Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Karamırza Aliy Mısost (Kabardeyce: Мысост Къэрэмырзэ Алий, Rusça: Али Карамурзина), Çerkes komutan ve prens. Rus-Çerkes Savaşı'nda yer almıştır.
| Karamırza Aliy Mısost | |
|---|---|
 Karamırza Aliy'in mührü | |
| Doğum | 18. yy. Kabarda |
| Ölüm | 17 Nisan [5 Nisan E.U.] 1825 Karamırzey, Besleney, Çerkesya |
| Bağlılığı |  Kabarda Çerkesya Konfederasyonu |
| Çatışma/savaşları | Rus-Çerkes Savaşı |
| Ailesi | |
| Kardeşleri | İsmi bilinmeyen en az 3 kız kardeş |
| Eşi | Yelmıshan Haniy |
| Akrabaları | Alecerıyeqo Kuşıku Muhammed Aşa |
| Aile adı |  Mısost |
Biyografi
Ailesi
Kabarda'nın prens hanedanlarından biri olan Mısost ailesine mensuptu. Bir kız kardeşi, son Kabardey başprensi olan Canhot Kuşuk'un eşiydi. Bu kız kardeşinden olan yeğeni Jembulat, Nalçik'te katıldığı bir Çerkes saldırısında Ruslar tarafından öldürüldü. Başka bir kız kardeşi, ünlü Hajret Kabardey prensi Alecerıyeqo Kuşıku'nun annesiydi. Diğer bir kız kardeşi de ünlü Hajret Kabardey prensi Muhammed Aşa'nın annesiydi.
Rus-Çerkes Savaşı
1807'de Rus karşıtı Kabardey liderlerinden Adilgirey Hatohşoqo ve dini lider Efendi İshak'ın salgın hastalıktan ölmesiyle; Kasbolat Kılçuqo, Karamırza Aliy ve Aslanbek Beslanıqo gibi isimler öne çıkmaya başladı. Rus kayıtlarında ilk kez 1809'da adı geçti ve "her zaman Rus tarafına düşman olan" başlıca Kabardey prensleri arasında yer aldı.
1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Rus karşıtı Gürcü prensi Aleksandr'a süvarileriyle destek sözü veren prensler arasındaydı. Kabarda'da tüm prenslerin ve soyluların katıldığı toplantıda dağlara çekilip Rusya'ya karşı harekatlara başlama kararı aldılar. Toplantıda Karamırza'nın getirdiği Osmanlı elçisi de bulunuyordu.
1820'deki Rus raporuna göre Karamırza'nın köyü Kuma Nehri'nin kuzeyinde bulunuyordu ve 60 haneden oluşuyordu. 1822'de tebaasıyla; Besleney topraklarında bulunan, Ahmet Dağı'nın ardında ve Laba Nehri'nin kaynağında ulaşılması zor bir geçitte (günümüz Ahmetovskaya yakınlarında) Karamırzey köyünü kurdu. Kısa sürede Karamırzey'e birçok savaşçı soylu ve prens, tebaasıyla yerleşti. Böylece Karamırzey'in nüfusu en az 200-250 haneye kadar kadar çıktı. Karamırza Aliy, Hajret Kabardeyleri'nin en öne çıkan etkili liderlerinden biriydi.
1823 yazında Rus komutanı General Velyaminov, yaklaşık 1.400 piyade, topçu ve Kozak süvarisinden oluşan bir müfreze ile Çerkesya’ya sefer düzenlemiştir. Seferin amacı, Nogay köylerinin Canbolat Boletıqo'ya verdiği askeri desteği cezalandırmaktı. Bu sırada, Karamırza Aliy ve diğer Çerkes liderleri, Rus ilerleyişine karşı , Besleneyler, Başılbey Abazaları ve bir düzine Abzah çok kısa süre içinde 1,500 kişilik bir ordu topladılar.
Velyaminov’un birlikleri, Küçük Zelençuk Nehri’ni geçerken, Çerkesler de onları takip etmeye başlamıştır. Çerkes kuvvetleri, Rusları sürekli pusuya düşürmüş, ancak Velyaminov’un birliği, geniş vadide savunma pozisyonu alarak ilerlemeye devam etmiştir. Çerkesler, defalarca tepede savunma pozisyonu alan Rus mevzilerine saldırmış, Navaginskiy Piyade Alayı'nı dağıtıp Velyaminov'a yaklaşmış, fakat her seferinde ağır kayıplar vererek geri çekilmişlerdir.
Ruslar, topçu ateşi ve keskin nişancılarla Çerkeslerin saldırılarını püskürtmeyi başarmıştır. Bu muharebenin sonucunda Çerkesler ağır kayıp verdiler, Karamırza Aliy yaralandı.
Küçük Zelençuk'taki mağlubiyetten sonra kayıpları telafi etmek için Kabarda'ya girip Rus yönetimi altındaki Kabardeyleri Batı Çerkesya'ya götürmek için Ağustos boyunca tartışmalar yapıldı. Karamırza Aliy ve İsmail Qasey bunu en çok ısrar eden kişilerdi ancak karşıt görüşlerin de sıklıkla olması sebebiyle bir karara varılamadı.
Ölümü
Hajret Kabardeyleri'nin Rusya'nın Kuban hattına büyük bir tehdit oluşturması, onları ilk hedefler arasına koydu. 1 Nisan 1825'te Hajret Kabardey köylerine saldırı emri veren General Velyaminov, seferin ana hedefini Karamırzey olarak belirlemişti.
Fark edilmemek için yakaladıkları bir çobanı sorgulayarak rehberliğinden faydalanan Rus ordusu, 4 Nisanı 5'e bağlayan gecede Besleney köylerinin yakınlarından geçerek Karamırzey'e ulaştılar. Şafak olduğunda Ruslar ve Kozaklar köy halkını öldürmeye ve evleri yağmalayıp ateşe vermeye başladı. Karamırza'yı savaş alanından tanıyan Oset asıllı Rus albayı Akim Makaroviç Dadımov ve komutasındaki Kozaklar hızla köyün öteki tarafına geçti. Yeni uyanmış Karamırza Aliy evinin avlusundan Dadımov'a tüfeğiyle ateş etse de isabet ettiremedi. Ardından Dadımov tabancasıyla ateş açıp Karamırza'yı sağ gözünün altından vurarak öldürdü.
2 saatlik katliamda Karamırzey yok edildi ve hayatta kalan küçük bir azınlık, Karamırza Aliy'in iki eşi Haniy ve Yelmıshan dahil esir alındı. Haniy sonradan Küçük Kabarda'nın polis şefi Astemirov'a hediye edildi. Astemirov, Karamırza'nın intikamı olarak Alecerıyeqo Kuşıku tarafından düelloda öldürüldü. Ruslara katliamda yardım eden bir başka Çerkes olan Şagur ise Muhammed Aşa tarafından öldürüldü.
Mirası
Prens Karamırza'nın öldürülmesi ve köyün yok edilmesi Çerkesler arasında derin bir kültürel iz bıraktı ve olay hakkında birçok ağıt söylendi. Bu ağıtlardan bazıları günümüze ulaşmıştır.
Kaynakça
- ^ a b c ГЛАВА 6. ЗЕМЛИ ЧЕРКЕСИИ. НАСЕЛЕННЫЕ ПУНКТЫ И ТОПОНИМИКА (Rusça). Maykop. 2015.
- ^ a b c d e МИРЗОЕВ, А.С.; Чанак, Мехмет-Риза Кемал. ЛИЧНОСТЬ МАГОМЕТ АШ АТАЖУКИНА В КОНТЕКСТЕ УЧАСТИЯ ХАДЖРЕТСКОЙ КАБАРДЫ В КАВКАЗСКОЙ ВОЙНЕ (Rusça). 5 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Кармов, Р. К. КАБАРДИНО-РУССКИЕ ОТНОШЕНИЯ В ИСТОРИЧЕСКИХ МАТЕРИАЛАХ (Rusça). 2 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- ^ a b c d e Владимировна, Бойденко Светлана; Викторович, Скиба Константин (2017). "Погром аула беглых кабардинцев князя Али Карамурзина в литературном наследии Ильи Тимофеевича Радожицкого". Журнал Фронтирных Исследований (4 (8)): 14-38. 28 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ a b c d "Lib.ru/Классика: Потто Василий Александрович. Кавказская война. Том 2". az.lib.ru. 2 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2025.
- ^ a b АКБАШЕВА, Б. Х. (2014). К 150-летию окончания Кавказской войны [On the 150th anniversary of the end of the Caucasian War] (PDF) (Rusça). НАЛЬЧИК: ООО «Печатный двор». ISBN .
- ^ "КУШУК АЖДЖЕРИ » Адыги .RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)". Адыги .RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов) (Rusça). 26 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Kasım 2024.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Bu sayfanin herhangi bir incelenmis surumu bulunmuyor bu yuzden standartlara uygunluk acisindan kontrol edilmemis olabilir Karamirza Aliy Misost Kabardeyce Mysost Keremyrze Alij Rusca Ali Karamurzina Cerkes komutan ve prens Rus Cerkes Savasi nda yer almistir Karamirza Aliy MisostKaramirza Aliy in muhruDogum18 yy KabardaOlum17 Nisan 5 Nisan E U 1825 Karamirzey Besleney CerkesyaBagliligiKabarda Cerkesya KonfederasyonuCatisma savaslariRus Cerkes SavasiAilesiKardesleriIsmi bilinmeyen en az 3 kiz kardesEsiYelmishan HaniyAkrabalariAleceriyeqo Kusiku Muhammed AsaAile adiMisostBiyografiAilesi Kabarda nin prens hanedanlarindan biri olan Misost ailesine mensuptu Bir kiz kardesi son Kabardey basprensi olan Canhot Kusuk un esiydi Bu kiz kardesinden olan yegeni Jembulat Nalcik te katildigi bir Cerkes saldirisinda Ruslar tarafindan olduruldu Baska bir kiz kardesi unlu Hajret Kabardey prensi Aleceriyeqo Kusiku nun annesiydi Diger bir kiz kardesi de unlu Hajret Kabardey prensi Muhammed Asa nin annesiydi Rus Cerkes Savasi 1807 de Rus karsiti Kabardey liderlerinden Adilgirey Hatohsoqo ve dini lider Efendi Ishak in salgin hastaliktan olmesiyle Kasbolat Kilcuqo Karamirza Aliy ve Aslanbek Beslaniqo gibi isimler one cikmaya basladi Rus kayitlarinda ilk kez 1809 da adi gecti ve her zaman Rus tarafina dusman olan baslica Kabardey prensleri arasinda yer aldi 1806 1812 Osmanli Rus Savasi sirasinda Rus karsiti Gurcu prensi Aleksandr a suvarileriyle destek sozu veren prensler arasindaydi Kabarda da tum prenslerin ve soylularin katildigi toplantida daglara cekilip Rusya ya karsi harekatlara baslama karari aldilar Toplantida Karamirza nin getirdigi Osmanli elcisi de bulunuyordu 1820 deki Rus raporuna gore Karamirza nin koyu Kuma Nehri nin kuzeyinde bulunuyordu ve 60 haneden olusuyordu 1822 de tebaasiyla Besleney topraklarinda bulunan Ahmet Dagi nin ardinda ve Laba Nehri nin kaynaginda ulasilmasi zor bir gecitte gunumuz Ahmetovskaya yakinlarinda Karamirzey koyunu kurdu Kisa surede Karamirzey e bircok savasci soylu ve prens tebaasiyla yerlesti Boylece Karamirzey in nufusu en az 200 250 haneye kadar kadar cikti Karamirza Aliy Hajret Kabardeyleri nin en one cikan etkili liderlerinden biriydi 1823 yazinda Rus komutani General Velyaminov yaklasik 1 400 piyade topcu ve Kozak suvarisinden olusan bir mufreze ile Cerkesya ya sefer duzenlemistir Seferin amaci Nogay koylerinin Canbolat Boletiqo ya verdigi askeri destegi cezalandirmakti Bu sirada Karamirza Aliy ve diger Cerkes liderleri Rus ilerleyisine karsi Besleneyler Basilbey Abazalari ve bir duzine Abzah cok kisa sure icinde 1 500 kisilik bir ordu topladilar Velyaminov un birlikleri Kucuk Zelencuk Nehri ni gecerken Cerkesler de onlari takip etmeye baslamistir Cerkes kuvvetleri Ruslari surekli pusuya dusurmus ancak Velyaminov un birligi genis vadide savunma pozisyonu alarak ilerlemeye devam etmistir Cerkesler defalarca tepede savunma pozisyonu alan Rus mevzilerine saldirmis Navaginskiy Piyade Alayi ni dagitip Velyaminov a yaklasmis fakat her seferinde agir kayiplar vererek geri cekilmislerdir Ruslar topcu atesi ve keskin nisancilarla Cerkeslerin saldirilarini puskurtmeyi basarmistir Bu muharebenin sonucunda Cerkesler agir kayip verdiler Karamirza Aliy yaralandi Kucuk Zelencuk taki maglubiyetten sonra kayiplari telafi etmek icin Kabarda ya girip Rus yonetimi altindaki Kabardeyleri Bati Cerkesya ya goturmek icin Agustos boyunca tartismalar yapildi Karamirza Aliy ve Ismail Qasey bunu en cok israr eden kisilerdi ancak karsit goruslerin de siklikla olmasi sebebiyle bir karara varilamadi Olumu Hajret Kabardeyleri nin Rusya nin Kuban hattina buyuk bir tehdit olusturmasi onlari ilk hedefler arasina koydu 1 Nisan 1825 te Hajret Kabardey koylerine saldiri emri veren General Velyaminov seferin ana hedefini Karamirzey olarak belirlemisti Fark edilmemek icin yakaladiklari bir cobani sorgulayarak rehberliginden faydalanan Rus ordusu 4 Nisani 5 e baglayan gecede Besleney koylerinin yakinlarindan gecerek Karamirzey e ulastilar Safak oldugunda Ruslar ve Kozaklar koy halkini oldurmeye ve evleri yagmalayip atese vermeye basladi Karamirza yi savas alanindan taniyan Oset asilli Rus albayi Akim Makarovic Dadimov ve komutasindaki Kozaklar hizla koyun oteki tarafina gecti Yeni uyanmis Karamirza Aliy evinin avlusundan Dadimov a tufegiyle ates etse de isabet ettiremedi Ardindan Dadimov tabancasiyla ates acip Karamirza yi sag gozunun altindan vurarak oldurdu 2 saatlik katliamda Karamirzey yok edildi ve hayatta kalan kucuk bir azinlik Karamirza Aliy in iki esi Haniy ve Yelmishan dahil esir alindi Haniy sonradan Kucuk Kabarda nin polis sefi Astemirov a hediye edildi Astemirov Karamirza nin intikami olarak Aleceriyeqo Kusiku tarafindan duelloda olduruldu Ruslara katliamda yardim eden bir baska Cerkes olan Sagur ise Muhammed Asa tarafindan olduruldu MirasiPrens Karamirza nin oldurulmesi ve koyun yok edilmesi Cerkesler arasinda derin bir kulturel iz birakti ve olay hakkinda bircok agit soylendi Bu agitlardan bazilari gunumuze ulasmistir Kaynakca a b c GLAVA 6 ZEMLI ChERKESII NASELENNYE PUNKTY I TOPONIMIKA Rusca Maykop 2015 a b c d e MIRZOEV A S Chanak Mehmet Riza Kemal LIChNOST MAGOMET ASh ATAZhUKINA V KONTEKSTE UChASTIYa HADZhRETSKOJ KABARDY V KAVKAZSKOJ VOJNE Rusca 5 Mart 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi Karmov R K KABARDINO RUSSKIE OTNOShENIYa V ISTORIChESKIH MATERIALAH Rusca 2 Mayis 2025 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi a b c d e Vladimirovna Bojdenko Svetlana Viktorovich Skiba Konstantin 2017 Pogrom aula beglyh kabardincev knyazya Ali Karamurzina v literaturnom nasledii Ili Timofeevicha Radozhickogo Zhurnal Frontirnyh Issledovanij 4 8 14 38 28 Kasim 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi a b c d Lib ru Klassika Potto Vasilij Aleksandrovich Kavkazskaya vojna Tom 2 az lib ru 2 Mayis 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2 Mayis 2025 a b AKBAShEVA B H 2014 K 150 letiyu okonchaniya Kavkazskoj vojny On the 150th anniversary of the end of the Caucasian War PDF Rusca NALChIK OOO Pechatnyj dvor ISBN 978 5 905770 43 2 KUShUK AZhDZhERI Adygi RU Novosti Adygei istoriya kultura i tradicii adygov cherkesov Adygi RU Novosti Adygei istoriya kultura i tradicii adygov cherkesov Rusca 26 Kasim 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Kasim 2024