Vikipedi özgür ansiklopedi sayfasından yönlendirildi Makale serilerindenitikadî mezheplerinanç EsâslarıAllah ın Birliği

Vikipedi ozgur ansiklopedi sayfasindan yonlendirildi Makale serilerindenItikadi mezheplerInanc EsaslariAllah in Birligi Tevhid Melekler Kitaplar Peygamberler Kiyamet Ahiret Kaza ve KaderI tikadi mezheplerIslam da I tikadi mezhepler Asari Eserler Selefiyye Hanbeliler Seyhu l Islam Ibn i Teymiyye Ghulat Selefiyye Vahhabiler Ehl i Hadis Cebriyye Cebriye i Halisa Cebriye i Mutavassita Es ariyye Bakillaniyye Gazzaliyye Es arilik Sunnilik Tarikat Maturidiyye Kaderiyye Cuheniyye Irak Kolu Dimeskiyye Sam Kolu Mutezile Vasiliyye Huzeyliyye Nazzamiyye Haitiiyye Bisriyye Ma meriyye Muzdariyye Sumamiyye Hisamiyye Cahiziyye Hayatiyye Cubbaiyye Befsem iyye Ghulat Mutezile Habitiyye Himariyye Mutezile Muteseyyi Tarikat Murcie Sunni Murcie Bid atci Murcie Kerram iyye Neccar iyye Musebbihe Antropoteizm Hulman iyye Mucessime Hulul Ebu Muslim Horasani Sinbad iyye El Mukanna Babekiyye Hattabiyye Bezigiyye Muammeriyye Umeyriyye Mufaddaliyye Muhammise Cevalikiyye Rum Abdallari Batiniyye Meymun el Kaddah Yedicilik Karmatiyye Hamdan Karmat Yediciler Nasir Husrev Tasavvufi Batinilik Meymun el Kaddah Anadolu Aleviligi Alevi Tarikat Ibahiler Arap Aleviligi Nusayriler Durzilik Hakim bi EmrʿAllah Hashasiler Hasan Sabbah Babailik Baba Ilyas Horasani Kizilbas Hurufilik Fadl Allah Yezdani Bektasilik Balim Sultan Kaynak Muhammed Ebu Zehra Islam da Siyasi ve I tikadi Mezhepler Tarihi Ethem Ruhi Figlali ve Osman Eskicioglu Tercumesi Yagmur Istanbul 1970 Siyasi ve Fikhi mezheplerIslam da Siyasi ekoller ve fikhi mezhepler Siʿa i Muhlisin Sunnilik ve Zeydilik Siʿa i Ula Sunnilik Hanefilik Malikilik Safiilik Zahiriler Davud el Isbehani Ibn Hazm Hanbelilik Selef i Salihin Takiy ud Din Ibn i Teymiyye Ghulat Selef iler Vahhabilik Zeydilik Betr iyye Salih iyye Cerir iyye Suleyman iyye Yemen Zeydiliki Kasim iyye Hadav iyye Muhteria Mutarrif iyye Hasan el Utrus Kasim iyye Ghulat Zeyd iyye Carud iyye Naim iyye Ya kub iyye Hariciler Ezarika Sufr iyye Necedat Acrad iyye Ibaz iyye Ghulat Hariciler Yezid iyye Meymun iyye Galiyye Sebe iyye Abdullah bin Sebe Hattabiyye Bezig iyye Keysan iyye Muhtar es Sekafi Keysan iyyet ul Hullas Hasim iyye Harb iyye Muav iyye Cennah iyye Haris iyye Beyan iyye Ravendiyye Rizamiyye Ebu Muslim Horasani Sinbad Berkuk iyye Haval iyye Muhammira El Mukanna Hurremiyye Babekiyye Babek Hurremi Kizilbas Kul iyye Ishak et Turk iyye Riyah iyye Kerbiyye Batinilik Meymun el Kaddah Hallac iyye Hulul iyye Aleviler Tasavvufi Batinilik Hulman iyye Karmatilik Ebu Saʿid iyye Cennab iyye Ghulat Ezoterizmyye Batinilik Hakim iyye Durzilik Hashasiler Alamut Kalesi Imamiye Siilik ogretisi Ismaililik ve Isnaaseriyye Imamiye Siilik ogretisi i Seb iyye Ismaililik Yedicilik Yediciler Yediciler Musta liler Mustali fikhi Hafizilik Tayyib iyye Tayyib Ebu l Kasim Davudi Ismaililik Suleymani Ismaililik Alavi Buhra Kutbi Buhra Nizarilik Nizari fikhi Imamiye i Isna aser iyye Imamet Isnaaseriyye ogretisi Caferilik Ahbar iyye Usul iyye Alevilik Ghulat Imamiyye Mugir iyye Mansur iyye Azakira Alba iyeyye Ulya iyye Zemm iyye Ayn iyye Mim iyye Sin iyye Muhammise Suray iyye Gurab iyye Zubab iyye Nusayr iyye Semanilik den Islam e baglananlar Babailik Vefa iyye Kizilbas Cepniler Tahtacilar Baba Rasul Ilyas iyye Sari Saltik Baba Saltuk iyye Behlul Baba Aybek Baba Ishak Baba Ishak iyye Burak Baba Burak iyyun Lokman Baba Yesevilik Haydar Baba Haydarilik Haci Bektas Bektasilik Balim Sultan Dedebabalik Demir Baba Ali iyye Harabati Baba Harabat iyye Islam dan cikan Dinler Hashasiler Ali Ilahilik Nusayrilik Durzilik Hurufilik Hurufilik Nuktavilik Noktacilik Din i Ilahi Seyhilik Ahisa iyye Babilik Ali Muhammed Sirazi Ezeli Babiler Subh Ezel Bahailik Baha ul Lah Ahmedilik Islam disi dinler Zerdustluk Zurvanizm Mazdekcilik Mani dini Budizm Sabiilik Nebatiler Luviler Hitit mitolojisi Yezdanizm Ehl i Hak Yezidiler Isikcilik Kaynak Mustafa Oz Mezhepler Tarihi ve Terimleri Sozlugu Ensar Yayincilik Istanbul 2011 Ayrica bakinizTasavvuf Islam felsefesi Gnostisizm Panenteizm Saman Samanizm Tengricilik Totemizm Animizm Sembolizm gtd Cebriyye kader ve irade konusunda Kaderiyye firkasinin tam aksi gorusler ileri surmustur Islam aleminde kader konusunu tartisma gundemine getiren ilk sahsin ol 85 704 oldugu nakledilir Onu takip etmis ve kaderle ilgili goruslerini daha da gelistirmistir Ma bed Allah tarafindan onceden tayin edilmis bir kaderin bulunmadigini insanin fiil ve tavirlarinda tamamen serbest oldugunu savunmustur Muhtemelen o Emevilerin zulum ve haksizliklarina karsi kaderci bir tevekkule saplanmis kimselere bakarak Emevi zulmunun bir kader olmadigini soylemekle ise baslamis ve nihayet kaderi inkar etmeye kadar varmistir Nitekim Emevi iktidarina muhalefeti sebebiyle Haccac tarafindan oldurulmustur Onun kaderi nefyetmesine karsi bir reaksiyon olarak Cehm bin Safvan ol 128 745 da cebr akidesini yani insanin yaptigi islerde bir ihtiyarinin olmadigini yaptigi isleri zorunlu olarak yaptigi gorusunu ileri surmustur Cehm in ileri surdugu bu akideye gore insan mecburdur ihtiyari kudreti yoktur Yaptigindan baskasini yapmaya asla gucu olmaz Kul ruzgarin onunde suruklenen yaprak gibidir Yapragin yonunu kendisi degil ruzgar belirler Onun icin insanin yaptigi isleri Allah takdir etmistir Allah gelecegi bildiginden meydana gelecek olaylari da tamamen ve onceden kendi iradesine gore tespit etmistir Allah cansiz bitkinin hareketlerini yarattigi gibi insanin fiillerini de yaratir Yukariya firlatilan bir tas nasil dusmeye mahkumsa insan da yaptigini yapmaya mahkumdur Kul ibadeti de gunahi da elinde olmaksizin isler Bu goruste olan Cebriyyeye denir ve zumrenin mumessili Cehm bin Safvan oldugundan Cehmiyye diye de isimlendirilir diye adlandirilan ikinci zumreye gelince bunlar kulda bir kudretin oldugunu kabul etmekle birlikte bu kudretin insanin fiilleri uzerinde bir etkisinin bulunmadigini kabul ederler Kaza ve Kader span Cebriye kisinin kader ve fiileri konusunda soz sahibi olmadigi hur iradenin var olmadigini ve her turlu fiili yaratan ve yaptiranin Tanri nin kendisi oldugunu ileri surerler Cebriyye ye gore insan aynen ruzgarin emrindeki kuru bir yaprak gibidir yaptigi isleri mecburen yapar Bu gorus Mutezile ve Kaderiyye nin Fiili isleyen ve yaratan kisinin kendisidir kisi fiili Tanri nin ona bagisladigi bir yaratma kudretiyle kendisi yaratir fiillerin yaratilmasinda ve olmasinda Tanri nin hicbir mudahalesi yoktur gorusunun tam tersidir Bati dusunce sisteminde bu mezhebin goruslerine yakin olan akim fatalizmdir Fatalizm pozitivizm ve bilime atifta bulunurken cebriyye tanriya atifta bulunur Iman Gorusu span Bu mezhebin iman gorusu soyledir Iman kalbin marifetidir Burada marifet ile kasit bilgi dir yani bu mezhebe gore tasdik edip etmesi onemli olmadan kalbin Allah i birligini peygamberlerini ve peygamberlerinin haber verdigi seyleri bilmesi imandir Bu diger itikad mezheplerinin iman gorusunden oldukca farklidir zira diger butun iman anlayislarinda kalb ile tasdik sarttir Mezhebin bu gorusu cogu kelamci tarafindan tenkit edilmistir Imam Maturidi bu iman anlayisini soyle tenkit eder marifet cehaletin ziddidir oysa imanin ziddi kufurdur eger iman marifet olsaydi her cahil kafir sayilirdi Ibn Hazm ise Cebriyye nin iman gorusunu farkli bir sekilde eger iman marifet olsaydi Allah i bilen Seytan in da iman etmis olmasi gerektigini ortaya koyarak tenkit etmistir Emeviler neredeyse cebir fikrini devlet politikasi haline getirmistir Muslumanlardan Cebriyecilige ilk davet eden Ca d b Dirhem dir Cebir dusuncesini gelistirip temellendiren ve kelamin konusu yapan kiside Cehm b Safvan dir Cehm b Safvana gore insanlarin eliyle gerceklesen fiillerin yaraticisi Allah tir Insan kendi eliyle gerceklesen fiilleri yapmaya mecburdur Cehmiye nin belli basli kelami gorusleri span 1 Iman Allah i bilmek kufur ise onu bilmemektir buna gore iman ilim ve marifetten ibarettir 2 Allah in zati sifatlarindan baska sifatlari yoktur kuranda adi gecen semi basar gibi sifatlari gercekte zahir degildirler bu yuzden onlar te vil edilip yorumlanirlar Allah i yarattiklarinin sifatiyla nitelemek dogru degildir 3 Allah in kelam sifati da kadim degil hadistir Bu yuzden Kur an mahluktur yani yaratilmistir 4 Allah in ilmi de ezeli degildir hadistir Bu yuzden Allah bir seyi meydana gelmesinden once bilemez 5 Cennet ve cehennem gecicidir ebedi degildir Cunku hicbir sey ebedi olarak kalmayacaktir Kur an da bazi ayetlerde gecen ebedilikten maksat uzun sure kalmaktir 6 Ahirette Allah i gormek mumkun degildir 7 Kabir azabi yoktur 8 Ahirette sefaat soz konusu degildir Cehmiyye ye diger adiyla Cebriyye denmesinin asil nedeni insan eliyle gerceklesen fiillerin gercekte Allah a ait oldugu ve insanin isledigi fiili yapmaya ve mahkum oldugu gorusudur Ayrica bakiniz span Islam dini itikat mezhepleri Ehli Sunnet Kaderiyye Mutezile KaderKaynaca span Sehristani el Milel ve n Nihal Beyrut 1975 I 85 Maturidi Kitab et Tevhid s 380 ve devami Ibn Hazm el Fasl 3 s 188 198 gtdIslam ilahiyatiAlanlar Ilahiyatcilar KitaplarAlanlarAkide Akil Aql Eskatologya Ahlak Kelam Fikih Baris Egitim FelsefesiIlahiyatcilarMuhammed bin Hanefiyye Hasan i Basri Kasim bin Muhammed Zeynelabidin Muhammed el Bakir Zeyd bin Ali Ca fer es Sadik Imam i A zam Ebu Hanife Malik bin Enes Muhammed bin Abdullah el Mehdi Safii Ahmed bin Hanbel Davud el Isbehani Ibn Hazm Ebu Yusuf Vasil bin Ata Kadi Abdulcebbar Kindi Tirmizi El Es ari Maturidi Gazzali Sehristani Hakim et Tirmizi Razi El Cahiz El Mesudi El Kurtubi Seyh Mufid Ahmed Yesevi Ahmed Sirhindi Ibn Kayyim Ibn Arabi Ibn Kudame Ibn Teymiye Abdulkadir Geylani Abdulhakim Arvasi Ebu l A la el Mevdudi Mevlana Celaleddin i Rumi Fazlur Rahman Malik Haci Bektas i Veli Haci Bayram i Veli Mahmud Hudayi Murtaza Mutahhari Muhammed Hamidullah Muhammed Hamdi Yazir Nasir i Husrev Sadreddin Konevi Said Nursi Seyh Bedreddin Seyh TusiOnemli kitaplarBuyruklar Alevilik Divan i Hikmet Yesevilik Ihyau Ulumi d Din Gazzali Kitab el Mecmu Nusayrilik Makalat Bektasi inanci Mesnevi Mevlevilik Mektubat i Mevlana Mevlevilik Mektubat i Rabbani Naksibendilik Nehsu l Belaga Caferilik Risale i Nur Hikmet Risaleleri Durzilik Sunni kitaplar Buhari Nesai Ebu Davud Tirmizi Ibn Mace Muslim Ibn Haccac El Akidetu t Tahaviyye Vech i Din Islam fikih mezhepleri Itikadi mezhepler Siyasi mezhepler Kategori Islam dini itikad mezhepleri