Çaparhâne (Farsça: چاپارخانه, 'ulak evi') Ahameniş İmparatorluğu'nda bir posta istasyonuna verilen isimdir.
II. Kiros tarafından kurulan ve daha sonra I. Darius tarafından geliştirilen Ahameniş İmparatorluğu'nun geniş posta hizmetleri ağı, antik Yakın Doğu'nun büyük şehirlerinin çoğunda başlıca kraliyet iletişim yöntemi olarak hizmet ediyordu. Her Çaparhâne, esas olarak, Büyük Darius tarafından batıda Sardis (günümüzde Manisa, Türkiye) ile doğuda Susa (günümüzde Huzistan, İran) arasında Pers habercilerinin hızlı hareketini kolaylaştırmak için yeniden düzenlenen ve yeniden inşa edilen antik bir yol olan Kraliyet Yolu üzerinde yer alıyordu.
Angaros (Grekçe: ἄγγαρος) olarak da bilinen kuryeler, Kraliyet Yolu boyunca bir günlük mesafelerde duraklarda dönüşümlü olarak kullanılıyordular. Biniciler yalnızca Büyük Kral'ın hizmetindeydi ve yürüyerek yaklaşık 90 güne kıyasla mesajlar bu ağ sayesinde Susa'dan Sardis'e (2.700 km veya 1.700 mi) sadece dokuz günde ulaşıyordu. Bu nedenle, bir çapar temelde bir ekspres kuryeydi; güzergahındaki her istasyonda kendisine taze malzemeler ve atlar sağlanıyordu, bu da kendi başına malzeme tedarik etme veya atının dinlenmesini beklemeyle ilgili gecikmeleri ortadan kaldırarak yolculuğunu büyük ölçüde hızlandırmasına olanak sağlıyordu.
Latince Angarium olarak bilinen eski Perslerin posta sistemi Greko-Romen dünyasında olağanüstü verimliliği nedeniyle övülmüş ve bu nedenle Roma İmparatorluğu'nda cursus publicus (çev. 'kamu yolu') olarak uyarlanmıştır. Çaparhâne, aynı isimle Osmanlı İmparatorluğu'nda resmî haberleşmeyi sağlayan posta teşkilâtı ve ordunun konaklama noktaları için de kullanılmıştır.
Herodot'ta
| ]Herodot, MÖ 440 civarında Tarihler'de Çaparhâne'yi anlatır. Kraliyet Yolu ve üzerindeki çeşitli Çaparhâne istasyonları hakkındaki tasviri V. Kitap'ta yer alır:
Söz konusu yolun gerçek açıklaması şudur: Yolun tamamı boyunca kraliyet istasyonları ve mükemmel kervansaraylar bulunmaktadır; yol boyunca yerleşim yeri vardır ve tehlikeden uzaktır. Lidya ve Frigya'da 94½ fersah mesafede yirmi istasyon bulunmaktadır. Frigya'dan ayrılırken Halys'i geçmeniz gerekir ve burada, su yolunu geçmeden önce geçmeniz gereken kapılar vardır. Burayı güçlü bir birlik koruyor. Geçişi tamamlayıp Kapadokya'ya vardığınızda, 28 durak ve 104 fersah sizi Kilikya sınırlarına getirir. Yol, her birinde bir muhafız bulunan iki kapıdan geçer. Bunları geride bırakıp Kilikya'ya doğru ilerlersiniz ve 15½ fersah mesafede üç durak bulursunuz. Kilikya ile Ermenistan arasındaki sınır, kayıklarla geçilmesi gereken Fırat Nehri'dir. Ermenistan'da 15 dinlenme yeri vardır ve mesafe 56½ fersahtır. Bir muhafızın konuşlandığı bir yer vardır. Bu bölgeden dört büyük dere geçer ve hepsi teknelerle geçilmelidir. Bunlardan ilki Dicle'dir; ikincisi ve üçüncüsü aynı adı taşır, ancak bunlar yalnızca farklı nehirler olmakla kalmaz, aynı yerden bile çıkmazlar. Çünkü ikisinden ilki olarak adlandırdığım nehrin kaynağı Ermenistan'dır, diğeri ise daha sonra Matienililerin ülkesinden akar. Dördüncü akarsuya Gyndes denir ve bu, Kiros'un üç yüz altmış kanal kazarak dağıttığı nehirdir. Ermenistan'dan ayrılıp Matieni topraklarına girdiğinizde dört durak vardır; bunları geçtikten sonra kendinizi 'da bulursunuz; burada on bir durak ve 42½ fersah sizi, kıyılarında Susa şehrinin kurulduğu, seyrüsefer için elverişli başka bir akarsu olan 'e götürür. Böylece durakların toplam sayısı yüz on bire çıkar; ve aslında Sardes ile Susa arasında bulunan dinlenme yerleri de bu kadardır.
VIII. Kitapta elçileri şöyle anlatıyor:
Şimdi, bu habercilerden daha hızlı bir yolculuğu tamamlayan hiçbir ölümlü yoktur. Tüm yolculuğun sürdüğü güne göre Perslerin bunu ne kadar ustalıkla icat ettikleri anlaşılır, belirli aralıklarla belirli at ve adam görevlendirildiğini, her bir adamın ve atın bir günlük yolculuk için atandığını söylerler. Ne kar, ne yağmur, ne sıcak, ne de gecenin karanlığı, her birinin kendisine verilen görevi en yüksek hızla tamamlamasını engeller. Sonra birincisi atına biner ve kendisine verilen mesajı ikincisine, ikincisi de üçüncüsüne iletir ve ardından mesaj, tıpkı Helenler arasında Hefaistos için yaptıkları meşale yarışında olduğu gibi, birinden diğerine elden ele dolaşır. Persler, atlarının bu şekilde koşmasına Angarium derler.
Angarium tanımının bir cümlesi "Ne kar, ne yağmur, ne sıcak, ne de gecenin karanlığı, her birinin kendisine verilen görevi en yüksek hızla tamamlamasını engeller" ifadesi, New York şehrindeki eskiden Amerika Birleşik Devletleri Posta Servisi'nin ana şubesi olarak kullanılan James A. Farley Binası'nda yazılıdır.
Ayrıca bakınız
| ]- Kral Yolu, Ahameniş İmparatorluğu'nda eski bir yol sistemidir
Kaynakça
| ]- ^ Xenophon (1855). "The Cyropaedia": or, Institution of Cyrus, and the Hellenics, or Grecian history. (Literally translated from the Greek of Xenophon). H.G. Bohn.
cyropaedia.
- ^ Pierre Briant (2006). From Cyrus to Alexander; a History of the Persian Empire. Eisenbrauns. ss. 62-64. ISBN .
- ^ Kia, Mehrdad (2016). The Persian Empire: A Historical Encyclopedia. Santa Barbara: ABC-CLIO. s. 127. ISBN .
- ^ "World Post Day: a brief history of postal service in ancient Iran". Tehran Times (İngilizce). 8 Ekim 2021. 8 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2023.
- ^ Kia, Mehrdad (2016). The Persian Empire: A Historical Encyclopedia. Santa Barbara: ABC-CLIO. s. 127. ISBN .
- ^ "Çaparhâne". TDV İslâm Ansiklopedisi. Türkiye Diyanet Vakfı. Erişim tarihi: 12 Eylül 2025.
- ^ Herodotus. "The History - Herodotus Book V, Chapter 52". 16 Nisan 1997 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ocak 2011.
- ^ "Book VIII, Chapter 98", The History of Herodotus (Macaulay), 1890 – Vikikaynak vasıtasıyla
Konuyla ilgili yayınlar
| ]wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi sayfasindan yonlendirildi Caparhane Farsca چاپارخانه ulak evi Ahamenis Imparatorlugu nda bir posta istasyonuna verilen isimdir II Kiros tarafindan kurulan ve daha sonra I Darius tarafindan gelistirilen Ahamenis Imparatorlugu nun genis posta hizmetleri agi antik Yakin Dogu nun buyuk sehirlerinin cogunda baslica kraliyet iletisim yontemi olarak hizmet ediyordu Her Caparhane esas olarak Buyuk Darius tarafindan batida Sardis gunumuzde Manisa Turkiye ile doguda Susa gunumuzde Huzistan Iran arasinda Pers habercilerinin hizli hareketini kolaylastirmak icin yeniden duzenlenen ve yeniden insa edilen antik bir yol olan Kraliyet Yolu uzerinde yer aliyordu Angaros Grekce ἄggaros olarak da bilinen kuryeler Kraliyet Yolu boyunca bir gunluk mesafelerde duraklarda donusumlu olarak kullaniliyordular Biniciler yalnizca Buyuk Kral in hizmetindeydi ve yuruyerek yaklasik 90 gune kiyasla mesajlar bu ag sayesinde Susa dan Sardis e 2 700 km veya 1 700 mi sadece dokuz gunde ulasiyordu Bu nedenle bir capar temelde bir ekspres kuryeydi guzergahindaki her istasyonda kendisine taze malzemeler ve atlar saglaniyordu bu da kendi basina malzeme tedarik etme veya atinin dinlenmesini beklemeyle ilgili gecikmeleri ortadan kaldirarak yolculugunu buyuk olcude hizlandirmasina olanak sagliyordu Latince Angarium olarak bilinen eski Perslerin posta sistemi Greko Romen dunyasinda olaganustu verimliligi nedeniyle ovulmus ve bu nedenle Roma Imparatorlugu nda cursus publicus cev kamu yolu olarak uyarlanmistir Caparhane ayni isimle Osmanli Imparatorlugu nda resmi haberlesmeyi saglayan posta teskilati ve ordunun konaklama noktalari icin de kullanilmistir Herodot ta span Herodot MO 440 civarinda Tarihler de Caparhane yi anlatir Kraliyet Yolu ve uzerindeki cesitli Caparhane istasyonlari hakkindaki tasviri V Kitap ta yer alir Soz konusu yolun gercek aciklamasi sudur Yolun tamami boyunca kraliyet istasyonlari ve mukemmel kervansaraylar bulunmaktadir yol boyunca yerlesim yeri vardir ve tehlikeden uzaktir Lidya ve Frigya da 94 fersah mesafede yirmi istasyon bulunmaktadir Frigya dan ayrilirken Halys i gecmeniz gerekir ve burada su yolunu gecmeden once gecmeniz gereken kapilar vardir Burayi guclu bir birlik koruyor Gecisi tamamlayip Kapadokya ya vardiginizda 28 durak ve 104 fersah sizi Kilikya sinirlarina getirir Yol her birinde bir muhafiz bulunan iki kapidan gecer Bunlari geride birakip Kilikya ya dogru ilerlersiniz ve 15 fersah mesafede uc durak bulursunuz Kilikya ile Ermenistan arasindaki sinir kayiklarla gecilmesi gereken Firat Nehri dir Ermenistan da 15 dinlenme yeri vardir ve mesafe 56 fersahtir Bir muhafizin konuslandigi bir yer vardir Bu bolgeden dort buyuk dere gecer ve hepsi teknelerle gecilmelidir Bunlardan ilki Dicle dir ikincisi ve ucuncusu ayni adi tasir ancak bunlar yalnizca farkli nehirler olmakla kalmaz ayni yerden bile cikmazlar Cunku ikisinden ilki olarak adlandirdigim nehrin kaynagi Ermenistan dir digeri ise daha sonra Matienililerin ulkesinden akar Dorduncu akarsuya Gyndes denir ve bu Kiros un uc yuz altmis kanal kazarak dagittigi nehirdir Ermenistan dan ayrilip Matieni topraklarina girdiginizde dort durak vardir bunlari gectikten sonra kendinizi da bulursunuz burada on bir durak ve 42 fersah sizi kiyilarinda Susa sehrinin kuruldugu seyrusefer icin elverisli baska bir akarsu olan e goturur Boylece duraklarin toplam sayisi yuz on bire cikar ve aslinda Sardes ile Susa arasinda bulunan dinlenme yerleri de bu kadardir VIII Kitapta elcileri soyle anlatiyor Simdi bu habercilerden daha hizli bir yolculugu tamamlayan hicbir olumlu yoktur Tum yolculugun surdugu gune gore Perslerin bunu ne kadar ustalikla icat ettikleri anlasilir belirli araliklarla belirli at ve adam gorevlendirildigini her bir adamin ve atin bir gunluk yolculuk icin atandigini soylerler Ne kar ne yagmur ne sicak ne de gecenin karanligi her birinin kendisine verilen gorevi en yuksek hizla tamamlamasini engeller Sonra birincisi atina biner ve kendisine verilen mesaji ikincisine ikincisi de ucuncusune iletir ve ardindan mesaj tipki Helenler arasinda Hefaistos icin yaptiklari mesale yarisinda oldugu gibi birinden digerine elden ele dolasir Persler atlarinin bu sekilde kosmasina Angarium derler Angarium taniminin bir cumlesi Ne kar ne yagmur ne sicak ne de gecenin karanligi her birinin kendisine verilen gorevi en yuksek hizla tamamlamasini engeller ifadesi New York sehrindeki eskiden Amerika Birlesik Devletleri Posta Servisi nin ana subesi olarak kullanilan James A Farley Binasi nda yazilidir Ayrica bakiniz span Kral Yolu Ahamenis Imparatorlugu nda eski bir yol sistemidirKaynakca span Xenophon 1855 The Cyropaedia or Institution of Cyrus and the Hellenics or Grecian history Literally translated from the Greek of Xenophon H G Bohn cyropaedia Pierre Briant 2006 From Cyrus to Alexander a History of the Persian Empire Eisenbrauns ss 62 64 ISBN 9781575061207 Kia Mehrdad 2016 The Persian Empire A Historical Encyclopedia Santa Barbara ABC CLIO s 127 ISBN 978 1610693912 World Post Day a brief history of postal service in ancient Iran Tehran Times Ingilizce 8 Ekim 2021 8 Ekim 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 26 Kasim 2023 Kia Mehrdad 2016 The Persian Empire A Historical Encyclopedia Santa Barbara ABC CLIO s 127 ISBN 978 1610693912 Caparhane TDV Islam Ansiklopedisi Turkiye Diyanet Vakfi Erisim tarihi 12 Eylul 2025 Herodotus The History Herodotus Book V Chapter 52 16 Nisan 1997 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 15 Ocak 2011 Book VIII Chapter 98 The History of Herodotus Macaulay 1890 Vikikaynak vasitasiyla Konuyla ilgili yayinlar span Paton James 1907 Archaeological Discussions American Journal of Archaeology 11 2 ss 197 251 doi 10 2307 496936 JSTOR 496936 Campell Brian Tritle Lawrence 2013 The Oxford Handbook of Warfare in the Classical World Ingilizce Oxford University Press s 501 ISBN 978 0195304657 gdAhamenis ImparatorluguTarihSoy agaci Zaman cizelgesiSanatAhamenis Pers Aslani Ritonu DareikosPersepolis Apadana Susa daki Darius Sarayi Kiros un Mezari Naks i Rustem Kabe i Zerdust Halikarnas Mozolesi Nereidler AnitiKulturEski Fars civi yazisi Eski Farsca Behistun Yaziti Serhas Yaziti Gencname Kiros SilindiriSavasPers Isyani Hyrba Muharebesi Lidya Pers Savaslari Pteria Muharebesi Thymbra Muharebesi Sardis Kusatmasi MO 547 Opis Muharebesi Babil in Dususu Pelisyum Muharebesi I Darius un Iskitya Seferi Pers Yunan savaslari Iyonya Ayaklanmasi Naksa Kusatmasi MO 499 Lade Deniz Muharebesi Eretria Kusatmasi Maraton Muharebesi Thermopylae Muharebesi Artemision Deniz Muharebesi Salamis Deniz Muharebesi Platea Muharebesi Mykale Muharebesi Attika Delos Deniz Birligi savaslari Peloponez Savasi Kizikos Deniz Muharebesi Cunaxa Muharebesi Korint Savasi Knidos Deniz Muharebesi Buyuk Iskender in seferleri Granikos Muharebesi Milet Kusatmasi Halikarnas Kusatmasi Issos Muharebesi Sur Kusatmasi Gazze Kusatmasi MO 332 Gaugamela Muharebesi Pers Gecidi MuharebesiDiplomasiToprak ve su Kallias BarisiYonetimBaskentler Pasargad Ekbatan Babil Susa Satraplik Kral Yolu Caparhane Angarium AngarumHanedanlarAhamenis Mithridatis Pontus Kapadokya Karya Orontes ErmenistanIlgili konularPers Imparatorlugu nun 2500 yil kutlamasi Ksantos Steli Kapadokya takvimi Otorite kontroluTDVIA caparhane Kategoriler Iranli icatlariAhamenis ImparatorluguPostaGizli kategori TDVIA tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleri

