hal ben min min ez men ez ez men emen azem az an sen to to tu to ti ti to eto tvem tu to o ew ew ew o u an o eril a disil ev ed eril ede disil hva eril ha disil ho oy biz eme ime em ma ma eme ema ahma i hali amah amah siz ewe iwe hun soma sima sime esma yusma i hali asmah asmah onlar ewane ewane ew ewana inan inha isan i e evon ade eskokeni yok hawin oy Farscada ve Avestadaki uzun a harfi Kurtcede a olarak ve kisa a nin e olarak yansimasina dikkat edilmeli ornek Far barf kar farman buyruk Av azem ben Kurmancca berf ferman ez Avestada u ve v arasinda ayrim yapilmiyor yani tvem zamiri tuem seslendirilisi tuim olarak da degerlendirilebilir Turkce Kuzey Kurcte 91 42 93 Talisca 91 45 93 91 48 93 Zazaca 91 43 93 Partca 91 29 93 Orta Farsca 91 29 93 Egik hal i hali akuzatif beni benim bana min mini mi n man man seni senin sana te tini to to to onu onun ona eril wi evi ey ho oy onu onun ona disil we xo ho hu ho oy bizi bizim bize me emeni ma amah amah sizi sizin size we simeni sima asmah asmah onlari onlarin onlara wan evoni inan hawin awesan Acik zamirler degistir kaynagi degistir Turkce Zazaca 91 43 93 Part pehlevicesi 91 50 93 Orta Farsca 91 50 93 Sorani 91 51 93 Guney Kurtce Farsca Yalin hal halsiz bu bunlar ev i ornegin isev bu gece evana no eril na disil ne cogul im tekil imin cogul im tekil imesan cogul eme emane im ornegin imsew bu gece i ey in tekil isan inha cogul Turkce Zazaca 91 43 93 Egik hal bunu bunun buna eril vi ney bunu bunun buna disil ve nae bunlari bunlarin bunlara van ninan Izafe degistir kaynagi degistir Cogu Irani dillerdeki gibi Kurtce de sahiplik sekli bir izafe ekleme sistemi yardimiyla kurulur Guney Kurtcede kisi zamirleriyle birlikte izafe sekli yoktur Ornegin Kurmanccadaki mala min benim evim Guney Kurtcede ayni sekilde mevcut degildir direkt malim evim denir im adil gorevi yapan sonek kullanilir Bazi Bati Kurmancca siveleri Kuzey ve guney zazacasi 91 52 93 Merkezi ve guneydogu Kurmanccasi Merkez zazacasi 91 52 93 Sorani 91 53 93 Guney Kurtce Hewramani Gorani 91 46 93 Farsca Tekil Eril ve disil farki var Izafe sekli ismin haline gore sekillenir Tekil Eril ve disil farki var Halsiz Tekil Ismin hali yok Duruma gore cumle kisaltmak icin bilesik izafe kullanilabilir Tekil Ismin hali yok Bilesik izafe farki yoktur Yalin hal e eril a disil o eril a disil e eril a disil i eril e disil i acik izafe e bilesik izafe i ya da sifir ses acik izafe e bilesik izafe i ya da sifir ses acik izafe u bilesik izafe e Egik hal i eril e disil e eril a disil Cogul ismin haline gore sekillenir Cogul halsiz Cogul halsiz bilesik izafe kullanilabilir Cogul halsiz e yalin hal i ya da sifir ses egik hal e yalin hal ane egik hal en ya da et ani acik izafe e bilesik izafe an ya da ani acik izafe e bilesik izafe ani acik izafe 160 bilesik izafe haye Ornekler Turkce Kurmancca Soranice 91 53 93 Kuzey Zazacasi Farsca siyah kitap pirtuka res kitawekei res acik izafeli kitawe reseke bilesik izafeli ve iyelik kisaltilmis kitabo siya kitabe siyah siyah kitabim pirtuka mina res kitawekei resi min kitawe resekem kitabe mino siya kitabe siyahe man kitabe siyaham iyelik eki kisaltilmis siyah bir kitabim pirtukeke mina res kitaweki resi min kitawe resekim yew kitabe mino siya yek kitabe siyahe man yek kitabe siyaham siyah kitaplar pirtuken res kitawekani res kitawe resekan kitabe siyay kitabhaye siyah siyah kitaplarim pirtuken min en res kitawekani resi min kitawe resekanim kitabe mine siyay kitabhaye siyahe man kitabhaye siyaham siyah kitaplarimin sayfalari rupelen pirtuken min en res laperekani kitawe resekanim pele kitabe mine siyay safihahaye kitabhaye siyaham Yukaridaki Sorani ornegindeki eke eki Ingilizcedeki the ile esdegerdir definite noun marker Zamanlar degistir kaynagi degistir Kurtcede 14 degisik zaman vardir Burada asagida lafi gececek olan erjativeye dikkat edilmesi gerekmektedir Basit zamanlar degistir kaynagi degistir Turkce Dogu Kurmanccasi Sorani 91 40 93 Ingilizce Ingilizce tanimi Ben giderim Ez tim dicim min decim derom erom I go Present simple tense Ben yiyorum Ez dixwim min dexom exom I eat Ben gidiyorum Ez dicim I am going Present continuous tense Ben yiyorum Ez dixum Ben gittim Ez cum min decim derom erom ecim I went Past simple tense Ben yedim Min xwar min xwardim I ate Ben gidecegim Eze bicim herim min decim I shall go Future simple tense Ben yiyecegim Eze bixwim min dexom I eat Not Ez de kelime grubu gunluk kullanimda Ez e seklinde kisaltilir Not Kurtcede Turk alfabesindeki I i harfinin karsiligi I i ayrica I i harfinin karsiligi ise I i 91 54 93 dir Simdiki zaman degistir kaynagi degistir Simdiki zaman Kurtcede di de oneginle Turkcedeki iyor gibi ve sonunda im em son ekiyle kuruluyor Kurmancca sivelerinde yoreye gore de di ya da ti kullanilir Koken olarak bu ekin en eski hali et tir Et hali 1800 lerde kaydedilen Soranicede Iran in ortasinda konusulan yerel lehcelerde ve dillerde mevcuttur 91 55 93 Gitmek ornegi burada fiil koku Kurmanccada yoreye gore ya c dir ya da her dir Soran yorelerinde fiil koku ya c dir ya da ro dur Turkce Kurmancca Soranice Kelhurice Ben Gidiyorum Ez dicim Min decim Min di cim Sen Gidiyorsun Tu dici To decit Ti di cid O Gidiyor Ew dice dicet Ew decet Ew di cud Biz Gidiyoruz Em dicin dicin Eme decin Eme di cim Siz Gidiyorsunuz Hun dicin Ewe decin Ewe di cin Onlar Gidiyorlar Ewna dicin Ewane decin Ewane di cin Birinci tekil sahisda ornekler Fiil kokleri cizgilidir Emir kipi degistir kaynagi degistir Kurt dillerinde emir kipi yalnizca bi orneginde bulunur En basta bi oneki gelir sonra eylem koku ve bir e soneki gelir Turkce Kurmancca Soranice Kelhurice Yap Bike Bike Bike Ye Bixwe Bixo Bixwe Al BIGIRE Bigre Bigre Git Bice Here Biro Bice Gel Be Were Be Be Yasa Biji Biji Biji Agla Bigri Bigri Bigri Burada herin gitmek baska zamanlarda kullanilir ve werin gelmek istisnadir Here Herre Git Were Weree Veree Gel Durum degistir kaynagi degistir Kurmanccada yari ergatif ayrik ozegecisli durum sistemi bulunur Simdiki zamanda ozne yalin nesne egik durum eki tasirken eylem de ozne ile uyum gosterir Gecmis zamanda ise ozegecislilik gorulur yani ozne egik nesne yalin duruma gelir ve eylem nesne ile uyum gosterir Akraba dillerle karsilastirilmasi degistir kaynagi degistir Hint Avrupa ailesindeki butun sayilar ayni kokenden gelmektedir Kurtce ve Farscanin ayni dil grubunda yer almalarindan dolayi sayilari benzerlik gostermektedir Ayni kokten gelen Kurtce ile Farsca arasindaki benzerlik ve farkliliklar ise Latinceden tureyen Fransizca Italyanca ve Ispanyolca arasindaki ayriliklarla karsilastirilabilir Bir kisim sozcukler ayni eski Iranca kokenden gelip zamanla degisik bir evrim sonucu bugun iki dilde tamamen farkli telaffuz edilmektedir Turkce Kurmancca Yeni Farsca Goranice Part Pehlevicesi 91 29 93 Orta Farsca 91 29 93 Zazaca Urduca Sanskritce Yunanca Portekizce Italyanca Ispanyolca Almanca Fransizca Ingilizce sifir 0 nin null zero bir 1 yek ek yek yek ew yew ju yek eyk ena um uno uno eins un one iki 2 du dwudu do du due do di do do tio dois due dos zwei deux two uc 3 se sise se yere hre hire hiri se tin tria tres tre tres drei trois three dort 4 car char cahar cuar cafar cehar cehar car tesera quatro quattro cuatro vier quatre four bes 5 penc penc penc panc panc panc panc pende cinco cinque cinco funf cinq five alti 6 ses ses sis swah ses sis seh eksi seis sei seis sechs six six yedi 7 heft heft hewt haft hewt haft sat epta sete sette siete sieben sept seven sekiz 8 hest hest hest hast hest hast ath oxto oito otto ocho acht huit eight dokuz 9 neh noh no nah new noh no ennia nove nove nuevo neun neuf nine on 10 deh deh de das des deh des dheka dez dieci diez zehn dix ten Edebiyat degistir kaynagi degistir Ana madde Kurt edebiyati Kurt edebiyati halk edebiyati ve yazili edebiyat olarak ikiye ayrilir Sozlu edebiyat yani halk edebiyati yaklasik bin yil oncesine kadar dayanan yazili edebiyata gore cok daha eskidir Kurtcenin edebi urunlere sahip onemli bir lehcesi Kurmancca dir Kurmancca lehcesinin 15 yuzyilda yazilmis olan bazi edebi eserler gunumuze kadar ulasmistir Bu lehceyle yazan Kurt sairleri arasinda ilk akla gelenler Eliye Heriri 1009 1080 Hasan Ertusi 1417 1491 Feqiye Teyran 1590 1660 Melaye Ciziri 1570 1640 ve Ehmede Xani 1650 1707 dir Ehmede Xani in Mem u Zin adli unlu eseri bircok kez yayimlandi Turkceye ilk kez 1930 da cevrilen Mem u Zin daha sonra M Emin Bozarslan tarafindan tekrar cevrilmistir Bunlara Kurtce siir yazdigi belirtilen Abdussamed Babek olum tarihi 1019 veya 1020 ile Diyarbakirli sair Sirri Hanim 1814 1877 eklenebilir Kimi yazarlar Osmanli edebiyatinin unlu isimlerinden Nef i 1572 1655 ve Nabi 1642 1712 nin de Kurtce siirlerinin bulundugunu belirtmektedir 91 kaynak belirtilmeli 93 Kurtcenin ilk romani Sivane Kurmanca Kurt Coban ise 1935 yilinda Sovyetler Birligi nde Ereb Samilov tarafindan yazilmistir 91 56 93 91 57 93 91 58 93 91 59 93 91 60 93 91 61 93 Prof Qanate Kurdo nun belirttigine gore 1911 de Viyana da yayinlanan Ezidilerin kutsal kitabi Kitabu l Cilve Kurtcenin Guney lehcesiyledir Ona gore bu kitap 11 12 yuzyillarda O L Vilcevski ye gore ise 17 yuzyilda yazilmistir Notlar degistir kaynagi degistir Arapca Suryanice ve Turkce ile birlikte Kuzey ve Dogu Suriye Ozerk Yonetimi hem Suriye hukumetince hem de uluslararasi alanda Suriye nin uniter bir parcasi olarak kabul edilmekte olup yonetim veya bolgenin ozerkligi taninirliga sahip degildir 91 9 93 Kaynakca degistir kaynagi degistir Kurdish Language Kurdish Academy of Language 7 Ocak 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Haziran 2010 160 Kurdish 9 Mart 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 26 Ocak 2025 160 Irak Anayasasi PDF iraqinationality gov iq 10 Agustos 2015 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi 160 madde 4 Article on UNPO and the Uyghurs in Checks amp Balances 14 Nisan 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 24 Ocak 2022 160 Rojava could be a model for all Syria 12 Aralik 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 24 Ocak 2022 160 European Charter for Regional or Minority Languages 23 Haziran 2007 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Aralik 2008 160 http www institutkurde org en language 21 Temmuz 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Paris INALCO universitesinde Kurt dil uzman olan Joyce Blau ve diger pek cok dilbilimciye gore Kurtce bir Kuzeybati Iran dilidir Windfuhr Gernot The Iranian languages Routledge Language Family Series 2009 sayfa 587 Suriyeli Kurtler federasyon ilan etti Sam tanimiyoruz dedi 18 Agustos 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 18 Agustos 2021 160 Qasimlo Abdurrahman 2009 Kurtler ve Kurdistan Istanbul Avesta Yayinlari ss 160 46 50 ISBN 160 9789944382571 160 Erik Anonby Atlas of the Languages of Iran A working classification 29 Aralik 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi erisim 4 6 2021 Most linguists Fattah 2000 10 Anonby 2004 5 classify Laki within Kurdish although it is unclear whether it is best classified as a separate of branch Kurdish as shown here or as a variety of Southern Kurdish Still some speakers of Laki and many Northern Lori speakers consider it part of the Lori group Bruinessen M M van 1994 Kurdish nationalism and competing ethnic loyalties 12 Kasim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Paul Ludwig 1998 The Pozition of Zazaki the West Iranian Languages PDF Iran Chamber Open Publishing Erisim tarihi 4 Aralik 2023 160 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link MacKenzie David N 1961 The Origins of Kurdish Transactions of the Philological Society ss 160 68 86 160 Windfuhr Gernot 2009 The Iranian Languages Ingilizce Routledge 160 Windfuhr Gernot 1975 Isoglosses A Sketch on Persians and Parthians Kurds and Medes Monumentum H S Nyberg II Acta Iranica 5 Leiden 457 471 Laki Ethnologue Ingilizce 9 Mart 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 22 Eylul 2020 160 Kurdish 5 Mart 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 14 Mayis 2015 160 Glottolog 4 2 1 Kurdish glottolog org 4 Mart 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 19 Eylul 2020 160 Dehqan Mustafa 2008 Zin e Hordemir A Leki Satirical Verse from Lekistan Journal of the Royal Asiatic Society 18 3 295 309 doi 10 1017 S1356186308008523 ISSN 1356 1863 JSTOR 27755955 Atlas of the Languages of Iran A working classification Languages of Iran 25 Mayis 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 25 Mayis 2019 160 Hulst Harry van der Goedemans Rob Zanten Ellen van 2011 A Survey of Word Accentual Patterns in the Languages of the World Walter de Gruyter ISBN 9783110198966 Rudiger Schmitt 2000 Die iranischen Sprachen in Gegenwart und Geschichte in German 200 p 85 ISBN 3895001503 Anonby Erik John 2004 Kurdish or Luri Laki s disputed identity in the Luristan province of Iran CiteSeerX 160 10 1 1 621 4714 8239 160 Shahsavari Faramarz 2010 Laki and Kurdish 14 1 Iran amp the Caucasus ss 160 79 82 28 Eylul 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi16 Aralik 2023 160 Thackston W M Kurmanji Kurdish A Reference Grammar with Selected Readings PDF Harvard University 16 Haziran 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 4 Ocak 2009 160 Kurtce hukuk literaturunun gelisimi icin DADSAZ kuruldu Yeni Yasam Gazetesi Yeni Yasam 11 Nisan 2025 Erisim tarihi 28 Kasim 2025 160 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Revisiting Kurdish dialect geography haziran 2017 Yaron Matras sayfa 8 a b c d e f g https books google dk books id C7au4 y3Q AC amp pg PA208 amp lpg PA208 amp dq parthian personal pronouns amp source bl amp ots ZZdavdo16J amp sig ACfU3U1EG YrdWm E5xdgpAEA8HSE1hJoA amp hl da amp sa X amp ved 2ahUKEwi3166ruqvlAhWLblAKHWW CFkQ6AEwAXoECAkQAQ v onepage amp q parthian 20personal 20pronouns amp f false 91 yalin URL 93 Wayback Machine PDF 3 Aralik 2012 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 20 Ekim 2019 160 Bedirxan Celadet Ali 2002 Elfabeya kurdi amp Bingehen gramera kurdmanci pdf www nefel com NEFEL 9 Eylul 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF 160 http www tlfq ulaval ca axl monde famindeur htm 14 Agustos 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Laval universitesinden Jacques Leclerc e gore Kurtce Hint Avrupa dilidir Mohammad Ebrahimi Z et al 2010 The study of grammatical gender in Semnani dialect Papers of the First International Conference on Iran s Desert Area Dialects Pp 1849 1876 Seraj F 2008 The Study of Gender its Representation amp Nominative and accusative cases in Semnani Dialect M A thesis in Linguistics Tehran Payame Noor University Rezapour Ebrahim 2015 Word order in Semnani language based on language typology IQBQ 6 5 169 190 160 Koohkan S 2019 The typology of modality in modern West Iranian languages Doctoral dissertation University of Antwerp Borjian H 2021 Essays on Three Iranian Language Groups Taleqani Biabanaki Komisenian Vol 99 ISD LLC Vardanian A 2016 Grammatical gender in New Azari dialects of Sahrud Bulletin of the School of Oriental and African Studies 79 3 503 511 A Morpho phonological Analysis of Vowel Changes in Takestani Tati Verb Conjugations Assimilation Deletion and Vowel Harmony a b Thackston W M http fas harvard edu iranian Sorani 10 Mayis 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Sorani Kurdish Iranian Studies at Harvard University 2006 Sayfa 27 Celiliyan ʻEbasi Ferhengi basur Kurdi Kurdi Farisi 2004 Sayfa 26 80 85 86 706 a b Windfuhr Gernot The Iranian languages Routledge Language Family Series 2009 Ernest N McCarus un makalesi Sayfa 629 a b c d Windfuhr Gernot The Iranian languages Routledge Language Family Series 2009 Ludwig Paul un makalesi Sayfa 551 Aboszode Muellifi Fexreddin Talicca Turkce Luget 55 min kelime Baki 2011 Yeniden nesri Baku 2015 sayfa 24 210 211 214 441 501 a b Wolfgang Schulze Northern Talysh Lincom Europa 2000 Sayfa 35 a b Wayback Machine PDF 3 Mayis 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 20 Ekim 2019 160 Bartholomae Christian Altiranisches Worterbuch Strassburg K J Trubner 1904 sayfa 225 295 660 1303 1718 1844 Aboszode Muellifi Fexreddin Talicca Turkce Luget 55 min kelime Baki 2011 Yeniden nesri Baku 2015 a b Thackston W M http fas harvard edu iranian Kurmanji 11 Mayis 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Kurmanji Kurdish Iranian Studies at Harvard University 2006 Sayfa 18 219 a b Iranian languages Gernot windfuhr sayfa 209 https books google dk books id C7au4 y3Q AC amp pg PA208 amp lpg PA208 amp dq parthian personal pronouns amp source bl amp ots ZZdaw4rYcG amp sig ACfU3U323BGKPcLBnryfJ9ygU7 iWrThxw amp hl da amp sa X amp ved 2ahUKEwiAq4aP6avlAhWRYVAKHRgaC9YQ6AEwCXoECAkQAQ v onepage amp q parthian 20personal 20pronouns amp f false Windfuhr Gernot The Iranian languages Routledge Language Family Series 2009 Ernest N McCarus un makalesi Sayfa 599 a b Zazaca a b Wayback Machine PDF 27 Subat 2021 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 21 Ekim 2019 160 Buyuk harf olarak kullanimda I seklinde yazilirken kucuk tipi kullanildiginda i seklinde yazilir CENTRAL DIALECTS Encyclopaedia Iranica 5 Eylul 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 20 Ekim 2019 160 Romana kurdi ya yekem Sivane Kurmanca 160 ya Erebe Semo ye 9 Ocak 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 9 Ocak 2015 160 Dr Eskere Boyik Nura Elegeze Cend didemji edebiyeta Kurden Ermenistane PDF 10 Aralik 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 9 Ocak 2015 160 Ilk Kurtce Roman Sivane Kurd Kurt Coban Erebe Semo 9 Ocak 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 9 Ocak 2015 160 E reb Samilov Svane Kyrmanca Nesra Hykymate Rewan 1935 Ereb Samilov Kurt Coban Erivan Hukumeti Yayinlari 1935 10 Agustos 2014 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 9 Ocak 2015 160 Arab Shamilov Klassik Kurdskoj Sovetskoj Literatury 9 Ocak 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 9 Ocak 2015 160 Ilk Kurtce roman Bolsevik Bir Kurt un Hikayesi Ozkan Oztas 9 Ocak 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Subat 2014 160 Dis baglantilar degistir kaynagi degistir KAL The Kurdish Academy of Language Online English to Kurdish to English Dictionary 9 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Online Kurdish English Ferheng Dictionary gtdIran dilleriEskiDoguAvestaca Eski Iskitce BatiMedce Eski Farsca OrtaDoguBaktrca Harezmce Alanca Sakaca Iskitce Sogdca BatiOrta Farsca Partca ModernDoguPamirIskasimi Senglicce Vahanca Munci Yidga Vanci Yezgulami Sugnanca Rusanca Hufi Bartangi SarikolcaDigerOsetce Digor Iron Pestuca Yagnupca Ormurca PeraccaBatiKuzeyAzeri grubu Eski Azerice Goranice Tatca Alamutca Astiyanca Elviri Viderice Guney Talisca Guney Tatca Herzendice Hoinice Kuzey Merkezi Talisca Kuzey Talisca Kuzey Tatca Kilitce Merkez Tatca Merkezi Talisca Rezecerdice Sahrudice Vefsce Zazaca Hazar grubu Gurganice Deylemce Gilekce Bati Gilekcesi Dogu Gilekcesi Galesce Rudbarca Mazenderanca Elkayca Demavendce Sehmirzadice Simnan grubu Simnanca Sengserce Lasgerdice Sorheyice Efterice Biyabunekce Beluc grubu Guney Belucca Kuzey Belucca Dogu Belucca Korosca Merkezi Iran grubu Kavirce Gezce Yahudi Iran dilleri Yahudi Isfahancasi Yahudi Burucerdice Netenzce Hansarca Nayince Sivendice Zerdust Daricesi Persce Kurt Lek grubu Kurtce Orta Kurtce Kuzey Kurtce Guney Kurtce LekceGuneyFarsca Tat grubu Kafkas Tatcasi Yahudi Tatcasi Musluman Tatcasi Farsca Deri Farscasi Hazaraca Tacikce Lur Dizful grubu Lurca Kuzey Lurca Guney Lurca Bahtiyarca Burucerdice Dizfulca Diger Acomca Baskartca Germsirce Kuhmareyce KumzarcaEgik yazilmis diller olu dilleri gostermektedir gtdIrak konulariTarihKronolojiObeyd kulturu Hassuna kulturu Halaf kulturu Halaf Obeyd Gecis donemi Samarra kulturu Uruk donemi Cemdet Nasr donemi Sumerler Subartu Akad Imparatorlugu Sumer Guti Hanedani Neo Sumer Imparatorlugu Isin Larsa donemi Birinci Babil Hanedani Erken Asur donemi Eski Asur donemi Orta Asur Imparatorlugu Kassitler Simurrum kulturu Babil Asurlular Yeni Asur Imparatorlugu Yeni Babil Imparatorlugu Babil in Dususu Ahamenis Asuru Selefki Babili Part Babili Sassani Asoristani638 1958Muslumanlarin Mezopotamya yi fethi Emeviler Abbasiler Buveyhiler Karakoyunlular Akkoyunlular Safeviler Mezopotamya Memluk Hanedani Osmanli Irak i Mezopotamya Mandasi Irak Mandasi Irak Kralligi Krallar Arap FederasyonuCumhuriyet1958 1968 1968 2003 2003 2011 2011 gunumuz Arap Sosyalist Baas Partisi Irak Bolgesi Ulusal Komutanlik Saddam Huseyin Irak Kurt catismasi 1974 75 Sattularap catismasi 1977 Irak ta Sii ayaklanmasi 1979 1980 Irak ta Sii ayaklanmasi Kitle imha silahlari Irak Iran Savasi Opera Operasyonu Kuveyt in Isgali Korfez Savasi 1991 ayaklanmalari Irak ambargosu Irak Savasi ABD istilasi Irak Direnisi ABD askerlerinin cekilmesi Isyan 2011 2013 Ic Savas 2014 2017 Musul Muharebesi Isyan 2019 2021 protestolari 2021 2022 Irak siyasi kriziCografyaFav yarimadasi Yukari Mezopotamya Asagi Mezopotamya Sinirlar Firat Nehri Hemrin Daglari Goller Adalar Mezopotamya Mezopotamya Batakliklari Basra Korfezi Yerler Sattularap Suriye Colu Dicle Nehri Um Kasr Zagros Daglari Canli turleri Sincar DaglariSiyasetIdari bolgeler Anayasa Temsilciler Meclisi yasama organi Secimler Dis yardim Dis iliskiler Hukumet Bakanlar Kurulu Cumhurbaskanligi Konseyi Cumhurbaskani Liste Basbakan Liste Insan haklari Saddam oncesi Irak ta Saddam donemi Irak ta Istila sonrasi Irak ta ISID kontrolundeki bolgede LGBT Din ozgurlugu Kadin haklari Hukuk Askeriye Polis Siyasi partiler Yargi Savaslar ve catismalarEkonomiBankalar Merkez Bankasi Sirketler Yolsuzluk Dinar para birimi Altyapi Yabanci yatirim Petrol endustrisi Petrol rezervleri Menkul Kiymetler Borsasi Telekomunikasyon Ulasim Havayollari Demiryollari TurizmToplumDemografiIraklilar Diller Mezopotamya Arapcasi Aramice Kurtce Irak Turkmencesi Farsca Azinliklar Ermeniler Suryaniler Cerkesler Kurtler Sabiiler Bataklik Araplari Farslar Solluba Irak Turkmenleri Yahudiler Din Islam Hristiyanlik Sabiilik Yezidiler DinsizlikGenelSanat Sinema Mutfak Kultur Edebiyat Egitim Saglik Medya Televizyon Muzik Sigara Spor Isgal evi Resmi tatiller Mezopotamya bahar senligi Akitu Sabii Yeni YiliKategori CommonsOtorite kontroluBNF cb11979969x data GND 4120233 8 LCCN sh85073463 LNB 000157479 NDL 00567049 NKC ph122035 NLI 987007548477005171 https tr wikipedia org w index php title Kurtce amp oldid 36614790 sayfasindan alinmistir Kategoriler KurtceBati Iran dilleriGizli kategoriler Webarsiv sablonu wayback baglantilariArsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddelerYalin URL kaynakli tum maddelerYalin URL kaynakli maddeler Ekim 2023Kaynaksiz anlatimlar iceren maddelerBNF tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriGND tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriLCCN tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriLNB tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNDL tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNKC tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNLI tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleri