| Karen Hanedanı Pashto | |
|---|---|
![]() Nihavend'da bulunan ve tarafından aslen Karen Hanedanlığı'na ait olduğuna inanılan, kartal ve avını tasvir eden toka. | |
| Ülke | Part İmparatorluğu, Sasani İmparatorluğu |
| Ana hanedan | Arşak Hanedanı |
| Mal varlığı | Nihavend |
| Ünlü üyeleri | , Karin, Alanda |
| Güncel durumu | aktif değil |
| Alt kolları | Kârinîler |
Karen Hanedanı (Partça: 𐭊𐭓𐭍𐭉 Orta Farsça: Kārēn; Farsça: قارن, veya Farsça: کارن), aynı zamanda Karen-Pehlevî olarak da bilinir, Part ve Sasani imparatorlukları döneminde İran'ın Yedi Büyük Hanedanı'ndan birisidir. Hanedanın merkezi, yaklaşık MÖ 65 yılında Ekbatan'nın (günümüz İran'ındaki Hemedan) 100 km güneyinde yer alan Nihavend'deydi. Karen Hanedanı üyeleri, dört yüzyıllık tarihi boyunca Sasani İmparatorluğu'nun idari yapısında birçok dönemde önemli bir konuma sahipti.
Kökeni ve tarihi
| ]Karenler, Karan-Vandlar, Kârinîler veya Karen-Pehlevî olarak da adlandırılanlar, folklorik bir figür ve aynı derecede efsanevi Demirci Kave'nin oğlu olan Karen'den geldiklerini iddia ederler. Bununla birlikte, tarihsel kökenleri, Karenlerin Mihrân Hanedanı ile birlikte Arşak Hanedanı'ndan gelmiş olmaları olabilir.Horenli Musa'ya göre, bu soy, IV. Fraates'in üç oğlundan biri olan ve aynı zamanda Karen adını taşıyan bir kişi aracılığıyla olmuştur.Karen'in Arşak Hanedanı'nın aile adları arasında da yer almış olabileceği gerçeği, bu teoriye güvenilirlik kazandırabilir.:12
Karen adı İran tarihinin daha önceki dönemlerinde de bulunabilir. Ailenin olası erken bir üyesi, geç Ahameniş İmparatorluğu döneminde Baktriya'da yaşayan belirli bir Vishtaspa krny ( krny, Karen'in bir varyasyonudur) idi. Bu kişi Büyük İskender'in Pers istilası sırasında III. Darius'un emrinde savaşan Ahameniş kraliyet ailesinin bir üyesi olan İstaspis ile özdeşleştirilmiştir. III. Artaserhas'ün torunu olan İstaspis'in karısı, Gaugamela Muharebesi'nden sonra Makedonların eline düştü. Ancak, onunla yeniden bir araya geldi ve İskender'in komutasında yüksek bir mevkiye yükseltildi.
Ancak, Karenas'a dair ilk doğrulanmış referans, Part İmparatorluğu döneminde, özellikle Part sarayına bağlı feodal hanedanlardan biri olarak geçmektedir. Part döneminin diğer tek belgelenmiş feodal hanedanı olan Suren Hanedanı'na benziyorlardı. Partların fethinden sonra Karenas, Sasanilerle ittifak kurdu ve saraylarında "Part klanları" olarak hanedanlardan biri olarak tanımlandı. Ermeni Kamsarakan ailesi, Karenas Hanedanı'nın bir koluydu.
Badghis Muharebesi'nde Raşidun'un ordusunun Sasanileri yenmesinin ardından Karenler Halifeliğe bağlılık yemini ettiler. Ancak 783 yılında Vandad Hürmüz önderliğinde ve Bâvendîler ile ittifak kurarak bağımsızlıklarını ilan ettiler ve haraç ödemeye devam etmeyi reddettiler. Karenleri fethetme yönündeki tekrarlanan (ve bazıları geçici olarak başarılı olan) girişimlere rağmen, bu sırada aile daha doğuya, Savadkuh bölgesine çekilmişti; Karenlerin bazı topraklarının 11. yüzyıla kadar bağımsız kaldığı görülüyor, daha sonra Karen Hanedanı'ndan artık eser bulunmuyor. Ailenin diğer önemli üyeleri arasında, Zerdüştlüğe olan bağlılığı ve Araplara meydan okumasıyla büyük üne kavuşan Vandad Hürmüz'ün torunu Mâzyâr da bulunmaktadır.
Karen Spahbedler
| ]- Sukhra (hüküm süresi 525-550)
- Karin (550-600 yılları arasında hüküm sürdü)
- Alanda (hüküm süresi 600-635)
- Valaş (hüküm süresi 650-673)
- Birkaç Karen prensi (hüküm süresi 673-765)
- Vandad Hürmüz (hüküm süresi 765-815)
- Vandad Safan (hüküm süresi 765-800)
- Karin ibn Vandad Hormozd (hüküm süresi 815-816)
- Mâzyâr (hüküm süresi 817)
- Vinda-Umid (hüküm süresi 800-820)
- Bâvendî yönetimi (hüküm süresi 817)
- Kûhyâr (hüküm süresi 817-823)
- Mâzyâr (hüküm süresi 823-839/840)
- Kûhyâr (hüküm süresi 839)
Kaynakça
| ]- Özel
- ^ Herzfeld 1928, ss. 21-22.
- ^ a b Toumanoff 2010, ss. 453-455.
- ^ (1931). "قارن". (Farsça). Tahran: .
- ^ Arthur George Warner, Edmond Warner, The Shahnama of Firdausi:, Volume 7 (2013), p. 185
- ^ Movses Khorenatsi (trans. by R. W. Thompson), History of the Armenians (1978), p. 166
- ^ Shayegan, M. Rahim (2016). "The Arsacids and Commagne". Pendleton, Elizabeth; Alram, Michael; Daryaee, Touraj; Curtis, Vesta Sarkhosh (Ed.). The Parthian and Early Sasanian Empires: Adaptation and Expansion. Conference held in Vienna 14-16 June 2012. British Institute of Persian Studies. ss. 8-22.
- ^ J. Naveh, S. Shaked, Aramaic Documents from Ancient Bactria (2012), p. 191
- ^ Shayegan (2012, s. 12)
- ^ Pourshariati 2017.
- Genel
- Schindel, Nikolaus (2013). "KAWĀD I i. Reign". Encyclopaedia Iranica, Vol. XVI, Fasc. 2. ss. 136-141.
- Pourshariati, Parvaneh (2008). Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran. London and New York: I.B. Tauris. ISBN .
- Al-Tabari, Abu Ja'far Muhammad ibn Jarir (1985–2007). Ehsan Yar-Shater (Ed.). The History of Al-Ṭabarī. 40 vols. Albany, NY: State University of New York Press.
- Toumanoff, C. (2010). "KAMSARAKAN". Encyclopaedia Iranica, Vol. XV, Fasc. 5. ss. 453-455.
- Bosworth, C. E. (1968). "The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000–1217)". Frye, R. N. (Ed.). The Cambridge History of Iran, Volume 5: The Saljuq and Mongol periods. Cambridge: Cambridge University Press. ss. 1-202. ISBN .
- Frye, R. N. (1986). "Bāwand". The Encyclopedia of Islam, New Edition, Volume I: A–B. Leiden and New York: BRILL. s. 1110. ISBN .
- (1975). "The Minor Dynasties of Northern Iran". Frye, R. N. (Ed.). The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs. Cambridge: Cambridge University Press. ss. 198-249. ISBN .
- (1984). "ĀL-E BĀVAND (BAVANDIDS)". Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 7. London u.a.: Routledge & Kegan Paul. ss. 747-753. ISBN .
- Rekaya, M. (1997). "Ḳārinids". The Encyclopedia of Islam, New Edition, Volume IV: Iran–Kha. Leiden and New York: BRILL. ss. 644-647. ISBN .
- (1975). "The ʿAbbāsid Caliphate in Iran". Frye, R. N. (Ed.). The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs. Cambridge: Cambridge University Press. ss. 57-90. ISBN .
- Ibn Isfandiyar, Muhammad ibn al-Hasan (1905). An Abridged Translation of the History of Tabaristan, Compiled About A.H. 613 (A.D. 1216). Trans. Edward G. Browne. Leyden: E.J. Brill.
- Pourshariati, Parvaneh (2017). "KĀRIN". Encyclopaedia Iranica.
- Herzfeld, Ernst (1928). "The Hoard of the Kâren Pahlavs". The Burlington Magazine for Connoisseurs. 52 (298). Journal of Near Eastern Studies, vol. 52, no. 298. ss. 21-27. JSTOR 863510.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Karen Hanedani PashtoNihavend da bulunan ve tarafindan aslen Karen Hanedanligi na ait olduguna inanilan kartal ve avini tasvir eden toka UlkePart Imparatorlugu Sasani ImparatorluguAna hanedanArsak HanedaniMal varligiNihavendUnlu uyeleri Karin AlandaGuncel durumuaktif degilAlt kollariKariniler Karen Hanedani Partca 𐭊𐭓𐭍𐭉 Orta Farsca Karen Farsca قارن veya Farsca کارن ayni zamanda Karen Pehlevi olarak da bilinir Part ve Sasani imparatorluklari doneminde Iran in Yedi Buyuk Hanedani ndan birisidir Hanedanin merkezi yaklasik MO 65 yilinda Ekbatan nin gunumuz Iran indaki Hemedan 100 km guneyinde yer alan Nihavend deydi Karen Hanedani uyeleri dort yuzyillik tarihi boyunca Sasani Imparatorlugu nun idari yapisinda bircok donemde onemli bir konuma sahipti Kokeni ve tarihi span Karenler Karan Vandlar Kariniler veya Karen Pehlevi olarak da adlandirilanlar folklorik bir figur ve ayni derecede efsanevi Demirci Kave nin oglu olan Karen den geldiklerini iddia ederler Bununla birlikte tarihsel kokenleri Karenlerin Mihran Hanedani ile birlikte Arsak Hanedani ndan gelmis olmalari olabilir Horenli Musa ya gore bu soy IV Fraates in uc oglundan biri olan ve ayni zamanda Karen adini tasiyan bir kisi araciligiyla olmustur Karen in Arsak Hanedani nin aile adlari arasinda da yer almis olabilecegi gercegi bu teoriye guvenilirlik kazandirabilir 12 Karen adi Iran tarihinin daha onceki donemlerinde de bulunabilir Ailenin olasi erken bir uyesi gec Ahamenis Imparatorlugu doneminde Baktriya da yasayan belirli bir Vishtaspa krny krny Karen in bir varyasyonudur idi Bu kisi Buyuk Iskender in Pers istilasi sirasinda III Darius un emrinde savasan Ahamenis kraliyet ailesinin bir uyesi olan Istaspis ile ozdeslestirilmistir III Artaserhas un torunu olan Istaspis in karisi Gaugamela Muharebesi nden sonra Makedonlarin eline dustu Ancak onunla yeniden bir araya geldi ve Iskender in komutasinda yuksek bir mevkiye yukseltildi Ancak Karenas a dair ilk dogrulanmis referans Part Imparatorlugu doneminde ozellikle Part sarayina bagli feodal hanedanlardan biri olarak gecmektedir Part doneminin diger tek belgelenmis feodal hanedani olan Suren Hanedani na benziyorlardi Partlarin fethinden sonra Karenas Sasanilerle ittifak kurdu ve saraylarinda Part klanlari olarak hanedanlardan biri olarak tanimlandi Ermeni Kamsarakan ailesi Karenas Hanedani nin bir koluydu Badghis Muharebesi nde Rasidun un ordusunun Sasanileri yenmesinin ardindan Karenler Halifelige baglilik yemini ettiler Ancak 783 yilinda Vandad Hurmuz onderliginde ve Bavendiler ile ittifak kurarak bagimsizliklarini ilan ettiler ve harac odemeye devam etmeyi reddettiler Karenleri fethetme yonundeki tekrarlanan ve bazilari gecici olarak basarili olan girisimlere ragmen bu sirada aile daha doguya Savadkuh bolgesine cekilmisti Karenlerin bazi topraklarinin 11 yuzyila kadar bagimsiz kaldigi goruluyor daha sonra Karen Hanedani ndan artik eser bulunmuyor Ailenin diger onemli uyeleri arasinda Zerdustluge olan bagliligi ve Araplara meydan okumasiyla buyuk une kavusan Vandad Hurmuz un torunu Mazyar da bulunmaktadir Karen Spahbedler span Sukhra hukum suresi 525 550 Karin 550 600 yillari arasinda hukum surdu Alanda hukum suresi 600 635 Valas hukum suresi 650 673 Birkac Karen prensi hukum suresi 673 765 Vandad Hurmuz hukum suresi 765 815 Vandad Safan hukum suresi 765 800 Karin ibn Vandad Hormozd hukum suresi 815 816 Mazyar hukum suresi 817 Vinda Umid hukum suresi 800 820 Bavendi yonetimi hukum suresi 817 Kuhyar hukum suresi 817 823 Mazyar hukum suresi 823 839 840 Kuhyar hukum suresi 839 Kaynakca span Ozel Herzfeld 1928 ss 21 22 a b Toumanoff 2010 ss 453 455 1931 قارن Farsca Tahran Arthur George Warner Edmond Warner The Shahnama of Firdausi Volume 7 2013 p 185 Movses Khorenatsi trans by R W Thompson History of the Armenians 1978 p 166 Shayegan M Rahim 2016 The Arsacids and Commagne Pendleton Elizabeth Alram Michael Daryaee Touraj Curtis Vesta Sarkhosh Ed The Parthian and Early Sasanian Empires Adaptation and Expansion Conference held in Vienna 14 16 June 2012 British Institute of Persian Studies ss 8 22 J Naveh S Shaked Aramaic Documents from Ancient Bactria 2012 p 191 Shayegan 2012 s 12 Pourshariati 2017 GenelSchindel Nikolaus 2013 KAWAD I i Reign Encyclopaedia Iranica Vol XVI Fasc 2 ss 136 141 Pourshariati Parvaneh 2008 Decline and Fall of the Sasanian Empire The Sasanian Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran London and New York I B Tauris ISBN 978 1 84511 645 3 Al Tabari Abu Ja far Muhammad ibn Jarir 1985 2007 Ehsan Yar Shater Ed The History of Al Ṭabari 40 vols Albany NY State University of New York Press Toumanoff C 2010 KAMSARAKAN Encyclopaedia Iranica Vol XV Fasc 5 ss 453 455 Bosworth C E 1968 The Political and Dynastic History of the Iranian World A D 1000 1217 Frye R N Ed The Cambridge History of Iran Volume 5 The Saljuq and Mongol periods Cambridge Cambridge University Press ss 1 202 ISBN 0 521 06936 X Frye R N 1986 Bawand The Encyclopedia of Islam New Edition Volume I A B Leiden and New York BRILL s 1110 ISBN 90 04 08114 3 1975 The Minor Dynasties of Northern Iran Frye R N Ed The Cambridge History of Iran Volume 4 From the Arab Invasion to the Saljuqs Cambridge Cambridge University Press ss 198 249 ISBN 978 0 521 20093 6 1984 AL E BAVAND BAVANDIDS Encyclopaedia Iranica Vol I Fasc 7 London u a Routledge amp Kegan Paul ss 747 753 ISBN 90 04 08114 3 Rekaya M 1997 Ḳarinids The Encyclopedia of Islam New Edition Volume IV Iran Kha Leiden and New York BRILL ss 644 647 ISBN 90 04 05745 5 1975 The ʿAbbasid Caliphate in Iran Frye R N Ed The Cambridge History of Iran Volume 4 From the Arab Invasion to the Saljuqs Cambridge Cambridge University Press ss 57 90 ISBN 978 0 521 20093 6 Ibn Isfandiyar Muhammad ibn al Hasan 1905 An Abridged Translation of the History of Tabaristan Compiled About A H 613 A D 1216 Trans Edward G Browne Leyden E J Brill Pourshariati Parvaneh 2017 KARIN Encyclopaedia Iranica Herzfeld Ernst 1928 The Hoard of the Karen Pahlavs The Burlington Magazine for Connoisseurs 52 298 Journal of Near Eastern Studies vol 52 no 298 ss 21 27 JSTOR 863510 gdPart ImparatorluguKokenParnilerHanedanErmenistan Iberya Albanya Husreviler Hint PartSoylu klanlarYedi Buyuk Hanedan Ispahbudhan Karen Mihran Suren VarazKulturDilSavaslarEkbatan Muharebesi Part Roma savaslari Part Roma Savasi 161 166 Pompey Part istilasi Tizpon Muharebesi 165 Tizpon Muharebesi 198 Carrhae Muharebesi Gulek Bogazi Muharebesi Gindarus Dagi Muharebesi Belen Gecidi Muharebesi Nisibis Muharebesi 217 IlgiliParthia Part atisiListelerParthia hukumdarlari Kategoriler Iranli hanedanlar520 lerde kurulan olusumlar
