Vikipedi özgür ansiklopedi sayfasından yönlendirildi Ali علي Emîrü l mü minîn Ebû Türâb Esedullāhi l gālibistanbul Ayaso

Vikipedi ozgur ansiklopedi sayfasindan yonlendirildi Ali علي Emiru l mu minin Ebu Turab Esedullahi l galibIstanbul Ayasofya da sergilenen Ali nin adinin yer aldigi kaligrafik muhur4 Rasidin HalifesiHukum suresi17 Haziran 656 28 Ocak 661Once gelenOsmanSonra gelenHasan halife olarak 1 Sia ImamiOnce gelenMakam olusturulduSonra gelenHasanDogumy 600 Mekke Hicaz ArabistanOlumy 28 Ocak 661 y 21 Ramazan 40 y 60 yasinda Kufe Rasidin HalifeligiDefinImam Ali Turbesi Necef Irak 31 59 46 N 44 18 51 E 31 996111 K 44 314167 D 31 996111 44 314167Es ler iFatima Umame bint Ebu l As Ummu l Benin Esma bint Umeys Havle bint Cafer Leyla bint Mes ud el Sahba bint Rabi a Ummu Said bint Urve Muhayye bint Imru l KaysCocuk lar iHasan Huseyin Zeyneb bint Ali Ummu Gulsum bint Ali Muhsin bin Ali Muhammed bin Hanefiyye Abbas bin Ali Rukayye Umame Abdullah Cafer Muhammed el Evsat Osman Omer Ebu Bekir Muhammed el AskerHanedanKureys Beni Hasim BabasiEbu TalibAnnesiFatima bint EsedDiniIslam Ali bin Ebu Talib Arapca علي بن أبو طالب 21 Mart 599 veya 600 Mekke 28 Ocak 661 Kufe Islam Devleti nin 656 661 yillari arasindaki halifesi Islam peygamberi Muhammed in damadi ve amcasi Ebu Talib in oglu olan Ali Muhammed in Islam a davetini kabul eden ilk erkek kisidir Sunni Islam a gore Ali dort halifenin sonuncusu Sii Islam a gore ise imamlarin ilki ve Muhammed in hak varisidir Sii ve Sunni Islam arasindaki farklilasmanin ana nedeni Muhammed in gercek varisinin kim oldugu konusundaki gorus farkliligindan ileri gelmektedir Ebu Talib ve Fatima bint Esed in cocuklari olan Ali Kabe de dogan tek insan olup Islam Peygamberi nin himayesinde buyumustur Muhammed e vahiy geldiginde ise onun davetini kabul eden ilk erkek olan Ali hayatini Islam a adamistir Peygamberin emri uzerine hicret gecesi onun yatagina yatan ve emanetleri sahiplerine ileten Ali kisa bir sure icinde peygamberin ardindan Medine ye gitmis burada Islam Peygamberi nin kizi Fatima ile evlenmistir Medine doneminde baslayan ilk kucuk capli savaslardan baslayarak neredeyse katilmadigi hicbir savas olmamasi hasebiyle savasciligi ve cesareti ile bilinen Ali ucuncu halife Osman bin Affan in oldurulmesinin ardindan halk tarafindan halifelige getirilmistir Ali Allah in Arslani Esedullah Genel Bilgi Tam IsmiAli bin Ebu Talib Merkedi علي بن أبي طالب Dogum23 Ekim 598 598 10 23 Dogum yeriMekkeOlum28 Ocak 661 62 yasinda Olum yeriKufeMezariImam Ali Turbesi Necef IrakOnce gelen Muhammed Siilik III Halife Osman Sunnilik Sonra gelenHasan bin AliLakaplari Ebu Hasan Hasan in Babasi Topragin babasi Kur an i Natik Konusan Kur an Allah in Arslani Haydar Arslan Aile BabaEba TalibAnneFatima bint EsedKardes ler Cafer bin Ebu Talib Kiz kardes ler Es ler Fatima Havlet bint Ca fer Ummu l Benin Ogul lar 14 Masum u Pak Hasan bin Ali Huseyin bin Ali Muhammed ibn Ali Muhammed ibn el Hanifiyye Abbas bin Ali Osman bin Ali Muhammed bin Ebu Bekir Manevi evladi Kiz cocuk lar Zeyneb bint Ali Ummu Gulsum bint AliSoyagaciSablon Kureys soyagaciSoyuSerif Seyyid Hukumdarlik 656 661 Halife Ali Devri Islam Imparatorlugu Gorusler Hayati Ilk Fitne Kronolojik Hayati Miras Nehsu l Belaga Zulfikar Imam Ali Turbesi Yaklasimlar Ali On Dort Masum Imam On Iki Imam Mubahele Ayeti Ehli Aba Iliskili Maddeler Dort Halife Hilafet gtd Ali diger bir kisim dini kisiliklerle birlikte Ali kultu nun merkezi kisiligini olusturur Rivayet kulturune dayali eserlerde Ali bilhassa ilmi cesareti imani durustlugu adanmisligi sadikligi comertligi ve sefkati ile anilmakta olup batini Sufi gelenekler icin en onemli mistik figurdur Ozellikle tefsir fikih ve dini dusunce alanindaki ustunlugu kabul gorur Soyu ve anne babasi span Ali nin annesi Muhammed in dedesi olan Abdulmuttalib Seybe in kardesi olan Esed bin Hasim in kizidir Abdulmuttalib oldugunde Muhammed e annelik eden onu koruyup kollayan ve Islam Peygamberi nin ilk esi Hatice bint Huveylid in ardindan Musluman olan ikinci kadindir Ali nin babasi Kureys in liderligini babasi Abdulmuttalib den devralan Ebu Talib idi Ebu Talib dedesinin olumu sonrasi kimsesiz kalan Muhammed i himayesine aldi ve 43 yil himayesini surdurdu Muhammed peygamberligini ilan ettiginde Kureys Ebu Talib in olumune degin kendinden cekinmis ve Muhammed e zarar vermeye cesaret edememislerdir Dogumu ve isim verilmesi span Mekke de 30 Fil Yili nin Recep ayinin 13 gunu bir baska goruse gore de Zilhicce ayinin yedinci gunu Kabe nin icinde dunyaya geldi MS 599 Annesi Fatima Ali yi dogurmak uzere iken Kabe duvarina dayandi Bu esnada duvarin yarildigina ve bir sesin iceri gelmesini soyledigine inanilir Dorduncu gun disari ciktiginda Fatima nin kucaginda bir erkek cocugu vardir Ebu Talib ve ailesine mujde verilir Muhammed herkesten once gelerek bebegi kucagina alir ve o siralarda esi Hatice bint Huveylid ile birlikte evinde kaldigi Ebu Talib in evine kadar tasir ve evliliginin henuz ikinci ya da ucuncu yilindadir Ali isminin Ebu Talib e bu ilham oldugu daha cok da bu ismin Muhammed tarafindan verildigine inanilir Cocuklugu span Ali nin cocukluk donemi Muhammed in cocukluk doneminin gectigi evde gecmistir Her ikisi de Ebu Talib i bir baba ve yonetici olarak taniyorlardi Fatima bint Esed e de anne diyorlardi Bu ortamin onun yetismesinde cok onemli bir yeri olmustur Muhammed Ali yi omzuna alir Mekke nin daglarinda vadilerinde ve sokaklarinda dolastirirmis Ali nin cocuklugunda bir kuraklik Mekke yi sarmisti Muhammed amcasinin birer cocugunu kendi yanlarina alarak onun ekonomik sikintisini hafifletmek istedigini bir diger amcasi Abbas a bildirdi Abbas bin ʿAbd el Muttalib Ca fer et Tayyar i Muhammed ibn ʿAbd Allah ise Ali yi buyutmek uzere yanlarina aldilar Ali hutbelerinin sozlerinin ve emirlerinin toplandigi kitabi olan Nechul Belaga da o gunleri soyle anlatir Cocuktum henuz o beni bagrina basar yatagina alirdi beni koklardi lokmayi cigner agzima verir yedirirdi Ben de her an devenin yavrusu nasil anasinin ardindan giderse onun ardindan giderdim o her gun bana huylarindan birini ogretir ve ona uymami buyururdu Her yil Hira Dagi na cekilir kulluga koyulurdu Onu ben gorurdum baskasi gormezdi Genclik yillari ve Musluman olusu span Siʿa ve Alevi inancina gore Ali Muslumanlar arasinda ilk inanan Kabe de dunyaya gelen tek insan dir Sunni kaynaklara gore ise Hatice den sonra ikinci muslumandir Evlilikleri ve cocuklari span 1 Ali nin ilk esi Muhammed in kizi Fatima dir Ali Fatima olene kadar baskasiyla evlenmemistir Fatima dan 5 cocugu olmustur isimleri sunlardir Hasan Huseyin Zeynep Ummu Gulsum ve Muhsin ibn Ali Muhsin henuz Fatima nin karnindayken olmustur kaynak belirtilmeli 2 Amir b Kilab kabilesinden Ummu l Benin Bu hanimdan El Abbas Cafer Abdullah ve Osman adlarinda dort cocugu olmus tur 3 Temim kabilesin den Bu hanimindan iki cocugu olmus tur Abdullah Ubeydullah olarak da zikredilir ve Ebu Bekir 4 Has ami kabilesinden Esma bint Umeys Yahya ve Muhammedul Asgar Kucuk Muhammed dunyaya gelmistir 5 Muhammed in damadi Ebu l As b Rebi nin kizi Umame Ali nin hanimlarindan birisidir Muhammedu l Evsat Ortanca Muhammed bu hanim dan olmustur 6 Havlet bint Ca fer isimli esi Ibn i Hanifiyye diye de bilinen Muhammed bin el Hanifiyye isimli oglu dunyaya gelmistir 7 Urve b Mes ud es Sekafi nin kizi Ali nin bu hanimdan Ummu Huseyin ve Buyuk Remle adli kizlari olmustur Ayrica ye gore Ali nin 17 tane cariyesi olmustur Ali eslerinden ve cariyelerinden olma 14 erkek cocuk 18 kiz cocuk sahibiydi Fakat nesli Hasan Huseyin Muhammed Ibn i Hanefiyye Abbas ve Omer adindaki ogullarindan turemistir Ogullarindan cogu Hicretin 61 Yilinda Kerbela Savasi nda olmustur Hicret Medine donemi span Ali nin Zulfikar isimli kilicinin temsili bir resmi Rivayete gore Ali cani pahasina Mekke lilerin Islam peygamberini katletme karari aldiklari hicret gecesinde peygamberin yataginda yatmistir Bircok tefsircinin gorusune gore Allah bu fedakarligi takdir ederek su ayeti nazil etmistir Insanlardan oylesi de vardir ki Allah in rizasini arayip kazanmak amaciyla canini satar Bakara 207 Muhammed hicret gecesi gizlice evden ayrilarak Medine ye dogru yola cikar Ali daha sonra Muhammed e emanet olan cesitli mallari sahiplerine iade ederek annesini Muhammed in kizi Fatima Zehra yi ve baska iki kadini da yanina alarak Medine ye ulasir Medine de Muhammed muslumanlar arasinda okuttugunda Muhammed Ali yi kendine kardeslige layik gordu Kizi Fatima yi zevce olarak ona munasip gordu Bir yil sonra da ilk cocugu olan Hasan dunyaya geldi Islam tarihinde rolu span Allah in Arslani olarak anilan Ali ye atfedilen aslan biciminde yazilmis naat duasi kaligrafisi Peygamber Muhammed Medine ye Hicret i emrettiginde Ali yi Mekkelilerin emanetlerini dagitmasi ve yatagina yatarak paganlari atlatmasi icin Mekke de birakti Ali gorevini tamamlayip Muhammed den kisa bir sure sonra Medine ye ulasti Medine de Muhammed Allah in onu Fatima ya layik gordugunu bildirdi ve ikisini evlendirdi Ali Muhammed komutasindaki Islam Devleti nde son derece aktif roller aldi neredeyse tum savaslara katildi ordu komutanligi teblig elciligi gibi gorevleri icra etti in bir suikast sonucu olmesiyle halife secilerek Islam Devleti nin basina gecti Yonetimi sirasinda Muslumanlar arasindaki ilk ic savas Ilk Fitne patlak verdi Ali Kufe de bir mescitte ibadet ederken Hariciler den Abdurrahman Ibn i Mulcem tarafindan hancerli saldiriya ugradi ve birkac gun sonra oldu Kufe yakinlarinda topraga verildi Ilk donem Islam kaynaklarinin bircogunda Ali Kabe nin icinde dogan ilk ve tek insan olarak kaydedilir Ali nin babasi yerel bir kabilenin sefi olanEbu Talib annesi Fatima bint Esed dir Bununla birlikte Ali Muhammed in evinde ve onun gozetiminde buyumustur Muhammed peygamberligini ilan edip Islamiyet e davet etmeye basladiginda Ali bu daveti kabul eden Sia ya gore ilk Sunnilere gore Hatice nin ardindan ikinci insandir Ali Islam dunyasinin hemen her yerinde imani adaleti ulke yonetimi durustlugu savasciligi cesareti ve ilmi ile anilir Islam tarikatlarinin cogu kokenleri olarak Ali yi gosterirler ve onun soyundan geldiklerini iddia ederler Ali Islam tarihinde uzerinde en cok tartisilan sahsiyetlerden biridir kaynak belirtilmeli Ali yi Allah in aslani olarak resmeden bir hat Ali Muhammed in katildigi tum savaslarda olarak bulundu Sadece Tebuk seferi ne Muhammed in emri ile Medine de kaldigi icin katilmamistir Bedir Savasi nda span Ali Bedir savasinda karsi ordudan yirmi bir kisiyi oldurdu Oldurdugu kisiler arasinda Muaviye nin dedesi dayisi ve kardesi de vardi Uhud savasinda ise Kureys in meshur savascilarindan dokuz kisiyle carpisti ve muvaffak oldu Ali hakkinda efsanevi anlatimlar bulunur Bu anlatimlardan birisi de Ali nin bu savasta bedeninden yetmis yara kaynak belirtilmeli almasina ragmen son ana kadar peygamberin yaninda savastigi ve Cebrail in Ali nin bu fedakarligini gorunce birkac defa Zulfikar dan baska kilic Ali den baska da yigit yoktur dedigi rivayet edilir kaynak belirtilmeli Hendek Savasi nda span Hendek Savasi nda Araplarin unlu savas kahramani Amr bin Abduved in hendegi atiyla asmasi uzerine carpistilar Amr a gore daha zayif gorunumlu olmasina ve Amr in kucumsemesine ragmen Ali galip geldi Amr in Ali tarafindan yenilmesi Medine yi kusatan ve bu kusatmayi destekleyenler arasinda uzuntu ve umitsizlik meydana getirdi Hendek Savasi nin sonucunda Ali nin bu basarisinin onemli bir yeri olduguna inanilir Hayber Savasi inda span Hayber Savasi nda ilk iki taarruzu yonetenler Ebu Bekir ve Omer bin Hattab bir basari saglayamayinca peygamberin sancagi Ali ye verdigi Ali bin Ebu Talib in o gun galip gelinmesinde buyuk rol oynadigi rivayet edilir Bu savasta Ali nin Hayber Kalesi nin kapisini eli ile yiktigi ve bu kapiyi kendi icin kalkan olarak kullandigi soylenir Hayber kalesinin alinmasiyla Sam Suriye ticaret yolunun guvenligi saglanmis oldu Muhammed in olumu halifelik ve miras sorunlari span Gadir i Hum da Ali nin secilmesi Ilhanlilar donemi el yazmasi gorseli Ali Muhammed oldugunde 33 yasindaydi Peygamberin damadi ve amcasinin oglu olmasi hasebiyle en yakin akrabasi konumunda oldugundan defin hazirliklariyla ilgilendi Bu sirada Ebu Bekir ve Omer bin Hattab Saqifa da toplanan Ensar dan bir grubun muslumanlarin gelecegini tartismak ve halife secmek icin duzenledigi toplantiya Ebu Ubeyde ile birlikte Mekke den goc eden muslumanlarin temsilcileri olarak katildilar Toplantida zaman zaman siddete donusen tartismalar sonucunda Ebubekir halife secildi Bu toplantida Ali nin halife secilmesi fikri yeterince savunulamadi Eger Ali toplantiya katilmis olsaydi sonuc degisebilirdi Islam kurallarina gore naasin defin oncesi yikanmasi ve kefenlenmesi islemlerini bizzat kendi yapti Sunnilere gore Cennetle Mujdelenen On Sahabe den biri Dort Buyuk Halife den sonuncusu Siilere gore ise On Dort Masum dan biri On Iki Imam in ilki ve Muhammed in hak halefidir Islam daki Sii Sunni ayrimi Ali nin halifeligi mevzuuna dayanir Sunniler Muhammed in bir halef birakmadigini dolayisiyla Muslumanlarin secimi ile halifenin tayin olundugunu soylerlerken Siiler ise Ali yi halef biraktigini soylerler ve ilk uc halifeyi kabul etmezler 632 yilinda Muhammed in olumunden sonra Musluman toplumunun basina kimin gececegi kaygisi bas gosterdi Muslumanlarin bir kismi ilk olarak Ebu Bekir in halifeligini kabul ettiler Ebu Bekir den sonra ise sirasiyla Omer bin Hattab Osman bin Affan ve Ali nin halifeligi kabul edildi Bununla beraber bir kisim Muslumanlar peygamberin amcasinin oglu ve damadi olan cocuklugundan itibaren peygamberin evinde buyumus ve onu korumak icin kendi hayatini tehlikeye atmis olan Ali nin ilk halifelik icin daha dogru bir secim oldugunu dusunuyorlardi Muhammed in Gadir i Hum denilen yerde kendinden sonra Ali nin basa gecmesi gerektigini bizzat soyledigi rivayet edilir Muhammed in dul eslerinin yani sira Ali ve Fatima nin da Ebu Bekir in hilafetinden hosnutsuz olmalarinin bir baska nedeni daha vardi Muhammed oldugunde geride onemli miktarda arazi ve mal varligi birakti Bunlarin en meshuru tartismalarin da odaginda olan dir Ebu Bekir e gore bu mal ve araziler peygamber tarafindan halkin yararina idare ediliyordu ve dolayisiyla devlete ait kamu mallariydi Ali ise veraset ile ilgili vahiylerin Muhammed in mirasini da kapsadigini iddia ederek bu duruma karsi cikiyordu Esi Fatima nin olumunden sonra Ali Fatima nin peygamberin mirasindan payini almak icin tekrar basvurdu ancak basvurusu ayni nedenlerle bir kez daha reddedildi Bununla birlikte Ebu Bekir den halifeligi devralan Omer bin Hattab Medine deki arazileri Muhammed in kabilesi Hasimogullari adina Ali ve Abbas a verdi Hayber ve ni ise devlet mali saydi Sii kaynaklarina gore bu durum Muhammed in soyundan olanlara Ehli Beyt baskici halifeler tarafindan yapilan haksizliklarin bir baska ornegidir Halifelik donemi span Rasidun Halifeligi doneminin Islami para ornegi Sasani Imparatorlugu hukumdari II Husrev in taklidi Bishapur basimi Tarih H 36 MS 656 Sasani tarzi bust kenarda bismillah Kurdeleler ve gorevlilerle ates sunagi yildiz ve hilal cevreleyen alevler solda tarih sagda para adi Halifeligi devrinde Islam Devleti Muslumanlar in bir kismi Ali nin kendinden onceki halifeleri kabul ettigine inanirlar Bununla beraber kendi halifeligine kadar hicbir savasa katilmamis olmasi digerlerini halife olarak kabul etmedigine yorulur asiler tarafindan oldurulunce halk Ali ye biat ederek onu Hilafete secti Osman taraftarlarinin bir kismi onun katilini bulana kadar Ali yi halife olarak kabul etmeyeceklerini soylediler ve Musluman toplumu ilk kez ic savasa suruklendi Islam Devleti Ali ile Muaviye nin onderliginde ikiye bolundu Musluman toplumunu ilk kez ic savasa surukleyen bu duruma Islam literaturunde Ilk Fitne denir Ali nin hilafeti 4 yil 9 ay surdu Toplumda cesitli islahatlara basvurarak alt tabaka insanlarin iyi yasamini temin etti Ifk Olayi ndaki tutumu ve Cemel savasi span Ifk Olayi Aise nin 15 yasinda iken bir sefer donusu esnasinda kocasi Muhammed i genc bir Musluman askerle aldattigi iddiasidir Iddianin Muslumanlar arasinda yayildiginda aldigi tutum nedeniyle Aise nin Ali ye darildigi bu nedenle Ali nin hilafetini desteklemedigi dusunulur Ali bin Ebu Talib Islam Devleti nde cikan karisikliklari yatistirmak icin Basra yakinlarinda ittifak kuran peygamberin dul esi Aise Talha ve Zubeyr gibi Islamiyet in taninmis simalari ile savasti Ali nin zaferi ile sonuclanan savasta Talha ve Zubeyr olduruldu Bu olay Aise nin devesinin etrafinda gerceklestigi icin Arapca cemel deve kelimesine atfen Cemel Vakasi olarak bilinir Siffin Savasi span Irak ve Sam sinirlarinda Muaviye ile savasti Siffin Savasi olarak bilinen muharebeler 3 ay devam etti Taraflar yenisemeyince hakem heyetine basvuruldu Hakem olayindan da net bir sonuc cikmadi Nehrevan Savasi span Ali nin ordusu tarafindan Hariciler in buyuk kismi olduruldu Ali nin olumu span Ali nin oldurulmesi Eser sahibi Yousef Abdinejad Nehrevan Savasi nda rakiplerini agir bir yenilgiye ugratti Bu savastan sonra Hariciler den uc kisi Mekke de Muslumanlarin siyasi durumlari hakkinda bazi muzakereler yaptiktan sonra Ali yi oldurmeyi kararlastirdilar Bu uc kisiden Abd ur Rahman Ibn i Mulcem Ali yi oldurmeyi ustlendi ve Kufe ye hareket etti Kufe de evinin kapisinin onunden ciktigi sirada Hukum yalnizca Allah a aittir ne sana ne de senin adamlarina ey Ali diyerek zehirli bir hancerle basindan yaralamisti Bu saldirinin amaci Nahrevan yenilgisinin intikamini almakti Halife Ali bin Ebu Talib Abd ur Rahman Ibn i Mulcem in kilic darbesinden sonra soyle dedi Kabe nin Rabbine andolsun ki kurtulusa erdim Iki gun evinde yattiktan sonra hicretin 40 yili Ramazan ayinin 21 gunu oldu MS 661 Defnedildigi yeri uzun bir sure yalnizca en yakinlari bilmis ve yaklasik bir asir sonra Imam Caʿfer es Sadik onun mezarinin Necef te oldugunu aciklamistir Ali vefat edince Islam Devleti ve hilafet 20 yilligina uzun yillar savastigi Muaviye nin eline gecti Islam toplumunda yeri span Bir Sii tilsimi Oturanlar Hasan Ali ve Huseyin sagi ve solunda ayakta kalan ise Kerbela Hadisesi nde olen Abbas bin Ali Kacar donemi hat sanati eseri 19 yuzyil Ali tarihsel kisiligi disinda bazi topluluklar icin mitolojik insanustu bir varliktir Hak Muhammed Ali uclemesinde ucuncu sirada bazen ikinci sirada yer alir Ornegin Muhammed miraca gittiginde varlik sinirinin sonunda bir perde ile karsilasir ve daha ileri gidemez cunku ileride yalnizca Tanri vardir Ancak konusurken perde arkasindan Ali nin sesi gelir Tanri Ali nin sesiyle konusmaktadir Ali Ilahilik O nu bir tanri olarak degerlendirir Islam toplumunda Ali algisina isaret eden cok sayida soz bulunur Ben hikmetin sehriyim Ali ise kapisidir Islam peygamberi Muhammed Ali icin soyle demistir Senin bana oranla yerin Harun un Musa ya oranla sahip oldugu mevki gibidir Ancak benden sonra peygamber gelmeyecektir Harun Musa peygamberin kardesidir ve kendine vahiy gelmeyen peygamberlerdendir Musa ibadet icin 40 gunlugune Sina Dagi na cekildiginde kardesi Harun u Israilogullari nin basinda birakmistir Araf Suresi 142 ayet Bu nedenle Islam peygamberinin bu sozu de Siilerce Ali nin hilafet icin en uygun ve hak sahibi kisi olduguna yorulur Ebu l Kasim Muhammed ibn ʿAbd Allah ibn ʿAbd ul Muttalib sag ve Ali sol ismi tek bir kelimede yazilmis Ali yi ancak mumin olan sever ve ona ancak munafik olan bugzeder Nesai Ali yi sevmek atesin odunu yaktigi gibi Muslumanlarin gunahini yok eder I Asakir Ali ye dusman olanin dusmani Allah tir Ramuz Ilim on kisim Dokuzu Ali de biri diger halktadir O bu biri de onlardan iyi bilir Ebu Nuaym Ali yi seven beni sevmistir Ona dusmanlik bana dusmanliktir Onu inciten beni incitmistir Beni inciten de Allahu tealayi incitmis olur Taberani Imanin birinci alameti Ali yi sevmektir M C Guzin Ben kimin mevlasi isem Ali de onun mevlasidir Ya Ali Hayatin benimle olumun benimledir Ali dunyada ve ahrette kardesimdir Her kim Ali ye eziyet ederse bana eziyet etmis olur Cennet uc kimseye asiktir Ali ibn i Ebi Talib Ammar ibn i Yasir Selman i Farisi Biz ʿAbd el Muttalib in cocuklari cennetin efendileriyiz Ben Hamza Ali el Murteza Ca fer et Teyyar Hasan el Mucteba Huseyin Seyyid us Suheda ve Mehdi Ibn Mace Sunni ve Sii kaynaklarda Ali bin Ebu Talib in ilmi ustunlugunden sikca bahsedilir Muhammed onu ilim sehrinin kapisi insanlarin en bilgini ilminin en alimi ve ummete Ehli Beyt i aciklayan kimse olarak nitelemistir kaynak belirtilmeli Kendisinin soyle dedigine inanilir Bana bir harf ogretenin kirk yil kolesi olurum kaynak belirtilmeli Ayrica bakiniz span Vikipedi nin kardes projelerinden hakkinda daha fazla bilgi edininVikisoz de alintilarEhli Beyt Siilik Imamilik Keysanilik Rafiziler Zeydilik Yediciler Karmatilik Ismaililer Yedicilik Musta lilik Mecid iyye Hafiz iyye Tayyib iyye Nizariler Hashasilik Batiniler Hurufilik Isna aser iyye Onikicilik Caferiler Ahbarilik Usulilik Seyhilik Anadolu Alevileri Alev iyye Nusayriler Ali Ilahiler Yaresaniler On iki halifeDipnotlar span a b c Ali ibn Abu Talib Encyclopaedia Iranica 7 Kasim 2007 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 16 Aralik 2010 Arsivlenmis kopya 1 Kasim 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 1 Kasim 2013 Kelen 2001 s 29 Watt 1953 s xii a b c d Nasr Seyyed Hossein Ali Encyclopaedia Britannica Online Encyclopaedia Britannica Inc 18 Ekim 2007 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Ekim 2007 a b Tabatabaei 1979 s 191 a b Ashraf 2005 s 14 a b Diana Steigerwald Ali ibn Abu Talib Encyclopaedia of Islam and the Muslim world vol 1 MacMillan ISBN 978 0 02 865604 5 Ashraf 2005 ss 119 120 Madelung 1997 ss 141 155 Arsivlenmis kopya 7 Eylul 2008 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 21 Eylul 2020 Madelung 1997 ss 309 310 Tabakat Ibn Sad 1 75 Bihar ul Envar c 35 s 8 Kesf ul Gumme s 19 Hidayet Onderleri 2006 s 64 Ashraf 2005 p 6 7 Bihar ul Envar c 35 s 18 Bakiniz Ashraf 2005 s 6 Beyt Al Hikama Virtual library of witness pioneer 8 Aralik 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Zemahseri Hilyetul Ebrar c 1 s 232 Ibni Esir El Kamilu Fi t Tarih Beyrut Dar i Sadir 1399 H C2 S58 Ibni Hisam Abtulmelik Es Siyretu n Nebeviyye Kahire 1355 H C1 s262 Taberi Muhammed b Carir Tarihu l Umemi ve l Muluk Beyrut Daru l Kamus ul Hadis C2 s 213 Ibni Ebi l Hadid Serh i Nehcu l Belaga 1 Baski Kahire 1378 H C 13 S 119 Subhi Salih Nehcu l Belaga 192 Hutbe a b c d e f g ALI EVLADI TDV Islam Ansiklopedisi 16 Ekim 2022 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 11 Subat 2025 Ismail Hakki Bursevi Ruhu l Beyan Cilt 9 Erkam Yayin San A s ss 429 ISBN 978 605 302 337 1 18 Haziran 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 7 Mart 2020 Ali Dort Halife Donemi Doc Dr Murat Saricik a b c d e Ali Encyclopaedia Britannica Encyclopaedia Britannica Online Encyclopaedia Britannica Inc Encyclopaedia of the Holy Prophet and Companions 3 Ocak 2014 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 7 Temmuz 2010 Madelung 1997 ss 30 35 Ali nin Sunni gorusu 16 Aralik 2008 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 10 Haziran 2008 Imam Fahruddin Razi Mefatih ul Gayb Imam Ahmed Sa lebi Kesf ul Beyan Celaluddin Suyuti Durr ul Mensur Ebu l Hasan Ali Esbab un Nuzul Muhammed bin Cerir Taberi Tefsir i Kebir Hafiz Ebu Naim Isfahani Ma Nezele Min el Kur an i fi Ali yyin ve Hilyet ul Evliya Buhari Tarih c 1 s 375 Muslim Sahih c 2 s 325 Ebu Davud Sunen Tirmizi Sunen Hafiz bin Ukde Kitab ul Velayet Ibn i Kesir i Safii Dimaski Tarih Imam Ahmed bin Hanbel Musned c 4 s 281 ve 371 de Sahih Buhari 4 53 325 22 Temmuz 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Madelung 1997 s 62 Bu duruma dair her iki tarafin dusuncelerini savunmakta kullandigi hadislere su siteden ulasilabilir Sahih Buhari Book 80 25 Eylul 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Ingilizce Arsivlenmis kopya 20 Nisan 2022 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 30 Mayis 2022 Saricam Ibrahim Emevi Hasimi Iliskileri Ankara Turkiye Diyanet Vakfi Yayinlari 1997 Arsivlenmis kopya 24 Ocak 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 23 Eylul 2020 Sunen i Tirmizi tercumesi Cev Osman Zeki Mollamehmetoglu Istanbul baskisi yil Menkabe Bablari Ali Bin Ebu Talib Menakibi Cilt IV Hadis No 3929 أنا دار الحكمة و علي بابها Suyuti C Kebir Bekri 623 101 Taberani Mu cemu l Kebir Bekri 543 21 Munavi Feyzu l Kadir 4 355 5589 No lu Hadis Musned i Ahmed Bekri 590 68 Suyuti Camiu l Kebir Bekri 727 245 Bibliyografya span 1997 The Succession to Muhammad A Study of the Early Caliphate Cambridge University Press ISBN 978 0 521 64696 3 Kelen Betty 2001 Muhammad The Messenger of God Taylor Production ISBN 978 0 929093 12 3 Watt William Montgomery 1953 Oxford University Press Ashraf Shahid 2005 Encyclopedia of Holy Prophet and Companions Anmol Publications PVT LTD ISBN 978 81 261 1940 0 1979 Shi ite Islam Suny press ISBN 978 0 87395 272 9 Ashraf Shahid 2005 Encyclopedia of Holy Prophet and Companions Anmol Publications PVT LTD ISBN 978 81 261 1940 0 Muhammed ve Islam 1969 Abdulbaki Golpinarli Islam Tarihi Metodolojisi 2004 R Stephen Humphreys Muminlerin Emiri Ali 1978 Abdulbaki Golpinarli Soylesiler Insan Yayinlari Nisan 1996 Henry Corbin Allame Mustafa Huseyin Tabatabai Tarih Boyunca Islam Mezhepleri ve Siilik 1979 Abdulbaki Golpinarli Huseyin Bir Uyari Bir Sembol 1984 Beyan yay Mevlana Ebulkelam Zakir Han Ikbal Seyyid Ebu l A la el MevdudiSunni Islam unvanlariOnce gelen Osman bin Affan 4 Sunni Islam Rasit Halifesi Ali 656 661 Sonra gelen Hasan bin AliSii Islam unvanlariOnce gelen Ebu l Kasim Muhammed ibn ʿAbd Allah ibn ʿAbd ul Muttalib peygamberlik muhru son peygamber Ali el Murteza Birinci Keysan iyye Zeyd iyye Karmat iyye Isna aser iyye Birinci Nizar iyye ve Ilk Musta liyye Siʿa Islam Imami 632 661 Sonra gelen Hasan el Mucteba Ikinci Keysan iyye Zeyd iyye Karmat iyye Isna aser iyye Birinci Musta liyye ImamiSonra gelen Huseyin Seyyid us Suheda Ucuncu Keysan iyye Zeyd iyye Karmat iyye Isna aser iyye Ikinci Musta liyye Nizar iyye ImamigtdHalifelerDort HalifeEbu Bekir Omer Osman AliEmevi halifeleriEmevi halifeleriI Muaviye I Yezid II Muaviye I Mervan Abdulmelik I Velid Suleyman Omer II Yezid Hisam II Velid III Yezid Ibrahim II MervanEndulus Emevi halifeleriIII Abdurrahman II Hakem II Hisam II Muhammed Suleyman II Hisam Suleyman Ali H IV Abdurrahman Kasim H Yahya H Kasim H V Abdurrahman III Muhammed Yahya H III Hisam H Tahti ele geciren Hammudi Hanedani mensubu halifeler Abbasi halifeleriAbbasi halifeleriSeffah Mansur Mehdi Hadi Harun Resid Emin Memun Ibrahim G Mutasim Vasik Mutevekkil Muntasir Mustain Mutez Muhtedi Mutemid Mutazid Muktefi Abdullah G Muktedir Kahir Razi Muttaki Mustekfi Muti Tai Kadir Kaim Muktedi Mustazhir Mustersid Rasid Muktefi Mustencid Mustazi Nasir Zahir Mustansir MustasimAbbasi Memluk halifeleriMustansir I Hakim I Mustekfi I Vasik II Hakim I Mutazid I Mutevekkil II Vasik Mustasim I Mutevekkil Mustain II Mutazid II Mustekfi Kaim Mustencid II Mutevekkil Mustamsik III Mutevekkil G Gecici halifelerFatimi halifeleriMehdi Kaim Mansur Muiz Aziz Hakim Zahir Mustansir Mustali Amir Hafiz Zafir Faiz AdidOsmanli halifeleriI Selim I Suleyman II Selim III Murad III Mehmed I Ahmed I Mustafa II Osman IV Murad Ibrahim IV Mehmed II Suleyman II Ahmed II Mustafa III Ahmed I Mahmud III Osman III Mustafa I Abdulhamid III Selim IV Mustafa II Mahmud Abdulmecid Abdulaziz V Murad II Abdulhamid V Mehmed VI Mehmed Abdulmecid A A Turkiye Buyuk Millet Meclisi tarafindan halife olarak atanan hanedan uyesi gtdAlevilik konulariInanclarAllah Muhammed Mirac Hak Muhammed Ali Muhammed Ali Imamet On Iki Imam Imamet Isnaaseriyye ogretisi Tasavvuf Vech i Din Melamilik Dort Kapi Kirk Makam Sufi metafizigi Ekberilik En el Hak Bektasi inanci Kirklar CemiIbadetAyinlerCem Semah Bayramlar ve torenlerHidirellez Ramazan Bayrami Kurban Bayrami Gadir i Hum Asure Gunu Nevruz Haci Bektas i Veli Anma Torenleri Abdal Musa anma torenleriOruclarHizir Orucu Kadir Orucu Masum u Pak Orucu Muharrem OrucuKandillerMevlid Kandili Regaip Kandili Mirac Kandili Berat Kandili Kadir GecesiSenliklerPir Sultan Abdal SenlikleriAleviligin tarihiDevirlerBabailer Safevi Kizilbas tarihi Osmanli Imparatorlugu nda Alevilere yapilan haksizliklarIsyanlarAbdullah bin Zubeyr Isyani Babek Ayaklanmasi Babai Ayaklanmasi Sahkulu Isyani Baba Zunnun Isyani Kalender Celebi Isyani Celali isyanlari Dersim ayaklanmalari Vaka i HayriyeKatliamlarIbn i Mulcem Kerbela Olayi Dersim Isyani Maras Katliami Corum Katliami Sivas KatliamiOnderlerAbdullah bin Zubeyr Muhammed bin Abdullah el Mehdi Muhtar es Sekafi Ebu Muslim Horasani Hasan bin Zeyd ul Alevi Babek Hurremi Yahya bin Omer Hasan bin Zeyd Hasan el Utrus Baba Ishak Seyh Bedreddin Borkluce Mustafa I Ismail Sahkulu Seyit RizaNufus dagilimiKizilbaslar Cepniler Tahtacilar NusayrilerAlevi itikad ve mezhepleriMezheplerSiilik Isnaaseriyye Keysanilik Zeydilik Yediciler Karmatilik Ismaililik Nizarilik Hashasiler Hurufilik Hindistan AleviligiItikadlarSii imameti Caferilik Nusayrilik Batinilik Yedicilik Nizari fikhi Tayyib iyye TarikatlarYesevilik Kalenderilik Bektasilik NimetullahilikDini kisilik Abdal Dervis DedeDini onderlerHizir Selman i Farisi Veysel Karani Zunnun i Misri Bayezid i Bistami Hallac i Mansur Ebu l Hasan Harakani Nasir i Husrev Ahmed Yesevi Tapduk Emre Yunus Emre Muhyiddin Ibnu l Arabi Ebu l Vefa el Bagdadi Baba Ilyas Baba Haydar Haci Bektas i Veli Sari Saltik Barak Baba Imadeddin Nesimi Abdal Musa Kaygusuz Abdal Balim Sultan Demir Baba Harabati Baba Gul Baba Pir Sultan Abdal Kul Himmet Virani gtdAsere i MubessereAbdurrahman bin Avf Ali Ebu Bekir Ebu Ubeyde bin Cerrah Osman Omer Sa d bin Ebu Vakkas Said bin Zeyd Talha bin Ubeydullah Zubeyr bin Avvam gtdSahabeAAbbad bin Bisr Abbas bin Abdulmuttalib Abbas bin Ubade Abdullah bin Abbas Abdullah bin Amr Abdullah bin Cahs Abdullah bin Cubeyr Abdullah bin Mes ud Abdullah bin Omer Abdullah bin Revaha Abdullah bin Selam Abdullah bin Ummu Mektum Abdullah bin Uneys Abdullah bin Zubeyr Abdullah bin Zulbicadeyn Abdurrahman bin Avf Abdullah bin Selam Affan bin Ebi l As Aise Ali bin Ebu Talib Ammar bin Yasir Amr bin el As BBera bin Azib CCabir bin Abdullah Caban el Kurdi Cafer bin Ebu Talib Culeybib Cuveyriye bint HarisDDihya t ul Kelbi Dirar bin EzverEHalid bin Zeyd Ebu Eyyub el Ensari Zeyd bin Harise Ebu Bekir Ebu Zerr Gifari Ebu Ducane Ebu Fukeyhe Ebu Hureyre Ebu Sufyan bin Harb Ebu Talib bin Abdulmuttalib Ebu Ubeyde bin Cerrah Ebu Musa el Es ari Ebu Ubeyd es Sekafi Enes bin Malik Erkam bin Ebu l Erkam Esma bint UmeysFFadl bin Abbas Fatima Fatima bint Esed Firuz ed DeylemiGGalib bin AbdullahH Halime bint Ebi Zueyb Hamdullah el Ensari Hamza bin Abdulmuttalib Hasan bin Ali Hatib bin Ebu Beltea Hatice bint Huveylid Hafsa bint Omer Habbab bin Eret Halid bin Velid Hucr bin Adiy Huseyin bin Ali Ikrime bin Ebu CehilIIbn Ebu Seleme Ikrime bin Ebu Cehil Imran bin Husayn K Kusem bin AbbasLLebid bin Rebia Lubabe bint el Haris M Malik bin Dinar Malik bin Ester Mariye el Kibtiyye Meymune bint Haris Mus ab bin Umeyr Mikdad bin Amr Muaz bin Cebel Muaviye bin Ebu Sufyan Mugire bin Su be Muhammed bin Ebu Bekir N O OOsman bin Affan Osman bin Ebi l As Osman bin Ma zun Omer bin HattabR S Sa d bin Ebu Vakkas Safiyye bint Abdulmuttalib Safiyye bint Huyey Safvan bin Muattal Said bin Cubeyr Said bin Zeyd Selman i Farisi Sevde bint Zem a Suheyl bin Amr Sumeyye bint HubbatTTalha bin Ubeydullah Temim ed Dari UUbade bin Samit Ubeyy bin Kab Ukbe bin Amir Urve bin Mesud Usame bin Zeyd Utbe bin Gazvan U Ummu Habibe Remle binti Ebi Sufyan Hala Sultan Ummu Seleme Ummu l Benin Useyd bin HudayrVVahsi bin Harb YYezid bin Ebu SufyanZ Zeyd bin Harise Zeyd bin Sabit Zeyneb bint Cahs Zeyneb bint Huzeyme Zeyneb bint Ali Zubeyr bin Avvam Otorite kontroluBIBSYS 90156097 BNC 000830671 BNE XX1722249 BNF cb13518682d data CiNii DA02412439 GND 118846582 ISNI 0000 0004 4715 3020 Koha Kutuphane 340084 LCCN n50039100 NDL 001284997 NKC jx20071219001 NLA 35752825 NLG 183517 NLI 987007257686705171 NSK 000104127 NTA 070495289 RERO A004025744 SELIBR 260995 SNAC w6rj51cd SUDOC 050192558 TDVIA ali Trove 1071648 VIAF 34436377 WorldCat LCCN n50 039100 Kategoriler Ali599 dogumlularMekke dogumlular661 de olenlerArap siyasetcilerErkek sahabeOn Iki ImamMusluman olanlarEhli BeytHasimogullariSuikast sonucu olen halifeler7 yuzyilda Araplar7 yuzyil halifeleriAtessiz silahlarla olenlerIlahlastirilan kisilerArap generallerIslam filozoflariUhud MuharebesiBedir MuharebesiIlk Fitne de kisilerGizli kategoriler Webarsiv sablonu wayback baglantilariKaynaksiz anlatimlar iceren maddelerBIBSYS tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriBNC tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriBNE tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriBNF tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriCINII tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriGND tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriISNI tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriKOHA tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriLCCN tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNDL tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNKC tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNLA tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNLG tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNLI tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNSK tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNTA tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriRERO tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriSELIBR tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriSNAC ID tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriSUDOC tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriTDVIA tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriTrove tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriVIAF tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriWorldCat LCCN tanimlayicisi iceren Vikipedi maddeleri