Xan karvansarası | |
![]() Kervansarayın bir cephesi, 2016 | |
![]() | |
| Diğer ad(lar) | Küçük Kervansaray |
|---|---|
| Genel bilgiler | |
| Durum | Günümüzde "Sanat Bahçesi" olarak kullanılmaktadır. |
| Tür | kervansaray |
| Konum | İçerişehir, Bakü, Azerbaycan |
| Koordinatlar | 40°21′54″K 49°50′09″D / 40.36500°K 49.83583°D |
| Tamamlanma | 16. yüzyıl sonları - 17. yüzyıl başları |
| Sahip | İçerişehir Devlet Tarihî-Mimari Koruma Alanı İdaresi |
Han Kervansarayı veya Küçük Kervansaray, Bakü’deki İçerişehir bölgesinde yer almaktadır ve bir cephesi Həqiqət Rzayeva sokağına, diğer cephesi ise Asəf Zeynallı sokağına bakmaktadır. Şirvanşahlar Sarayı ve Bakü Han Sarayı ile birlikte, İçerişehir’in en büyük mimari komplekslerinden biri olan dahil olan en büyük yapıdır. Kompleks, Han Kervansarayı’nın yanı sıra üç küçük kervansaray, dükkan sıraları ve Seyyid Yahya Murtaza Camii’ni de içermekteydi.
Han Kervansarayı, Azerbaycan’da günümüze ulaşmış kervansarayların genel özelliklerini taşır. Yapı plan bakımından kare biçimindedir. Kervansarayın iki kapısından biri deniz kıyısına, diğeri ise şehrin ana ticaret caddesine açıldığından kervansarayın iç avlusu bir anlamda şehirden denize geçiş yolu işlevi görmekteydi.
Tarihi
| ]Han Kervansarayı, dahil olan en büyük yapıdır ve Şirvanşahlar Sarayı ve Bakü Han Sarayı ile birlikte, İçerişehir’in en büyük mimari komplekslerinden biri olan dahil olan en büyük yapıdır. Kompleks, Han Kervansarayı’nın yanı sıra üç küçük kervansaray, dükkan sıraları ve Seyyid Yahya Murtaza Camii’ni de içermekteydi.
Seyyah , Bakü ziyaretini aktarırken Han Kervansarayı’ndan da söz ederek şöyle yazmıştır: "Kervansaray gerçekten de bahsetmeye değer bir yapıdır; denizin hemen kenarında yer alır, bu nedenle gemilerden malların şehir içine taşınması oldukça kolaydır."
Bakü surlarının denize bakan kısmının merkezinde yer alan ticaret kompleksi, denizden bakıldığında oldukça dikkat çekici bir görünüme sahipti. Deniz yoluyla getirilen mallar, kompleksin önünde boşaltılır ve ardından ilgili kervansaraylara taşınırdı. Şehir yönünden bakıldığında ise kompleks, şehrin planında ticaret ve iş yaşamının merkezi konumundaydı. Kompleksin tam karşısında büyük Cuma Camii bulunuyordu.
Komplekse dahil yapıların inşa tarihleri günümüzde bilinmemektedir. Ancak tarihsel dönemi belirlemede, yapılar arasındaki en büyük bina olan Han Kervansarayı temel alınır. Eyvanlı oda düzenine sahip kervansaray tipi, 16. yüzyıl sonu – 17. yüzyıl başları için karakteristiktir. Mimar Abdülvahap Selamzade’ye göre, kompleksteki diğer kervansaraylar da 17. yüzyılın ilk yarısına tarihlendirilebilir. Bununla birlikte, kompleksin 17. yüzyılın ikinci yarısı ve 18. yüzyılda onarıldığı ve genişletildiği düşünülmektedir.
Sanat Bahçesi
| ]İçerişehir Devlet Tarihî-Mimari Koruma Alanı İdaresi tarafından, İçerişehir’in turizm altyapısını geliştirmek ve halk sanatlarını desteklemek amacıyla yapıda “Sanat Bahçesi” adlı Azerbaycan görsel ve dekoratif sanat merkezi oluşturulmuştur. Uzun yıllar bakımsız kalan ve yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya olan kervansaray, İçerişehir'in Koruma Master Planı çerçevesinde restore edilerek özgün görünümüne kavuşturulmuştur. Burada oluşturulan merkezde yerli sanatkarların faaliyetleri organize edilmekte; kilim dokumacılığı, ahşap oymacılığı, seramik, kuyumculuk, millî giysi yapımı, süs bitkileri ve diğer uygulamalı sanat dalları sergilenmektedir. Çalışmanın ana fikri, yaratıcılık sürecinin teatral bir biçimde sunulmasıdır. Sanat Bahçesi'ni ziyaret eden her konuk, geleneksel el sanatlarının hazırlanma sürecine bizzat katılma olanağı bulmaktadır. Merkezin ana hücresinde ise yerli ve yabancı sanatçıların eserleri ve el işleri sergilenmektedir.
Mimarisi
| ]Han Kervansarayı, Azerbaycan'daki diğer kervansaraylar gibi kare planlıdır ve biri deniz kıyısına, diğeri şehrin ana ticaret caddesine açılan iki kapıya sahiptir. Bu nedenle iç avlu, şehirle deniz arasında bir geçit işlevi görmüştür. Han Kervansarayı'nın denize açılan kapıları, Bakü Kalesi'ne denizden giriş sağlayan beş kapıdan biri olmuştur. Kervansarayın avlusu ve odaların yerleşimi, dönemin benzer yapılarının plan düzenini yansıtmaktadır. En dikkat çekici farklılık, köşe odalarının alışılmadık beşgen ve yamuk biçimlerde olmasıdır. Dış cephede köşe duvarlarının kalınlığının iki kat artırılmasının sebebi bilinmemektedir. Kervansarayın birinci katında ise depolar yer alıyordu. Şehir pazarı yönündeki cephede, iç avluyla bağlantısı olmayan küçük dükkanlar bulunmaktaydı. Bu mimari çözüm, Han Kervansarayı'nın sağında yer alan ve camiye kadar uzanan tüm yapı kompleksinin cephesinde de tekrarlanmıştır.
Kaynakça
| ]- ^ Гмелин, С. Г. (1785). Путешествие по России, ч. III. СПб. s. 81.
- ^ a b Саламзаде 1964, s. 69
- ^ "İÇƏRİŞƏHƏRDƏ "İNCƏSƏNƏT BAĞI"NIN AÇILIŞI OLMUŞDUR". azertag.az. AzərTac. 12 Mayıs 2010. 20 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mayıs 2019.
- ^ Саламзаде 1964, s. 68
Bibliyografya
| ]- Саламзаде, А. В. (1964). Архитектура Азербайдана XVI-XIX вв. Баку: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР.
Dış bağlantılar
| ]Wikimedia Commons'ta Han Kervansarayı ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Koordinatlar 40 21 54 K 49 50 09 D 40 36500 K 49 83583 D 40 36500 49 83583 Vikipedi ozgur ansiklopedi Han KervansarayiXan karvansarasiKervansarayin bir cephesi 2016Diger ad lar Kucuk KervansarayGenel bilgilerDurumGunumuzde Sanat Bahcesi olarak kullanilmaktadir TurkervansarayKonumIcerisehir Baku AzerbaycanKoordinatlar40 21 54 K 49 50 09 D 40 36500 K 49 83583 D 40 36500 49 83583Tamamlanma16 yuzyil sonlari 17 yuzyil baslariSahipIcerisehir Devlet Tarihi Mimari Koruma Alani Idaresi Han Kervansarayi veya Kucuk Kervansaray Baku deki Icerisehir bolgesinde yer almaktadir ve bir cephesi Heqiqet Rzayeva sokagina diger cephesi ise Asef Zeynalli sokagina bakmaktadir Sirvansahlar Sarayi ve Baku Han Sarayi ile birlikte Icerisehir in en buyuk mimari komplekslerinden biri olan dahil olan en buyuk yapidir Kompleks Han Kervansarayi nin yani sira uc kucuk kervansaray dukkan siralari ve Seyyid Yahya Murtaza Camii ni de icermekteydi Han Kervansarayi Azerbaycan da gunumuze ulasmis kervansaraylarin genel ozelliklerini tasir Yapi plan bakimindan kare bicimindedir Kervansarayin iki kapisindan biri deniz kiyisina digeri ise sehrin ana ticaret caddesine acildigindan kervansarayin ic avlusu bir anlamda sehirden denize gecis yolu islevi gormekteydi Tarihi span Han Kervansarayi dahil olan en buyuk yapidir ve Sirvansahlar Sarayi ve Baku Han Sarayi ile birlikte Icerisehir in en buyuk mimari komplekslerinden biri olan dahil olan en buyuk yapidir Kompleks Han Kervansarayi nin yani sira uc kucuk kervansaray dukkan siralari ve Seyyid Yahya Murtaza Camii ni de icermekteydi Seyyah Baku ziyaretini aktarirken Han Kervansarayi ndan da soz ederek soyle yazmistir Kervansaray gercekten de bahsetmeye deger bir yapidir denizin hemen kenarinda yer alir bu nedenle gemilerden mallarin sehir icine tasinmasi oldukca kolaydir Baku surlarinin denize bakan kisminin merkezinde yer alan ticaret kompleksi denizden bakildiginda oldukca dikkat cekici bir gorunume sahipti Deniz yoluyla getirilen mallar kompleksin onunde bosaltilir ve ardindan ilgili kervansaraylara tasinirdi Sehir yonunden bakildiginda ise kompleks sehrin planinda ticaret ve is yasaminin merkezi konumundaydi Kompleksin tam karsisinda buyuk Cuma Camii bulunuyordu Komplekse dahil yapilarin insa tarihleri gunumuzde bilinmemektedir Ancak tarihsel donemi belirlemede yapilar arasindaki en buyuk bina olan Han Kervansarayi temel alinir Eyvanli oda duzenine sahip kervansaray tipi 16 yuzyil sonu 17 yuzyil baslari icin karakteristiktir Mimar Abdulvahap Selamzade ye gore kompleksteki diger kervansaraylar da 17 yuzyilin ilk yarisina tarihlendirilebilir Bununla birlikte kompleksin 17 yuzyilin ikinci yarisi ve 18 yuzyilda onarildigi ve genisletildigi dusunulmektedir Sanat Bahcesi span Icerisehir Devlet Tarihi Mimari Koruma Alani Idaresi tarafindan Icerisehir in turizm altyapisini gelistirmek ve halk sanatlarini desteklemek amaciyla yapida Sanat Bahcesi adli Azerbaycan gorsel ve dekoratif sanat merkezi olusturulmustur Uzun yillar bakimsiz kalan ve yikilma tehlikesiyle karsi karsiya olan kervansaray Icerisehir in Koruma Master Plani cercevesinde restore edilerek ozgun gorunumune kavusturulmustur Burada olusturulan merkezde yerli sanatkarlarin faaliyetleri organize edilmekte kilim dokumaciligi ahsap oymaciligi seramik kuyumculuk milli giysi yapimi sus bitkileri ve diger uygulamali sanat dallari sergilenmektedir Calismanin ana fikri yaraticilik surecinin teatral bir bicimde sunulmasidir Sanat Bahcesi ni ziyaret eden her konuk geleneksel el sanatlarinin hazirlanma surecine bizzat katilma olanagi bulmaktadir Merkezin ana hucresinde ise yerli ve yabanci sanatcilarin eserleri ve el isleri sergilenmektedir Mimarisi span Han Kervansarayi nin Haqiqat Rzayeva Caddesi ne bakan cephesi Han Kervansarayi Azerbaycan daki diger kervansaraylar gibi kare planlidir ve biri deniz kiyisina digeri sehrin ana ticaret caddesine acilan iki kapiya sahiptir Bu nedenle ic avlu sehirle deniz arasinda bir gecit islevi gormustur Han Kervansarayi nin denize acilan kapilari Baku Kalesi ne denizden giris saglayan bes kapidan biri olmustur Kervansarayin avlusu ve odalarin yerlesimi donemin benzer yapilarinin plan duzenini yansitmaktadir En dikkat cekici farklilik kose odalarinin alisilmadik besgen ve yamuk bicimlerde olmasidir Dis cephede kose duvarlarinin kalinliginin iki kat artirilmasinin sebebi bilinmemektedir Kervansarayin birinci katinda ise depolar yer aliyordu Sehir pazari yonundeki cephede ic avluyla baglantisi olmayan kucuk dukkanlar bulunmaktaydi Bu mimari cozum Han Kervansarayi nin saginda yer alan ve camiye kadar uzanan tum yapi kompleksinin cephesinde de tekrarlanmistir Kaynakca span Gmelin S G 1785 Puteshestvie po Rossii ch III SPb s 81 a b Salamzade 1964 s 69 ICERISEHERDE INCESENET BAGI NIN ACILISI OLMUSDUR azertag az AzerTac 12 Mayis 2010 20 Ekim 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 24 Mayis 2019 Salamzade 1964 s 68 Bibliyografya span Salamzade A V 1964 Arhitektura Azerbajdana XVI XIX vv Baku Izdatelstvo Akademii nauk Azerbajdzhanskoj SSR Dis baglantilar span Wikimedia Commons ta Han Kervansarayi ile ilgili coklu ortam belgeleri bulunur gtdIcerisehirDunyaca onemli anitlarKiz Kulesi Sirvansahlar Sarayi Muhammed CamiiUlusal acidan onemli anitlarAga Mikail Hamami Han Kervansarayi Baku Kalesi Molla Ahmed Camii Haci Kayib Hamami Iki Katli Kervansaray Haci Bani Camii Hanlar Mescidi Cin Camii Kasimbey Hamami Medrese Mescidi Buhara Kervansarayi Multani Kervansarayi Asur Mescidi Seyh Ibrahim Mescidi Seyyid Yahya Murtaza Camii Hidir Mescidi Mirza Ahmed Mescidi Gileyli Camii Dortgen Kule Cuma Camii Yeralti yapilari Pazar Meydani Tekiye Baku Han Sarayi Su kanali ve kanalizasyon Imamkulu Mektep Mescidi Yeralti Hamami Baba Kuhi Bakuvi MescidiYerel oneme sahip anitlarBeyler Camii Aya Nikola Kilisesi Aziz Bartalmay Kilisesi Zincirli ev Aga Zeynal Hamami Haci Heybet Mescidi Haci Kayib Mescidi Ramazanovlarin evi Gani Memmedov un evi Isa Bey Hacinski nin EviMuzelerKiz Kulesi Sirvansahlar Sarayi Baku Minyatur Kitaplar Muzesi Kutsal Emanetler MuzesiDigerIceriseher Metro Istasyonu Aliaga Vahid Heykeli Filarmoni Bahcesi Surp Asdvadzadzin Kilisesi Otorite kontrolukulturenvanteri com 407743 Kategoriler Baku deki anitlarSirvansahlar DevletiAzerbaycan daki Dunya Miraslari17 yuzyilda mimarlik16 yuzyilda mimarlikAzerbaycan daki kervansaraylarIcerisehirGizli kategoriler Vikiveri de OSM iliski kimligi olmayan bilgi kutusu icin harita isaretleyiciKulturenvanteri tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriKartographer uzantisini kullanan sayfalar


