Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Canseyid Wuvıjıqo (Kabardeyce: Увыжьыкъуэ Джансэид),Rus-Çerkes Savaşı'nda yer almış Çerkes komutan ve soylu. Hakkındaki bilgilerin çoğu, Çerkesler tarafından 1836-1838 yılları arasında esir tutulan Rus istihbarat subayı tarafından gelmektedir.
| Canseyid Wuvıjıqo | |
|---|---|
| Doğum | y. 1760'lar Kabarda |
| Ölüm | 1843 Çerkesya |
| Bağlılığı |  Kabarda Çerkesya Konfederasyonu |
| Hizmet yılları | y. 1770'ler-1843 |
| Çatışma/savaşları | Rus-Çerkes Savaşı |
| Ailesi | |
| Çocukları | En az 1 erkek çocuk |
| Aile adı | Wuvıjıqo |
Biyografi
1760'lı yıllarda Kabarda'da doğdu. Bekmırza hanedanından Prens Naf Andemırıqo'ya bağlı bir soyluydu. 1770'lerden beri Ruslara karşı yapılan seferlerde yer almıştır. Kabarda'nın Rus hakimiyetine girmesinden sonra 1825'te Batı Çerkesya'ya göç eden Hajret Kabardeyleri arasındaydı. Göçte tüm mal varlığını geride bırakmak zorunda kalmasına rağmen katıldığı saldırılarda ve seferlerde öne çıkarak hiç olmadığı kadar zenginleşti. Abzah topraklarında yaşıyordu ve 30 serf ailesine sahipti. Sadece soylu olmasına rağmen askeri başarıları ve liderlik vasfı sebebiyle en ünlü prensler kadar tanınır oldu.Muhammed Aşa gibi Çerkes komutanlarla silah arkadaşıydı. En beceri ve tecrübe isteyen saldırılarda liderlik kendisine verilirdi.
2 kere Hacca gittiğinden dolayı Hacı ünvanına sahipti. Hac sırasında Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa ve en büyük oğlu İbrahim Paşa dahil olmak üzere İslam dünyasının çeşitli liderleriyle görüşmeler yapmıştı ancak Kafkasyalıların bağımsızlık mücadelesine bu liderlerden yardım gelmeyeceğini düşünüyordu ve bir beklentisi yoktu. Tornau, Canseyid'i birçok kelimeyle tanımlamıştır; zeki, karizmatik, cesur, sempatik ve dürüst. Ayrıca olayları gerçekçi bir bakışla ele aldığını belirtmiştir;
Tornau'ya anlattığına göre Rusların eninde sonunda Kafkasya'yı işgal edeceğini, ancak bunun kendi ölümünden çok daha sonra olacağını düşünüyordu:
Eğer Çerkesler daha akıllı olsaydı, birbirleriyle kavga etmeseler ve birbirlerini öldürmeselerdi, sizin dağlarda hâkimiyet kurmanız yüzyıllar alırdı. Ben teslim olmayı düşünmüyorum. Bu yaşımda, altmış yıldır uğruna savaştığım ve kan döktüğüm davayı terk etmem yakışık almaz. Başkasının iradesine, yeni bir düzene, yeni kurallara boyun eğemem. Ben doğduğum gibi öleceğim. Oğlum gençtir, yeni düzene alışması daha kolay olur. Allah dağları Ruslara vermeyi dilerse, belki o zaman o da babasının yanına gömülmeyi tercih eder.
Ölümü
1843 yılında General V. O. Gurko komutasındaki Rus birlikleri Orta Urup bölgesini denetliyordu. Rus ordusu; iki piyade taburundan küçük bir birlik, 500 kadar Kozak ve 4 toptan oluşuyordu. Dönüş yolunda birliklerin önüne geçip yolun güvenliğini garantiye almak amacıyla Subay Tornau, 50 kadar Nogay prensiyle kayalık bir tepeyi tutmakla görevlendirildi.
Bu tepeyi ele geçirecek zamanı olmayan Canseyid komutasındaki Çerkes süvarileri karşı tepede toplanmaya başladılar. Canseyid ve Tornau, birbirlerinin birliklerini dürbünle gözlemlerken birbirlerini gördüler ve uzaktan selamlaştılar.
Bir saat sonra Kozak birlikleri, iki tepenin arasındaki vadiye inmeye başladı. Yaklaşık 300 Çerkes süvarisi, uygun gördükleri bir anda Hacı Canseyid’in öncülüğünde ani bir baskınla Kozakların siper aldığı vadiye saldırı başlatıp Kozakları öldürmeye başladılar. Bu saldırı sırasında Rus piyade birlikleri uzaktaydı ve süvari desteği de o an için hazır değildi ancak yakında bir top bulunuyordu.
Topçu komutanı Yüzbaşı Biryukov ateş emri verdi ve 300 adım mesafeden yaptığı iki kartuş atışıyla Hacı Canseyid'i vurdu. Çerkes süvarileri dağıldılar ve Canseyid'in dumanlar arasındaki cesedini kaldırıp hızla geri çekildiler.
Kaynakça
- ^ a b c d e Асланбек Султанович Мирзоев, Мехмет-Риза Кемал Чанак (2022). ЛИЧНОСТЬ МАГОМЕТ АШ АТАЖУКИНА В КОНТЕКСТЕ УЧАСТИЯ ХАДЖРЕТСКОЙ КАБАРДЫ В КАВКАЗСКОЙ ВОЙНЕ (PDF) (Rusça).
- ^ a b c d Леонидович, Дударев Сергей; Сергеевич, Дударев Дмитрий (2018). "Иномир Кавказа: на пороге открытия (об одном из опытов «невольного сближения» россиян и горцев)". Caucasian Science Bridge (1 (1)): 64-76. ISSN 2658-5820.
- ^ a b c d e f g h Ф. Ф. Торнау. Воспоминания кавказского офицера (Rusça). 26 Nisan 2025 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- ^ adzol (4 Ocak 2023). "Копия списка кабардинским узденям, каким владельцам принадлежат и как себя ведут * Zolka.ru". Zolka.ru (Rusça). Erişim tarihi: 25 Nisan 2025.
- ^ "Hacı Janseid (Хаджи Джансеид): 'Teslim Olmayacağım, Davadan Ayrılmak Bana Yakışmaz'". www.infocherkessia.com. Erişim tarihi: 25 Nisan 2025.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Bu sayfanin herhangi bir incelenmis surumu bulunmuyor bu yuzden standartlara uygunluk acisindan kontrol edilmemis olabilir Canseyid Wuvijiqo Kabardeyce Uvyzhykue Dzhanseid Rus Cerkes Savasi nda yer almis Cerkes komutan ve soylu Hakkindaki bilgilerin cogu Cerkesler tarafindan 1836 1838 yillari arasinda esir tutulan Rus istihbarat subayi ru tarafindan gelmektedir Canseyid WuvijiqoDogumy 1760 lar KabardaOlum1843 CerkesyaBagliligiKabarda Cerkesya KonfederasyonuHizmet yillariy 1770 ler 1843Catisma savaslariRus Cerkes SavasiAilesiCocuklariEn az 1 erkek cocukAile adiWuvijiqoBiyografi1760 li yillarda Kabarda da dogdu Bekmirza hanedanindan Prens Naf Andemiriqo ya bagli bir soyluydu 1770 lerden beri Ruslara karsi yapilan seferlerde yer almistir Kabarda nin Rus hakimiyetine girmesinden sonra 1825 te Bati Cerkesya ya goc eden Hajret Kabardeyleri arasindaydi Gocte tum mal varligini geride birakmak zorunda kalmasina ragmen katildigi saldirilarda ve seferlerde one cikarak hic olmadigi kadar zenginlesti Abzah topraklarinda yasiyordu ve 30 serf ailesine sahipti Sadece soylu olmasina ragmen askeri basarilari ve liderlik vasfi sebebiyle en unlu prensler kadar taninir oldu Muhammed Asa gibi Cerkes komutanlarla silah arkadasiydi En beceri ve tecrube isteyen saldirilarda liderlik kendisine verilirdi 2 kere Hacca gittiginden dolayi Haci unvanina sahipti Hac sirasinda Misir Valisi Mehmed Ali Pasa ve en buyuk oglu Ibrahim Pasa dahil olmak uzere Islam dunyasinin cesitli liderleriyle gorusmeler yapmisti ancak Kafkasyalilarin bagimsizlik mucadelesine bu liderlerden yardim gelmeyecegini dusunuyordu ve bir beklentisi yoktu Tornau Canseyid i bircok kelimeyle tanimlamistir zeki karizmatik cesur sempatik ve durust Ayrica olaylari gercekci bir bakisla ele aldigini belirtmistir Tornau ya anlattigina gore Ruslarin eninde sonunda Kafkasya yi isgal edecegini ancak bunun kendi olumunden cok daha sonra olacagini dusunuyordu Eger Cerkesler daha akilli olsaydi birbirleriyle kavga etmeseler ve birbirlerini oldurmeselerdi sizin daglarda hakimiyet kurmaniz yuzyillar alirdi Ben teslim olmayi dusunmuyorum Bu yasimda altmis yildir ugruna savastigim ve kan doktugum davayi terk etmem yakisik almaz Baskasinin iradesine yeni bir duzene yeni kurallara boyun egemem Ben dogdugum gibi olecegim Oglum genctir yeni duzene alismasi daha kolay olur Allah daglari Ruslara vermeyi dilerse belki o zaman o da babasinin yanina gomulmeyi tercih eder Olumu 1843 yilinda General V O Gurko komutasindaki Rus birlikleri Orta Urup bolgesini denetliyordu Rus ordusu iki piyade taburundan kucuk bir birlik 500 kadar Kozak ve 4 toptan olusuyordu Donus yolunda birliklerin onune gecip yolun guvenligini garantiye almak amaciyla Subay Tornau 50 kadar Nogay prensiyle kayalik bir tepeyi tutmakla gorevlendirildi Bu tepeyi ele gecirecek zamani olmayan Canseyid komutasindaki Cerkes suvarileri karsi tepede toplanmaya basladilar Canseyid ve Tornau birbirlerinin birliklerini durbunle gozlemlerken birbirlerini gorduler ve uzaktan selamlastilar Bir saat sonra Kozak birlikleri iki tepenin arasindaki vadiye inmeye basladi Yaklasik 300 Cerkes suvarisi uygun gordukleri bir anda Haci Canseyid in onculugunde ani bir baskinla Kozaklarin siper aldigi vadiye saldiri baslatip Kozaklari oldurmeye basladilar Bu saldiri sirasinda Rus piyade birlikleri uzaktaydi ve suvari destegi de o an icin hazir degildi ancak yakinda bir top bulunuyordu Topcu komutani Yuzbasi Biryukov ates emri verdi ve 300 adim mesafeden yaptigi iki kartus atisiyla Haci Canseyid i vurdu Cerkes suvarileri dagildilar ve Canseyid in dumanlar arasindaki cesedini kaldirip hizla geri cekildiler Kaynakca a b c d e Aslanbek Sultanovich Mirzoev Mehmet Riza Kemal Chanak 2022 LIChNOST MAGOMET ASh ATAZhUKINA V KONTEKSTE UChASTIYa HADZhRETSKOJ KABARDY V KAVKAZSKOJ VOJNE PDF Rusca a b c d Leonidovich Dudarev Sergej Sergeevich Dudarev Dmitrij 2018 Inomir Kavkaza na poroge otkrytiya ob odnom iz opytov nevolnogo sblizheniya rossiyan i gorcev Caucasian Science Bridge 1 1 64 76 ISSN 2658 5820 a b c d e f g h F F Tornau Vospominaniya kavkazskogo oficera Rusca 26 Nisan 2025 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi adzol 4 Ocak 2023 Kopiya spiska kabardinskim uzdenyam kakim vladelcam prinadlezhat i kak sebya vedut Zolka ru Zolka ru Rusca Erisim tarihi 25 Nisan 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Haci Janseid Hadzhi Dzhanseid Teslim Olmayacagim Davadan Ayrilmak Bana Yakismaz www infocherkessia com Erisim tarihi 25 Nisan 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link