Vikipedi özgür ansiklopedi sayfasından yönlendirildi Bu sayfada evrensel bağlamdaki ve dilbilimdeki deyim kavramından sö

Vikipedi ozgur ansiklopedi sayfasindan yonlendirildi Bu sayfada evrensel baglamdaki ve dilbilimdeki deyim kavramindan soz edilmektedir Turkcedeki deyimlerle ilgili bilgi almak icin Turkcede deyim maddesine bakiniz Deyim dilbilimde kavramlari durumlari hosa giden bir anlatimla ya da ozel bir yapi veya sozdizim icinde belirten ve cogunlukla gercek anlamlarindan ayri anlamlara gelen sozcuklerden olusan kaliplasmis sozcuk toplulugu ya da cumledir Iki veya daha cok sozcukten kurulu bir cesit dil ifadesi olan deyimler duygu ve dusunceleri dikkati cekecek bicimde anlatan ad onad belirtec yalin ve birlesik eylem gorunuslu dilsel yapilardir Ya tam bir tumcedirler ya da bir soz obegidirler Etimoloji span Deyim sozcugu Turkiye Turkcesinde ortaya cikmistir Bu sozcukten once onun yerine Arapca kokenli tabir sozcugu kullanilmaktaydi Oz Turkce kokten gelen deyim sozcugu demek eyleminin de kokunden eylemden ad tureten im yapim eki kullanilarak y kaynastirma harfi yardimiyla turetilmesiyle olusmustur Terim anlami disindaki en yalin haliyle deyim denen sey denmis sey anlamlarindadir Ozellikleri span Atasozleri gibi kaliplasmis olduklari icin cogunlukla bir deyimin sozcukleri degistirilip yerlerine esanlamli da olsa baska sozcukler konulamaz ya da sozdizimi bozulamaz Atasozleri gibi kisa ve ozlu anlatim araclaridir Deyimler herhangi bir kavrami cekici bir bicimde belirtmeyi ortaya koymayi amaclar Deyimin butununden cikan anlam her zaman deyimi olusturan sozcuklerin gercek anlamlarindan farkli degildir Deyimlerin sozdizimi bozulamasa da soylendigi duruma gore adillar ve kisilere gore cekimler degisebilir Ayni dildeki deyimler farkli bolgelerde farkli sozcuklerle soylenebilir Bir dildeki deyimler o dili konusan ulusun kultur birikimini ve degerlerini barindirir Diller arasi ceviri span Cogunlukla gercek anlamlari disinda kendilerine ozgu anlamlara gelen deyimler karsilik gelen sozcukler ve ayni dil bilgisi bicimleriyle baska dillere cevrilemezler Gercek anlamindaki deyimler ise cevrilebilir Iki durumda da genellikle ceviri diger dilde bir anlam ifade etmez Cunku dillerdeki her deyim bir kultur birikiminin sonucunda olusmustur Ayni anlami verilebilse bile diger dilde deyimin hosa gitme cekicilik ozellikleri saglanamaz Atasozleri ile farklari span Deyim bir kavrami belirtmek icin uretilmis ozel bir anlatim kalibidir atasozleri ise genel kural belirtme niteligine sahip sozlerdir Atasozunun amaci yol gostermek ders ve ogut vermek ibret alinmasi icin gercekleri bildirmek iken deyim herhangi bir kavrami cekici bir bicimde belirtmeyi kolay anlasilmayi saglamayi amaclar Atasozleri gibi deyimlerin de dilin ortak kullanimina girme vasfi son derece yuksektir Adindan da anlasilacagi uzere atasozleri deyimlere gore genellikle ilk kullanimindan cok daha uzun sure sonra dile yerlesmis soz obekleri soz kaliplaridir Her iki kavramin da tanimina giren bazi soz obekleri bulunmaktadir Ayrica bakiniz span Atasozu SozdizimDis baglantilar span TDK Turkce Atasozleri ve Deyimler Sozlugu Cok dilli bir deyimler sozluguKaynakca span Aksoy Omer Asim Atasozleri ve Deyimler Sozlugu 1 cilt Atasozleri Sozlugu s 38 52 Istanbul Inkilap 1998 ISBN 975 10 0125 0 Ercilasun Ahmet Bican Leyla Karahan Turk Dili IV s 30 32 MEB Lise Ders Kitaplari Dipnotlar span Cagdas Turkcenin Etimolojik Sozlugu deyim 4 Ocak 2010 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Ocak 2010 gtdTurkce dilbilgisiFonetikSeslerunlu unsuzSes uyumlaribuyuk unlu uyumu kucuk unlu uyumuSes olaylarihece kaynasmasi kaynastirma unsuzu koruyucu unsuz pekistirme ses turemesi ulama unlu dusmesi unsuz dusmesi unsuz benzesmesi unsuz sertlesmesi unsuz yumusamasi unlu daralmasi gocusme unsuz degismesiKok ve eklerYapim ekleriisimden isim yapan ekler isimden fiil yapan ekler fiilden fiil yapan ekler fiilden isim yapan eklerCekim eklerihaber bildirme kip ekleri dilek kip ekleri ek fiiller hal durum ekleri cogul ekleri esitlik eki vasita eki bildirme eki ilgi ekleri ilgi zamiri iyelik ekleri kosac olumsuzluk eki sahis ekleri soru ekiKelime bilgisiKelime turleriisim soyluisim ad sifat on ad zarf belirtec zamir adil baglac edat ilgec unlemfiil soylufiil eylem fiilimsi eylemsi isim fiil mastar sifat fiil ortac zarf fiil ulac Anlamina gore kelimelertemel yan gercek mecaz deyim terim esanlamli essesli karsitanlamliYapisina gore kelimelerbasit turemis birlesiktamlamalarisim tamlamasi sifat tamlamasi Tamlayani dusmus tamlamalarCumle bilgisiCumlenin ogeleriAna ogelerozne yuklemYardimci ogeler tumlecler nesne belirtili nesne belirtisiz nesne dolayli tumlec zarf tumleciAnlamina gore cumlelerolumlu olumsuz soru unlem emir gereklilik istek dilek sartYapisina gore cumlelerbasit birlesik bagli siraliOgelerinin dizilisine gore cumlelerkuralli duz devrik eksiltili parantezYuklemin cinsine gore cumlelerisim cumlesi fiil cumlesiAnlatimAnlatim bozukluklaribaglasiklik sorunlari bagdasiklik sorunlari Otorite kontroluBNF cb11975757d data LCCN sh85064164 NDL 00577119 NKC ph139219 NLI 987007538409405171 Kategoriler DeyimlerAnonim halk edebiyatiFolklorGizli kategoriler BNF tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriLCCN tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNDL tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNKC tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNLI tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriISBN sihirli baglantisini kullanan sayfalar