Vikipedi özgür ansiklopedi Nizamül Mülk sayfasından yönlendirildi Nizâmülmülk نظام الملك Nizâmülmülk ün kabri Büyük Selç

Vikipedi ozgur ansiklopedi Nizamul Mulk sayfasindan yonlendirildi Nizamulmulk نظام الملك Nizamulmulk un kabri Buyuk Selcuklu Imparatorlugu Veziri Gorev suresi 7 Aralik 1063 160 32 14 Ekim 1092 Hukumdar Alp Arslan Meliksah Yerine geldigi Kunduri Yerine gelen Taculmulk Kisisel bilgiler Dogum 10 Nisan 1018 Tus Horasan Iran Gazneliler Devleti Olum 14 Ekim 1092 74 160 yasinda Nihavend Iran Buyuk Selcuklu Imparatorlugu Olum nedeni Suikast Cocuk lar Ahmed bin Nizamulmulk Semsulmulk Osman Mueyyidulmulk Fahrulmulk Izzulmulk Ziyaulmulk Imadulmulk Dini Sunni Islam Nizamulmulk Farsca 160 نظام الملك veya gercek adiyla Ebu Ali Kivamuddin Hasan bin Ali bin Ishak et Tusi 91 1 93 Farsca 160 نظام الملك ابو علي الحسن الطوسي 10 Nisan 1018 14 Ekim 1092 91 1 93 Buyuk Selcuklu Imparatorlugu nun bas veziri ve Siyasetname adli eserin yazari olan Fars 91 2 93 devlet adami ve siyaset bilimcisidir Devlet yonetiminde bir hayli etkili olan Nizamulmulk Alp Arslan ve Meliksah donemlerinde vezirlik yapmistir Nizamulmulk ismi devletin duzeni anlamina gelir Hayati degistir kaynagi degistir Nizamulmulk 10 Nisan 1018 Hicri 21 Zilkade 408 tarihinde Iran in Horasan bolgesinin Tus sehrinde dogmustur Bu donemde bu sehir Gazneliler in idaresi altinda bulunmaktaydi Ilk devlet gorevini Gazne sultanlari icin yapmistir Devlet isleriyle ilk olarak Gazne Devleti nin Horasan valisinin yaninda calisarak baslamis ve 1059 da Gazneliler Horasan valisi olmustur 1063 ten itibaren gorevine Buyuk Selcuklu Devleti nde Alparslan in Belh valisinin yaninda devam etti 1064 yilinda Buyuk Selcuklu Devleti ne vezir olarak atandi Sultan Alp Arslan hukum suresi 1063 1072 ve Meliksah hukum suresi 1072 1092 donemlerinde bu onemli vezirlik gorevinde bulunmustur Memleketin nizamlarinin kurucusu anlaminda olan Nizamulmulk ismi Abbasi halifesi Kaim bi Emrillah tarafindan verildi Donemin naksibendi seyhi Ebu Ali Farmedi ye cok hurmet ederdi 91 3 93 Nizamulmulk 1092 yilinda bir Hashasi fedaisi tarafindan duzenlenen suikastta oldurulmustur Olumu degistir kaynagi degistir Katlin Genel Ozeti degistir kaynagi degistir Topkapi Sarayinda bulunan Nizam ul Mulk un katlini tasvir eden 360B numarali minyatur 1653 te aciga cikmistir Yunhs bin Ali Alamut kalesine iltica ile ser ve zarari her tarafa sirayet edecek bir hale geldigi vakitte Nizamulmulk kalenin etrafini askerle kusatarak yollari kesti Bunun uzerine kaleden iki adam cikti fakat bunlarin atlarinin nallarinin izleri ters idi kale etrafina gitmis olduklarini gosteriyordu Kaleyi kusatan askerler bunlarin haricten kaleye girmis olduklarini zan ettiler Nizamulmulk de bu sirada hamamdan cikmis bir mahfede oturuyor yemek yiyordu bu iki adamdan biri gormus oldugu bir haksizliktan dolayi tazallum ve sikayet etmek icin muracaat eden bir insan sifati ile sofrasina yakinlasarak yaninda bulunan zehirli bicagi ile Nizamulmulk e vurdu Bundan sonra kacarken ayagi cadirin ipine takilarak yere dusmesi uzerine etraftan Nizamulmulk un adamlari yetistiler kendisini oldurduler Nizam ul Mulk un vezirligi 27 yil surmustur Hashasiler tarafindan katli 10 Ekim 1092 Cumartesi gununde oldu Katli hakkinda sunlari rivayet ederler Melik Sah in hazinedari Tac ul Mulk Ebu l Ganaim onun devrinde ve ogullarinin vezareti zamaninda islerinin naziri idi Bu zamanlarda Nizam ul Mulk un Sultanin nazarindan dusurdu kendisinden nefret etmege basladi Askerler tarafindan pek ziyade sevildiginden sultan kendisini azletmekten korktu Cunku Nizam ul Mulk pek ziyade nufuz sahibi idi kolelerin sayisi 20 000 e balig idi Baska bir care bulamadiklari icin bir deylemi yi in am ve ihsan talebinde bulunan bir insan kiyafetine sokarak uzerine hucum ettirdiler Bu adam bir bicak darbesiyle mumaileyhi oldurdu 91 4 93 Abdurrahman Ibnu l Cevzi ye gore katlin haberi Nizam ul ulk yolda 10 Ramazan 14 Ekim 1092 da olduruldu Onun olum haberini getiren kimse ancak 18 Ramazan 22 Ekim 1092 da Bagdat a ulasti 91 5 93 Diger Durumlar ve Detaylar degistir kaynagi degistir Tac ul Mulk un Vezir Nizamulmulk hakkindaki iftiralardan biri de su idi Tac ul Mulk Sultana Nizamulmulk her yil fakihlere sufilere karilere 300 000 dinar para veriyor eger bu para ile bir ordu techiz edilirse onunla Istanbul Kostantiniyye surlarini bile fethetmek mumkundur dedi Sultan bunu isittigi vakitte Nizamulmulk u yanina cagirdi bu mesele hakkinda kendisinden sordu Nizamulmulk cevap olarak Ey Sultanu l Alem Ben ihtiyar bir adamim eger beni mezada versen bana kimse on dinardan fazla kiymet vermez sen gencsin seni de mezada verseler sen de yuz dinardan fazla etmezsin Allah sana ve bana kullarindan hic kimseye nasip olmayan lutuf ve ihsanda bulunmustur Buna mukabil sen o Allah in dinini ilaya calisan onun aziz kitabini hamil bulunanlara yilda 300 000 dinar sarf etsek cok mudur Sen her yil askerlere bunun iki mislini sarf ediyorsun halbuki bunlarin kuvvetlisi ve en nisancisinin attigi ok bir milden ileri gitmez Bunlar ellerinde bulunan kiliclariyla yalniz kendi 160 yakininda bulunan kimseleri oldurebilirler ben ise sarf ettigim bu para ile oyle bir ordu techiz ediyorum ki onlarin dualari ok gibi ta arsa kadar gider ve Allah a vasil olmak icin ona hicbir sey mani olamaz dedi Sultan bu sozleri isittigi vakitte aglamaya basladi Kendisine Sen bu ordunun sayisini elinden geldigi kadar cogalt sana istedigin kadar mal hazirdir dunyanin serveti senindir dedi Nizam ul Mulk icraati icin her seyi hazirlamis bulunurdu Asker icin 1 000 dinar ikta a etmisti bunu yarisi Semerkand dan gelen vergi ve yarisi da Rum memleketlerinden temin edilen gelir idi bundan bir kimsenin bir dirhemi teahhura ugramazdi evvela Turklere ikt a yapan o idi Acem ve Arap irakinin milletlerinin uzaklarinin diger memleketlerinde ve Horasan da Nizamiyye medreselerini insa ettirdi ve Bagdad daki Nizamiyye medresenin insasini Ebu Sa d el Sufi 1075 senesinde tamamladi bu medresede imam Ebu Ishak el Sirazi 1085 e kadar muderrislik etmis mumaileyhin vefatindan sonra Nizam ul Mulk bunun muderrisligini Ebu Nasir bin Sabbag a tevcih etmistir Nizamulmulk un bircok dostlari vardi Memleketin idaresinde kendisine yardim ederlerdi bunlardan biri Divan ul insa sahibi Kemaleddin Ebu r Riza Fadlullah bin Muhammed idi Bu zat Sultanin pek ziyade teveccuhunu kazanmisti daima huzurda bulunurdu Sultan kendisini hic yanindan ayirmaz onsuz bir dakika yapamazdi Bir gun sultanin yanina gitmemis idi Sultan kendisine Turkce olarak Sen bensiz olabilirsin fakat ben sensiz olamam sen bensiz oldugun zaman gorusecek konusacak ve unsiyet edecek adam bulabilirsin fakat ben sensiz hic kimse ile unsiyette bulunamam maalinde bir mektup yazdi Arkadaslarindan biri de Imameddin Isfahani bu Seref ul Mulk un bir yilin gunlerinin sayisi kadar 360 kat mukemmel esvabi vardi yilin dort faslinin her gunu cikardigi yahut birine hediye ettigi vakitte hazinedari onun yerine hazineden yeni bir esvab cikarir verirdi Mumaileyh Bab ut Tak da kain Ebu Hanife Numan bin Sabit Imam i Azam in mezari uzerine bir kubbe ve yine orada bir medrese insa ettirmistir Imameddin Isfahani Nusrat ul fitra kitabinda Sultan Meliksah in yukarida zikri gecen Tac ul Mulk u bir mektup ile vezir Nizamulmulk e gondererek bu mektubunda kendisine hitaben Sen benim mulk ve saltanatimi istila ile memleketlerimi cocuklarina damatlarina ve memluklerine taksim ettin Mulk ve saltanatta guya bana serik olmus gibi hareket ediyorsun Yoksa sen vezaret divitini senin onunden kaldirip halki senin tecavuzunden halas etmekligi mi mi istiyorsun yazdigini soyluyor Nizam ul Mulk de cevap olarak Tac ul Mulk e Efendimiz sultana benim tarafimdan Allah seni saltanatta daim etsin sen beni saltanatta kendine rakip ve serik olmus zan ediyorsun sunu bil ki bana verdigin bu vezaret diviti senin saltanat tacin ile biri birine merbuttur ne zaman onu benim elimden alsan senin tacindan da eser kalmaz diye soyledi dedi Imameddin Isfahani bunu soyledikten sonra ilaveten diyor ki Guya Nizamulmulk un bu sozleri kaza ve kadere tercuman olmustur Cunku Nizamulmulk un katlinden sonra Sultan da bir ay sonra olmustur Sultan Meliksah Ceyhun nehrini getcigi vakitte Nizamulmulk un gemicilerin paralarini Anktaya ya havale etti 91 4 93 Degerlendirme degistir kaynagi degistir Nizamiye medreseleri nin teskili ve mevcut toprak sisteminin aksayan yonlerinin tadil edilmesi gibi Selcuklu devletinin muesseselesme ve merkezilesmesi yonunde onemli sayilabilecek tesebbuslerin altina imzasini atmistir Bagdat Isfahan Nisabur Belh Herat Basra Musul ve Amol daki Nizamiye Medreselerini kurdurmustur Nizamiye Medreseleri adini Nizamulmulk ten almis ve Bagdat taki Medresenin basina Imam i Gazali yi getirmistir Bu medreselerin kurumlasmasi ve gelismesi tum Islam ulkelerinde oldugu gibi ilk bati Avrupa universitelerinin de temeli olmustur Ogrencilere saglanan yurt ve burs hizmetlerinin mucididir Devletin toprak idaresi hukukunda ikta sisteminin mucididir Turk devletlerinde ilk kez gelir gider raporlarini hazirlatan kisidir Dunyadaki ilk istihbarat teskilatinin kurucusudur Dunya tarihinin gelmis gecmis en buyuk devlet adamlarindan biri olarak kabul edilir Mezari degistir kaynagi degistir Nizam ul Mulk un turbesinin girisi Isfahan Iran Nizamulmulk un mezari bugun Iran in Isfahan kentinin kenar mahallerinden birinde Sultan Meliksah ile birlikte ve Selcuklu ailesinden pek cok isimle birlikte mutevazi bir turbede bulunmakta ve Hoca Nizamulmulk olarak bilinmektedir Bazi kaynaklara gore Iran devleti turbeyi bakimsiz birakmistir 91 6 93 91 7 93 Populer Kulturdeki Yeri degistir kaynagi degistir 2022 yilinda vizyona giren Malazgirt 1071 sinema filminde Hasan Kucukcetin tarafindan canlandirilmistir 2020 2021 yillari arasi TRT 1 de Uyanis Buyuk Selcuklu dizisinde ve 2021 de yine TRT 1 de Alparslan Buyuk Selcuklu dizisinde Mehmet Ozgur tarafindan canlandirilmistir Ayrica bakiniz degistir kaynagi degistir Selcuklu Hanedani Siyasetname Nizamiye Medreseleri Imam Gazali Hashasiler Hasan Sabbah Omer Hayyam Meliksah Dis baglantilar degistir kaynagi degistir Niẓam al Mulk 91 olu kirik baglanti 93 Ingilizce Kaynakca degistir kaynagi degistir a b Nizamulmulk Mart 2011 Sunus Ali Alkan Inal Ed Siyasetname cev Mehmet Taha Ayar Turkiye Is Bankasi Kultur Yayinlari 160 Niẓam al Mulk Encyclopaedia Britannica 2008 Encyclopaedia Britannica Online 7 Ekim 2008 Ingilizce Ebu Ali Farmedi 10 Mart 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 10 Mart 2016 160 a b Sadruddin Ebu l Hasan Ali Ibn i Nasir Ibn i Ali El Huseyni Ahbaru d Devleti s Selcukiyye S 45 Cev 160 Necati Lugal TTK YAY Ankara 1999 2 Baski Abdurrahman Ibnu l Cevzi El Muntazam Fi Tarihi l Umem de Selcuklular S 153 Cev 160 Ali Sevim Turk Tarih Kurumu Yayinlari Ankara 2014 Bir siyaset dahisi Nizamulmulk dunyabulteni net 24 Eylul 2010 6 Subat 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 5 Subat 2017 160 Nizamulmulk e buyuk vefasizlik sabah com tr 3 Aralik 2014 6 Subat 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 5 Subat 2017 160 Vikisoz de Nizamulmulk ile ilgili sozleri bulabilirsiniz Siyasi gorevi Once gelen Kunduri Buyuk Selcuklu Imparatorlugu Veziri 7 Aralik 1063 14 Ekim 1092 Sonra gelen Taculmulk gtdSelcuklu vezirleriBuyuk Selcuklu 1029 1157 Kunduri Nizamulmulk Taculmulk Mueyyidulmulk FahrulmulkAnadolu Selcuklu 1077 1307 Ihtiyaruddin Hasan Muzafferuddin Burucirdi Sahib Ata Fahreddin Ali gtdHorasan bilginleriBilim insanlariAhmed bin Sehl el Belhi Nesevi Ali Kuscu Biruni Cabir bin Hayyan Ebu Ma ser el Belhi Ebu l Vefa el Buzcani El Bircendi Fergani Harizmi Hazini Hucendi Ibn i Sina Nasiruddin Tusi Omer Hayyam Siczi Serafeddin el TusiFilozoflarEbu Hasan el Amiri Farabi Gazzali Haci Bektas i Veli Ibn i Sina Kuseyri Nasir i Husrev Sicistani SehristaniIslam alimleriAbdullah bin Mubarek Ali el Kari Begavi Beyhaki Cuveyni Ebu Cafer Tusi Ebu Davud Ebu Hanife Fahreddin er Razi Gazzali Hace Abdullah Herevi Hakim en Nisaburi Kasifi Kuseyri Maturidi Muhammed el Buhari Mukatil bin Suleyman Muslim bin Haccac Nesefi Nesai Teftazani Tirmizi ZemahseriSairler ve sanatcilarBihzad Dakiki Ebu Said i Ebu l Hayr Enveri Esedi Tusi Feriduddin Attar Firdevsi Mevlana Molla Cami Nasir i Husrev Rudeki SenaiTarihciler ve Siyaset bilimcileriAlaeddin Ata Melik Cuveyni Ali Sir Nevai Belami Ebu Muslim Horasani Ebu Said Gerdizi Ebul Fazl Beyhaki Gevher Sad Begum Halid bin Bermek Ibn Hurdazbih Minhac i Sirac Cuzcani Muhammed Ufi NizamulmulkgtdSosyal ve politik felsefeEskiAristoteles Augustine Canakya Cicero Konfucyus Han Fei Lactantius Laozi Mensiyus Mozi Origenes Philon Platon Plutarkhos Polybios Shang Sun Tzu Tertullianus Thukydides Valluvar Ksenophon Xun KuangOrta CagFarabi Thomas Aquinas Ibn Bacce Ibn Rusd Baldus Bartolus Bruni Dante Gelasius Gazzali Giles Gratian Gregory Ibn Haldun Salisburyli John Latini Musa bin Meymun Marsilius Muhammed Nizamulmulk Ockham Photios Gemistos Plethon Ibn i Tufeyl WangErken modernBeza Boetie Bodin Bossuet Buchanan Calvin Campanella Desiderius Erasmus Filmer Grotius Guicciardini Harrington Hayashi Hobbes James Leibniz Locke Luther Machiavelli Malebranche Milton Montaigne More Muntzer Naude Pufendorf Sidney Spinoza Suarez18 19 yuzyilBakunin Bastiat Beccaria Bentham Blanqui Bolingbroke Bonald Burke Carlyle Comte Condorcet Constant Cortes Emerson Engels Fichte Fourier Franklin Godwin Haller Hamann Hegel Helvetius Herder Hume Jefferson Kant siyaset felsefesi Kierkegaard Le Bon Le Play Madison Maistre Marx Mazzini Mill Montesquieu Nietzsche Novalis Owen Paine Renan Rousseau Royce Sade Saint Simon Schiller Smith Spencer Spooner de Stael Stirner Taine Thoreau Tocqueville Tucker Vico Vivekananda Voltaire Warren20 21 yuzyilAdorno Agamben Ambedkar Arendt Aron Badiou Baudrillard Bauman Benoist Berlin Bernstein Burnham Butler Camus Chomsky de Beauvoir Debord Deleuze Dewey Dmowski Du Bois Dugin Durkheim Dworkin Evola Foucault Fromm Fukuyama Gandhi Gehlen Gentile Gramsci Guenon Habermas Hayek Heidegger Hoppe Huntington Irigaray Kautsky Kirk Kolakowski Kropotkin Laclau Land Lenin Luxemburg MacIntyre Mansfield Mao Marcuse Maritain Maurras Michels Mises Mosca Mouffe Negri Niebuhr Nozick Nursi Oakeshott Ortega Pareto Polanyi Popper Kutub Radhakrishnan Rand Rawls Ropke Rothbard Russell Santayana Sartre Schmitt Scruton Searle Shariati Simmel Skinner Sombart Sorel Spann Spengler Strauss Sun Taylor Voegelin Walzer Weber Weil ZizekSosyal teorilerAnarsizm Otoriterlik Kolektivizm Hiristiyan teorileri Komunizm Cemaatcilik Catisma teorileri Konfucyusculuk Uzlasi teorisi Muhafazakarlik Sozlesmecilik Kozmopolitizm Elit teorisi Fasizm Feminist teoriler Gandizm Hindu milliyetciligi Hindutva Bireycilik Islami teoriler Islamcilik Yasalcilik Liberalizm Ozgurlukculuk Mohizm Monarsizm Milliyetcilik Populizm Cumhuriyetcilik Sosyal insacilik Sosyal yapilandirmacilik Sosyal Darwinizm Sosyalizm PragmatizmIlgili makalelerEkonomi politigin elestirisi Ictihat bilimi Felsefe ve ekonomi Egitim felsefesi Tarih felsefesi Hukuk felsefesi Sosyal bilim felsefesi Siyasi etik Adalet DizinOtorite kontroluBIBSYS 10012071 BNE XX1676353 BNF cb12016940t data CiNii DA06469165 GND 118588222 ISNI 0000 0001 0857 1631 Koha Kutuphane 64236 LCCN n85181862 NDL 001216740 NKC jo20000085706 NLG 146938 NLI 987007274634705171 NTA 073689807 RERO A006021426 SUDOC 028306260 TDVIA nizamulmulk VIAF 46772622 WorldCat LCCN n85 181862 https tr wikipedia org w index php title Nizamulmulk amp oldid 36183216 sayfasindan alinmistir Kategoriler 1018 dogumlular1092 039 de olenlerFars bilim insanlariBuyuk Selcuklu Imparatorlugu 039 nda kisilerSuikast sonucu olen vezirlerSuikast sonucu olen Iranli siyasetcilerBuyuk Selcuklu Imparatorlugu vezirleriTus dogumlularSiiligi elestirenlerGizli kategoriler Olu dis baglantilari olan maddelerBIBSYS tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriBNE tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriBNF tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriCINII tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriGND tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriISNI tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriKOHA tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriLCCN tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNDL tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNKC tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNLG tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNLI tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNTA tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriRERO tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriSUDOC tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriTDVIA tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriVIAF tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriWorldCat LCCN tanimlayicisi iceren Vikipedi maddeleri