Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Kennedy Doktrini, 35. ABD Başkanı John Fitzgerald Kennedy'nin başkanlık görevinde bulunduğu 1961-1963 yılları arasında, ABD'nin özellikle Latin Amerika ülkelerine karşı, izlediği dış politikaları ve takındığı siyasi tutumu ifade eden siyasi bir tanımlamadır. Kennedy, kuşatma politikasıyla, Batı Yarımküre'de Komünizm'in yayılmasını engellenmesi gerektiği konusundaki fikirlerini yüksek sesle ve her fırsatta dile getirmekteydi .
"Her fedakarlığı yapar, gereken her türlü bedeli öderiz"
Başkan Kennedy, 20 Ocak 1961 tarihindeki "başkanlık devir teslim töreninde", halka hitaben yaptığı konuşmada, iktidar döneminde izleyeceği dış politikalarla ilgili ipuçlarını da vermişti. Konuşmasında şu uyarıda bulunmaktaydı: “İyiliğimizi ya da kötülüğümüzü isteyen tüm uluslar şunu mutlaka bilmelidir; özgürlüğümüzü korumak ve varlığımızı sürdürmek, düşmanlarımıza karşı koymak ve dostlarımızı desteklemek için, her fedakarlığı yapmaya, her yükün altına girmeye, her zorluğa göğüs germeye ve her türlü bedeli ödemeye hazırız.”1 Ayrıca insanlığın düşmanı olarak tanımladığı diktatörlük rejimlerine, sefalete, hastalık ve savaşlara karşı yapacağı mücadelede, halkının desteğini talep ediyordu.”1 Bu konuşmada, soğuk savaşın ve beraberinde getirdiği kutuplaşmanın, Kennedy yönetiminin politikalarının oluşmasında ne kadar etkili olduğunun emareleri açıkça görülebiliyordu.
Çevreleme politikası
Kennedy yönetimindeki yıllarda temel düşünce komünizmin görüldüğü her coğrafyada kuşatılması ve daha da geniş bir alana yayılmasının engellenmesiydi. Soğuk savaş ortamında Kennedy'nin düşüncüleri şu yöndeydi: “Komünizme karşı mücadelede topyekun silahlanmayı dengeleyecek tek şey... silahsızlanma ve küresel iş birliğidir [umududur].”2 Kennedy'nin dış politikalarında hakim olan diğer bir argümanda şuydu; "Mademki, ABD uluslararası arenada olayları kontrol edecek güce ve kapasiteye sahiptir, o halde gücünü bu yönde kullanmalıdır". Kennedy bu düşünceyi yaptığı bir konuşmada şu sözlerle ifade etmişti “Dünya tarihi boyunca, vuku bulan azami tehlike ve tehditlere karşı kendi özgürlüğünü savunma şansı, sadece şanslı bir iki nesile nasip olmuştur. Ben de bana verilen bu sorumluluktan kaçmayacağım. Aksine bu yükümlülüğü seve seve kabul edeceğim.” 1
Tarihsel gelişim
Kennedy Doktrini, eseasında önceki başkanlar Dwight D. Eisenhower ve Harry S. Truman'ın takip ettikleri dış politikaların devamı mahiyetindeydi. Bu ABD başkanlarının temel dış politikaları, komünizm tehlikesinin görüldüğü yerde abluka altına alınması ve coğrafi genişlemesinin önüne geçilmesi gerektiği yönünde şekillenmişti.
Truman Doktrini, Avrupa'da komünizme karşı savaşan ülkelerin yardımıyla, komünizmin yayılmasının önüne geçilmesine odaklanmıştı.
Eisenhower Doktrini, Orta Doğu'da komünizme karşı savaşan uluslara askeri ve ekonomik yardımı öngörüyor ve ABD ile Latin Amerika arasındaki ticaret hacminin arttırılmasını hedefliyordu. Kennedy Doktrini de bu temel prensipler üzerine inşa edilmekle birlikte, asıl hedef olarak, 1950'lerde Eisenhower yönetimi esnasında Fidel Castro önderliğinde gerçekleşen gerçekleşen Küba Devrimi sonrasında, Latin Amerika'da yayılmaya başlayan komünizmin ve Sovyet etkisinin önüne geçmeyi amaçlamaktaydı.
Gelişme için ittifak
Başkanlık devir teslim töreninde, Kennedy Latin Amerika'daki ülkelerin gelişebilmesi için, onlarla müttefiklik kurmaktan bahsetmişti. 13 Mart 1961 tarihinde, Latin Amerika ülkeleri diplomatları ve yasama üyeleri toplantısının açılış konuşmasında, ayni minvalde yaptığı konuşmada Latin Amerika ülkelerine yönelik vaatlerini daha da arttırdı. “Yarımküredeki tüm ülkeleri, asil bir amaca yönelik, bugüne dek eşi görülmemiş bir iş birliğine, – alianza para el Progreso – davet ediyorum. Amacımız tüm Amerikan halklarının, barınma, iş, eğitim, sağlık gibi alanlarda, bu en temel gereksinimlere sahip olmalarını sağlamak – techo, trabajo y tierra, salud y escuela.”3
Kennedy konuşmasında, dışarıdan gelecek saldırılara karşı bağımsızlığı tehlikeye düşecek ülkelerin savunmasına yardım edeceğine dair sözünü yineliyor, "barış için gıda yardımı" programının kapsamını arttırmayı vadediyor ve ihtiyacı olan ülkelere ekonomik yardımda bulunacağına dair söz veriyordu. Buna karşı, Latin Amerika ülkelerinden kendi sınırları içinde vuku bulan sosyal gelişmelere destek olmalarını talep ediyor, tüm Amerikan devletlerinin ekonomik bir birlik oluşturacak şekilde iş birliği imkânlarını geliştirmelerini istiyordu. “Amacımıza ulaşmak için, politik özgürlüklerin mutlaka diğer alanlardaki gelişmeye eşlik etmesi gerekir. kavramından bahsederken, "özgür hükümetlerle" yapılacak iş birliğinden bahsetmekteyiz – ve diktatörlüklerin kökünü kazımalıyız, yeryüzünde bu tip yönetimler olmamalı. Bu yüzden Küba ve Dominik Cumhuriyeti halkalarına karşı olan dostluk hislerimizi özellikle belirtmemiz gerekir. Umarız onlar da kısa süre içinde özgür insanlar topluluğuna katılır ve ortak amacımızın gerçekleşmesinde bize yardımcı olurlar.”3
ABD'nin uluslararası rolü konusundaki tartışmalar
Kennedy'nin başkanlık devir teslim töreninde yaptığı konuşmayla açıkladığı dış politikalarının temelindeki saikler hala tartışma konusudur. Bir yandan; “ABD dünya üzerinde, rasyonel, ihtiyatlı ve kendine yakışan şekilde tutum takınacaktır, demekte; diğer yandan müzakere, uzlaşma ve dostluğa vurgu yapmakta; bir taraftan da Amerikan çıkarlarını korumak adına hemen dünyanın tüm ülkelerine müdahaleyi öngören, silahlanma yarışmayı ve bölgesel çatışmaları arttırıp hızlandıran, çok kırılgan ve gerçekleşmesi imkânsız, sözüm ona bir küreselleşme reçetesinden bahsetmekteydi.”4
Bugün bile bu konular hala tartışma konusu olmakla birlikte, Kennedy'nin kendi iktidar döneminde, dış politika konularına her yönüyle müdahil ettiği konusunda kimsede şüphe bulunmamaktadır. Kennedy'nin başkanlığında birkaç değişik görevde bulunan , bir mülakatta şunları söylemiştir "Başkan Kennedy, bilebildiğim kadarıyla, kendi dışişleri bakanlığı görevini yapan ilk ve tek ABD Başkanıdır. Dış politika ile ilgili her konuyla bizzat kendi ilgilenmiştir. Dış politikada olup bitenlerin tamamına hakimdi."5
Vuku bulan olayalar
Kennedy'nin izlediği politikalar sebebiyle, başkanlık döneminde ortaya çıkan kimi önemli olaylar aşağıada gösterilmiştir:
- Domuzlar Körfezi Çıkarması, 17 Nisan 1961.
- ABD'nin arta oranda Vietnam Savaşı'na müdahalesi, 1962.
- Küba füze krizi, Ekim 1962.
- 'nın onaylanması, Temmuz 1963.
Ayrıca bakınız
Notlar
- The Avalon Project at Yale Law School. Inaugural Address of John F. Kennedy. Available online at:
- Viotti, Paul R, American Foreign Policy and National Security: A Documentary Record (Pearson Prentice Hall: 2005), 222.
- Modern History Sourcebook. President John F. Kennedy: On the Alliance for Progress, 1961. Available Online at: http://www.fordham.edu/halsall/mod/1961kennedy-afp1.html3 Eylül 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Fitzsimons, Louise. The Kennedy Doctrine (New York: Random House, 1972), 10.
- The John F. Kennedy Presidential Oral History Collection. Available Online at: http://www.lexisnexis.com/academic/2upa/Aph/KennedyOral.asp 13 Şubat 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Weidman, Lisa Menéndez. A Biography of John F. Kennedy: The 35th President of the United States. Available Online at The JFK Library: http://www.jfklibrary.org/jfk_biography.html6 Nisan 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
Dış bağlantılar
- John F. Kennedy Library and Museum25 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Kennedy Doktrini 35 ABD Baskani John Fitzgerald Kennedy nin baskanlik gorevinde bulundugu 1961 1963 yillari arasinda ABD nin ozellikle Latin Amerika ulkelerine karsi izledigi dis politikalari ve takindigi siyasi tutumu ifade eden siyasi bir tanimlamadir Kennedy kusatma politikasiyla Bati Yarimkure de Komunizm in yayilmasini engellenmesi gerektigi konusundaki fikirlerini yuksek sesle ve her firsatta dile getirmekteydi John F Kennedy nin Oval Ofis te cekilmis bir fotografi Her fedakarligi yapar gereken her turlu bedeli oderiz source source source source source source track Kennedy nin baskanlik yemin toreninde yaptigi konusma Baskan Kennedy 20 Ocak 1961 tarihindeki baskanlik devir teslim toreninde halka hitaben yaptigi konusmada iktidar doneminde izleyecegi dis politikalarla ilgili ipuclarini da vermisti Konusmasinda su uyarida bulunmaktaydi Iyiligimizi ya da kotulugumuzu isteyen tum uluslar sunu mutlaka bilmelidir ozgurlugumuzu korumak ve varligimizi surdurmek dusmanlarimiza karsi koymak ve dostlarimizi desteklemek icin her fedakarligi yapmaya her yukun altina girmeye her zorluga gogus germeye ve her turlu bedeli odemeye haziriz 1 Ayrica insanligin dusmani olarak tanimladigi diktatorluk rejimlerine sefalete hastalik ve savaslara karsi yapacagi mucadelede halkinin destegini talep ediyordu 1 Bu konusmada soguk savasin ve beraberinde getirdigi kutuplasmanin Kennedy yonetiminin politikalarinin olusmasinda ne kadar etkili oldugunun emareleri acikca gorulebiliyordu Cevreleme politikasiKennedy yonetimindeki yillarda temel dusunce komunizmin goruldugu her cografyada kusatilmasi ve daha da genis bir alana yayilmasinin engellenmesiydi Soguk savas ortaminda Kennedy nin dusunculeri su yondeydi Komunizme karsi mucadelede topyekun silahlanmayi dengeleyecek tek sey silahsizlanma ve kuresel is birligidir umududur 2 Kennedy nin dis politikalarinda hakim olan diger bir argumanda suydu Mademki ABD uluslararasi arenada olaylari kontrol edecek guce ve kapasiteye sahiptir o halde gucunu bu yonde kullanmalidir Kennedy bu dusunceyi yaptigi bir konusmada su sozlerle ifade etmisti Dunya tarihi boyunca vuku bulan azami tehlike ve tehditlere karsi kendi ozgurlugunu savunma sansi sadece sansli bir iki nesile nasip olmustur Ben de bana verilen bu sorumluluktan kacmayacagim Aksine bu yukumlulugu seve seve kabul edecegim 1Tarihsel gelisimKennedy Doktrini eseasinda onceki baskanlar Dwight D Eisenhower ve Harry S Truman in takip ettikleri dis politikalarin devami mahiyetindeydi Bu ABD baskanlarinin temel dis politikalari komunizm tehlikesinin goruldugu yerde abluka altina alinmasi ve cografi genislemesinin onune gecilmesi gerektigi yonunde sekillenmisti Truman Doktrini Avrupa da komunizme karsi savasan ulkelerin yardimiyla komunizmin yayilmasinin onune gecilmesine odaklanmisti Eisenhower Doktrini Orta Dogu da komunizme karsi savasan uluslara askeri ve ekonomik yardimi ongoruyor ve ABD ile Latin Amerika arasindaki ticaret hacminin arttirilmasini hedefliyordu Kennedy Doktrini de bu temel prensipler uzerine insa edilmekle birlikte asil hedef olarak 1950 lerde Eisenhower yonetimi esnasinda Fidel Castro onderliginde gerceklesen gerceklesen Kuba Devrimi sonrasinda Latin Amerika da yayilmaya baslayan komunizmin ve Sovyet etkisinin onune gecmeyi amaclamaktaydi Gelisme icin ittifakBaskanlik devir teslim toreninde Kennedy Latin Amerika daki ulkelerin gelisebilmesi icin onlarla muttefiklik kurmaktan bahsetmisti 13 Mart 1961 tarihinde Latin Amerika ulkeleri diplomatlari ve yasama uyeleri toplantisinin acilis konusmasinda ayni minvalde yaptigi konusmada Latin Amerika ulkelerine yonelik vaatlerini daha da arttirdi Yarimkuredeki tum ulkeleri asil bir amaca yonelik bugune dek esi gorulmemis bir is birligine alianza para el Progreso davet ediyorum Amacimiz tum Amerikan halklarinin barinma is egitim saglik gibi alanlarda bu en temel gereksinimlere sahip olmalarini saglamak techo trabajo y tierra salud y escuela 3 Kennedy konusmasinda disaridan gelecek saldirilara karsi bagimsizligi tehlikeye dusecek ulkelerin savunmasina yardim edecegine dair sozunu yineliyor baris icin gida yardimi programinin kapsamini arttirmayi vadediyor ve ihtiyaci olan ulkelere ekonomik yardimda bulunacagina dair soz veriyordu Buna karsi Latin Amerika ulkelerinden kendi sinirlari icinde vuku bulan sosyal gelismelere destek olmalarini talep ediyor tum Amerikan devletlerinin ekonomik bir birlik olusturacak sekilde is birligi imkanlarini gelistirmelerini istiyordu Amacimiza ulasmak icin politik ozgurluklerin mutlaka diger alanlardaki gelismeye eslik etmesi gerekir kavramindan bahsederken ozgur hukumetlerle yapilacak is birliginden bahsetmekteyiz ve diktatorluklerin kokunu kazimaliyiz yeryuzunde bu tip yonetimler olmamali Bu yuzden Kuba ve Dominik Cumhuriyeti halkalarina karsi olan dostluk hislerimizi ozellikle belirtmemiz gerekir Umariz onlar da kisa sure icinde ozgur insanlar topluluguna katilir ve ortak amacimizin gerceklesmesinde bize yardimci olurlar 3ABD nin uluslararasi rolu konusundaki tartismalarKennedy nin baskanlik devir teslim toreninde yaptigi konusmayla acikladigi dis politikalarinin temelindeki saikler hala tartisma konusudur Bir yandan ABD dunya uzerinde rasyonel ihtiyatli ve kendine yakisan sekilde tutum takinacaktir demekte diger yandan muzakere uzlasma ve dostluga vurgu yapmakta bir taraftan da Amerikan cikarlarini korumak adina hemen dunyanin tum ulkelerine mudahaleyi ongoren silahlanma yarismayi ve bolgesel catismalari arttirip hizlandiran cok kirilgan ve gerceklesmesi imkansiz sozum ona bir kuresellesme recetesinden bahsetmekteydi 4 Bugun bile bu konular hala tartisma konusu olmakla birlikte Kennedy nin kendi iktidar doneminde dis politika konularina her yonuyle mudahil ettigi konusunda kimsede suphe bulunmamaktadir Kennedy nin baskanliginda birkac degisik gorevde bulunan bir mulakatta sunlari soylemistir Baskan Kennedy bilebildigim kadariyla kendi disisleri bakanligi gorevini yapan ilk ve tek ABD Baskanidir Dis politika ile ilgili her konuyla bizzat kendi ilgilenmistir Dis politikada olup bitenlerin tamamina hakimdi 5Vuku bulan olayalarKennedy nin izledigi politikalar sebebiyle baskanlik doneminde ortaya cikan kimi onemli olaylar asagiada gosterilmistir Domuzlar Korfezi Cikarmasi 17 Nisan 1961 ABD nin arta oranda Vietnam Savasi na mudahalesi 1962 Kuba fuze krizi Ekim 1962 nin onaylanmasi Temmuz 1963 Ayrica bakinizJohn F KennedyNotlarThe Avalon Project at Yale Law School Inaugural Address of John F Kennedy Available online at Viotti Paul R American Foreign Policy and National Security A Documentary Record Pearson Prentice Hall 2005 222 Modern History Sourcebook President John F Kennedy On the Alliance for Progress 1961 Available Online at http www fordham edu halsall mod 1961kennedy afp1 html3 Eylul 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde Fitzsimons Louise The Kennedy Doctrine New York Random House 1972 10 The John F Kennedy Presidential Oral History Collection Available Online at http www lexisnexis com academic 2upa Aph KennedyOral asp 13 Subat 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde Weidman Lisa Menendez A Biography of John F Kennedy The 35th President of the United States Available Online at The JFK Library http www jfklibrary org jfk biography html6 Nisan 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde Dis baglantilarJohn F Kennedy Library and Museum25 Subat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde