Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Lazistan Hanlığı, 1878 yılındaki Berlin Kongresi sırasında Birleşik Krallık tarafından kurulması önerilen tampon devletti. Lazistan Hanlığı önerisi, tarihî Lazistan topraklarında özerk ya da bağımsız bir siyasi oluşum kurulmasını öngörüyordu. Öneri, 93 Harbi sonrasında Rus İmparatorluğu'na bırakılan Batum ve çevresindeki bölgelerin statüsü üzerine yapılan tartışmaları sonlandırma amacı güdüyordu. Karadeniz'in güneydoğu kıyısında Rus etkisini sınırlamak amacıyla yapılan bu öneri, uluslararası gözetim altında tutulacak Müslüman çoğunluklu bir tampon devlet kurulmasını öngörüyordu.
Hanlık önerisi, Müslüman Laz nüfusunun etnik ve dini özgünlüğünün tanınması ilkesine dayanıyordu. Bu öneri, uluslararası diplomaside "ulusal ilkeler" öne sürülerek yapılmış ilk örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Diplomatik düzeyde kısa süreli tartışmalara konu olmuş, ancak uygulanmadan gündemden kaldırılmıştır.
Tarihçe
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında imzalanan Ayastefanos Antlaşması ile Batum ve Lazistan Sancağı'nın bir kısmı Rus İmparatorluğu'na bırakıldı. Bu gelişme, bölgenin statüsünü diplomatik açıdan tartışmalı hale getirdi. Haziran-Temmuz 1878 tarihleri arasında düzenlenen Berlin Kongresi sırasında Birleşik Krallık, Karadeniz kıyısındaki Rus etkisini sınırlamak amacıyla çeşitli önerilerde bulundu.
Birleşik Krallık'ın girişimi
Birleşik Krallık dışişleri bakanı Robert Gascoyne-Cecil 27 Haziran 1878'de Rus elçisi Pyotr Şuvalov'a şu öneriyi sundu:
- Batum, askersizleştirilmiş, donanma üssü kurulmamış serbest liman ilan edilecekti;
- Bölge, Lazistan yerlisi Müslüman bir Han tarafından yönetilecek, bu da özerklik ve yerel Müslüman nüfusun çıkarlarını gözeten bir yapı sağlayacaktı;
- Rusya, hanlık topraklarından asker geçirme ve yol inşası hakkını elde edecek, ancak sürekli asker bulunduramayacaktı;
- Birleşik Krallık, Osmanlı kuvvetlerinin Batum ve Varna'dan tahliyesini kolaylaştıracaktı.
Bu maddelerle, Rus yayılmacılığına karşı tampon devlet oluşturulması amaçlandı.
Rusya'nın tepkisi
Rusya öneriyi desteklemedi. Pyotr İvanoviç Şuvalov, önerinin Sankt-Peterburg'a iletilmesi gerektiğini ve onaylanma ihtimalinin düşük olduğunu bildirdi. Ayrıca Aleksandr Gorçakov ve Benjamin Disraeli arasında Batum'un serbest liman olmasına yönelik bir uzlaşma sağlandığını, bunun da Salisbury'nin girişimini zayıflattığını ifade etti.
Sonuç olarak, Lazistan Hanlığı fikri gündemden çıkarıldı ve Batum serbest liman statüsüyle Rusya'ya bırakıldı. Batum'un nihai olarak Rusya’ya devredilmesinin ardından Osmanlı kontrolündeki Lazistan'ın idarî merkezi Rize'ye taşındı.
Laz Derebeylerinin girişimleri
1878 yılında bir grup Laz derebeyi, Birleşik Krallık'a Lazistan'ı himayesi altına alması için çağrıda bulundu. Karşılığında Afganistan'daki savaşta İngiltere'ye destek için 4.000 kişilik birlik göndereceklerini vaat ettiler. Kraliçe Victoria, Lord Salisbury ve Londra Belediye Başkanı'na konuyla ilgili dilekçeler gönderildi. Bu taleplere geri dönüş yapılmadı.
Berlin Antlaşması'nın Sonuçları
Berlin Antlaşması'nın imzalanmasının ardından Osmanlı İmparatorluğu, Batum, Kars ve Ardahan'ı Rusya'ya bıraktı. Bu gelişme sonrasında, Rusya sınırlarında kalan Lazların önemli bir kısmı, Rus yönetimi altında baskı görecekleri düşünerek Osmanlı'ya göç etti.
Eylül 1878'de İngiliz Konsolosu Alfred Biliotti, Trabzon'a 2.000 Laz'ın ulaştığını ve 1.000 kişinin daha gelmesinin beklendiğini bildirdi. 1882 yılına gelindiğinde farklı tahminlere göre 40.000 kadar Laz Osmanlı İmparatorluğu’na göç etmişti. Lazlar çoğunlukla deniz yoluyla Trabzon’a, oradan da Kocaeli, Sakarya, Bursa, Samsun gibi Anadolu şehirlerine yerleşti.
Kaynakça
- William Norton Medlicott (2013). Congress of Berlin and After. Routledge. ISBN .
- Н. Н. Шавров (1878). Vnov’ priobretennaya Karskaya i Batumskaya oblast’. Tiflis: Типография Канцелярии наместника Кавказа. ss. 510–511. Bilinmeyen parametre
|başlık2=görmezden gelindi () - Denis A. H. Wright (1946). "Trebizond and North‐Eastern Turkey". Journal of The Royal Central Asian Society. ss. 121–132. doi:10.1080/03068374608731207.
- Michael A. Reynolds (2011). Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires, 1908–1918. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN .
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Lazistan Hanligi 1878 yilindaki Berlin Kongresi sirasinda Birlesik Krallik tarafindan kurulmasi onerilen tampon devletti Lazistan Hanligi onerisi tarihi Lazistan topraklarinda ozerk ya da bagimsiz bir siyasi olusum kurulmasini ongoruyordu Oneri 93 Harbi sonrasinda Rus Imparatorlugu na birakilan Batum ve cevresindeki bolgelerin statusu uzerine yapilan tartismalari sonlandirma amaci guduyordu Karadeniz in guneydogu kiyisinda Rus etkisini sinirlamak amaciyla yapilan bu oneri uluslararasi gozetim altinda tutulacak Musluman cogunluklu bir tampon devlet kurulmasini ongoruyordu Lazistan Hanligi kurulmasi onerilmis bolge Hanlik onerisi Musluman Laz nufusunun etnik ve dini ozgunlugunun taninmasi ilkesine dayaniyordu Bu oneri uluslararasi diplomaside ulusal ilkeler one surulerek yapilmis ilk orneklerinden biri olarak kabul edilmektedir Diplomatik duzeyde kisa sureli tartismalara konu olmus ancak uygulanmadan gundemden kaldirilmistir Tarihce1877 1878 Osmanli Rus Savasi sonrasinda imzalanan Ayastefanos Antlasmasi ile Batum ve Lazistan Sancagi nin bir kismi Rus Imparatorlugu na birakildi Bu gelisme bolgenin statusunu diplomatik acidan tartismali hale getirdi Haziran Temmuz 1878 tarihleri arasinda duzenlenen Berlin Kongresi sirasinda Birlesik Krallik Karadeniz kiyisindaki Rus etkisini sinirlamak amaciyla cesitli onerilerde bulundu Anton von Werner in Berlin Kongresi 1881 adli tablosu Ortada Otto von Bismarck Gyula Andrassy Avusturya Macaristan ve Pyotr Suvalov Rusya Sol tarafta Aleksandr Gorcakov ve Benjamin Disraeli Birlesik Krallik sag tarafta Sadullah Pasa Aleksandros Karatheodori Pasa ve Mehmed Ali PasaBirlesik Krallik in girisimi Birlesik Krallik disisleri bakani Robert Gascoyne Cecil 27 Haziran 1878 de Rus elcisi Pyotr Suvalov a su oneriyi sundu Batum askersizlestirilmis donanma ussu kurulmamis serbest liman ilan edilecekti Bolge Lazistan yerlisi Musluman bir Han tarafindan yonetilecek bu da ozerklik ve yerel Musluman nufusun cikarlarini gozeten bir yapi saglayacakti Rusya hanlik topraklarindan asker gecirme ve yol insasi hakkini elde edecek ancak surekli asker bulunduramayacakti Birlesik Krallik Osmanli kuvvetlerinin Batum ve Varna dan tahliyesini kolaylastiracakti Bu maddelerle Rus yayilmaciligina karsi tampon devlet olusturulmasi amaclandi Rusya nin tepkisi Rusya oneriyi desteklemedi Pyotr Ivanovic Suvalov onerinin Sankt Peterburg a iletilmesi gerektigini ve onaylanma ihtimalinin dusuk oldugunu bildirdi Ayrica Aleksandr Gorcakov ve Benjamin Disraeli arasinda Batum un serbest liman olmasina yonelik bir uzlasma saglandigini bunun da Salisbury nin girisimini zayiflattigini ifade etti Sonuc olarak Lazistan Hanligi fikri gundemden cikarildi ve Batum serbest liman statusuyle Rusya ya birakildi Batum un nihai olarak Rusya ya devredilmesinin ardindan Osmanli kontrolundeki Lazistan in idari merkezi Rize ye tasindi Laz Derebeylerinin girisimleri 1878 yilinda bir grup Laz derebeyi Birlesik Krallik a Lazistan i himayesi altina almasi icin cagrida bulundu Karsiliginda Afganistan daki savasta Ingiltere ye destek icin 4 000 kisilik birlik gondereceklerini vaat ettiler Kralice Victoria Lord Salisbury ve Londra Belediye Baskani na konuyla ilgili dilekceler gonderildi Bu taleplere geri donus yapilmadi Berlin Antlasmasi nin SonuclariBerlin Antlasmasi nin imzalanmasinin ardindan Osmanli Imparatorlugu Batum Kars ve Ardahan i Rusya ya birakti Bu gelisme sonrasinda Rusya sinirlarinda kalan Lazlarin onemli bir kismi Rus yonetimi altinda baski gorecekleri dusunerek Osmanli ya goc etti Eylul 1878 de Ingiliz Konsolosu Alfred Biliotti Trabzon a 2 000 Laz in ulastigini ve 1 000 kisinin daha gelmesinin beklendigini bildirdi 1882 yilina gelindiginde farkli tahminlere gore 40 000 kadar Laz Osmanli Imparatorlugu na goc etmisti Lazlar cogunlukla deniz yoluyla Trabzon a oradan da Kocaeli Sakarya Bursa Samsun gibi Anadolu sehirlerine yerlesti KaynakcaWilliam Norton Medlicott 2013 Congress of Berlin and After Routledge ISBN 978 1 136 24317 2 N N Shavrov 1878 Vnov priobretennaya Karskaya i Batumskaya oblast Tiflis Tipografiya Kancelyarii namestnika Kavkaza ss 510 511 Bilinmeyen parametre baslik2 gormezden gelindi yardim Denis A H Wright 1946 Trebizond and North Eastern Turkey Journal of The Royal Central Asian Society ss 121 132 doi 10 1080 03068374608731207 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Michael A Reynolds 2011 Shattering Empires The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires 1908 1918 Cambridge Cambridge University Press ISBN 978 0 521 19553 9