
Persepolis İdari Arşivi (ayrıca Tahkimat Arşivi veya Hazine Arşivi) iki grup kil idari arşivden oluşur - fiziksel olarak bir arada saklanan kayıt kümeleri - Persepolis'te bulunan ve Ahameniş İmparatorluğu'na tarihlenen kayıtlar. Keşif, 1930'larda Chicago Üniversitesi Doğu Enstitüsü arkeologları tarafından yürütülen yasal kazılar sırasında yapıldı. Bu nedenle, bulundukları yer olan Persepolis'ten dolayı bu adla anılırlar. Doğu Enstitüsü için Persepolis'teki arkeolojik kazılar ilk olarak 1931'den 1934'e kadar Ernst Herzfeld tarafından yönetildi ve 1934'ten 1939'a kadar Erich Schmidt tarafından sürdürülmüştür.
Ahameniş İmparatorluğu'nun siyasi sonu, İskender'in Persepolis'i yakmasıyla (MÖ 330/329) sembolize edilirken, Persepolis'in düşüşü paradoksal olarak zamanın geçmesi ve doğal ve insan yapımı nedenlerden dolayı kaybolabilecek Ahameniş idari arşivlerinin korunmasına katkıda bulunmuştur.Arkeolojik kanıtlara göre, Persepolis'in kısmen yakılması Persepolis Tahkimat Arşivi tabletlerini etkilememiştir, ancak tabletlerin Doğu Enstitüsü arkeologları tarafından kurtarılıncaya kadar korunduğu kuzey Tahkimat duvarının üst kısmının çökmesine neden olmuş olabilir.
MÖ 509-457 yılları arasını kapsayan elliden fazla ardışık yılı kapsayan Persepolis arşivlerindeki binlerce kil tablet, parça ve mühür baskısı, faaliyetin sürekliliğini ve veri akışını temsil eden tek bir idari sistemin parçasıdır. Bu kayıtlar, I. Darius'dan I. Artaserhas'e kadar Pers Büyük Krallarının kalbi olan Persepolis bölgesinin coğrafyası, ekonomisi ve yönetiminin yanı sıra dini ve sosyal koşulları hakkında da ışık tutabilir.
Persepolis İdari Arşivleri, Ahameniş İmparatorluğu'nun iç işleyişini anlamak için en önemli ve mevcut birincil kaynaktır. Ancak bu arşivler, imparatorluğun kalbinden günümüze ulaşan tek ve önemli kayıtlara dayanarak Ahameniş tarihi üzerine bir çalışma sunma potansiyeline sahip olsa da, tarihçilerin çoğu tarafından henüz tam olarak kullanılmamaktadır. Persepolis idari arşivlerinin yavaş benimsenmesinin nedeni, arşivlerin anlatı tarihinin dramatik ve heyecan verici yapısından yoksun olması da olabilir.
Persepolis Tahkimat Arşivi
| ]Persepolis Tahkimat Arşivi (PFA), Persepolis Tahkimat Tabletleri (PFT, PF) olarak da bilinir, Persepolis çevresindeki bölgede (günümüzde Fars Eyaleti'nin büyük bir kısmı) gıda ürünlerinin (tahıllar, meyve), hayvanların (koyun ve keçiler, sığırlar, kümes hayvanları), gıda ürünlerinin (un, ekmekler ve diğer tahıl ürünleri, bira, şarap, işlenmiş meyve, yağ, et) ve yan ürünlerin (hayvan derileri) alımı, vergilendirilmesi, transferi ve depolanması ile bunların tanrılara, kraliyet ailesine, saray mensuplarına, rahiplere, din görevlilerine, yöneticilere, gezginlere, işçilere, zanaatkarlara ve hayvanlara tekrar dağıtımına ilişkin Ahameniş idari kayıtlarının bir parçasını içerir.
Ancak Persepolis arşivleri, Ahameniş tarihinin daha iyi anlaşılmasına dair ipuçları sunabilmeden önce, çoğunluğu hâlâ tam olarak anlaşılamamış, son derece zor bir dil olan Elamca'nın geç bir lehçesinde yazılmıştır bu nedenle kil tabletlerin çözülmesi gerekmektedir. Bu nedenle, 1935'te İranlı yetkililer Persepolis Tahkimat Arşivi'ni araştırma ve yayın için Doğu Enstitüsü'ne ödünç verdi. Arşiv 1936'da Chicago'ya ulaştı ve 1937'den beri incelenmektedir.Ta ki Richard Hallock, 2.087 Elam Persepolis Tahkimat Tableti'nin büyük baskısını yayınladığı 1969 yılına kadar ve bu, 1970'lerde Ahameniş çalışmalarının yeniden canlanmasına yol açtı. Yetmiş yılı aşkın bir süreyi kapsayan uzun vadeli proje henüz tamamlanmaktan uzaktır.
1950'lerde İran'a 153 tablet, yaklaşık 30.000 parça ve bilinmeyen sayıda yazısız tablet iade edilmiştir. Şu ana kadar toplamda yaklaşık 450 tablet ve on binlerce parça İran'a iade edilmiştir. Arşivin yalnızca Ahameniş yönetiminin gıda maddeleriyle ilgili işlemlerini kaydedilmesinden dolayı dar içeriği, bunlardan çıkarılabilecek bilgi miktarı açısından dikkate alınmalıdır.
Ernst Emil Herzfeld'in 1933 ve 1934 yılları arasında Doğu Enstitüsü için Persepolis'te yürüttüğü kazılarda, Mart 1933'te on binlerce pişmemiş kil tablet, kötü şekilde kırılmış parçalar ve bullalar keşfedilmiştir. Persepolis terasındaki saray kalıntılarından molozların kolayca kaldırılması için bir yol inşa etmeye çalışmadan önce Herzfeld, bir geçit inşa etmenin herhangi bir şeye zarar vermeyeceğinden emin olmak için önce konumu kazmaya karar vermiştir. Bir kütüphanede olduğu gibi sıralı şekilde düzenlenmiş kil tabletlerle dolu iki oda bulmuştur. Temizlenmemiş tabletler ve parçalar balmumuyla örtüldü ve kuruduktan sonra pamuğa sarılarak nakliye için 2.353 sıralı numaralandırılmış kutuya paketlendi. O zamanlar Herzfeld, buluntunun yaklaşık 30.000 veya daha fazla yazılı ve mühürlü kil tablet ve parça içerdiğini tahmin etmiştir. Ancak Herzfeld'in kendisi kesin notlar bırakmamış ve hiçbir zaman uygun bir arkeolojik rapor yayınlamamıştır.
Arşiv, Persepolis terasının kuzeydoğu köşesinde, sur duvarındaki iki odada bulunmuştur. Tabletler, sur duvarındaki kulenin merdivenlerinin yakınındaki küçük bir alanda saklanıyordu. Sur duvarının üst katı, Makedonya istilası sırasında çökmüş olabilir; her ikisi de tabletlerin düzenini kısmen bozarken 1933'e kadar korummasını sağlamıştır. Odaların girişi antik çağda tuğlalarla örülmüştür. Tabletler, I. Darius'un 13. ve 28. saltanat yılı olan MÖ 509'dan 493'e kadar on altı yılı kapsamaktadır. Arşivin kronolojik dağılımı eşit değildir ve en yoğun olduğu dönem 22. ve 23. saltanat yıllarını içermektedir.
Tablet detayları
| ]Arşivde üç ana türde kil tabletler ve parçaları bulunmaktadır:
- Elamca : Elamca dilinde çivi yazısıyla yazılmış 15.000'den fazla orijinal kaydın kalıntıları.
- Aramice : Aramice dili ve yazısıyla yazılmış 1.000'den biraz daha az orijinal kayıt kalıntısı.
- Yazıtsız: Sadece mühür baskıları ve metin içermeyen yaklaşık 5.000 veya daha fazla orijinal kaydın kalıntıları.
Ancak bu üç tür arasındaki işlevsel ilişkiler henüz net değil.
2010 yılı itibarıyla, Doğu Enstitüsü'nde yaklaşık 15.000 ile 18.000 arası orijinal kaydı temsil eden yaklaşık 20.000 ile 25.000 arası tablet ve parça bulunmaktadır. Aynı döneme ait orijinal arşivin boyutu 100.000 Elam tableti kadar olabilir. Bugüne kadar düzenlenen örnekler, orijinal Ahameniş arşivinin yüzde beşinden fazlasını temsil etmeyebilir.I. Darius'un MÖ 522'den 486'ya kadar olan tüm saltanatına ait orijinal arşivin boyutu, yalnızca gıda maddelerinin dağıtımı için 200.000 kayıt kadar olabilir.
Arşive güncel bakış açısı, Richard Hallock tarafından yayınlanmış 2.120 metni (1969'da 2.087 tablet ve 1978'de 33 tablet) ve yayınlanmış Elam kayıtlarına eşlik eden 1.148 mührün analizini içeren Elamca kayıtlarının bir örneğine dayanmaktadır. Hallock'tan sonra çeşitli bilim insanları tarafından yaklaşık 20 yeni tablet de yayınlanmıştır. Elam kayıtlarının çoğunluğu tekil işlemlerin muhtıralarıdır. Bilinen en eski tarihli Elam metni, I. Darius'un (MÖ 509 Nisan) 1. ayında, 13. saltanat yılında ve en yenisi 28. saltanat yılında 12. ayında (MÖ 493 Mart/Nisan) yazılmıştır. Elam kayıtları, Persepolis'teki Ahameniş yönetiminin kontrolündeki bölgede yaklaşık 150 yerden bahsetmektedir; bunların çoğu modern Fars'ın ve muhtemelen modern Huzistan'ın bazı kısımları; köyler, malikaneler, parklar ve cennetler, depolar, kaleler, hazineler, kasabalar, nehirler ve dağlar şeklindedir.
bir Elamca kaydının Richard Hallock tarafından yapılmış örnek transliterasyonu ve çevirisi:
- PF 53
- 2 w.pi-ut kur-min m.Šu-te-na-na Ba-ir-ša-an ku-ut-ka hu-ut-ki+MIN-nam
- Ba-ka-ba-da Na-ba-ba du-iš-da be-ul 21-na
- Šutena'nın sağladığı 2 (BAR) incir, (kraliyet) depoları için Persepolis'e götürüldü.
- Bakabada (ve) Nababa aldı. 21. yıl.
Yaklaşık 680 Tahkimat tableti ve tek dilli Aramice metinler (aynı zamanda İmparatorluk Aramicesi olarak da bilinir) içeren parçalar tespit edilmiştir. Neredeyse tüm Aramice kayıtlar düğümlü ipler etrafında oluşturulmuştur. Tüm Aramice metinler mühür baskılarına sahiptir ve kalemlerle kazınmış veya kalem ya da fırçalarla mürekkeple yazılmıştır ve Elam notlarına benzemektedirler. Bunlar, yiyecek maddelerinin taşınması veya depolanması, tohum dağıtımı, yolcular için erzak dağıtımı ve işçiler için tayın dağıtımı kayıtlarını içermektedir.
Yaklaşık 5.000'den fazla tablet ve parçada yalnızca mühür izleri mevcut olup metin yoktur. Bu tür kayıtların neredeyse tamamı düğümlü ipler etrafında oluşturulmuştur. Yazıtsız tablet ve parçaların hiçbirinde Ahameniş yönetiminin üst düzey yetkililerinin mühürlerinin bulunmadığı belirtilmektedir. Bazı durumlarda mühür yerine düğmeler, Atina tetradrahmileri ve Ahameniş darikleri gibi madeni paralar veya diğer yaygın nesneler de kullanılmıştır.
2.200'den fazla farklı silindir mühür ve damga mühür tespit edilmiştir; bunlar arasında kahramanca savaş sahneleri, avcılık, tapınma, savaştaki hayvanlar ve soyut tasarımlar yer almaktadır. Daha fazla kayıt incelendikçe bu sayının artması muhtemeldir ve bu da Persepolis idari arşivlerini, tasarımcıların ve gravürcülerin çok çeşitli stil ve becerilerini sergileyen, antik dünyanın en büyük görsel koleksiyonlarından biri haline getirmektedir. Mühürlerin 100'den fazlasında, mührün sahibini veya üstünü tanımlayan yazıtlar bulunmaktadır. Elam tabletlerindeki mühürlerin çoğu, arşivlerde adı geçen Persepolis idari yetkilileriyle, örneğin Parnâkka (Eski Farsça *Farnaka ) ile ilişkilendirilebilir.
Persepolis şehrinde birçok farklı dil konuşan çok sayıda insan yaşıyordu. Persepolis yönetiminin birçok dil kullandığını kanıtlayan, diğer dillerde de benzersiz arşiv kayıtları mevcuttur, örnek olarak:
- Sadece şarap miktarını ve Aramice ay adını kaydeden Yunanca yazılmış bir tablet.
- Beş köy arasında bazı kuru malların dağıtımını kaydeden Eski Farsça yazılmış bir tablet.
- Akadca'nın Babil lehçesiyle yazılmış bir tablet, Büyük Darius I döneminde Persepolis'te bir kölenin satın alındığını kaydeden ve Babil isimleri taşıyan taraflar ve tanıklar arasında tutulan bir hukuki belgedir. Hukuki kayıt, Babil geleneklerine uygundur.
- Frigce yazılmış bir tablet yorumlanmamıştır.
- Bilinmeyen çivi yazısıyla yazılmış bir tablet.
Persepolis idari arşivlerinin keşfine kadar, Ahamenişler hakkında bilginin ana kaynakları Herodot gibi Yunan kaynakları ve İskender'in antik tarihçileri ve İbrani Kutsal Kitabı'da yer alan Kitâb-ı Mukaddes referanslarıydı ve bu da antik Persler hakkında kısmi ve önyargılı bir görüş sağlıyordu.
Arşiv, dikkatli, uzun vadeli ve büyük ölçekli planlamanın sonucu olan oldukça karmaşık ve kapsamlı bir kurumsal ekonomiyi temsil eden, gelişmiş ve kapsamlı bir idari ve arşiv sistemidir. Arşiv, işçilerin örgütlenmesi ve statüsü, bölgesel demografi, dini uygulamalar, kraliyet yolu, devlet kurumları ile özel şahıslar arasındaki ilişki ve kayıt yönetimi gibi önemli konularda araştırma yapmak için eşsiz bir fırsat sunmaktadır. Araştırmalar, Persepolis'in Ahameniş yöneticilerinin yetki alanındaki bölge ve bölgenin yapılanmasının altında yatan sistem hakkında daha iyi bir bakış açısı sağlamaktadır. Persepolis Tahkimat Arşivi'nde kayıtlı erkekler kadar kadın da bulunmaktadır. Bazı kadınlar, muhtemelen rütbeleri veya özel becerileri nedeniyle, bir çalışma grubundaki erkeklerden daha fazla erzak aldıkları görülmektedir. Ayrıca, yeni annelerden de bahsedilmektedir; erkek çocuk sahibi annelerin kız çocuk sahibi annelerinin iki katı kadar erzak almaktadırlar.
Elam ve Aramice kayıtlarında yer alan İran sözcükleri ve adları, Persepolis arşivlerinde kullanımları nedeniyle korunan Eski İran dillerinin en büyük kaynağıdır ve başka hiçbir yerde bulunmayan sözlük, fonoloji ve lehçe çeşitliliğine dair kanıtlar içermektedir.
Ahameniş İmparatorluğu'ndaki diğer bölgelerden gelen Elam metinleriyle birlikte parçalı buluntular, benzer ortak uygulamalara ve idari faaliyetlere işaret etmektedir. Ahameniş İmparatorluğu'nun satraplıklarından biri olan Baktriya'da bulunan arşiv kayıtları, Persepolis idari arşivlerinde bulunan idari kelime dağarcığını, uygulamaları ve muhasebeyi kullanmaktadır.

Rutin bir idari görev için Eski Farsça yazılmış bir kaydın keşfi, Eski Farsça dilinin yalnızca imparatorluk anıtsal yazıtlarında kullanıldığı yönündeki daha önceki düşüncenin sorgulamasına neden olmuştur.
Persepolis yönetimi tüm tanrılara eşit davranmıştır. Persepolis idari arşivlerinde adı geçen ve yiyecek adakları alan çeşitli tanrılar arasında şunlar yer alır: Elam Humban, İnşuşinak ve , Mazdean Ahura Mazda, Sami Hadad ve başka bilinmeyen diğer tanrılar. Persepolis idari arşivlerinde Mithra'ya dair hiçbir referans yer almamaktadır. Ancak, M. Schwartz , RT Hallock'un "... rahip, Ahura Mazda ve tanrı Mithra ve S(h)imut için [16 marri şarap] aldı ve kullandı, ikincisi bir Elam tanrısıydı" şeklinde bir çeviri vermektedir ve ayrıca "tedarikçi ve rahibin İran isimleri taşıdığını" belirtmektedir.
Önemli dava
| ]2004 yılında Persepolis Tahkimat Arşivi, Amerikan Federal Yargı Sistemi'nde çığır açan bir davanın]] konusu olmuştur.
1997'de teröristlerin Kudüs'teki bir alışveriş merkezinde bavul bombaları patlatması sonucu beş Amerikalı turist ölmüş ve çok sayıda kişi yaralanmıştır. Filistinli örgüt Hamas, bombalamaların sorumluluğunu üstlenmiştir.
2001 yılında saldırıdan sağ kurtulanlar ve aile üyeleri, İran'ın Hamas'a mali ve lojistik destek sağladığını iddia ederek Hamas ve İran'a dava açmışlardır. Mahkeme, davacıların İran'dan 71,5 milyon dolar tazminat ve 300 milyon dolar cezaî tazminat almasına karar vermiştir.
Kararı tahsil etmek için davacılar, 2004 yılında çeşitli İran eserleri ve koleksiyonlarına el koymak ve bunları tazminat talebini karşılamak üzere satmak amacıyla bir dizi ABD müzesine dava açtılar. Dava açılan grup arasında Oriental Institute ve Persepolis Fortification Arşivi de vardı.
Rubin v. İran İslam Cumhuriyeti davası 4 Aralık 2017'de görülerek 21 Şubat 2018'de İran lehine 8-0 karara bağlanmıştır. İran eserleri İran tarafından ticari olarak kullanılmadığı için 28 USC § 1610'un (a) ve (g) alt bölümleri kapsamında değerlendirilememiştir.
Akademik çevrelerin ve UNESCO gibi uluslararası kurumların çoğunluğunun görüşü, kültürel mirasın korunması, değişimi ve bilimsel araştırmanın siyasetin ötesinde olması gerektiği şeklindedir.
PFA Projesi
| ]2004'ten beri devam eden davalar sonucunda Persepolis Tahkimat Arşivi'nin bilimsel araştırmalara kaybedilmesi tehlikesi, Doğu Enstitüsü'nü 2006 yılında Asuroloji Profesörü Dr. Matthew Stolper başkanlığındaki PFA Projesi'ni hızlandırmaya ve genişletmeye yöneltmiştir. Çeşitli üniversitelerden bilim insanları, öğrenciler ve gönüllüler, Persepolis Tahkimat Arşivi'ni acilen dijitalleştiriyor ve dünya çapında daha fazla araştırma için çevrimiçi kaynaklar aracılığıyla kullanıma sunmaktadırlar.
PFA Projesi editörleri şunlardır:
- Annalisa Azzoni, Aramice metinler, Vanderbilt Üniversitesi, Nashville
- Elspeth Dusinberre, Aramice metinler üzerindeki mühür baskıları, Colorado Üniversitesi, Boulder
- Mark Garrison, tüm bileşenlerdeki mühür baskıları, Trinity Üniversitesi, San Antonio
- Wouter Henkelman, Elam metinleri, Vrije Universiteit Amsterdam ve École pratique des hautes études, Paris
- Charles Jones, Elam metinleri, Antik Dünya Çalışmaları Enstitüsü, New York
- Matthew Stolper, Elam metinleri, Doğu Enstitüsü, Chicago
Persepolis Hazine Arşivi
| ]Erich Schmidt'in 1934-1939 yılları arasında Doğu Enstitüsü için Persepolis'te yürüttüğü kazılarda, Persepolis Hazine Arşivi (PTA) veya Persepolis Hazine Tabletleri (PTT) olarak da bilinen ikinci bir grup kil tablet ve parçası keşfedilmiştir. Bunlar, Tahran'a gönderilmek üzere talaşla doldurulmuş küçük metal sigara kutularına paketlenmişlerdir.
Persepolis Hazine Arşivi, çoğunlukla Persepolis'te veya yakınında çalışan işçilere ve zanaatkârlara koyun, şarap veya tahıl gibi kısmi veya tam ayni yardımlar yerine Persepolis hazinesinden yapılan gümüş ödemeler ile ilgilidir. Bazı kayıtlar, işçi gruplarına ödeme emri veren ve bu ödemelerin yapıldığını doğrulayan idari mektuplardır.
Konum
| ]Persepolis Hazine Arşivi, Persepolis terasının güneydoğu kısmında, "Kraliyet Hazinesi " olarak tanımlanan yapı bloğunda bulunmuştur; burada küçük altın yaprak parçaları bulunmmasından dolayı Persepolis Hazine Arşivi adı verilmiştir.
Bileşenler
| ]Persepolis Hazine Arşivi'nde iki ana türde kil tablet ve parçası yer almaktadır:
- Elamca : Elam dili ve çivi yazısıyla yazılmış kayıtlar.
- Yazısız: Üzerinde damga mühür, silindir mühür ve mühür halkası izleri bulunan çeşitli şekillerdeki nesneler. Birçoğunda, çantaları veya kutuları sabitleyen ve/veya mühürleri kaplara bağlayan ip izleri vardır.
- Akadca'nın Babil lehçesinde yazılmış bir tablet, Darius I'in 19. ve 20. saltanat yıllarında bilinmeyen bir yerde üç (3) kişi tarafından gümüşle ödenen vergilerin Hazine kayıtlarıdır.
Sayılar
| ]Kazı görevlileri tarafından toplam 746 kil tablet ve parçası bulunduğu bildirilmiştir: 198 tablet ve büyük parça ve 548 küçük parça. 46 kil tablet İranlı yetkililer tarafından Doğu Enstitüsü'ne verilirken, geri kalanı Tahran'daki Eski İran Müzesi'ne (günümüzde İran Ulusal Müzesi) gönderilmiştir. Koleksiyonun bir kısmı 1998'den beri İran Ulusal Müzesi'nin Tablet Salonu'nda yer almaktadır. Kazı sırasında ayrıca 199 adet yazı içermeyen mühür bulunmuştur.
Kapsam
| ]Persepolis Hazine Arşivi, MÖ 492'den 457'ye kadar, I. Darius'un 30. saltanat yılından, I. Artaserhas'un 7. saltanat yılına kadar otuz beş (35) yılı kapsamaktadır; sayısal olarak en yoğunlaştığı dönem I. Serhas'ın 19. ve 20. saltanat yıllarıdır.
Örnek
| ]tarafından Persepolis Hazine Arşivi'nden alınan bir Elam kaydının örnek transliterasyonu ve çevirisi:
- Hayır. 1957:5
- ma-u-ú-iš kán-za-bar-ra tu-ru-iš ir-da-tak-ma na-an KI.MIN 2 kur-šá-am KÚ.BABBAR şa-ik pír-nu-ba-ik
- gal-na SÌ.SÌ-du gal ruh mu-ši-in sìk-ki-ip i-ia-an-uk-ku-ma ma-u-ú-iš da-ma gal
- Edge [ITU ha-ši-ia-ti]-iš-
- Ters n [a be-ul] 19-um-me-man-na 4 ruh un-ra [12-15. satırlar tamamen yok edildi li ]-ka du-me
- ba-ka-gi-ia(sic!)-ik-mar
- Hazinedar Vahush'a konuş, Artataxma diyor ki: 2 karsha gümüş, ücretin kalan yarısı,
- Vahuş'a bağlı olarak sarayda muhasebecilik yapan adamlara ücret olarak verilir.
- 19. yılın Açiyadiya(?) ayının ücretidir.
- 4 adam, her biri...
- 12-15. satırlar tahrip edilmiştir.
- [Bu mühürlü emir] verildi. Makbuz Bagagiya'dan geldi.
Önemi
| ]Persepolis arşivleri, Ahameniş İmparatorluğu'nda kullanılan tüm resmi dillerin hem bireysel hem de toplu olarak birbirleriyle bağlantılı olarak incelenmesi için zengin bir kaynak sunmaktadır.
Persepolis Hazine Arşivi, gümüş madenî paranın Persepolis bölgesel ekonomisine girişini belgelemesi ve nihayetinde benimsenme sürecini izlemesiyle ekonomi tarihine de katkıda bulunmaktadır. Persepolis Hazine Arşivi'nden bir nesil öncesine ait olan Persepolis Tahkimat Arşivi, Persepolis'te yalnızca ayni ödeme yapıldığını (şarap, bira, tahıl, un, koyun vb.) doğrulamaktadır.
Persepolis'ten diğer Ahameniş kayıtları
| ]1968 ve 1973 yılları arasında Persepolis'te Akbar Tajvidi tarafından yürütülen kazılarda daha fazla kil tablet ortaya çıkarılmıştır. (Rahmet Dağı) tepesindeki sur duvarının üst kulelerini kazarak kazı yapan kazıcılar, mühürlü, yazısız Ahameniş Bullae'leri bulmuşlardır. 52 adet yazısız mühürden oluşan bir gruptan bazı izler, Persepolis Hazine Arşivi'nde bulunan mühürlere benzemektedir.
Persepolis terasının güneydoğu kısmı ve dağ surları gibi şu anda kazılmamış alanlarda gelecekte yapılacak kazılar başka arşivler ortaya çıkarabilir.
Çevrimiçi kaynaklar
| ]- OKRA – Chicago Üniversitesi Doğu Enstitüsü'ndeki Çevrimiçi Kültürel ve Tarihsel Araştırma Ortamı, Persepolis İdari Arşivleri'nin tüm bileşenlerinin (Elam, Aramice, gliptik ve çeşitli) görülebildiği, bağlanabildiği ve aranabildiği Persepolis Tahkimat Arşivi (PFA) Projesi için ana çevrimiçi veritabanıdır.
- Güney Kaliforniya Üniversitesi'ndeki (USC) InscriptiFact – Batı Sami Araştırma Projesi – Doğu Enstitüsü ile işbirliği içinde Persepolis Tahkimat Arşivi tabletlerinin iki tür yüksek çözünürlüklü çevrimiçi görüntüsünü üreten ve görüntülerin çevrimiçi olarak işlenmesine olanak tanıyan bir sitedir.
- Kaliforniya Üniversitesi, Los Angeles'taki (UCLA) CDLI – Çivi Yazılı Dijital Kütüphane Girişimi, Persepolis Tahkimat Arşivi Elam tabletlerinin hızlı, düşük çözünürlüklü çevrimiçi görüntülerini sağlayan bir sitedir.
- Achemenet ve MAVI – Collège de France, Persepolis Tahkimat Arşivi bileşenlerinin tam baskılarını ve çevirilerini sunan bir Ahameniş çalışmaları sitesidir. Bu baskılar, Sanal Ahameniş Müzesi'ndeki yüksek çözünürlüklü çevrimiçi görüntüleri görüntülemek için MAVI arayüzüne bağlıdır.
- ARTA – Ahameniş Metinleri ve Arkeolojisi Araştırmaları – Collège de France'da bulunan Ahameniş çalışmaları üzerine çevrimiçi dergi sitesidir ve Persepolis İdari Arşivleri'nin incelenmesi sırasında yapılan keşifler hakkında periyodik bültenler sağlar.
Ayrıca bakınız
| ]- Ahameniş İmparatorluğu
- Aramice
- Chicago'nun Fars mirası krizi
- I. Darius
- Elam çivi yazısı
- Elamca
- Eski Fars çivi yazısı
- Eski Farsça
- Antik Kültürler Araştırma Enstitüsü
- Persepolis
- I. Serhas
Kaynakça
| ]- Özel
- ^ Kuhrt "The Persepolis Archives:concluding observations," Persika 12, 2008:567.
- ^ a b c d e f g h i j k l m Henkelman 2008:Ch 2.
- ^ a b Wiesehöfer 10-11.
- ^ a b c Stolper "What are the Persepolis Fortification Tablets?" The Oriental Institute News & Notes, 2007.
- ^ a b Kuhrt "The Persepolis Archives:concluding observations," Persika 12, 2008:563-568.
- ^ Cameron 1948:Preface.
- ^ a b c d Stein 2007.
- ^ Jones & Stolper "How Many Persepolis Fortification Tablets Are There?" Persika 12, 2008:37-44.
- ^ Hallock 1969:1.
- ^ Razmjou "Find spots and find circumstances of documents excavated at Persepolis," Persika 12, 2008:51.
- ^ Anonymous 1934:232.
- ^ Schmidt 1953:3.
- ^ Herzfeld 1941:226.
- ^ a b c Henkelman 2008: Ch 2.
- ^ a b c Henkelman 2008:157-162.
- ^ Persepolis Fortification Archive. Oriental Institute – The University of Chicago
- ^ Garrison "The uninscribed tablets from the Fortification archive: a preliminary analysis," Persika 12, 2008:149-238.
- ^ Garrison "The uninscribed tablets from the Fortification archive: a preliminary analysis," Persika 12, 2008:149-238.
- ^ Jones & Stolper "How Many Persepolis Fortification Tablets Are There?” Persika 12, 2008:37-44.https://nyu.academia.edu/CharlesJones/Papers/84747/How-many-Persepolis-Fortification-tablets-are-there--
- ^ Hallock 1969, 1978.
- ^ a b Henkelman "From Gabae to Taoce: the geography of the central administrative province," Persica 12, 2008:303-314.
- ^ Hallock 1969:96.
- ^ a b Azzoni "The Bowman MS and the Aramaic tablets," Persika 12, 2008:253-274.
- ^ Dusinberre "Seal impressions on the Persepolis Fortification Aramaic tablets: preliminary observations," Persika 12, 2008:239-252.
- ^ Henkelman 2008, Ch 2.
- ^ Garrison 2008:180-84.
- ^ Root 1989.
- ^ Garrison 2000.
- ^ Root "The legible image: how did seals and sealing matter in Persepolis?" Persika 12, 2008: 87-148.
- ^ Garrison 2002:71.
- ^ Henkelman 2008:95-103.
- ^ Tavernier "Multilingualism in the Fortification and Treasury archives," Persika 12, 2008:59-64.
- ^ Stolper & Tavernier 2007:1-5.
- ^ a b Stolper & Tavernier 2007:3f., 24f.
- ^ Stolper 1984:300-303.
- ^ Brixhe 2004, ss. 118-126.
- ^ Lewis 1990.
- ^ Hallock 1969:5-6.
- ^ a b Tavernier 2007.
- ^ Kuhrt 2007.
- ^ Shaked 2004.
- ^ Hallock 1969:5.
- ^ Gershevitch, Ilya, (Ed.) (1985). "14. The Religion of Achaemenian Iran". The Cambridge History of Iran: The Median and Achaemenian Periods. 2. Ch.14 by M. Schwartz. Cambridge University Press. s. 687. ISBN . OCLC 440780344.
- ^ a b Wawrzyniak 2007.
- ^ Esfandiari, Golnaz (2006-07-12). "Iran: Tehran, U.S. Academics Challenge Seizure of Persian Tablets". (RadioFreeEurope/RadioLiberty). Erişim tarihi: 2007-02-28.
- ^ Heath & Schwartz 2009.
- ^ Parisi 2008.
- ^ Research Projects: Persepolis Fortification Archive
- ^ a b c d Razmjou "Find spots and find circumstances of documents excavated at Persepolis," Persika 12, 2008:55.
- ^ Cameron 1948, 1958.
- ^ a b Schmidt 1957:4-5.
- ^ Cameron 1948.
- ^ Briant 2002:441.
- ^ Cameron 1948, 1958, 1965.
- ^ Cameron 1958:176.
- ^ Cameron 1948:1.
- ^ Razmjou "Find spots and find circumstances of documents excavated at Persepolis," Persika 12, 2008:57.
- ^ Tajvidi 1976:195.
- ^ a b c d e Briant et al. (eds.) Persika 12, 2008:22-24.
- Genel
- Anonymous: "Recent Discoveries at Persepolis," Journal of the Royal Asiatic Society, pp. 226–232, 1934.
- Briant, Pierre: From Cyrus to Alexander, a History of the Persian Empire, Winona Lake, 2002.
- Briant, Pierre, Henkelman, Wouter F.M., and Stolper, Matthew W. (eds.): L’archive des Fortifications de Persépolis: État des questions et perspectives de recherches, Persika 12, Paris: De Boccard, 2008.
- Brixhe, C. (2004). "Corpus des Inscriptions paleo-phrygiennes, Suppl. II," Kadmos (Fransızca). 43.
- Cameron, George G.: Persepolis Treasury Tablets, Oriental Institute Publications 65, Chicago, 1948.
- Cameron, George G.: "Persepolis Treasury Tablets Old and New," Journal of Near Eastern Studies 17:161-176, 1958.
- Cameron, George G.: "New Tablets from the Persepolis Treasury," Journal of Near Eastern Studies 24:167-192, 1965.
- Garrison, Mark B.: "The 'Late Neo-Elamite' Glyptic Style: A Perspective from Fars," Bulletin of the Asian Institute 16: 65–102, 2002.
- Garrison, Mark B.: "Achaemenid iconography as evidenced by glyptic art, subject matter, social function, audience and diffusion," in Christoph Uehlinger (ed.): Images as Media, Sources for the Cultural History of the Near East and the Eastern Mediterranean (1st Millennium BCE), Orbis Biblicus et Orientalis 175, Fribourg and Göttingen, 115–163, 2000.
- Garrison, Mark B. and Cool Root, Margaret: Seals on the Persepolis Fortification Tablets, I: Images of Heroic Encounter, Oriental Institute Publications 117, http://www.achemenet.com/actualites/Hallock.pdf, Chicago, 2001.
- Garrison, Mark B. and Cool Root, Margaret: Persepolis Seal Studies. An Introduction with Provisional Concordance of Seal Numbers and Associated Documents on Fortification Tablets 1-2087, Achaemenid History 9, corrected edition. Leiden, 1998.
- Hallock, Richard T.: "New Light from Persepolis," Journal of Near Eastern Studies 9:237-252, 1950.
- Hallock, Richard T.: "A New Look at the Persepolis Treasury Tablets," Journal of Near Eastern Studies 19:90-100, 1960.
- Hallock, Richard T.: Persepolis Fortification Tablets, Oriental Institute Publications 92, , Chicago, 1969.
- Hallock, Richard T.: "Selected Fortification Texts," Cahiers de la Délégation Archéologique Française en Iran http://www.achemenet.com/actualites/Hallock.pdf, 8:109-136, 1978.
- Heath, Sebastian, and Schwartz, Glenn M.: "Legal Threats to Cultural Exchange of Archaeological Materials," American Journal of Archaeology, Vol. 113 No. 3 (July 2009), http://www.ajaonline.org/note/294.
- Henkelman, Wouter F.M.:The Other Gods Who Are: Studies in Elamite-Iranian Acculturation based on the Persepolis Fortification Texts Achaemenid History 14. Leiden, 2008.
- Herzfeld, Ernst: Iran in the Ancient East, London, 1941.
- Lewis, D.M.: "Persepolis Fortification Texts", in H. Sancisi-Weerdenburg & A. Kuhrt Achaemenid History IV: Centre and Periphery, Proceedings of the Groningen 1986 Achaemenid History Workshop, pp. 2–6, Leiden: Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten, 1990.
- Parisi, Daniel: "Of Ancient Empires and Modern Litigation", Tableau Winter 2008.
- Schmidt, Erich F.: The Treasury of Persepolis and Other Discoveries in the Homeland of the Achaemenians, Oriental Institute Communications 21, Chicago, 1939.
- Schmidt, Erich F.: Persepolis, II: Contents of the Treasury and Other Discoveries, Oriental Institute Publications 69, Chicago, 1957.
- Shaked, Shaul: Le satrape de Bactriane et son gouverneur. Documents araméens du IVe s. avant notre ère provenant de Bactriane, Persika 4, Paris, 2004.
- Sider, Alison: "The Trial of the Centuries", The Chicago Maroon, , March 5, 2009.
- Stein, Gil J.: "A Heritage Threatened: The Persepolis Tablets Lawsuit and the Oriental Institute" The Oriental Institute News & Notes, Winter 2007.
- Stolper, Matthew W.: " The Neo-Babylonian Text from the Persepolis Fortification," Journal of Near Eastern Studies 43: 299–310, 1984.
- Stolper, Matthew W. and Tavernier, Jan: "From the Persepolis Fortification Archive Project, 1: An Old Persian Administrative Tablet from the Persepolis Fortification," ARTA 2007.001 http://www.achemenet.com/document/2007.001-Stolper-Tavernier.pdf, 2007.
- Stolper, Matthew W.: "What are the Persepolis Fortification Tablets?" The Oriental Institute News & Notes, Winter 2007.
- Tajvidi, Akbar: Dānistānihā-ye nuvīn dar barāh-e hunār va bāstānšināsi-ye asr-e Hakhāmaniši bar bunyād-e kāvushā-ye panj sālah-e Takht-e Jamshīd, Tehran, 1976.
- Tavernier, Jan: Iranica in the Achaemenid Period (c. 550-330 BC), Lexicon of Old Iranian Proper Names and Loanwords, Attested in Non-Iranian Texts, Orientalia Lovaniensia Analecta 158, Paris, 2007.
- Wawrzyniak, James A.: "Rubin v. The Islamic Republic of Iran – A Struggle for Control of Persian Antiquities in America", Harvard Law School http://works.bepress.com/james_wawrzyniak/1 [] September 2007. Archived 2020-11-02. Archive-url: . Retrieved 2021-12-04. unpublished.
- Wiesehöfer, Josef: Ancient Persia: from 550 BC to 650 AD London, 1996, 2001.
Konuyla ilgili yayınlar
| ]İngilizce
| ]- Arfaee, Abdolmajid: Persepolis Fortification Tablets, Fortification and Treasury texts, Ancient Iranian Studies v. 5., The Center for The Great Islamic Encyclopedia, Tehran, Iran, 2008.
- Briant, Pierre: From Cyrus to Alexander, a History of the Persian Empire, Winona Lake, 2002.
- Briant, Pierre, Wouter Henkelman, and Matthew Stolper (eds.): L’archive des Fortifications de Persépolis: État des questions et perspectives de recherches, Persika 12, Paris, 2008.
- Brosius, Maria: Women in Ancient Persia 559-331 B.C., Oxford, 1996.
- Brosius, Maria (ed.): Ancient Archives and Archival Traditions. Concepts of Record-Keeping in the Ancient World, Oxford, 2003.
- Curtis, John and Tallis, Nigel (eds.): Forgotten Empire: the World of Ancient Persia, London, 2005.
- Henkelman, Wouter F.M.: The Other Gods Who Are: Studies in Elamite-Iranian Acculturation based on the Persepolis Fortification Texts, Achaemenid History 14, Leiden, 2008.
- Kuhrt, Amélie: "Bureaucracy, Production, Settlement" in Kuhrt, Amélie: The Persian Empire, a Corpus of Sources from the Achaemenid Period, 2 Vols., London, 2007.
Farsça
| ]- Rahimifar, Mahnaz: "Mo‘arafī-ye barxi az barčasbhā-ye geli-ye Taxt-e Jamšīd", Bāstān Šenāsī, 1:72-76, 2005.
- Tadjvidi, Akbar: Dānistānihā-ye nuvīn dar barāh-e hunār va bāstānšināsi-ye asr-e Hakhāmaniši bar bunyād-e kāvushā-ye panj sālah-e Takht-e Jamshīd, Tehran, 1976.
Dış bağlantılar
| ]- Persepolis Fortification Archive Project
- Persepolis Fortification Archive Project Blog
- What are the Persepolis Fortification Tablets?
- Persepolis Fortification Archive Project: Preserving the Legacy of the Achaemenid Persians
- Overview of Legal Issues and Latest Legislative Developments
- Persepolis Fortification Tablets Jona Lendering, livius.org
- Cuneiforme elamita Enrique Quintana, University of Murcia, click on CARTAS , then click on Persépolis, for transliteration and Spanish translation of some Elamite tablets
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Persepolis tablet Persepolis Idari Arsivi ayrica Tahkimat Arsivi veya Hazine Arsivi iki grup kil idari arsivden olusur fiziksel olarak bir arada saklanan kayit kumeleri Persepolis te bulunan ve Ahamenis Imparatorlugu na tarihlenen kayitlar Kesif 1930 larda Chicago Universitesi Dogu Enstitusu arkeologlari tarafindan yurutulen yasal kazilar sirasinda yapildi Bu nedenle bulunduklari yer olan Persepolis ten dolayi bu adla anilirlar Dogu Enstitusu icin Persepolis teki arkeolojik kazilar ilk olarak 1931 den 1934 e kadar Ernst Herzfeld tarafindan yonetildi ve 1934 ten 1939 a kadar Erich Schmidt tarafindan surdurulmustur Ahamenis Imparatorlugu nun siyasi sonu Iskender in Persepolis i yakmasiyla MO 330 329 sembolize edilirken Persepolis in dususu paradoksal olarak zamanin gecmesi ve dogal ve insan yapimi nedenlerden dolayi kaybolabilecek Ahamenis idari arsivlerinin korunmasina katkida bulunmustur Arkeolojik kanitlara gore Persepolis in kismen yakilmasi Persepolis Tahkimat Arsivi tabletlerini etkilememistir ancak tabletlerin Dogu Enstitusu arkeologlari tarafindan kurtarilincaya kadar korundugu kuzey Tahkimat duvarinin ust kisminin cokmesine neden olmus olabilir MO 509 457 yillari arasini kapsayan elliden fazla ardisik yili kapsayan Persepolis arsivlerindeki binlerce kil tablet parca ve muhur baskisi faaliyetin surekliligini ve veri akisini temsil eden tek bir idari sistemin parcasidir Bu kayitlar I Darius dan I Artaserhas e kadar Pers Buyuk Krallarinin kalbi olan Persepolis bolgesinin cografyasi ekonomisi ve yonetiminin yani sira dini ve sosyal kosullari hakkinda da isik tutabilir Persepolis Idari Arsivleri Ahamenis Imparatorlugu nun ic isleyisini anlamak icin en onemli ve mevcut birincil kaynaktir Ancak bu arsivler imparatorlugun kalbinden gunumuze ulasan tek ve onemli kayitlara dayanarak Ahamenis tarihi uzerine bir calisma sunma potansiyeline sahip olsa da tarihcilerin cogu tarafindan henuz tam olarak kullanilmamaktadir Persepolis idari arsivlerinin yavas benimsenmesinin nedeni arsivlerin anlati tarihinin dramatik ve heyecan verici yapisindan yoksun olmasi da olabilir Persepolis Tahkimat Arsivi span Persepolis Tahkimat Arsivi PFA Persepolis Tahkimat Tabletleri PFT PF olarak da bilinir Persepolis cevresindeki bolgede gunumuzde Fars Eyaleti nin buyuk bir kismi gida urunlerinin tahillar meyve hayvanlarin koyun ve keciler sigirlar kumes hayvanlari gida urunlerinin un ekmekler ve diger tahil urunleri bira sarap islenmis meyve yag et ve yan urunlerin hayvan derileri alimi vergilendirilmesi transferi ve depolanmasi ile bunlarin tanrilara kraliyet ailesine saray mensuplarina rahiplere din gorevlilerine yoneticilere gezginlere iscilere zanaatkarlara ve hayvanlara tekrar dagitimina iliskin Ahamenis idari kayitlarinin bir parcasini icerir Ancak Persepolis arsivleri Ahamenis tarihinin daha iyi anlasilmasina dair ipuclari sunabilmeden once cogunlugu hala tam olarak anlasilamamis son derece zor bir dil olan Elamca nin gec bir lehcesinde yazilmistir bu nedenle kil tabletlerin cozulmesi gerekmektedir Bu nedenle 1935 te Iranli yetkililer Persepolis Tahkimat Arsivi ni arastirma ve yayin icin Dogu Enstitusu ne odunc verdi Arsiv 1936 da Chicago ya ulasti ve 1937 den beri incelenmektedir Ta ki Richard Hallock 2 087 Elam Persepolis Tahkimat Tableti nin buyuk baskisini yayinladigi 1969 yilina kadar ve bu 1970 lerde Ahamenis calismalarinin yeniden canlanmasina yol acti Yetmis yili askin bir sureyi kapsayan uzun vadeli proje henuz tamamlanmaktan uzaktir 1950 lerde Iran a 153 tablet yaklasik 30 000 parca ve bilinmeyen sayida yazisiz tablet iade edilmistir Su ana kadar toplamda yaklasik 450 tablet ve on binlerce parca Iran a iade edilmistir Arsivin yalnizca Ahamenis yonetiminin gida maddeleriyle ilgili islemlerini kaydedilmesinden dolayi dar icerigi bunlardan cikarilabilecek bilgi miktari acisindan dikkate alinmalidir Ernst Emil Herzfeld in 1933 ve 1934 yillari arasinda Dogu Enstitusu icin Persepolis te yuruttugu kazilarda Mart 1933 te on binlerce pismemis kil tablet kotu sekilde kirilmis parcalar ve bullalar kesfedilmistir Persepolis terasindaki saray kalintilarindan molozlarin kolayca kaldirilmasi icin bir yol insa etmeye calismadan once Herzfeld bir gecit insa etmenin herhangi bir seye zarar vermeyeceginden emin olmak icin once konumu kazmaya karar vermistir Bir kutuphanede oldugu gibi sirali sekilde duzenlenmis kil tabletlerle dolu iki oda bulmustur Temizlenmemis tabletler ve parcalar balmumuyla ortuldu ve kuruduktan sonra pamuga sarilarak nakliye icin 2 353 sirali numaralandirilmis kutuya paketlendi O zamanlar Herzfeld buluntunun yaklasik 30 000 veya daha fazla yazili ve muhurlu kil tablet ve parca icerdigini tahmin etmistir Ancak Herzfeld in kendisi kesin notlar birakmamis ve hicbir zaman uygun bir arkeolojik rapor yayinlamamistir Arsiv Persepolis terasinin kuzeydogu kosesinde sur duvarindaki iki odada bulunmustur Tabletler sur duvarindaki kulenin merdivenlerinin yakinindaki kucuk bir alanda saklaniyordu Sur duvarinin ust kati Makedonya istilasi sirasinda cokmus olabilir her ikisi de tabletlerin duzenini kismen bozarken 1933 e kadar korummasini saglamistir Odalarin girisi antik cagda tuglalarla orulmustur Tabletler I Darius un 13 ve 28 saltanat yili olan MO 509 dan 493 e kadar on alti yili kapsamaktadir Arsivin kronolojik dagilimi esit degildir ve en yogun oldugu donem 22 ve 23 saltanat yillarini icermektedir Tablet detaylari span Arsivde uc ana turde kil tabletler ve parcalari bulunmaktadir Elamca Elamca dilinde civi yazisiyla yazilmis 15 000 den fazla orijinal kaydin kalintilari Aramice Aramice dili ve yazisiyla yazilmis 1 000 den biraz daha az orijinal kayit kalintisi Yazitsiz Sadece muhur baskilari ve metin icermeyen yaklasik 5 000 veya daha fazla orijinal kaydin kalintilari Ancak bu uc tur arasindaki islevsel iliskiler henuz net degil 2010 yili itibariyla Dogu Enstitusu nde yaklasik 15 000 ile 18 000 arasi orijinal kaydi temsil eden yaklasik 20 000 ile 25 000 arasi tablet ve parca bulunmaktadir Ayni doneme ait orijinal arsivin boyutu 100 000 Elam tableti kadar olabilir Bugune kadar duzenlenen ornekler orijinal Ahamenis arsivinin yuzde besinden fazlasini temsil etmeyebilir I Darius un MO 522 den 486 ya kadar olan tum saltanatina ait orijinal arsivin boyutu yalnizca gida maddelerinin dagitimi icin 200 000 kayit kadar olabilir Arsive guncel bakis acisi Richard Hallock tarafindan yayinlanmis 2 120 metni 1969 da 2 087 tablet ve 1978 de 33 tablet ve yayinlanmis Elam kayitlarina eslik eden 1 148 muhrun analizini iceren Elamca kayitlarinin bir ornegine dayanmaktadir Hallock tan sonra cesitli bilim insanlari tarafindan yaklasik 20 yeni tablet de yayinlanmistir Elam kayitlarinin cogunlugu tekil islemlerin muhtiralaridir Bilinen en eski tarihli Elam metni I Darius un MO 509 Nisan 1 ayinda 13 saltanat yilinda ve en yenisi 28 saltanat yilinda 12 ayinda MO 493 Mart Nisan yazilmistir Elam kayitlari Persepolis teki Ahamenis yonetiminin kontrolundeki bolgede yaklasik 150 yerden bahsetmektedir bunlarin cogu modern Fars in ve muhtemelen modern Huzistan in bazi kisimlari koyler malikaneler parklar ve cennetler depolar kaleler hazineler kasabalar nehirler ve daglar seklindedir bir Elamca kaydinin Richard Hallock tarafindan yapilmis ornek transliterasyonu ve cevirisi PF 53 2 w pi ut kur min m Su te na na Ba ir sa an ku ut ka hu ut ki MIN nam Ba ka ba da Na ba ba du is da be ul 21 naSutena nin sagladigi 2 BAR incir kraliyet depolari icin Persepolis e goturuldu Bakabada ve Nababa aldi 21 yil Yaklasik 680 Tahkimat tableti ve tek dilli Aramice metinler ayni zamanda Imparatorluk Aramicesi olarak da bilinir iceren parcalar tespit edilmistir Neredeyse tum Aramice kayitlar dugumlu ipler etrafinda olusturulmustur Tum Aramice metinler muhur baskilarina sahiptir ve kalemlerle kazinmis veya kalem ya da fircalarla murekkeple yazilmistir ve Elam notlarina benzemektedirler Bunlar yiyecek maddelerinin tasinmasi veya depolanmasi tohum dagitimi yolcular icin erzak dagitimi ve isciler icin tayin dagitimi kayitlarini icermektedir Yaklasik 5 000 den fazla tablet ve parcada yalnizca muhur izleri mevcut olup metin yoktur Bu tur kayitlarin neredeyse tamami dugumlu ipler etrafinda olusturulmustur Yazitsiz tablet ve parcalarin hicbirinde Ahamenis yonetiminin ust duzey yetkililerinin muhurlerinin bulunmadigi belirtilmektedir Bazi durumlarda muhur yerine dugmeler Atina tetradrahmileri ve Ahamenis darikleri gibi madeni paralar veya diger yaygin nesneler de kullanilmistir 2 200 den fazla farkli silindir muhur ve damga muhur tespit edilmistir bunlar arasinda kahramanca savas sahneleri avcilik tapinma savastaki hayvanlar ve soyut tasarimlar yer almaktadir Daha fazla kayit incelendikce bu sayinin artmasi muhtemeldir ve bu da Persepolis idari arsivlerini tasarimcilarin ve gravurculerin cok cesitli stil ve becerilerini sergileyen antik dunyanin en buyuk gorsel koleksiyonlarindan biri haline getirmektedir Muhurlerin 100 den fazlasinda muhrun sahibini veya ustunu tanimlayan yazitlar bulunmaktadir Elam tabletlerindeki muhurlerin cogu arsivlerde adi gecen Persepolis idari yetkilileriyle ornegin Parnakka Eski Farsca Farnaka ile iliskilendirilebilir Persepolis sehrinde bircok farkli dil konusan cok sayida insan yasiyordu Persepolis yonetiminin bircok dil kullandigini kanitlayan diger dillerde de benzersiz arsiv kayitlari mevcuttur ornek olarak Sadece sarap miktarini ve Aramice ay adini kaydeden Yunanca yazilmis bir tablet Bes koy arasinda bazi kuru mallarin dagitimini kaydeden Eski Farsca yazilmis bir tablet Akadca nin Babil lehcesiyle yazilmis bir tablet Buyuk Darius I doneminde Persepolis te bir kolenin satin alindigini kaydeden ve Babil isimleri tasiyan taraflar ve taniklar arasinda tutulan bir hukuki belgedir Hukuki kayit Babil geleneklerine uygundur Frigce yazilmis bir tablet yorumlanmamistir Bilinmeyen civi yazisiyla yazilmis bir tablet Persepolis idari arsivlerinin kesfine kadar Ahamenisler hakkinda bilginin ana kaynaklari Herodot gibi Yunan kaynaklari ve Iskender in antik tarihcileri ve Ibrani Kutsal Kitabi da yer alan Kitab i Mukaddes referanslariydi ve bu da antik Persler hakkinda kismi ve onyargili bir gorus sagliyordu Arsiv dikkatli uzun vadeli ve buyuk olcekli planlamanin sonucu olan oldukca karmasik ve kapsamli bir kurumsal ekonomiyi temsil eden gelismis ve kapsamli bir idari ve arsiv sistemidir Arsiv iscilerin orgutlenmesi ve statusu bolgesel demografi dini uygulamalar kraliyet yolu devlet kurumlari ile ozel sahislar arasindaki iliski ve kayit yonetimi gibi onemli konularda arastirma yapmak icin essiz bir firsat sunmaktadir Arastirmalar Persepolis in Ahamenis yoneticilerinin yetki alanindaki bolge ve bolgenin yapilanmasinin altinda yatan sistem hakkinda daha iyi bir bakis acisi saglamaktadir Persepolis Tahkimat Arsivi nde kayitli erkekler kadar kadin da bulunmaktadir Bazi kadinlar muhtemelen rutbeleri veya ozel becerileri nedeniyle bir calisma grubundaki erkeklerden daha fazla erzak aldiklari gorulmektedir Ayrica yeni annelerden de bahsedilmektedir erkek cocuk sahibi annelerin kiz cocuk sahibi annelerinin iki kati kadar erzak almaktadirlar Elam ve Aramice kayitlarinda yer alan Iran sozcukleri ve adlari Persepolis arsivlerinde kullanimlari nedeniyle korunan Eski Iran dillerinin en buyuk kaynagidir ve baska hicbir yerde bulunmayan sozluk fonoloji ve lehce cesitliligine dair kanitlar icermektedir Ahamenis Imparatorlugu ndaki diger bolgelerden gelen Elam metinleriyle birlikte parcali buluntular benzer ortak uygulamalara ve idari faaliyetlere isaret etmektedir Ahamenis Imparatorlugu nun satrapliklarindan biri olan Baktriya da bulunan arsiv kayitlari Persepolis idari arsivlerinde bulunan idari kelime dagarcigini uygulamalari ve muhasebeyi kullanmaktadir Eski bir Fars idari tableti Rutin bir idari gorev icin Eski Farsca yazilmis bir kaydin kesfi Eski Farsca dilinin yalnizca imparatorluk anitsal yazitlarinda kullanildigi yonundeki daha onceki dusuncenin sorgulamasina neden olmustur Persepolis yonetimi tum tanrilara esit davranmistir Persepolis idari arsivlerinde adi gecen ve yiyecek adaklari alan cesitli tanrilar arasinda sunlar yer alir Elam Humban Insusinak ve Mazdean Ahura Mazda Sami Hadad ve baska bilinmeyen diger tanrilar Persepolis idari arsivlerinde Mithra ya dair hicbir referans yer almamaktadir Ancak M Schwartz RT Hallock un rahip Ahura Mazda ve tanri Mithra ve S h imut icin 16 marri sarap aldi ve kullandi ikincisi bir Elam tanrisiydi seklinde bir ceviri vermektedir ve ayrica tedarikci ve rahibin Iran isimleri tasidigini belirtmektedir Onemli dava span 2004 yilinda Persepolis Tahkimat Arsivi Amerikan Federal Yargi Sistemi nde cigir acan bir davanin konusu olmustur 1997 de teroristlerin Kudus teki bir alisveris merkezinde bavul bombalari patlatmasi sonucu bes Amerikali turist olmus ve cok sayida kisi yaralanmistir Filistinli orgut Hamas bombalamalarin sorumlulugunu ustlenmistir 2001 yilinda saldiridan sag kurtulanlar ve aile uyeleri Iran in Hamas a mali ve lojistik destek sagladigini iddia ederek Hamas ve Iran a dava acmislardir Mahkeme davacilarin Iran dan 71 5 milyon dolar tazminat ve 300 milyon dolar cezai tazminat almasina karar vermistir Karari tahsil etmek icin davacilar 2004 yilinda cesitli Iran eserleri ve koleksiyonlarina el koymak ve bunlari tazminat talebini karsilamak uzere satmak amaciyla bir dizi ABD muzesine dava actilar Dava acilan grup arasinda Oriental Institute ve Persepolis Fortification Arsivi de vardi Rubin v Iran Islam Cumhuriyeti davasi 4 Aralik 2017 de gorulerek 21 Subat 2018 de Iran lehine 8 0 karara baglanmistir Iran eserleri Iran tarafindan ticari olarak kullanilmadigi icin 28 USC 1610 un a ve g alt bolumleri kapsaminda degerlendirilememistir Akademik cevrelerin ve UNESCO gibi uluslararasi kurumlarin cogunlugunun gorusu kulturel mirasin korunmasi degisimi ve bilimsel arastirmanin siyasetin otesinde olmasi gerektigi seklindedir PFA Projesi span 2004 ten beri devam eden davalar sonucunda Persepolis Tahkimat Arsivi nin bilimsel arastirmalara kaybedilmesi tehlikesi Dogu Enstitusu nu 2006 yilinda Asuroloji Profesoru Dr Matthew Stolper baskanligindaki PFA Projesi ni hizlandirmaya ve genisletmeye yoneltmistir Cesitli universitelerden bilim insanlari ogrenciler ve gonulluler Persepolis Tahkimat Arsivi ni acilen dijitallestiriyor ve dunya capinda daha fazla arastirma icin cevrimici kaynaklar araciligiyla kullanima sunmaktadirlar PFA Projesi editorleri sunlardir Annalisa Azzoni Aramice metinler Vanderbilt Universitesi Nashville Elspeth Dusinberre Aramice metinler uzerindeki muhur baskilari Colorado Universitesi Boulder Mark Garrison tum bilesenlerdeki muhur baskilari Trinity Universitesi San Antonio Wouter Henkelman Elam metinleri Vrije Universiteit Amsterdam ve Ecole pratique des hautes etudes Paris Charles Jones Elam metinleri Antik Dunya Calismalari Enstitusu New York Matthew Stolper Elam metinleri Dogu Enstitusu ChicagoPersepolis Hazine Arsivi span Erich Schmidt in 1934 1939 yillari arasinda Dogu Enstitusu icin Persepolis te yuruttugu kazilarda Persepolis Hazine Arsivi PTA veya Persepolis Hazine Tabletleri PTT olarak da bilinen ikinci bir grup kil tablet ve parcasi kesfedilmistir Bunlar Tahran a gonderilmek uzere talasla doldurulmus kucuk metal sigara kutularina paketlenmislerdir Persepolis Hazine Arsivi cogunlukla Persepolis te veya yakininda calisan iscilere ve zanaatkarlara koyun sarap veya tahil gibi kismi veya tam ayni yardimlar yerine Persepolis hazinesinden yapilan gumus odemeler ile ilgilidir Bazi kayitlar isci gruplarina odeme emri veren ve bu odemelerin yapildigini dogrulayan idari mektuplardir Konum span Persepolis Hazine Arsivi Persepolis terasinin guneydogu kisminda Kraliyet Hazinesi olarak tanimlanan yapi blogunda bulunmustur burada kucuk altin yaprak parcalari bulunmmasindan dolayi Persepolis Hazine Arsivi adi verilmistir Bilesenler span Persepolis Hazine Arsivi nde iki ana turde kil tablet ve parcasi yer almaktadir Elamca Elam dili ve civi yazisiyla yazilmis kayitlar Yazisiz Uzerinde damga muhur silindir muhur ve muhur halkasi izleri bulunan cesitli sekillerdeki nesneler Bircogunda cantalari veya kutulari sabitleyen ve veya muhurleri kaplara baglayan ip izleri vardir Akadca nin Babil lehcesinde yazilmis bir tablet Darius I in 19 ve 20 saltanat yillarinda bilinmeyen bir yerde uc 3 kisi tarafindan gumusle odenen vergilerin Hazine kayitlaridir Sayilar span Kazi gorevlileri tarafindan toplam 746 kil tablet ve parcasi bulundugu bildirilmistir 198 tablet ve buyuk parca ve 548 kucuk parca 46 kil tablet Iranli yetkililer tarafindan Dogu Enstitusu ne verilirken geri kalani Tahran daki Eski Iran Muzesi ne gunumuzde Iran Ulusal Muzesi gonderilmistir Koleksiyonun bir kismi 1998 den beri Iran Ulusal Muzesi nin Tablet Salonu nda yer almaktadir Kazi sirasinda ayrica 199 adet yazi icermeyen muhur bulunmustur Kapsam span Persepolis Hazine Arsivi MO 492 den 457 ye kadar I Darius un 30 saltanat yilindan I Artaserhas un 7 saltanat yilina kadar otuz bes 35 yili kapsamaktadir sayisal olarak en yogunlastigi donem I Serhas in 19 ve 20 saltanat yillaridir Ornek span tarafindan Persepolis Hazine Arsivi nden alinan bir Elam kaydinin ornek transliterasyonu ve cevirisi Hayir 1957 5 ma u u is kan za bar ra tu ru is ir da tak ma na an KI MIN 2 kur sa am KU BABBAR sa ik pir nu ba ik gal na SI SI du gal ruh mu si in sik ki ip i ia an uk ku ma ma u u is da ma gal Edge ITU ha si ia ti is Ters n a be ul 19 um me man na 4 ruh un ra 12 15 satirlar tamamen yok edildi li ka du me ba ka gi ia sic ik marHazinedar Vahush a konus Artataxma diyor ki 2 karsha gumus ucretin kalan yarisi Vahus a bagli olarak sarayda muhasebecilik yapan adamlara ucret olarak verilir 19 yilin Aciyadiya ayinin ucretidir 4 adam her biri 12 15 satirlar tahrip edilmistir Bu muhurlu emir verildi Makbuz Bagagiya dan geldi Onemi span Persepolis arsivleri Ahamenis Imparatorlugu nda kullanilan tum resmi dillerin hem bireysel hem de toplu olarak birbirleriyle baglantili olarak incelenmesi icin zengin bir kaynak sunmaktadir Persepolis Hazine Arsivi gumus madeni paranin Persepolis bolgesel ekonomisine girisini belgelemesi ve nihayetinde benimsenme surecini izlemesiyle ekonomi tarihine de katkida bulunmaktadir Persepolis Hazine Arsivi nden bir nesil oncesine ait olan Persepolis Tahkimat Arsivi Persepolis te yalnizca ayni odeme yapildigini sarap bira tahil un koyun vb dogrulamaktadir Persepolis ten diger Ahamenis kayitlari span 1968 ve 1973 yillari arasinda Persepolis te Akbar Tajvidi tarafindan yurutulen kazilarda daha fazla kil tablet ortaya cikarilmistir Rahmet Dagi tepesindeki sur duvarinin ust kulelerini kazarak kazi yapan kazicilar muhurlu yazisiz Ahamenis Bullae leri bulmuslardir 52 adet yazisiz muhurden olusan bir gruptan bazi izler Persepolis Hazine Arsivi nde bulunan muhurlere benzemektedir Persepolis terasinin guneydogu kismi ve dag surlari gibi su anda kazilmamis alanlarda gelecekte yapilacak kazilar baska arsivler ortaya cikarabilir Cevrimici kaynaklar span OKRA Chicago Universitesi Dogu Enstitusu ndeki Cevrimici Kulturel ve Tarihsel Arastirma Ortami Persepolis Idari Arsivleri nin tum bilesenlerinin Elam Aramice gliptik ve cesitli gorulebildigi baglanabildigi ve aranabildigi Persepolis Tahkimat Arsivi PFA Projesi icin ana cevrimici veritabanidir Guney Kaliforniya Universitesi ndeki USC InscriptiFact Bati Sami Arastirma Projesi Dogu Enstitusu ile isbirligi icinde Persepolis Tahkimat Arsivi tabletlerinin iki tur yuksek cozunurluklu cevrimici goruntusunu ureten ve goruntulerin cevrimici olarak islenmesine olanak taniyan bir sitedir Kaliforniya Universitesi Los Angeles taki UCLA CDLI Civi Yazili Dijital Kutuphane Girisimi Persepolis Tahkimat Arsivi Elam tabletlerinin hizli dusuk cozunurluklu cevrimici goruntulerini saglayan bir sitedir Achemenet ve MAVI College de France Persepolis Tahkimat Arsivi bilesenlerinin tam baskilarini ve cevirilerini sunan bir Ahamenis calismalari sitesidir Bu baskilar Sanal Ahamenis Muzesi ndeki yuksek cozunurluklu cevrimici goruntuleri goruntulemek icin MAVI arayuzune baglidir ARTA Ahamenis Metinleri ve Arkeolojisi Arastirmalari College de France da bulunan Ahamenis calismalari uzerine cevrimici dergi sitesidir ve Persepolis Idari Arsivleri nin incelenmesi sirasinda yapilan kesifler hakkinda periyodik bultenler saglar Ayrica bakiniz span Ahamenis Imparatorlugu Aramice Chicago nun Fars mirasi krizi I Darius Elam civi yazisi Elamca Eski Fars civi yazisi Eski Farsca Antik Kulturler Arastirma Enstitusu Persepolis I SerhasKaynakca span Ozel Kuhrt The Persepolis Archives concluding observations Persika 12 2008 567 a b c d e f g h i j k l m Henkelman 2008 Ch 2 a b Wiesehofer 10 11 a b c Stolper What are the Persepolis Fortification Tablets The Oriental Institute News amp Notes 2007 a b Kuhrt The Persepolis Archives concluding observations Persika 12 2008 563 568 Cameron 1948 Preface a b c d Stein 2007 Jones amp Stolper How Many Persepolis Fortification Tablets Are There Persika 12 2008 37 44 Hallock 1969 1 Razmjou Find spots and find circumstances of documents excavated at Persepolis Persika 12 2008 51 Anonymous 1934 232 Schmidt 1953 3 Herzfeld 1941 226 a b c Henkelman 2008 Ch 2 a b c Henkelman 2008 157 162 Persepolis Fortification Archive Oriental Institute The University of Chicago Garrison The uninscribed tablets from the Fortification archive a preliminary analysis Persika 12 2008 149 238 Garrison The uninscribed tablets from the Fortification archive a preliminary analysis Persika 12 2008 149 238 Jones amp Stolper How Many Persepolis Fortification Tablets Are There Persika 12 2008 37 44 https nyu academia edu CharlesJones Papers 84747 How many Persepolis Fortification tablets are there Hallock 1969 1978 a b Henkelman From Gabae to Taoce the geography of the central administrative province Persica 12 2008 303 314 Hallock 1969 96 a b Azzoni The Bowman MS and the Aramaic tablets Persika 12 2008 253 274 Dusinberre Seal impressions on the Persepolis Fortification Aramaic tablets preliminary observations Persika 12 2008 239 252 Henkelman 2008 Ch 2 Garrison 2008 180 84 Root 1989 Garrison 2000 Root The legible image how did seals and sealing matter in Persepolis Persika 12 2008 87 148 Garrison 2002 71 Henkelman 2008 95 103 Tavernier Multilingualism in the Fortification and Treasury archives Persika 12 2008 59 64 Stolper amp Tavernier 2007 1 5 a b Stolper amp Tavernier 2007 3f 24f Stolper 1984 300 303 Brixhe 2004 ss 118 126 Lewis 1990 Hallock 1969 5 6 a b Tavernier 2007 Kuhrt 2007 Shaked 2004 Hallock 1969 5 Gershevitch Ilya Ed 1985 14 The Religion of Achaemenian Iran The Cambridge History of Iran The Median and Achaemenian Periods 2 Ch 14 by M Schwartz Cambridge University Press s 687 ISBN 9781139054935 OCLC 440780344 a b Wawrzyniak 2007 Esfandiari Golnaz 2006 07 12 Iran Tehran U S Academics Challenge Seizure of Persian Tablets RadioFreeEurope RadioLiberty Erisim tarihi 2007 02 28 Heath amp Schwartz 2009 Parisi 2008 Research Projects Persepolis Fortification Archive a b c d Razmjou Find spots and find circumstances of documents excavated at Persepolis Persika 12 2008 55 Cameron 1948 1958 a b Schmidt 1957 4 5 Cameron 1948 Briant 2002 441 Cameron 1948 1958 1965 Cameron 1958 176 Cameron 1948 1 Razmjou Find spots and find circumstances of documents excavated at Persepolis Persika 12 2008 57 Tajvidi 1976 195 a b c d e Briant et al eds Persika 12 2008 22 24 GenelAnonymous Recent Discoveries at Persepolis Journal of the Royal Asiatic Society pp 226 232 1934 Briant Pierre From Cyrus to Alexander a History of the Persian Empire Winona Lake 2002 Briant Pierre Henkelman Wouter F M and Stolper Matthew W eds L archive des Fortifications de Persepolis Etat des questions et perspectives de recherches Persika 12 Paris De Boccard 2008 Brixhe C 2004 Corpus des Inscriptions paleo phrygiennes Suppl II Kadmos Fransizca 43 Cameron George G Persepolis Treasury Tablets Oriental Institute Publications 65 Chicago 1948 Cameron George G Persepolis Treasury Tablets Old and New Journal of Near Eastern Studies 17 161 176 1958 Cameron George G New Tablets from the Persepolis Treasury Journal of Near Eastern Studies 24 167 192 1965 Garrison Mark B The Late Neo Elamite Glyptic Style A Perspective from Fars Bulletin of the Asian Institute 16 65 102 2002 Garrison Mark B Achaemenid iconography as evidenced by glyptic art subject matter social function audience and diffusion in Christoph Uehlinger ed Images as Media Sources for the Cultural History of the Near East and the Eastern Mediterranean 1st Millennium BCE Orbis Biblicus et Orientalis 175 Fribourg and Gottingen 115 163 2000 Garrison Mark B and Cool Root Margaret Seals on the Persepolis Fortification Tablets I Images of Heroic Encounter Oriental Institute Publications 117 http www achemenet com actualites Hallock pdf Chicago 2001 Garrison Mark B and Cool Root Margaret Persepolis Seal Studies An Introduction with Provisional Concordance of Seal Numbers and Associated Documents on Fortification Tablets 1 2087 Achaemenid History 9 corrected edition Leiden 1998 Hallock Richard T New Light from Persepolis Journal of Near Eastern Studies 9 237 252 1950 Hallock Richard T A New Look at the Persepolis Treasury Tablets Journal of Near Eastern Studies 19 90 100 1960 Hallock Richard T Persepolis Fortification Tablets Oriental Institute Publications 92 Chicago 1969 Hallock Richard T Selected Fortification Texts Cahiers de la Delegation Archeologique Francaise en Iran http www achemenet com actualites Hallock pdf 8 109 136 1978 Heath Sebastian and Schwartz Glenn M Legal Threats to Cultural Exchange of Archaeological Materials American Journal of Archaeology Vol 113 No 3 July 2009 http www ajaonline org note 294 Henkelman Wouter F M The Other Gods Who Are Studies in Elamite Iranian Acculturation based on the Persepolis Fortification Texts Achaemenid History 14 Leiden 2008 Herzfeld Ernst Iran in the Ancient East London 1941 Lewis D M Persepolis Fortification Texts in H Sancisi Weerdenburg amp A Kuhrt Achaemenid History IV Centre and Periphery Proceedings of the Groningen 1986 Achaemenid History Workshop pp 2 6 Leiden Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten 1990 Parisi Daniel Of Ancient Empires and Modern Litigation Tableau Winter 2008 Schmidt Erich F The Treasury of Persepolis and Other Discoveries in the Homeland of the Achaemenians Oriental Institute Communications 21 Chicago 1939 Schmidt Erich F Persepolis II Contents of the Treasury and Other Discoveries Oriental Institute Publications 69 Chicago 1957 Shaked Shaul Le satrape de Bactriane et son gouverneur Documents arameens du IVe s avant notre ere provenant de Bactriane Persika 4 Paris 2004 Sider Alison The Trial of the Centuries The Chicago Maroon March 5 2009 Stein Gil J A Heritage Threatened The Persepolis Tablets Lawsuit and the Oriental Institute The Oriental Institute News amp Notes Winter 2007 Stolper Matthew W The Neo Babylonian Text from the Persepolis Fortification Journal of Near Eastern Studies 43 299 310 1984 Stolper Matthew W and Tavernier Jan From the Persepolis Fortification Archive Project 1 An Old Persian Administrative Tablet from the Persepolis Fortification ARTA 2007 001 http www achemenet com document 2007 001 Stolper Tavernier pdf 2007 Stolper Matthew W What are the Persepolis Fortification Tablets The Oriental Institute News amp Notes Winter 2007 Tajvidi Akbar Danistaniha ye nuvin dar barah e hunar va bastansinasi ye asr e Hakhamanisi bar bunyad e kavusha ye panj salah e Takht e Jamshid Tehran 1976 Tavernier Jan Iranica in the Achaemenid Period c 550 330 BC Lexicon of Old Iranian Proper Names and Loanwords Attested in Non Iranian Texts Orientalia Lovaniensia Analecta 158 Paris 2007 Wawrzyniak James A Rubin v The Islamic Republic of Iran A Struggle for Control of Persian Antiquities in America Harvard Law School http works bepress com james wawrzyniak 1 olu kirik baglanti September 2007 Archived 2020 11 02 Archive url Retrieved 2021 12 04 unpublished Wiesehofer Josef Ancient Persia from 550 BC to 650 AD London 1996 2001 Konuyla ilgili yayinlar span Ingilizce span Arfaee Abdolmajid Persepolis Fortification Tablets Fortification and Treasury texts Ancient Iranian Studies v 5 The Center for The Great Islamic Encyclopedia Tehran Iran 2008 Briant Pierre From Cyrus to Alexander a History of the Persian Empire Winona Lake 2002 Briant Pierre Wouter Henkelman and Matthew Stolper eds L archive des Fortifications de Persepolis Etat des questions et perspectives de recherches Persika 12 Paris 2008 Brosius Maria Women in Ancient Persia 559 331 B C Oxford 1996 Brosius Maria ed Ancient Archives and Archival Traditions Concepts of Record Keeping in the Ancient World Oxford 2003 Curtis John and Tallis Nigel eds Forgotten Empire the World of Ancient Persia London 2005 Henkelman Wouter F M The Other Gods Who Are Studies in Elamite Iranian Acculturation based on the Persepolis Fortification Texts Achaemenid History 14 Leiden 2008 Kuhrt Amelie Bureaucracy Production Settlement in Kuhrt Amelie The Persian Empire a Corpus of Sources from the Achaemenid Period 2 Vols London 2007 Farsca span Rahimifar Mahnaz Mo arafi ye barxi az barcasbha ye geli ye Taxt e Jamsid Bastan Senasi 1 72 76 2005 Tadjvidi Akbar Danistaniha ye nuvin dar barah e hunar va bastansinasi ye asr e Hakhamanisi bar bunyad e kavusha ye panj salah e Takht e Jamshid Tehran 1976 Dis baglantilar span Persepolis Fortification Archive Project Persepolis Fortification Archive Project Blog What are the Persepolis Fortification Tablets Persepolis Fortification Archive Project Preserving the Legacy of the Achaemenid Persians Overview of Legal Issues and Latest Legislative Developments Persepolis Fortification Tablets Jona Lendering livius org Cuneiforme elamita Enrique Quintana University of Murcia click on CARTAS then click on Persepolis for transliteration and Spanish translation of some Elamite tablets gdAhamenis ImparatorluguTarihSoy agaci Zaman cizelgesiSanatAhamenis Pers Aslani Ritonu Ceyhun Hazinesi DareikosMimariPersepolis Apadana Tum Milletlerin Kapisi Susa daki Darius Sarayi Kiros un Mezari Pers sutunu Naks i Rustem Kabe i Zerdust Halikarnas Mozolesi Ksanthos Mezarlari Harpy Aniti Nereidler AnitiKulturEski Fars civi yazisi Eski Farsca Behistun Yaziti Serhas Yaziti Gencname Kiros SilindiriAskeriyeOrduAhamenis ordusu Ahamenis donanmasiSavaslarPers Isyani Hyrba Muharebesi Lidya Pers Savaslari Pteria Muharebesi Thymbra Muharebesi Sardis Kusatmasi MO 547 Opis Muharebesi Babil in Dususu Birinci Misir Fethi Pelisyum Muharebesi I Darius un Iskitya Seferi Pers Yunan savaslari Iyonya Ayaklanmasi Naksa Kusatmasi MO 499 Lade Deniz Muharebesi Eretria Kusatmasi Maraton Muharebesi Thermopylae Muharebesi Artemision Deniz Muharebesi Salamis Deniz Muharebesi Platea Muharebesi Mykale Muharebesi Attika Delos Deniz Birligi savaslari Eurimedon Muharebesi Peloponez Savasi Kizikos Deniz Muharebesi Cunaxa Muharebesi Korint Savasi Knidos Deniz Muharebesi Buyuk Iskender in seferleri Granikos Muharebesi Milet Kusatmasi Halikarnas Kusatmasi Issos Muharebesi Sur Kusatmasi Gazze Kusatmasi MO 332 Gaugamela Muharebesi Pers Gecidi MuharebesiDiplomasiToprak ve su Kallias Barisi Antalkidas BarisiYonetimBaskentler Pasargad Ekbatan Babil Susa Satraplik Persepolis Idari Arsivleri Kral Yolu Caparhane Angarium AngarumHanedanlarAhamenis Farnakis Mithridatis Pontus Ariarathidon Kapadokya Karya Orontes ErmenistanIlgili konularPers Imparatorlugu nun 2500 yil kutlamasi Ksantos Steli Kapadokya takvimi Kategoriler 1930 larda IranKil tabletlerPersepolisGizli kategoriler Olu dis baglantilari olan maddelerCografi koordinat bilgisi eksik Iran maddeleriCografi koordinat bilgisi eksik tum maddeler
