Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Muhammed Aşa Hatohşoqo (Kabardeyce: ХьэтIохъущокъуэ Мыхьэмэт Iэшэ, Rusça: Мухаммад-Аша Атажукин, Мухаммад Колчерукий), Çerkes komutan ve prens. Rus-Çerkes Savaşı'nda yer almıştır. Batı Çerkesya'ya göç eden Kabardey prenslerinden biriydi. Zamanla Çerkesler arasında ünlü bir lider olarak nam saldı.
| Muhammed Hatohşoqo | |
|---|---|
| Lakabı | Çolak |
| Doğum | y. 1810 Kabarda |
| Ölüm | 1846 Urup Nehri, Besleney, Çerkesya |
| Bağlılığı |  Kabarda Rusya (geçici) Çerkesya |
| Çatışma/savaşları | Rus-Çerkes Savaşı |
| Ailesi | |
| Babası | Temırbolet Mısostıqo |
| Kardeşleri | Kuşuk |
| Akrabaları | Alecerıyeqo Kuşıku Karamırza Aliy Mısost Bematıqo |
| Aile adı |  Hatohşoqo |
Yaşadığı dönemin kayıtlarında Muhammed Hatohşoqo adında en az üç farklı kişi daha bulunduğundan, bazı bilgiler yanlışlıkla ona atfedilmiş, bazı bilgiler ise gerçekten ona ait olup olmadığı tamamen belirsiz kalmıştır.
Biyografi
İsim
Muhammed'in soyadı Hatohşoqo olup, lakabı Aşa'dır (Iэшэ, ӏащэ). Bu lakap, Çerkesçe'de çolak anlamına gelmektedir ve 1830'larda bir muharebede aldığı yaradan ötürü sağ kolu, sol kolundan belirgin ölçüde kısaldığı için almıştır.
Ailesi
Muhammed, Kabarda'nın prens ailelerinden olan Hatohşoqo'lara mensup olarak Kabarda'da doğdu. Babası Temırbolet (Mısost Bematıqo'nun oğlu) Rus ordusuna hizmet etmişti ve ailesi, Ruslar tarafından "barışçıl Kabardey" olarak görülüyordu. Temırbolet, çocukken Rusya'ya rehin olarak verildi ve orada eğitim aldı. 1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı'nda görev yaptı. Yüzbaşı olarak Kabardeylerin Rus yönetimine karşı çıkardığı isyanları bastırdı, feshedilene dek Kabardey Mahkemesi'nde görev yaptı ve çocuklarını Rusya'da okutmaya karşı çıktı. Muhammed, ünlü Hajret Kabardey prensi Karamırza Aliy Mısost'un anne tarafından yeğeniydi.Alecerıyeqo Kuşıku Bekmırza, anne tarafından kuzeniydi. Teyzesi Sultanım, son Kabardey başprensi olan Canhot Kuşuk'un eşiydi. Canhot'un bu eşinden olan oğlu, Soldatskaya kalesine yapılan Çerkes saldırısına katılan, aynı senenin Ekim ayında Ruslara karşı yapılan bir saldırıda Nalçik'te öldürülen Jembulat idi.
Rus-Çerkes Savaşı
1820'li yıllarda öne çıkan Hajret Kabardey prensleri arasında Karamırza Aliy, Talosten Hatohşoqo, İsmail Qasey, Beslanıqo Aslan-Giray Hamırza, Mırzabek Hamırza ve Alecerıyeqo Kuşıku gibi isimler yer alıyordu. Hajret Kabardeyleri'nin tek başlarına en fazla 2.000 atlı savaşçı çıkartabildiği tahmin ediliyordu. Bu dönemde savaşların gerçekleştiği ana bölge, Laba Nehri’nin ağzından başlayıp Kuban Nehri’nin yukarılarında bulunan Kamennıy Most (Taş Köprü) bölgesine kadar uzanıyordu. Bu süreçte, Kuban’ın doğusundaki bölgeler (Urup, Zelençuk ve Laba nehirleri çevresi), Çerkes savaşçılarının Ruslara karşı düzenledikleri saldırılar için bir üs bölgesi haline geldi. Hajret Kabardeyleri; Çemguylar, Besleneyler ve Abzahlar ile birleşerek Çerkes direnişinin en güçlü unsurlarından biri oldular.
Muhammed, 1825'te babasının ölümünden sonra aynı senede Kabarda'dan Batı Çerkesya'ya yerleşerek Çerkes direnişine katılan diğer prenslerle birlikte Kabarda'yı terk etti. Bu dönemde Kabarda, 1825'teki son büyük çaplı isyanın bastırılmasıyla tamamen Rus yönetimine girmişti. Sözlü kaynaklara göre Karamırzey Katliamı'nda dayısı Karamırza Aliy'in tebaasıyla öldürülmesinde Ruslara yardım eden bir Çerkes olan Şagur'a pusu kurarak Yerjıb model tüfeğiyle öldürdü. Bir süre sonra bir sebepten dolayı Kabarda'ya geri döndü. Döndüğünde düşmana katıldığı gerekçesiyle yakalanıp tutuklandı ancak sonradan henüz çocuk olduğu için affedildi. Zeki bir politikacı olması sebebiyle Kabardey Halk Meclisi'nde yer aldı.
1828'de Hajret Kabardey prensleriyle yeniden irtibat kurmasıyla Mart ayında Pavlovskaya İstasyonundan 8 kilometre ötedeki bir Rus posta arabası, Muhammed'in de bulunduğu ve çoğunlukla Hajret Kabardeylerinden oluşan 8 kişilik bir grup tarafından yağmalandı. Soruşturmada saldırıya katıldığı tespit edilince tutuklanıp hapse atıldı. Kabardey prenslerinin kefil olmasıyla hapisten çıkarıldığında kalıcı olarak Batı Çerkesya'ya göç etti. Kardeşi Kuşuk, Kabarda'da Rus yönetimine bağlı kalmaya devam etti. Muhammed, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Çerkeslerin Rus hattına yönelik saldırılarında sıkça yer almaya başladı.
F. F. Tornau, Grigory Zass'ın 1834'te terfi olduğu Kuban Hattı Başkomutanlığı dönemini anlatırken şunları demiştir:
...en yetenekli liderleri, çatışmalar sırasında bizim askerlerimiz tarafından öldürüldü, birçoğu teslim oldu, ancak en tehlikeli olanlar kanlı faaliyetlerini ısrarla devam ettirdi. Bunlar arasında, hünerleri ve olağanüstü şanslarıyla Hacı Canseyid, Prens Aslan-Giray Hamırza ve Muhammed Hatohşoqo dikkat çekiyordu. Generalin (Zass) yaptığı her saldırıda onlardan aynı derecede başarılı bir karşı saldırı alınıyordu.
Muhammed Aşa en büyük şöhretine 1830'lu ve 1840'lı yıllarda ulaşıp Hajret Kabardeyleri'nin lideri konumuna yükseldi. İyi bir şair olduğu ve aynı şekilde şiçepşin çaldığı kayıtlara geçmiştir. Çerkes ve Abhaz soylularının eski geleneğini devam ettirerek her yıl, ay boyu süren festivaller düzenlerdi. Bu etkinliklerde at binme, cambazlık, şiir, müzik, dans ve tiyatro gibi alanlarda yarışmalar yapılırdı.
Alecerıyeqo Kuşıku'nun konu alındığı bir şarkıda kendisinden bahsedilmiştir:
Sefer atlıları atlarına bindiklerinde,
(Muhammed'i sefere çağıracak) ulağı peşlerinden gönderiyorlar.
(Düşman) süvariler senin ardına düştüğünde,
Bize (o düşmanları) tutsak olarak getiriyor,
Bu süvarinin kimlerden olduğunu sorarsan,
O, Hatohşoqo Muhammed Aşa’dır!
Kolu sakat olmasına rağmen kısa eline göre uyarlanmış özel bir tüfeği vardı ve kayıtlara göre nişancılıkta yüksek başarı sergiliyordu ancak kılıcıyla eti ikiye ayıracak kadar kesemiyordu. 1835'te Muhammed, yaralı kolunun tedavi edilmesi için İstanbul'a gitti. İlkbahar ve yaz boyu kaldığı süre zarfında toplumsal konularla da ilgilendi ve Osmanlı yetkilileriyle görüşmeler yaptı. 28 Nisan 1835'te II. Mahmud'a sunduğu dilekçede, 1000 Çerkes hanenin Rus saldırılarının kurbanı olmaması için Osmanlı topraklarına yerleştirilmesini ve devletten onlara yardım edilmesini talep etmiştir. Muhammed, Osmanlı hükümeti tarafından Hajret Kabardeylerinin lideri ve Çerkesya'nın bir temsilcisi olarak tanındı. Ayrıca, Sultan'dan "bey" ünvanını almış ve göçmenlerin ihtiyaçlarının karşılanması için gerekli talimatların verilmesi sağlanmıştır.
19 Temmuz 1835 tarihli Osmanlı belgesine göre 400 Çerkes hanesi küçük kafileler halinde Samsun limanına ulaştıktan sonra Çorum, Amasya ve Samsun'a yerleştirildi. Osmanlı'nın Muhammed'e vaat ettiği makam ve zenginliğe rağmen talebi yerine getirilip Çerkes aileleri Osmanlı'ya yerleştirildikten sonra Çerkesya'ya geri döndü. 1843 yılında birliği, Bekeşevski'de Albay Krugovski tarafından mağlup edildi.
Ölümü
Baron von Karl Fyodoroviç Stal'a göre Muhammed, 1846'da yoldaşlarıyla birlikte bir sefere katılmak için hatta doğru ilerlemekteydi. Uzun süredir devam eden kan davası olan Besleney prensi Adilgirey Konoko'nun toprağından geçerken Prens Adilgirey, soylularıyla Muhammed'in üzerine yürüdü ve iki prens Urup Nehri yakınlarında karşılaştı. Adilgirey'in oğlu kan davasının intikamını almak için ileri atıldı. Muhammed, karşısındakinin çocuk olduğunu görünce ateş etmekte tereddüt etti. Ateş etmek için silahını kaldıran yoldaşı Silpay'ın silahını indirerek kanı sütle karıştırmamak gerektiğini, yani masumla düşmanı ayırmak gerektiğini söyledi.
Bu sırada Adilgirey'in oğlu, Muhammed'e ateş etti. Hemen ardından iki taraf da birbirine atıldı ve çatışmada Prens Adilgirey ve oğlu da dahil 14 kişi öldü. Prenslerin cesetleri Adilgirey'in köyüne taşındı ve gömülmeden önce prensin evine getirilip misafir odasının onur köşesine yerleştirildi. Kocasıyla oğlunun cesedini gören Adilgirey'in eşi yas tutmaya başladı ve Prens Muhammed'in cesedini de onur köşesine yerleştirtti.
Ölümünden sonra Muhammed'in ailesinin akıbeti, birkaç halk rivayeti dışında meçhul kaldı. Savaş sırasında Rus hattı ilerlediğinden Hajret Kabardey köyleri sürekli daha da içlere, Abzah topraklarına doğru çekiliyordu ve bu sebeple Muhammed, son yıllarını Abzah topraklarında yerleşmişken geçirdi. Bir rivayete göre Abzahlar, Çerkes Soykırımı sırasında Osmanlı'ya sürülürken yanlarında Muhammed'in oğlunu da götürmüşlerdi. Osmanlı'da Çerkeslerin durumu kaos ve karmaşa içinde olduğu için bir otorite sistemi mecbur gören yaşlılar, ünlü bir prensin soyundan gelen Muhammed'in oğlunu bir otorite aracı olarak kullandılar.
Bir rivayete göre, Muhammed Stavropol'a 13 savaşçıyla baskın yaparken Kozaklar tarafından kuşatıldı ve yoldaşlarını kurtarmaya çalışırken öldürüldü ve sadece hikayeyi anlatacak tek kişi hayatta kaldı. Ancak bu anlatım efsanevi bir hikâye olarak değerlendirilir.
Miras
Çerkeslerin ulusal hafızasında Muhammed Aşa, ideal bir kahraman örneği olarak ortaya çıkmıştır. Kendisiyle çağdaş tarihçilere göre Çerkesler tarafından "cesaret ve kahramanlığın simgesi" görüldü. Kendisi hayattayken bile konu alındığı şarkılar söylendi ancak bu şarkılar günümüze ulaşamadı.
Kaynakça
- ^ a b c "«Мухаммад Колчерукий» или один из героев Кавказской войны". Живой Кавказ: информационно-аналитический интернет журнал. 3 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2025.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r МИРЗОЕВ, А.С.; Чанак, Мехмет-Риза Кемал. ЛИЧНОСТЬ МАГОМЕТ АШ АТАЖУКИНА В КОНТЕКСТЕ УЧАСТИЯ ХАДЖРЕТСКОЙ КАБАРДЫ В КАВКАЗСКОЙ ВОЙНЕ (Rusça). 4 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2025.
- ^ a b c d e "ХАТОКШОКО МАГОМЕТ АША: ВСТУПАЯ НА ПУТЬ ЛЕГЕНДЫ". Черкесы - circassian (адыги) (Rusça). 3 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2025.
- ^ Бербекова, Х.М. (2022). Кавказология (PDF) (Rusça).
- ^ a b c d e f g "ЛИЧНОСТЬ МАГОМЕТ АШ АТАЖУКИНА В КОНТЕКСТЕ УЧАСТИЯ ХАДЖРЕТСКОЙ КАБАРДЫ В КАВКАЗСКОЙ ВОЙНЕ". Черкесы - circassian (адыги) (Rusça). 3 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2025.
- ^ Владимировна, Бойденко Светлана; Викторович, Скиба Константин (2017). "Погром аула беглых кабардинцев князя Али Карамурзина в литературном наследии Ильи Тимофеевича Радожицкого". Журнал Фронтирных Исследований (4 (8)): 14-38. 10 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2025.
- ^ "«Лабэжьу тхьэр зыдэбгам лъы бахъаер къызэрыдох…»". Адыгэ Хэку (Rusça). 20 Mayıs 2019. 26 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Kasım 2024.
- ^ Dzamikhov, K.F.zamikhov (2020). B.H. Bgažnokov, B.Ç. Bižojev, T.Ş. Bittirova, A.H. Borov, A.M. Gütov, A.G. Kažarov, Z.M. Keşeva, D.M. Kumykova, B.A. Musukov, L.H. Mahieva, D.N. Prasolov, H.T. Timijev, V.A. Fomenko (Ed.). "КАБАРДИНО-БАЛКАРСКОГО ИНСТИТУТА ГУМАНИТАРНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ" (PDF) (Rusça), 3 (46). 13 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 3 Mayıs 2025.
- ^ "Maykop Yazıtı M.Ö. XIII- XII. Yüzyıla Aittir". www.circassiancenter.com. 5 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mart 2025.
- ^ a b c d АКБАШЕВА, Б. Х. (2014). К 150-летию окончания Кавказской войны [On the 150th anniversary of the end of the Caucasian War] (PDF) (Rusça). НАЛЬЧИК: ООО «Печатный двор». s. 579. ISBN . 14 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 2 Mayıs 2025.
- ^ a b БГАЖНОКОВ, Б. X. (1978). АДЫГСКИЙ ЭТИКЕТ (PDF) (Rusça). Nalchik. s. 32.
- ^ a b "Этнографический очерк черкесского народа - bukinist.de". bukinist.de (Rusça). Erişim tarihi: 1 Mayıs 2025.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Bu sayfanin herhangi bir incelenmis surumu bulunmuyor bu yuzden standartlara uygunluk acisindan kontrol edilmemis olabilir Muhammed Asa Hatohsoqo Kabardeyce HetIohushokue Myhemet Ieshe Rusca Muhammad Asha Atazhukin Muhammad Kolcherukij Cerkes komutan ve prens Rus Cerkes Savasi nda yer almistir Bati Cerkesya ya goc eden Kabardey prenslerinden biriydi Zamanla Cerkesler arasinda unlu bir lider olarak nam saldi Muhammed HatohsoqoLakabiColakDogumy 1810 KabardaOlum1846 Urup Nehri Besleney CerkesyaBagliligiKabarda Rusya gecici CerkesyaCatisma savaslariRus Cerkes SavasiAilesiBabasiTemirbolet MisostiqoKardesleriKusukAkrabalariAleceriyeqo Kusiku Karamirza Aliy Misost BematiqoAile adiHatohsoqo Yasadigi donemin kayitlarinda Muhammed Hatohsoqo adinda en az uc farkli kisi daha bulundugundan bazi bilgiler yanlislikla ona atfedilmis bazi bilgiler ise gercekten ona ait olup olmadigi tamamen belirsiz kalmistir BiyografiIsim Muhammed in soyadi Hatohsoqo olup lakabi Asa dir Ieshe ӏashe Bu lakap Cerkesce de colak anlamina gelmektedir ve 1830 larda bir muharebede aldigi yaradan oturu sag kolu sol kolundan belirgin olcude kisaldigi icin almistir Ailesi Muhammed Kabarda nin prens ailelerinden olan Hatohsoqo lara mensup olarak Kabarda da dogdu Babasi Temirbolet Misost Bematiqo nun oglu Rus ordusuna hizmet etmisti ve ailesi Ruslar tarafindan bariscil Kabardey olarak goruluyordu Temirbolet cocukken Rusya ya rehin olarak verildi ve orada egitim aldi 1787 1792 Osmanli Rus Savasi nda gorev yapti Yuzbasi olarak Kabardeylerin Rus yonetimine karsi cikardigi isyanlari bastirdi feshedilene dek Kabardey Mahkemesi nde gorev yapti ve cocuklarini Rusya da okutmaya karsi cikti Muhammed unlu Hajret Kabardey prensi Karamirza Aliy Misost un anne tarafindan yegeniydi Aleceriyeqo Kusiku Bekmirza anne tarafindan kuzeniydi Teyzesi Sultanim son Kabardey basprensi olan Canhot Kusuk un esiydi Canhot un bu esinden olan oglu Soldatskaya kalesine yapilan Cerkes saldirisina katilan ayni senenin Ekim ayinda Ruslara karsi yapilan bir saldirida Nalcik te oldurulen Jembulat idi Rus Cerkes Savasi 1820 li yillarda one cikan Hajret Kabardey prensleri arasinda Karamirza Aliy Talosten Hatohsoqo Ismail Qasey Beslaniqo Aslan Giray Hamirza Mirzabek Hamirza ve Aleceriyeqo Kusiku gibi isimler yer aliyordu Hajret Kabardeyleri nin tek baslarina en fazla 2 000 atli savasci cikartabildigi tahmin ediliyordu Bu donemde savaslarin gerceklestigi ana bolge Laba Nehri nin agzindan baslayip Kuban Nehri nin yukarilarinda bulunan Kamenniy Most Tas Kopru bolgesine kadar uzaniyordu Bu surecte Kuban in dogusundaki bolgeler Urup Zelencuk ve Laba nehirleri cevresi Cerkes savascilarinin Ruslara karsi duzenledikleri saldirilar icin bir us bolgesi haline geldi Hajret Kabardeyleri Cemguylar Besleneyler ve Abzahlar ile birleserek Cerkes direnisinin en guclu unsurlarindan biri oldular Muhammed 1825 te babasinin olumunden sonra ayni senede Kabarda dan Bati Cerkesya ya yerleserek Cerkes direnisine katilan diger prenslerle birlikte Kabarda yi terk etti Bu donemde Kabarda 1825 teki son buyuk capli isyanin bastirilmasiyla tamamen Rus yonetimine girmisti Sozlu kaynaklara gore Karamirzey Katliami nda dayisi Karamirza Aliy in tebaasiyla oldurulmesinde Ruslara yardim eden bir Cerkes olan Sagur a pusu kurarak Yerjib model tufegiyle oldurdu Bir sure sonra bir sebepten dolayi Kabarda ya geri dondu Dondugunde dusmana katildigi gerekcesiyle yakalanip tutuklandi ancak sonradan henuz cocuk oldugu icin affedildi Zeki bir politikaci olmasi sebebiyle Kabardey Halk Meclisi nde yer aldi 1828 de Hajret Kabardey prensleriyle yeniden irtibat kurmasiyla Mart ayinda Pavlovskaya Istasyonundan 8 kilometre otedeki bir Rus posta arabasi Muhammed in de bulundugu ve cogunlukla Hajret Kabardeylerinden olusan 8 kisilik bir grup tarafindan yagmalandi Sorusturmada saldiriya katildigi tespit edilince tutuklanip hapse atildi Kabardey prenslerinin kefil olmasiyla hapisten cikarildiginda kalici olarak Bati Cerkesya ya goc etti Kardesi Kusuk Kabarda da Rus yonetimine bagli kalmaya devam etti Muhammed 1828 1829 Osmanli Rus Savasi nda Cerkeslerin Rus hattina yonelik saldirilarinda sikca yer almaya basladi F F Tornau Grigory Zass in 1834 te terfi oldugu Kuban Hatti Baskomutanligi donemini anlatirken sunlari demistir en yetenekli liderleri catismalar sirasinda bizim askerlerimiz tarafindan olduruldu bircogu teslim oldu ancak en tehlikeli olanlar kanli faaliyetlerini israrla devam ettirdi Bunlar arasinda hunerleri ve olaganustu sanslariyla Haci Canseyid Prens Aslan Giray Hamirza ve Muhammed Hatohsoqo dikkat cekiyordu Generalin Zass yaptigi her saldirida onlardan ayni derecede basarili bir karsi saldiri aliniyordu Muhammed Asa en buyuk sohretine 1830 lu ve 1840 li yillarda ulasip Hajret Kabardeyleri nin lideri konumuna yukseldi Iyi bir sair oldugu ve ayni sekilde sicepsin caldigi kayitlara gecmistir Cerkes ve Abhaz soylularinin eski gelenegini devam ettirerek her yil ay boyu suren festivaller duzenlerdi Bu etkinliklerde at binme cambazlik siir muzik dans ve tiyatro gibi alanlarda yarismalar yapilirdi Aleceriyeqo Kusiku nun konu alindigi bir sarkida kendisinden bahsedilmistir Sefer atlilari atlarina bindiklerinde Muhammed i sefere cagiracak ulagi peslerinden gonderiyorlar Dusman suvariler senin ardina dustugunde Bize o dusmanlari tutsak olarak getiriyor Bu suvarinin kimlerden oldugunu sorarsan O Hatohsoqo Muhammed Asa dir Kolu sakat olmasina ragmen kisa eline gore uyarlanmis ozel bir tufegi vardi ve kayitlara gore nisancilikta yuksek basari sergiliyordu ancak kiliciyla eti ikiye ayiracak kadar kesemiyordu 1835 te Muhammed yarali kolunun tedavi edilmesi icin Istanbul a gitti Ilkbahar ve yaz boyu kaldigi sure zarfinda toplumsal konularla da ilgilendi ve Osmanli yetkilileriyle gorusmeler yapti 28 Nisan 1835 te II Mahmud a sundugu dilekcede 1000 Cerkes hanenin Rus saldirilarinin kurbani olmamasi icin Osmanli topraklarina yerlestirilmesini ve devletten onlara yardim edilmesini talep etmistir Muhammed Osmanli hukumeti tarafindan Hajret Kabardeylerinin lideri ve Cerkesya nin bir temsilcisi olarak tanindi Ayrica Sultan dan bey unvanini almis ve gocmenlerin ihtiyaclarinin karsilanmasi icin gerekli talimatlarin verilmesi saglanmistir 19 Temmuz 1835 tarihli Osmanli belgesine gore 400 Cerkes hanesi kucuk kafileler halinde Samsun limanina ulastiktan sonra Corum Amasya ve Samsun a yerlestirildi Osmanli nin Muhammed e vaat ettigi makam ve zenginlige ragmen talebi yerine getirilip Cerkes aileleri Osmanli ya yerlestirildikten sonra Cerkesya ya geri dondu 1843 yilinda birligi Bekesevski de Albay Krugovski tarafindan maglup edildi Olumu Baron von Karl Fyodorovic Stal a gore Muhammed 1846 da yoldaslariyla birlikte bir sefere katilmak icin hatta dogru ilerlemekteydi Uzun suredir devam eden kan davasi olan Besleney prensi Adilgirey Konoko nun topragindan gecerken Prens Adilgirey soylulariyla Muhammed in uzerine yurudu ve iki prens Urup Nehri yakinlarinda karsilasti Adilgirey in oglu kan davasinin intikamini almak icin ileri atildi Muhammed karsisindakinin cocuk oldugunu gorunce ates etmekte tereddut etti Ates etmek icin silahini kaldiran yoldasi Silpay in silahini indirerek kani sutle karistirmamak gerektigini yani masumla dusmani ayirmak gerektigini soyledi Bu sirada Adilgirey in oglu Muhammed e ates etti Hemen ardindan iki taraf da birbirine atildi ve catismada Prens Adilgirey ve oglu da dahil 14 kisi oldu Prenslerin cesetleri Adilgirey in koyune tasindi ve gomulmeden once prensin evine getirilip misafir odasinin onur kosesine yerlestirildi Kocasiyla oglunun cesedini goren Adilgirey in esi yas tutmaya basladi ve Prens Muhammed in cesedini de onur kosesine yerlestirtti Olumunden sonra Muhammed in ailesinin akibeti birkac halk rivayeti disinda mechul kaldi Savas sirasinda Rus hatti ilerlediginden Hajret Kabardey koyleri surekli daha da iclere Abzah topraklarina dogru cekiliyordu ve bu sebeple Muhammed son yillarini Abzah topraklarinda yerlesmisken gecirdi Bir rivayete gore Abzahlar Cerkes Soykirimi sirasinda Osmanli ya surulurken yanlarinda Muhammed in oglunu da goturmuslerdi Osmanli da Cerkeslerin durumu kaos ve karmasa icinde oldugu icin bir otorite sistemi mecbur goren yaslilar unlu bir prensin soyundan gelen Muhammed in oglunu bir otorite araci olarak kullandilar Bir rivayete gore Muhammed Stavropol a 13 savasciyla baskin yaparken Kozaklar tarafindan kusatildi ve yoldaslarini kurtarmaya calisirken olduruldu ve sadece hikayeyi anlatacak tek kisi hayatta kaldi Ancak bu anlatim efsanevi bir hikaye olarak degerlendirilir MirasCerkeslerin ulusal hafizasinda Muhammed Asa ideal bir kahraman ornegi olarak ortaya cikmistir Kendisiyle cagdas tarihcilere gore Cerkesler tarafindan cesaret ve kahramanligin simgesi goruldu Kendisi hayattayken bile konu alindigi sarkilar soylendi ancak bu sarkilar gunumuze ulasamadi Kaynakca a b c Muhammad Kolcherukij ili odin iz geroev Kavkazskoj vojny Zhivoj Kavkaz informacionno analiticheskij internet zhurnal 3 Mart 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Mart 2025 a b c d e f g h i j k l m n o p q r MIRZOEV A S Chanak Mehmet Riza Kemal LIChNOST MAGOMET ASh ATAZhUKINA V KONTEKSTE UChASTIYa HADZhRETSKOJ KABARDY V KAVKAZSKOJ VOJNE Rusca 4 Mart 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2 Mayis 2025 a b c d e HATOKShOKO MAGOMET AShA VSTUPAYa NA PUT LEGENDY Cherkesy circassian adygi Rusca 3 Mayis 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Mart 2025 Berbekova H M 2022 Kavkazologiya PDF Rusca a b c d e f g LIChNOST MAGOMET ASh ATAZhUKINA V KONTEKSTE UChASTIYa HADZhRETSKOJ KABARDY V KAVKAZSKOJ VOJNE Cherkesy circassian adygi Rusca 3 Mart 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Mart 2025 Vladimirovna Bojdenko Svetlana Viktorovich Skiba Konstantin 2017 Pogrom aula beglyh kabardincev knyazya Ali Karamurzina v literaturnom nasledii Ili Timofeevicha Radozhickogo Zhurnal Frontirnyh Issledovanij 4 8 14 38 10 Subat 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2 Mayis 2025 Labezhu ther zydebgam ly bahaer kyzerydoh Adyge Heku Rusca 20 Mayis 2019 26 Kasim 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 29 Kasim 2024 Dzamikhov K F zamikhov 2020 B H Bgaznokov B C Bizojev T S Bittirova A H Borov A M Gutov A G Kazarov Z M Keseva D M Kumykova B A Musukov L H Mahieva D N Prasolov H T Timijev V A Fomenko Ed KABARDINO BALKARSKOGO INSTITUTA GUMANITARNYH ISSLEDOVANIJ PDF Rusca 3 46 13 Mart 2022 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 3 Mayis 2025 KB1 bakim Editorler parametresini kullanan link Maykop Yaziti M O XIII XII Yuzyila Aittir www circassiancenter com 5 Mart 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 4 Mart 2025 a b c d AKBAShEVA B H 2014 K 150 letiyu okonchaniya Kavkazskoj vojny On the 150th anniversary of the end of the Caucasian War PDF Rusca NALChIK OOO Pechatnyj dvor s 579 ISBN 978 5 905770 43 2 14 Kasim 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 2 Mayis 2025 a b BGAZhNOKOV B X 1978 ADYGSKIJ ETIKET PDF Rusca Nalchik s 32 a b Etnograficheskij ocherk cherkesskogo naroda bukinist de bukinist de Rusca Erisim tarihi 1 Mayis 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link