Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Hydai (veya Kydai), antik Karya'da yer alan bir kasaba ve bir düz yerleşmedir. Adı antik yazarlarda geçmemekle birlikte, varlığı epigrafik (yazıtsal) kanıtlardan çıkarılmaktadır; şehrin halkının demonimi (yerleşim yeri sakinlerinin adlandırılması) Hydaieis (Grekçe: Ὑδαιεῖς) veya Kydaieis (Κυδαιεῖς) idi. Hydai, bir polis (kent devleti) ve Delos Birliği'nin bir üyesidir.
  Hydai Türkiye haritasındaki konumu. | |||||||
| Diğer adı | Damlıboğaz | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Konum | Damlıboğaz, Milas, Muğla, Türkiye | ||||||
| Bölge | Karya | ||||||
| Koordinatlar | 37°16′57″K 27°41′13″D / 37.28250°K 27.68694°D | ||||||
| Tür | Yerleşim yeri | ||||||
| Sit ayrıntıları | |||||||
Hydai
| |||||||
| Düz yerleşme | |
| Adı: | Damlıboğaz / Hydai |
| il: | Muğla |
| İlçe: | Milas |
| Köy: | Damlıboğaz |
| Türü: | Düz yerleşme |
| Tahribat: | Kaçak kazı |
| Tescil durumu: | Tescilli |
| Tescil No ve derece: | 3545 |
| Tescil tarihi: | 14.05.1982 |
| Araştırma yöntemi: | Kazı |
Antik yerleşim yeri günümüzde Muğla ilinin Milas ilçesine bağlı Damlıboğaz köyünde bulunmaktadır. Hydai'de yapılan kısmi kazılar sonrası bulunan bazı eserler Milas Müzesi'nde sergilenmektedir.
Tarihi
Güllük Körfezi'ne açılan Sarıçay (antik dönemdeki adı Kybersos) Vadisi'ndeki Damlıboğaz Köyü'nün hemen yakınında bulunan kalıntılardan,Hydai (Grekçe "Su" anlamına gelir) antik kentinin MÖ 478 yılında kurulduğu bilinmektedir, ancak Sarıçay'ın yatağının değişmesi üzerine ortaya çıkan mezarlıktaki buluntular incelendiğinde, bölgenin iskanın MÖ 3. binyıla kadar geri gittiği anlaşılmaktadır. Kent sarp ve kayalık bir tepenin zirvesinde kurulmuştur. Attik Delos Birliği'ne Kydae adıyla üye olduğu bilinmektedir.
Kazılar
Yerleşmede 2000 yılında Milas Müzesi'nin başkanlığında Muğla Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü ile işbirliği içinde kurtarma kazıları başlatılmıştır. Halen Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı'nca, Karia Bölgesi Kültür Envanterinin Çıkarılması ve Karia Dip Tarihi projeleri çerçevesinde yüzey araştırmaları ve kazı yapılmaktadır.
Buluntular
Yerleşme 1970 yılından beri kaçak kazılarla yağmalanmakta olup çıkarılan çanak çömleğin tüme yakın kısmı tek bir alıcı tarafından toplanmıştır. Bu sayede dağılmadan toplanabilen bu koleksiyon 2001 yılında tarafından satın alınmıştır. Halen müzelerde ve özel koleksiyonda bulunan Damlıboğaz buluntusu çanak çömlekler, dünyanın en zengin koleksiyonlarından biri olarak kabul edilmektedir. MÖ 3. binyıla tarihlenen koleksiyonda gaga ağızlı testiler, kulplu çömlek ve iki kulplu bulunmaktadır.
Günümüzde Damlıboğaz Köyü'nün yaslandığı 150 – 160 metre yükseklikteki Kale Tepesi, Hydai'nin akropolisidir. Akropolisi saran, halka sur tarzındaki sur kuru duvar tekniği kullanılarak, toplama taşların yüzeyleri düzeltilmeden ve 3,3 – 3,5 metre kalınlıkta yapılmıştır. Sur boyunca, bir kule olduğunu işaret eden herhangi bir kanıt yoktur. Sub - Geometrik Dönem çanak çömleğine dayanılarak MÖ 7. yüzyılda inşa edildiği ileri sürülmektedir. Surların iç kısmında anakayaya oyulmuş, gömüt ve işlik olduğu düşünülen kaya döşemeleri dışında fazla bir kalıntı günümüze kalmamıştır.
Kentte, Apollon ve Artemis'e, "atadan kalma tanırlar" (ya da ataların tanrıları "προγονικοι φεοι") olarak tapınılmıştır. Bu iki tanrı adına akropolisde inşa edilen tapınak bu özelliğiyle Olympos'taki tapınağa benzemektedir. Etrafı duvarla çevrili olup giriş güneydoğudan verilmiştir.
Hydai'nin, MÖ 2. yüzyıldan itibaren sikke basmaya başladığı bilinmektedir. Hydai sikkeleri, önyüzde karşılıklı iki, arka yüze tek olarak betimlenmiş boğa protomesi ile ayırt edilirler.
Kaçak kazılarla tahrip olan Mezar 1 olarak adlandırılan oygu-oda tarzı mezarda, girişin ardından gelen 1 metre genişlikte bir koridor, koridorun her iki yanında platformlar ve platformların üzerinde kayrak taşından ölü yatakları bulunmaktadır. Bunlar yan yana konulmuş üç taştan oluşmaktadır. Koridorun bitimindeki oda 7,5 x 5,2 x 5,5 metre boyutlarındadır. Oda içinde 20 gömü bulunmaktadır. Farklı dönemlerde ölülerin yatırılış biçiminin farklı olduğu görülmektedir. Bir kısım gömü, yüzü koridora gelecek şekilde, bir kısmı da tersine duvar tarafına gelecek şekilde yatırılmıştır. Gömütlerde az sayıda Geç Geometrik Dönem çanak çömleği yanı sıra bir kadeh ve bronz bir fibula bulunmuştur.
Mezar 1'in beş metre uzağındaki Mezar 2 doğu-batı doğrultudadır. Yapı olarak Mezar 1'le benzer özellikleri gösterir. Güneydeki platform üzerinde pişmiş topraktan bir lahit yer almaktadır. Bir tekne ve üzerine yerleşik kapaktan oluşmaktadır. Boyutları 0,63 x 0,48 metredir. Dipteki oda 8 x 5,5 metre boyutlarındadır ve kayaya oyulmuştur. Gömüt armağanı olarak bronz fibulalar, mızrak ucu, ok uçları ve eğri uçlu bıçaklar ile krater tipinde büyük hacimli kaplar, kadehler bulunmuştur. Kadehlerle içecek bırakıldığı, büyük kaplara ise, yeni gömülere yer açmak üzere eskilerin kemikleri konduğu düşünülmektedir. Bu malzemenin incelenmesi, en eskisinin Geç Geometrik Dönem'e ait olduğunu göstermiştir.
Bugünkü köyün kuzeyinde, kaçak kazılarla tahrip edilmiş kesimde bir pithos nekropolünün olduğu anlaşılmaktadır. Burada ele geçen gömüt armağanı çanak çömlekten yapılan tarihleme Arkaik Dönem ve Geometrik Dönem'dir. Tapınağın güneybatısında ise, bazılarının Helenistik Dönem'e ait olduğu anlaşılan birkaç basit kaya mezar vardır.
Değerlendirme ve tarihlendirme
Iasos ve Damlıboğaz'ın bölgedeki Erken Tunç Çağı güçlü yerleşmelerinden olduğu kesin olarak kabul edilmektedir. Ele geçen çanak çömlek buluntularının malzeme, yapım tekniği, bezeme biçimleri ve formları yönünden incelenmesi sonucunda benzerlerinin Batı Anadolu'nun Beycesultan, Iasos, Aphrodisias, Karataş - Semayük, Efes, , Limantepe, Bakla Tepe, Troya, Yortan – Gelenbe mezarlık alanı, Babaköy mezarlık alanı, Manisa – Akhisar bölgesi yerleşmeleri, Kusura, Bozüyük, Küllüoba ve gibi yerleşmelerin Erken Tunç Çağı tabakalarında ve Kiklad Adaları'nda görüldüğü belirtilmektedir. Bu bağlamda Damlıboğaz çanak çömlek buluntuları, Güneybatı Anadolu kültürünün diğer kültürlerle olan etkileşimini göstermesi yönünden önem taşımaktadır.
Damlıboğaz'da Erken Tunç Çağı nekropolü, ve nekropolü ve sivil yerleşme olduğu tespit edilmiştir. Köyün güneyindeki kazılarda Geç Geometrik Dönem'den MÖ 4. yüzyıla kadar devam eden mimari kalıntılara ulaşılmıştır.
Kaynakça
- ^ a b "TAY – Yerleşme Ayrıntıları". 28 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ağustos 2012.
- ^ a b Mogens Herman Hansen & Thomas Heine Nielsen (2004). "Karia". An inventory of archaic and classical poleis. New York: Oxford University Press. ss. 1116–1117. ISBN .
- ^ Richard Talbert, (Ed.) (2000). Barrington Atlas of the Greek and Roman World. Princeton University Press. s. 61 ve dizin notları eşlik ediyor. ISBN .
- ^ Lund Üniversitesi. Digital Atlas of the Roman Empire.
- ^ a b c "TAY – Yerleşme Dönem Ayrıntıları - 1". 27 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ağustos 2012.
- ^ a b c d "TAY – Yerleşme Dönem Ayrıntıları - 2". 27 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ağustos 2012.
- ^ a b c d e f g h i j "TAY – Yerleşme Dönem Ayrıntıları – 3". 27 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ağustos 2012.
- ^ Anabilim Dalı Tanıtım sayfası[]
- ^ 22. Araştırma Sonuçları Toplantısı 5 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (2004) Cilt 2 Sh.: 140
- ^ Mehmet Mertech, Anadolu'da Apollon Kültürü Sh.: 42
- ^ Kaunos 2010 7 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Sh.: 15
- ^ Karagöz Arıhan, Seda (2007). "Karia bölgesi ölü gömme adetleri". Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ulusal Tez Merkezi. s. 142. 22 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2025.
- ^ Seda Karaöz Arıhan, Sh.: 143-144
- ^ Seda Karaöz Arıhan, Sh.: 144
- ^ Seda Karaöz Arıhan, Sh.: 145-146
- ^ 21. Araştırma Sonuçları Toplantısı 7 Mart 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (2003) Cilt 2, Sh.: 147
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Hydai veya Kydai antik Karya da yer alan bir kasaba ve bir duz yerlesmedir Adi antik yazarlarda gecmemekle birlikte varligi epigrafik yazitsal kanitlardan cikarilmaktadir sehrin halkinin demonimi yerlesim yeri sakinlerinin adlandirilmasi Hydaieis Grekce Ὑdaieῖs veya Kydaieis Kydaieῖs idi Hydai bir polis kent devleti ve Delos Birligi nin bir uyesidir Hydai KydaiHydaiTurkiye haritasindaki konumu Diger adiDamlibogazKonumDamlibogaz Milas Mugla TurkiyeBolgeKaryaKoordinatlar37 16 57 K 27 41 13 D 37 28250 K 27 68694 D 37 28250 27 68694TurYerlesim yeriSit ayrintilariHydaipolisulkesiTurkiye icinde bulundugu idari birimMugla Milas Damlibogaz konum koordinatlari37 18 12 K 27 42 18 D Duz yerlesmeAdi Damlibogaz Hydaiil MuglaIlce MilasKoy DamlibogazTuru Duz yerlesmeTahribat Kacak kaziTescil durumu TescilliTescil No ve derece 3545Tescil tarihi 14 05 1982Arastirma yontemi Kazi Antik yerlesim yeri gunumuzde Mugla ilinin Milas ilcesine bagli Damlibogaz koyunde bulunmaktadir Hydai de yapilan kismi kazilar sonrasi bulunan bazi eserler Milas Muzesi nde sergilenmektedir TarihiGulluk Korfezi ne acilan Saricay antik donemdeki adi Kybersos Vadisi ndeki Damlibogaz Koyu nun hemen yakininda bulunan kalintilardan Hydai Grekce Su anlamina gelir antik kentinin MO 478 yilinda kuruldugu bilinmektedir ancak Saricay in yataginin degismesi uzerine ortaya cikan mezarliktaki buluntular incelendiginde bolgenin iskanin MO 3 binyila kadar geri gittigi anlasilmaktadir Kent sarp ve kayalik bir tepenin zirvesinde kurulmustur Attik Delos Birligi ne Kydae adiyla uye oldugu bilinmektedir KazilarYerlesmede 2000 yilinda Milas Muzesi nin baskanliginda Mugla Universitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bolumu ile isbirligi icinde kurtarma kazilari baslatilmistir Halen Mugla Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Arkeoloji Anabilim Dali nca Karia Bolgesi Kultur Envanterinin Cikarilmasi ve Karia Dip Tarihi projeleri cercevesinde yuzey arastirmalari ve kazi yapilmaktadir BuluntularYerlesme 1970 yilindan beri kacak kazilarla yagmalanmakta olup cikarilan canak comlegin tume yakin kismi tek bir alici tarafindan toplanmistir Bu sayede dagilmadan toplanabilen bu koleksiyon 2001 yilinda tarafindan satin alinmistir Halen muzelerde ve ozel koleksiyonda bulunan Damlibogaz buluntusu canak comlekler dunyanin en zengin koleksiyonlarindan biri olarak kabul edilmektedir MO 3 binyila tarihlenen koleksiyonda gaga agizli testiler kulplu comlek ve iki kulplu bulunmaktadir Gunumuzde Damlibogaz Koyu nun yaslandigi 150 160 metre yukseklikteki Kale Tepesi Hydai nin akropolisidir Akropolisi saran halka sur tarzindaki sur kuru duvar teknigi kullanilarak toplama taslarin yuzeyleri duzeltilmeden ve 3 3 3 5 metre kalinlikta yapilmistir Sur boyunca bir kule oldugunu isaret eden herhangi bir kanit yoktur Sub Geometrik Donem canak comlegine dayanilarak MO 7 yuzyilda insa edildigi ileri surulmektedir Surlarin ic kisminda anakayaya oyulmus gomut ve islik oldugu dusunulen kaya dosemeleri disinda fazla bir kalinti gunumuze kalmamistir Kentte Apollon ve Artemis e atadan kalma tanirlar ya da atalarin tanrilari progonikoi feoi olarak tapinilmistir Bu iki tanri adina akropolisde insa edilen tapinak bu ozelligiyle Olympos taki tapinaga benzemektedir Etrafi duvarla cevrili olup giris guneydogudan verilmistir Hydai nin MO 2 yuzyildan itibaren sikke basmaya basladigi bilinmektedir Hydai sikkeleri onyuzde karsilikli iki arka yuze tek olarak betimlenmis boga protomesi ile ayirt edilirler Kacak kazilarla tahrip olan Mezar 1 olarak adlandirilan oygu oda tarzi mezarda girisin ardindan gelen 1 metre genislikte bir koridor koridorun her iki yaninda platformlar ve platformlarin uzerinde kayrak tasindan olu yataklari bulunmaktadir Bunlar yan yana konulmus uc tastan olusmaktadir Koridorun bitimindeki oda 7 5 x 5 2 x 5 5 metre boyutlarindadir Oda icinde 20 gomu bulunmaktadir Farkli donemlerde olulerin yatirilis biciminin farkli oldugu gorulmektedir Bir kisim gomu yuzu koridora gelecek sekilde bir kismi da tersine duvar tarafina gelecek sekilde yatirilmistir Gomutlerde az sayida Gec Geometrik Donem canak comlegi yani sira bir kadeh ve bronz bir fibula bulunmustur Mezar 1 in bes metre uzagindaki Mezar 2 dogu bati dogrultudadir Yapi olarak Mezar 1 le benzer ozellikleri gosterir Guneydeki platform uzerinde pismis topraktan bir lahit yer almaktadir Bir tekne ve uzerine yerlesik kapaktan olusmaktadir Boyutlari 0 63 x 0 48 metredir Dipteki oda 8 x 5 5 metre boyutlarindadir ve kayaya oyulmustur Gomut armagani olarak bronz fibulalar mizrak ucu ok uclari ve egri uclu bicaklar ile krater tipinde buyuk hacimli kaplar kadehler bulunmustur Kadehlerle icecek birakildigi buyuk kaplara ise yeni gomulere yer acmak uzere eskilerin kemikleri kondugu dusunulmektedir Bu malzemenin incelenmesi en eskisinin Gec Geometrik Donem e ait oldugunu gostermistir Bugunku koyun kuzeyinde kacak kazilarla tahrip edilmis kesimde bir pithos nekropolunun oldugu anlasilmaktadir Burada ele gecen gomut armagani canak comlekten yapilan tarihleme Arkaik Donem ve Geometrik Donem dir Tapinagin guneybatisinda ise bazilarinin Helenistik Donem e ait oldugu anlasilan birkac basit kaya mezar vardir Degerlendirme ve tarihlendirmeIasos ve Damlibogaz in bolgedeki Erken Tunc Cagi guclu yerlesmelerinden oldugu kesin olarak kabul edilmektedir Ele gecen canak comlek buluntularinin malzeme yapim teknigi bezeme bicimleri ve formlari yonunden incelenmesi sonucunda benzerlerinin Bati Anadolu nun Beycesultan Iasos Aphrodisias Karatas Semayuk Efes Limantepe Bakla Tepe Troya Yortan Gelenbe mezarlik alani Babakoy mezarlik alani Manisa Akhisar bolgesi yerlesmeleri Kusura Bozuyuk Kulluoba ve gibi yerlesmelerin Erken Tunc Cagi tabakalarinda ve Kiklad Adalari nda goruldugu belirtilmektedir Bu baglamda Damlibogaz canak comlek buluntulari Guneybati Anadolu kulturunun diger kulturlerle olan etkilesimini gostermesi yonunden onem tasimaktadir Damlibogaz da Erken Tunc Cagi nekropolu ve nekropolu ve sivil yerlesme oldugu tespit edilmistir Koyun guneyindeki kazilarda Gec Geometrik Donem den MO 4 yuzyila kadar devam eden mimari kalintilara ulasilmistir Kaynakca a b TAY Yerlesme Ayrintilari 28 Eylul 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Agustos 2012 a b Mogens Herman Hansen amp Thomas Heine Nielsen 2004 Karia An inventory of archaic and classical poleis New York Oxford University Press ss 1116 1117 ISBN 0 19 814099 1 Richard Talbert Ed 2000 Barrington Atlas of the Greek and Roman World Princeton University Press s 61 ve dizin notlari eslik ediyor ISBN 978 0 691 03169 9 Lund Universitesi Digital Atlas of the Roman Empire a b c TAY Yerlesme Donem Ayrintilari 1 27 Eylul 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Agustos 2012 a b c d TAY Yerlesme Donem Ayrintilari 2 27 Eylul 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Agustos 2012 a b c d e f g h i j TAY Yerlesme Donem Ayrintilari 3 27 Eylul 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Agustos 2012 Anabilim Dali Tanitim sayfasi olu kirik baglanti 22 Arastirma Sonuclari Toplantisi 5 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi 2004 Cilt 2 Sh 140 Mehmet Mertech Anadolu da Apollon Kulturu Sh 42 Kaunos 2010 7 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Sh 15 Karagoz Arihan Seda 2007 Karia bolgesi olu gomme adetleri Ankara Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Ulusal Tez Merkezi s 142 22 Temmuz 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 15 Temmuz 2025 Seda Karaoz Arihan Sh 143 144 Seda Karaoz Arihan Sh 144 Seda Karaoz Arihan Sh 145 146 21 Arastirma Sonuclari Toplantisi 7 Mart 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi 2003 Cilt 2 Sh 147