Vikipedi özgür ansiklopedi Tanah amp Eski AhitTanah Yahudilik Torah Talimatlar YaratılışBereşitçıkışşemotLevililerWayiqr

Vikipedi ozgur ansiklopedi Tanah amp Eski AhitTanah Yahudilik Torah Talimatlar YaratilisBeresitCikisSemotLevililerWayiqraSayilarBemidbarTesniyeDevarimNevi im Peygamberler Ilk peygamberlerYesuYehosuaHakimlerSofetimSamuelSemuelKrallarMelahimSon peygamberlerYesayaYesayahuYeremyaYirmeyahuHezekielYehezkelKucuk peygamberlerHosea Yoel Amos Ovadyah Yunus Mika Nahum Habakkuk Sefanya Hagay Zekeriya MalakiKetuvim Yazilar SiirselZeburTehillimOzdeyislerMisleiEyupIyovBes Megillot El yazmalari Ezgiler EzgisiSir HasirimRutRutAgitlarEyhahVaizKoheletEsterEsterTarihselDanielDaniyyelEzra NehemyaEzraTarihlerDivre HayyamimEski Ahit Hristiyanlik PentatokCikis Levililer Sayilar Tesniye YaratilisTarihiYesu Hakimler Rut 1 2 Samuel 1 2 Krallar 1 2 Tarihler Ezra Nehemya EsterBilgelikEyup Zebur Ozdeyisler Vaiz Ezgiler EzgisiPeygamberlikBuyuk peygamberlerYesaya Yeremya Agitlar Hezekiel DanielKucuk peygamberlerHosea Yoel Amos Ovadyah Yunus Mika Nahum Habakkuk Sefanya Hagay Zekeriya MalakiDeuterokanonikTobit Yudit Ester e eklemeler 1 Makabeler 2 Makabeler Suleyman in Bilgeligi Sirak Baruk Yeremya Mektubu Daniel ekleriOrtodoks1 Ezra 2 Ezra Menase nin Duasi 151 Mezmur 3 Makabeler 4 MakabelerOrtodoks TevhidiHanok Yubile Etiyopya Makabileri Yosippon Baruk un ParalipomenasiKitab i Mukaddesgd Etiyopya Makabileri Amharca መቃብያን romanize Mek abiyan ayrica Makabian veya Maqabeyan olarak da cevirilir ayrica Meqabyan veya 1 2 3 Mekabyan olarak da bilinir Sadece Etiyopya Ortodoks Eski Ahit kanonunda bulunan uc kutsal kitaptir Bu kitaplarin yazim dili Geʽez dir ve Klasik Etiyopyaca olarak da adlandirilir ancak gunumuzde daha cok Amharca baskilari bulunmaktadir Bu kitaplar kapsam icerik ve konu bakimindan Katolik ve Dogu Ortodoks kanonunda bulunan 1 2 3 Makabeler kitaplarindan tamamen farklidir Genel bakis span Bu kutsal metinlerde anlatilan Makabiler Yahudiye nin Hasmonayim Hanedani nin isyaniyla ilgili degildir ne de Bes Kutsal Makabi Sehidi nin veya Yedi oglu olan kadin in ki bunlar da Makkabiler olarak anilir ve Ortodoks Hristiyanlikta Kutsal Makabi Sehitleri olarak saygi gorur anlatimidir Bahsedilen Makabiler bilinen sehitlik kayitlarina uymamaktadir ve kimlikleri yazari tarafindan hicbir zaman tam olarak acikliga kavusturulmamistir Bununla birlikte etimolojik kokenleri tartismali olan Makabi adini alirlar Etiyopya Makabileri nin uc kitabinda yer alan metnin Etiyopya deuterokanonik kitaplari arasinda bulunan Yubile Kitabi ile paralel olarak okunmasinin amaclandigi yonunde bazi onerilerde bulunulmustur Liturjik olarak Etiyopya Ortodoks Kilisesi nin liturjik donemleri icinde birlikte okunurlar Ayrica uc metin ile ikinci ve ucuncu kitaplarin kaynak materyalinin bir parcasi olabilecek Yosippon Kitabi nin metni arasinda da bazi karsilastirmalar yapilmistir Etiyopya kilisesinin 14 yuzyilin sonlarina kadar Makabiler in deuterokanonik kitaplarindan haberdar olmadigi ve Etiyopya Makabileri nin yaziminin Orta Cag in son donemlerinde gerceklesmis olmasi gerektigi one surulmustur Hanok Kitabi gibi diger Etiyopya Ortodoks Tevhidi kutsal metinlerinin aksine bu metinler uzerine yapilan akademik calismalar sinirlidir bunlar ancak yakin zamanda Ingilizce olarak erisilebilir hale getirilmistir 1 Mekabyan span Metin toplamda 36 baptan olusmaktadir ve Yahudiye uzerindeki Seleukos yonetimine karsi iki ayri isyanin oykusunu anlatmaktadir Ilk anlatim Medya ve Midyan da putperest bir kralin bulundugunu ve putlarina tapinmaya duskun oldugunu belirterek baslar Makabiler kitaplarinda bulunan daha bilindik anlatinin aksine adi Tseerutsaydan veya Tsirutsaydan olarak verilmistir bu muhtemelen Fenike sehirlerinde saray kuran ve resminin yaninda Punik dilinde Tyre ve Sidon Tsur u Tsaydan adlarini basan sikkeler cikarmaya baslayan tarihi Seleukos krali IV Antiohos Epiphanes in halk hafizasinda yer alan bir anidir Bu kitaba gore Benyamin topraklarinda Makabe adli bir adamin uc oglu vardi Aviya Amharca አብያ Amharca ሴላ ve Pantera Amharca ፓንደር kralin zalim politikalarina karsi ciktilar ve putlarina tapmayi reddettiler Onlarin oykusu kitabin sadece kisa bir bolumunu kaplar ve 1 bolumden 4 bolume kadar uzanir Bu anlati Daniel Kitabi nin 3 babinda yer alan Sadrak Mesak ve Abednego anlatisini hatirlatmaktadir Etiyopya un hagiografik metninde baska yerlerde de anilirlar ve Etiyopya Kilisesi nde bir bayram gunune sahiptirler 15 bolumde daha sonra ikinci bir kardes grubu tanitilir Bunlara Amharca ይሁዳ Mekabi veya Makabi ve Mebikyas denir ve Midyan in acimasiz Krali Akrandis e karsi basarili bir isyan baslattiklari soylenir Bu muhtemelen IV Antiyohos un olumunden sonra Seleukos Imparatorlugu nu yoneten ve Makabilerin davasinin mesruiyetini destekleyen Kral I Aleksandros a yapilan tarihi bir gondermedir Ancak tarihin bu halk anlatiminda Mebikyas kralin askeri kampina girer ve yemegi hala agzindayken yemek masasinda basini keser Kitabin geri kalani Makabiler hakkinda baska anlati icermez ve baska bir tarihsel anlati sunmaz bunun yerine Tanri nin onceligi olulerin dirilisi iyi islerin onemi ve dunyevi gucun boslugu gibi ilkelere odaklanir ve bunlari genellikle Eski Ahit ten orneklerle gosterir Metnin buyuk bir kismi Tanri nin dogru ve yanlis olanlar uzerindeki yargisiyla ilgilenir 18 ve 19 bolumler Nefilim in kokeni konusunda Hanok Kitabi ile celisiyor gibi gorunmektedir onlari Kabil in ogullari ve Sit in kizlarinin soyundan gelenler olarak tasvir ederken Hanok literaturu onlarin babalarini Gozculer i dusmus melekler olarak tanimlar 2 Mekabyan span Ikinci Etiyopya Makabiler Kitabi toplam yirmi bir bolumden olusmaktadir 1 5 bolumler Makabiler adinda bir adamin Israil e savas acmasini ve bunun Tanri nin gunahlari icin verdigi ceza olmasini anlatir Daha sonra tovbe eder ve olumune kadar peygamber Rei tarafindan Israil Tanrisi nin kanunlari ogretilir Bundan sonra cocuklari Kral Tseerutsaydan tarafindan saldiriya ugrar 6 8 ve 12 13 bolumler Tseerutsaydan in putlarina tapmayi reddeden kardeslerin hikayesini anlatir Metnin daha genel dini ogretileri arasinda bedenin fiziksel dirilisi doktrini ve 1 yuzyil Yahudiligindeki mezhep ayriliklari guclu bir sekilde vurgulanmaktadir 3 Mekabyan span Etiyopya Makabiler Kitabi nin Ucuncusu 10 bolum iceren uc kitabin en kisasidir Etiyopya Kilisesi nin ayin uygulamalarinda bazen Mekabiler Kitabi nin 2 ve 3 bolumleri tek bir metin olusturacak sekilde birlestirilir Bu Adem Eyup ve Davud gibi cesitli Ahit atalarinin hayatlarindan orneklerle gosterilen kurtulus ve ceza ile Tanri ya olan inanci korumanin onemine dair daginik bir anlatidir Kitabin buyuk bir kismi Seytan ve onun insanlari gunaha nasil tesvik ettigiyle ilgilidir Seytanin baslangicta yarattigi Adem e secde etmeyi kibirli bir sekilde reddettigi icin Tanri tarafindan cezalandirilan bir melek oldugu belirtilir bu ayni hikaye Adem ile ilgili cesitli kanonik olmayan Apokrif eserlerde ve Kur an in Iblis anlatilarinda da yer almaktadir Baskilar span Ge ez dili span Britanya Kutuphanesi nde bulunan Or 506 numarali eser 18 yuzyila ait bir Geʽez el yazmasidir ve 4r den 87r ye kadar olan yapraklarda Meqabyan in uc kitabini icermektedir Ikinci kitap 53r de ucuncu kitap ise 75r de baslamaktadir Ingilizce span Selassie Feqade Ed 2005 Book of Meqabyan Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link in Online baski Arsivleri 1 2 3 Selassie Feqade Ed 21 Ocak 2008 Ethiopian Books of Meqabyan 1 3 in Standard English Ingilizce Virginia Lulu com Curtin D P Tesfaye Bekele 2018 First Book of Ethiopian Maccabees with commentary Dalcassian Press ISBN 978 1 960069 20 7 Excerpt Curtin D P Tesfaye Bekele 2023 08 01 Second Book of Ethiopian Maccabees Dalcassian Press ISBN 979 8 8692 1148 4 Kaynakca span Ezigbo V I 2013 Christian Scripture In Introducing Christian Theologies I Voices from Global Christian Communities Volume 1 1st ed pp 65 108 The Lutterworth Press https doi org 10 2307 j ctt1ffjnm7 9 Wills L M 2021 Historical Texts In Introduction to the Apocrypha Jewish Books in Christian Bibles pp 88 123 Yale University Press https doi org 10 2307 j ctv1pdrqtj 7 Melketsedek Abba 1997 The Teaching of the Ethiopian Orthodox Church Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link a b Mertens Encyclopedia 21 Aralik 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 23 Nisan 2010 MACCABEES THE JewishEncyclopedia com www jewishencyclopedia com Erisim tarihi 20 Nisan 2018 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link CATHOLIC ENCYCLOPEDIA The Machabees www newadvent org Erisim tarihi 20 Nisan 2018 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Mason Eric Farrel 28 Ekim 2011 A Teacher for All Generations Essays in Honor of James C VanderKam BRILL ISBN 978 9004215207 Hawk Brandon W 20 Temmuz 2021 Apocrypha for Beginners A Guide to Understanding and Exploring Scriptures Beyond the Bible Callisto Media ISBN 9781648761294 November 2008 The Old Testament Canon of the New Testament Church And its Background in Early Judaism Wipf and Stock Publishers ISBN 9781606082492 John Mason Harden An Introduction to Ethiopic Christian Literature 1926 p 38 Athiopien Christliches Reich zwischen gestern und morgen 1967 p 105 9 Eylul 2021 Hearing the Scriptures Liturgical Exegesis of the Old Testament in Byzantine Orthodox Hymnography Oxford University Press ISBN 978 0 19 023965 7 a b Curtin D P 5 Aralik 2018 The First Book of Ethiopian Maccabees Dalcassian Publishing Company ISBN 9781987019636 Wills L M 2021 Apocalypses and Visionary Literature In Introduction to the Apocrypha Jewish Books in Christian Bibles pp 172 216 Yale University Press https doi org 10 2307 j ctv1pdrqtj 9 Wills L M 2021 Conclusion Common Themes in the Books of the Apocrypha In Introduction to the Apocrypha Jewish Books in Christian Bibles pp 227 232 Yale University Press https doi org 10 2307 j ctv1pdrqtj 11 Ethiopian Bible in English Complete 2024 Edition Las Vegas NV Sacred Scriptures Press 4 Mar 2024 ss 204 206 262 263 Roger W Cowley 13 Kasim 2014 The Traditional Interpretation of the Apocalypse of St John in the Ethiopian Orthodox Church Cambridge University Press s 9 ISBN 9781107460782 For translation principles and sources see Ras Feqade 9 Eylul 2002 Prefatory Notes to the Ethiopian Book of Jubilees Translated by Ras Feqade 24 Subat 2003 tarihinde kaynagindan arsivlendi Konuyla ilgili yayinlar span Cowley Roger W January 1974 Old Testament introduction in the andemta commentary tradition Journal of Ethiopian Studies 12 1 ss 133 175 JSTOR 44324703 Cowley Roger W 1974 The biblical canon of the Ethiopian Orthodox Church today de Ingilizce 23 4 ss 318 323 ISSN 0030 6487 30 Ekim 2002 tarihinde kaynagindan arsivlendi Specific info on Meqabyan 1 3 found at footnote 9 Horovitz Josef 1906 Das athiopische Maccabaerbuch de Almanca 19 2 ss 194 233 doi 10 1515 zava 1906 19 2 194 ISSN 0084 5299 Harden John Mason 1926 The Bible of the Ethiopic church An Introduction to Ethiopic Christian Literature London ss 37 50 Chapter IV discusses Ethiopian Maccabees in the context of the broader biblical canon Kategoriler Makkabiler Kitaplari5 yuzyil kitaplariGeez diliYazari belirsiz eserlerDeuterokanonik kitaplarEtiyopya Ortodoks Tevhidi KilisesiGizli kategori Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler