| 1973 Afgan darbesi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() Savunma Bakanı , darbenin birinci yıldönümünde Afgan subaylarla yapıyor. | |||||||
| |||||||
| Taraflar | |||||||
| | | ||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||
| | Hiç kimse1[›] | ||||||
| Çatışan birlikler | |||||||
|
| ||||||
| Güçler | |||||||
| 2.200 askeri personel | |||||||
| Kayıplar | |||||||
| 1 tank imha edildi, 4 asker öldürüldü | 7 polis öldürüldü | ||||||
| Afganistan tarihi bir parçası |
|---|
![]() |
| Zaman çizelgesi |
| |
1973 Afgan darbesi, Afganlar tarafından 26 Saratan Darbesi olarak da anılır (Darice: کودتای ۲۶ سرطان) ve 26 Saratan 1352 Devrimi olarak kendini ilan eden, 17 Temmuz 1973'te Ordu Generali ve prens Muhammed Davud Han tarafından kuzeni Kral Muhammed Zahir Şah'a karşı yapılmış ve Davud Han liderliğindeki tek partili sistem altında Afganistan Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla sonuçlanmıştır.
Davud Han, darbe için, Kral İtalya'nın Ischia kentinde iyileşmekteyken monarşiyi devirmek amacıyla, o zamanki Genelkurmay Başkanı General Abdülkerim Mustaghni ile birlikte Kâbil'deki güçlere liderlik etmiştir. Davud Han'a, Hava Kuvvetleri Albayı Abdül Kadir de dahil olmak üzere ADHP'nın Perşem fraksiyonundan ordu subayları ve memurlar yardımcı olmuşlardır. Davud ayrıca, Kâbil Uluslararası Havalimanı ve Bagram Hava Üssü konuşlanmış, Teğmen Abdülhamid Muhtaat ve Teğmen Paşagül Vadafar liderliğindeki hava kuvvetleri personelinin de desteğine sahipti, ancak şehir üzerinde askeri uçak uçurulmasına gerek duyulmadı. Yedi sadık polis memuru ve bir tank komutanı ile tank mürettebatının üç üyesi, o dönemde Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Güvenlik Konseyi personeli tarafından "iyi planlanmış ve hızla gerçekleştirilmiş bir darbe" olarak tanımlanan olayda öldürülmüştür.
Kral Zahir Şah misilleme yapmamaya karar verdi ve 24 Ağustos'ta resmen tahttan feragat ederek İtalya'da sürgünde kalmıştır. Böylece 1747'de Dürrânî İmparatorluğu'nun kuruluşundan bu yana iki yüzyılı aşkın kraliyet yönetimi darbeyle sona ermiştir. Davud Han'ın kendisi de 1978'deki Sevr Devrimi'nde devrilecek ve idam edilmiştir.
Notlar
| ]- ^ 26 Saratan 1352, Celali takviminde darbenin gerçekleştiği günü ifade eder ve bu da Milâdî takviminde 17 Temmuz 1973'e denk gelir. Ayrıca Peştuca karşılığı olan 26 Čungāx̌ 1352 olarak da anılabilir. (د چنګاښ ۲٦-۱۳٥۲).
Kaynakça
| ]- ^ Azimi, General Nabi (11 Nisan 2019). The Army and Politics: Afghanistan: 1963-1993 (İngilizce). AuthorHouse. ISBN .
- ^ a b c d Arnold, Anthony (June 1985). Afghanistan: The Soviet Invasion in Perspective. Hoover Press. ISBN .
- ^ "کودتای ۲۶ سرطان در افغانستان؛ نظام شاهی چگونه سرنگون شد". طلوعنیوز (Farsça). Erişim tarihi: 17 Ocak 2023.
- ^ "CONTENTdm". content.library.arizona.edu. Erişim tarihi: 17 Ocak 2023.
- ^ "Afghan King Overthrown; A Republic Is Proclaimed". The New York Times. 18 Temmuz 1973. Erişim tarihi: May 3, 2020.
- ^ Azimi, General Nabi (11 Nisan 2019). The Army and Politics: Afghanistan: 1963-1993 (İngilizce). AuthorHouse. ISBN .
- ^ "The Once and Future King?". nsarchive2.gwu.edu.
- ^ "Afghanistan - Daoud's Republic, July 1973 - April 1978". countrystudies.us. Erişim tarihi: 12 Mart 2018.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi 1973 Afgan darbesiSavunma Bakani darbenin birinci yildonumunde Afgan subaylarla yapiyor Tarih17 Temmuz 1973BolgeKabil Afganistan KralligiSonucDarbe girisimi neredeyse kan dokulmeden basariyla sonuclandi TaraflarCumhuriyetci subaylar ADHPAfganistan KralligiKomutanlar ve liderlerMuhammed Davud Han Abdul KadirHic kimse1 Catisan birliklerKraliyet Muhafiz Tugayi 4 Tank Tugayi 15 Tank Tugayi 717 Sivil Disiplin Birimi 88 Agir topcu Tugayi 444 Komando Taburu Afgan Kraliyet Hava KuvvetleriKraliyet Muhafiz Tugayi 7 Piyade Tumeni 8 Piyade Tumeni Afgan Bolgesel JandarmasiGucler2 200 askeri personelKayiplar1 tank imha edildi 4 asker olduruldu7 polis oldurulduAfganistan tarihi dizisinin bir parcasiZaman cizelgesiAntikIndus Vadisi Uygarligi2200 1800 BCCeyhun Uygarligi2100 1800 BC1500 535 BCMed Imparatorlugu728 550 BCAhamenis Imparatorlugu550 330 BCMakedon Imparatorlugu330 312 BCSelefki Imparatorlugu312 150 BCMaurya Imparatorlugu305 180 BCGrek Baktriya Kralligi256 125 BCPart Imparatorlugu247 BC 224 ADHint Grek Kralligi180 90 BCHint Iskit kralligi155 80 BCKusan Imparatorlugu135 BC 248 ADHint Part kralligi20 BC 50 ADSasani Imparatorlugu230 651Kidarit Kralligi320 465Alkon Hunlari380 560Ak Hun Imparatorlugu410 557Nezak Hunlari484 711Orta CagTurk Sahiler565 879Caganiyan Prensligi7 8 yuzyillarRasidin Halifeligi652 661Tang Cin660 669Tibet Imparatorlugu660 842Emeviler661 750Zunbiller680 870750 977Abbasiler750 821Tahiriler821 873Saffariler863 900Samaniler875 999Gazneliler963 1187Gurlular879 oncesi 1215Selcuklular1037 1194Harezmsahlar1215 1231Mogol Istilasi1219 1226Cagatay Hanligi1226 1245Karluklar1224 1266Ilhanlilar1256 1335Kertler1245 1381Timurlar1370 15071520 1591ModernBaburluler1501 1738Safeviler1510 1709 1859Hotakiler1709 17381716 1732Afsar Imparatorlugu1738 1747Durraniler1747 18231747 18921793 18631818 1855Emirlik1823 1926Sakkavist Emirligi1929Krallik1926 1973Davud darbesi1973Cumhuriyet1973 1978Sevr Devrimi1978Demokratik Cumhuriyet1978 19921990Islam Devleti1992 1996Islam Emirligi1996 20012001Islam Devleti yeniden 2001 Gecis Yonetimi2001 2004Islam Cumhuriyeti 2004 2021Islam Emirligi yeniden since 2021Ilgili tarihteki bolgelerArachosia Ariana Baktriya Iran Kafiristan Horasan Paropamisadae Sistan ZabulistanIlgili basliklarKultur Devlet baskanlari listesi Savaslar Yahudilerin tarihiKategorigtd 1973 Afgan darbesi Afganlar tarafindan 26 Saratan Darbesi olarak da anilir Darice کودتای ۲۶ سرطان ve 26 Saratan 1352 Devrimi olarak kendini ilan eden 17 Temmuz 1973 te Ordu Generali ve prens Muhammed Davud Han tarafindan kuzeni Kral Muhammed Zahir Sah a karsi yapilmis ve Davud Han liderligindeki tek partili sistem altinda Afganistan Cumhuriyeti nin kurulmasiyla sonuclanmistir Davud Han darbe icin Kral Italya nin Ischia kentinde iyilesmekteyken monarsiyi devirmek amaciyla o zamanki Genelkurmay Baskani General Abdulkerim Mustaghni ile birlikte Kabil deki guclere liderlik etmistir Davud Han a Hava Kuvvetleri Albayi Abdul Kadir de dahil olmak uzere ADHP nin Persem fraksiyonundan ordu subaylari ve memurlar yardimci olmuslardir Davud ayrica Kabil Uluslararasi Havalimani ve Bagram Hava Ussu konuslanmis Tegmen Abdulhamid Muhtaat ve Tegmen Pasagul Vadafar liderligindeki hava kuvvetleri personelinin de destegine sahipti ancak sehir uzerinde askeri ucak ucurulmasina gerek duyulmadi Yedi sadik polis memuru ve bir tank komutani ile tank murettebatinin uc uyesi o donemde Amerika Birlesik Devletleri Ulusal Guvenlik Konseyi personeli tarafindan iyi planlanmis ve hizla gerceklestirilmis bir darbe olarak tanimlanan olayda oldurulmustur Kral Zahir Sah misilleme yapmamaya karar verdi ve 24 Agustos ta resmen tahttan feragat ederek Italya da surgunde kalmistir Boylece 1747 de Durrani Imparatorlugu nun kurulusundan bu yana iki yuzyili askin kraliyet yonetimi darbeyle sona ermistir Davud Han in kendisi de 1978 deki Sevr Devrimi nde devrilecek ve idam edilmistir Notlar span 26 Saratan 1352 Celali takviminde darbenin gerceklestigi gunu ifade eder ve bu da Miladi takviminde 17 Temmuz 1973 e denk gelir Ayrica Pestuca karsiligi olan 26 Cungax 1352 olarak da anilabilir د چنګاښ ۲٦ ۱۳٥۲ Kaynakca span Azimi General Nabi 11 Nisan 2019 The Army and Politics Afghanistan 1963 1993 Ingilizce AuthorHouse ISBN 978 1 7283 8701 7 a b c d Arnold Anthony June 1985 Afghanistan The Soviet Invasion in Perspective Hoover Press ISBN 9780817982133 کودتای ۲۶ سرطان در افغانستان نظام شاهی چگونه سرنگون شد طلوع نیوز Farsca Erisim tarihi 17 Ocak 2023 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link CONTENTdm content library arizona edu Erisim tarihi 17 Ocak 2023 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Afghan King Overthrown A Republic Is Proclaimed The New York Times 18 Temmuz 1973 Erisim tarihi May 3 2020 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Azimi General Nabi 11 Nisan 2019 The Army and Politics Afghanistan 1963 1993 Ingilizce AuthorHouse ISBN 978 1 7283 8701 7 The Once and Future King nsarchive2 gwu edu Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Afghanistan Daoud s Republic July 1973 April 1978 countrystudies us Erisim tarihi 12 Mart 2018 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link gtdSoguk SavasAntikomunizm ANZUS NATO Baglantisizlar Hareketi SEATO Varsova Pakti1940 larMorgenthau Plani Yuzdeler Anlasmasi Yalta Konferansi Priboi Operasyonu Cengel Operasyonu Sovyetler Birligi nin Baltik devletlerini isgali Potsdam Konferansi Gouzenko Olayi Kore nin bolunmesi 1946 Iran krizi Yunan Ic Savasi Korfu Bogazi Olayi Turk Bogazlari krizi Birinci Cinhindi Savasi Truman Doktrini Asya Iliskileri Konferansi Hindistan in bolunmesi I Hindistan Pakistan Savasi 1948 Arap Israil Savasi Marshall Plani 1948 Cekoslovakya darbesi Tito Stalin ayriligi Berlin Ablukasi Bati ihaneti Demir Perde Dogu Bloku Bati Blogu Cin Ic Savasi Cin Komunist Devrimi Mart 1949 Suriye askeri darbesi1950 lerBambu perdesi Kore Savasi 1950 1960 Turkiye Suriye Sinir Catismalari McCarthycilik Mau Mau Isyani Cezayir Bagimsizlik Savasi Misir Darbesi Ajax Operasyonu Dogu Alman Ayaklanmasi Vietnam in bolunmesi 1954 Guatemala Darbesi Vietnam Savasi I Tayvan Bogazi Krizi 1955 1959 Kibris olaylari Bandung Konferansi Poznan Ayaklanmasi 1956 Macaristan ayaklanmasi Suveys Krizi Sizi gomecegiz Ifni Savasi Gladio Operasyonu Arap Soguk Savasi 1957 Suriye Krizi 1958 1959 Berlin Krizi Irak 14 Temmuz Devrimi Sputnik Krizi II Tayvan Bogazi Krizi 1958 Amerika Birlesik Devletleri Lockheed C 130 ucaginin dusurulmesi 1959 Musul Ayaklanmasi Laos Ic Savasi Kuba Devrimi Mutfak Tartismalari Cin Sovyet ayriligi1960 larKongo Krizi U 2 Krizi Domuzlar Korfezi Cikarmasi 1960 Turkiye Darbesi Kum Savasi Portekiz Somurge Savaslari Angola Mozambik Kuba fuze krizi Cin Hindistan Savasi Irak Ramazan Devrimi Eritre Bagimsizlik Savasi Kuzey Yemen Ic Savasi 1963 Suriye askeri darbesi John F Kennedy Suikasti Tlatelolco Katliami Guatemala Ic Savasi Kolombiya catismalari 1964 Brezilya Darbesi Rodezya Ic Savasi 1965 1966 Endonezya katliamlari Domino teorisi 1966 Suriye askeri darbesi Kultur Devrimi Guney Afrika Sinir Savasi Yunan cuntasi Alti Gun Savasi Yipratma Savasi Dhofar Ayaklanmasi Nijerya Ic Savasi Mayis 68 Prag Bahari USS Pueblo olayi Cekoslovakya nin isgali Irak Baas Darbesi 1969 Libya askeri darbesi Futbol Savasi Gulas Komunizmi Cin Sovyet sinir catismasi Filipin Komunist Ayaklanmasi1970 lerYumusama uluslararasi politika Nukleer Silahlarin Yayilmasinin Onlenmesi Antlasmasi Kara Eylul olaylari Duzeltici Hareket Suriye Kambocya Ic Savasi Vietnam Savasi Ping pong diplomasisi 12 Mart Muhtirasi Banglades Kurtulus Savasi Nixon in Cin ziyareti Munih Katliami 1973 Afgan darbesi 1973 Sili Darbesi 1973 Arap Israil Savasi 1973 Petrol Krizi Karanfil Devrimi Ispanya da demokrasiye gecis sureci Metapolitefsi Stratejik Silahlarin Sinirlandirilmasi Gorusmeleri Kibris Harekati Angola Ic Savasi Kambocya Soykirimi Mozambik Ic Savasi Ogaden Savasi Etiyopya Ic Savasi Lubnan Ic Savasi Kambocya Vietnam Savasi Condor Plani Arjantin Kirli Savasi 1976 Arjantin Darbesi Misir Libya Savasi Alman Sonbahari Sandinist Devrimi Uganda Tanzanya Savasi Cad Libya Savasi 1979 Kabe Baskini Iran Islam Devrimi Sevr Devrimi Cin Vietnam Savasi Yedi Gunde Ren Nehri ne1980 lerSovyet Afgan Savasi Iran Irak Savasi ve Peru Ic Savasi 1980 Turkiye Darbesi Falkland Savasi Grenada nin isgali Yildiz Savaslari Iran Irak Savasi Toyota Savasi 8888 Ayaklanmasi Solidarnosc Kontralar Korean Air in 007 sefer sayili ucusu Glasnost Perestroyka I Daglik Karabag Savasi Afganistan Ic Savasi 1989 1992 1989 Tiananmen Olaylari 1989 Devrimleri Berlin Duvari nin yikilisi Kadife Devrim Romanya Devrimi Bariscil Devrim1990 larMogolistan Demokratik Devrimi Korfez Savasi Almanya nin yeniden birlesmesi Yemen in birlesmesi Macaristan da rejim degisikligi Kizil Ordu nun Macaristan dan cekilmesi Yugoslavya nin dagilmasi Cekoslovakya nin dagilmasi Sovyetler Birligi nin dagilmasi 1991 Sovyetler Birligi darbe girisimiDonmus catismalarAbhazya Tayvan Kore Daglik Karabag Guney Osetya TransdinyesterDis politikaEisenhower Doktrini Domino teorisi Hallstein Doktrini Kennedy Doktrini Baris icinde bir arada yasama Ostpolitik Brejnev Doktrini Nixon Doktrini Ulbricht Doktrini Carter Doktrini Reagan Doktrini Truman Doktrini Cevreleme politikasiIdeolojilerKapitalizmMuhafazakarlikLiberteryen Avusturya Okulu Chicago Okulu Parasalci Reaganomics Thatcherizm Radikal Rasyonel secim teorisi Reaksiyonist Yeni muhafazakarlikLiberalizmIsvec Modeli Liberal sosyalizm Neoliberalizm Refahcilik Ucuncu yol Yeni SolDigerCumhuriyetcilik Fasizm Gudumlu demokrasi Illiberal demokrasi Islamcilik Liberal demokrasi Milliyetcilik Neo Nazizm Siyonizm Sosyal demokrasi Yayilmacilik YesilKomunizmMarksistLeninist Marksizm Leninizm Stalinizm Trockizm Yugoslav turu Cin turu MaoculukUtopikDigerAvrupa YahudiAnarsizmFeminist Bireyci Anarko kapitalizm Kolektivist Kuir Sosyal YesilOrganizasyonlarASEAN Baglantisizlar Hareketi CENTO Comecon EEC SAARC SEATO Varsova PaktiPropagandaSovyet yanlisiAktif onlemler Izvestiya PravdaABD yanlisiAmerika nin Sesi Kizil Tehlike Sovyet Yasami Ozgur Asya Radyosu Ozgur Avrupa RadyosuYarislarSilahlanma Nukleer UzayCasuslukCIA KGB MI5 MI6 StasiAyrica bakinizABD Sovyet iliskileri ABD Sovyet zirveleri Rus Ic Savasi nda Muttefiklerin mudahalesi Rusya NATO iliskileriKategori Kategoriler Afganistan daki askeri darbeler1970 lerde darbeler ve darbe tesebbusleri1973 te catismalar1973 te siyasetGizli kategori Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler

