Vikipedi özgür ansiklopedi Azerbaycanlılaştırma Azerbaycanlılaştma veya Türkleştirme bireylerin boyların ve etnik grupla

Vikipedi ozgur ansiklopedi Azerbaycanlilastirma Azerbaycanlilastma veya Turklestirme bireylerin boylarin ve etnik gruplarin Azerbaycanliligi benimsemesi ile topraklarin ve devletlerin Azerbaycanlilastirilmasina yonelik tarihsel ve toplumsal sureci ifade eden bir terimdir Etnik gruplarin Azerbaycanlilastirilmasinin nedenleri arasinda Azerbaycancanin Azerice ve kulturunun benimsenmesi Islam a gecis ticaret iliskileri dis evlilikler gocebelik misafirperverlik ve benzeri toplumsal etkenler yer almaktadir Tarihi arka plan span Azerbaycan halkinin olusumu span Kazan Han ortada Onun doneminde Turk ve Mogol boylari Mugan Ovasi na goc etmistir Turklerin Azerbaycan a gelisi Hun doneminde baslamis ve daha sonra da devam etmistir Turk gocebelerinin bolgeye kalici olarak yerlesmesi Hazar Kaganligi doneminin karakteristik ozelligi olsa da bu donemde kurulan kalici Turk yerlesimleri hakkinda kesin bilgiler bulunmamaktadir Turk tarihci Faruk Sumer Azerbaycan da uc Turklesme donemi belirlemistir Selcuklu donemi Mogol donemi ve Mogol sonrasi donem Karakoyunlu Akkoyunlu ve Safevi donemleri Ilk iki donemde Turk Oguz boylari bati sinirlarina Anadolu ve Kuzey Azerbaycan a Arran ve Mugan bozkirlari yerlesmis veya zorunlu olarak iskan edilmislerdir Azerbaycan daki Turklestirmenin ilk asamasi 11 yuzyilda kuzey Selcuklu dis bolgelerinde Sirvan haric ve 12 yuzyilda guneyde Guney Azerbaycan baslamistir 745 yilinda Mogolistan in yonetimi Oguzlardan Uygurlara gecmistir Oguzlar batiya ve guneye goc etmistir Oguzlarin bu gocunun sonucunda Azerbaycanlilari da iceren guneybati Turk topluluklari ortaya cikmaya baslamistir Bagdat Halifeligi nin yikilisi doneminde 10 ve 11 yuzyillarda Turk boylari yavas yavas Dogu Transkafkasya ya nufuz etmeye baslamislardir Yerli halk ya yok edilmis ya daglara kacmis ya da asimile olmustur 11 13 yuzyillarda Turkce konusan Oguz boylarinin Guneydogu Kafkasya ya yayilmasi sonucunda yerel halk arasinda Turklerin egemenligi guclenmis ve Azerbaycan halkinin olusum sureci baslamistir Bolgede var olan etnik cesitlilik Turklesmenin temelini olusturmustur Iosif Oranski ve Natalya Volkova Turk kabilelerinin cesitli goc akislarinin sonucu olarak yerel halkin dilinin asimile oldugunu ve yerel halkin Turkce Azerbaycanca konusmaya basladigini belirtmislerdir Ilhanlilar doneminde Turk kabilelerinin Azerbaycan a gocu gerceklesmistir Bu donemde Mogollarin Tat Tacik topluluklarina karsi gosterdigi baskilar ve Firat Nehri ne acilan kanallar Taciklerin Azerbaycan ve Irak i Acem den Sultanabad Irak a goc etmesine neden olmustur Geri kalan topluluklar ise Mogollarla birlikte Turklesmis ve Azerbaycanca Guney Azerbaycan da baskin hale gelmistir Turklerin Azerbaycan a yerlesmesinin baslica nedeni bu ulkede bol miktarda otlak bahce ve hayvancilik icin uygun ve elverisli kosullarin bulunmasidir Bu donemde Azerbaycan a gelen Turk Mogol boylarin toplam nufusunun 2 milyon oldugu tahmin edilmektedir Tebriz ve Meraga sehirleri savaslarda yikilmadigi icin bolgedeki mevcut unsurlar korunmus ve daha sonraki donemlerde bu sehirlerde yogun bir Turklesme sureci yasanmistir Modern Azerbaycan ve Ermenistan topraklarinda verimli otlaklarin bulunmasi nedeniyle Ilhanlilar Timurlular ve Osmanlilar doneminde Mogollar Turkler ve Turkmen topluluklari bolgeye yerlesmislerdir Daha sonra bu topluluklar Azerbaycanlilarla butunlesmislerdir 13 15 yuzyillarda eski feodal beylerin topraklari yavas yavas gocebe boylarin hakimiyetine gecmeye baslamistir Mogol sonrasi donemde Iran daki Turk boylari geri donen Anadolu Turkleriyle kaynasmistir Iran daki Turk boylari Oguz kokenli olmakla birlikte Mogol doneminde Iran a gelen Uygurlar Kipcaklar Karluklar ve diger Turklerin yani sira Turklesmis Mogol unsurlarinin da etnik katilimiyla zenginlesmis bir yapiya sahipti 12 15 yuzyillarda Arran in etekleri Turk gocebe boylari tarafindan yogun bir sekilde yerlesim gormeye baslamistir Sonuc olarak bolgeye zamanla Turkce ve Farsca unsurlardan olusan Karabag adi verilmistir Karabag in daglik kisimlari bu donusume karsi direnc gostererek Hristiyan nufusun yogunlastigi bir bolge olma ozelligini korumustur Buna karsin 14 ve 15 yuzyillarda Karabag in ova kesimleri bolgeye yerlesen Turk boylari sayesinde neredeyse tamamen Turklesmistir Sonuc olarak Karabag Azerbaycanlilarinin kimligi Karabag daki Turkluk temelinde sekillenmistir Hanedanlarin devletlerin ve kabilelerin Azerbaycanlilastirilmasi span Sah Suleyman Safevi sarayinda Ferhad bey Melikaslanov Melikaslanovlarin torunu 1384 ten 1551 e kadar varligini surduren nin ilk yoneticileri olan Orlatlar Azerbaycanlilasmis Turkce konusan bir Mogol hanedaniydi 1387 den 1407 ye kadar Osmanli Sadrazami olan Candarli Ali Pasa Azerbaycanli Fars burokratlarin yardimiyla Osmanli Imparatorlugu na kole askerlerden olusan gulam sistemini getirmistir Safevi Hanedani Guney Azerbaycan in Turklestirilmesinde onemli bir rol oynamistir 11 yuzyilda Erdebil e yerlesen Safevi Hanedani sonunda Azerbaycancayi benimsemistir Encyclopaedia Iranica ya gore Azericeyi Azerbaycancayla karistirilmamalidir unutup Turklesmislerdir I Ismail tarafindan kurulan ve resmi dili Farsca olan Safevi Imparatorlugu nda Azerbaycanca yoneticilerin sarayin ve Kizilbas askeri teskilatinin diliydi Sah I Abbas baskenti Kazvin den Isfahan a tasidiktan sonra daha once Turkce konusulan sarayda Farsca konusulmaya baslanmistir Bununla birlikte 1670 lerde Iran i ziyaret eden Alman gezgin Engelbert Kempfer etkili bir kisinin Azerbaycancayi bilmemesinin neredeyse bir utanc olarak kabul edildigini aktarmistir Sah Suleyman Safevi saray hareminde kapali bir hayat surdugu icin tarihciler onun Farscaya ne olcude hakim oldugunu tam olarak saptayamamislardir 1562 1844 yillari arasinda varligini surduren Ilisu Sultanligi nin nufusu Azerbaycan kulturunden buyuk olcude etkilenmistir Ilisu sultanlarinin ve beylerinin bir kismi Sahur bir kismi ise Turk Azerbaycan kokenliydi Azerbaycanlilara karisan diger gruplar arasinda Azerbaycan a goc eden Yiva boyu ve Yirmidortler bot birliginin parcasi olan Kurt boylari da bulunmaktaydi Kacar doneminde Azerbaycanca Farsca ile birlikte iki sarayda Tebriz ve Tahran yaygin olarak konusulmaktaydi Kacar sehzadeleri veliahtlik donemlerini gecirdikleri Tebriz de hizmetlerinde bulunduklari Azerbaycanlilar arasinda Turk diline kulturune ve geleneklerine derinden baglanirlardi tahta ciktiktan sonra da cevrelerini buyuk oranda Azerbaycan Turkleriyle doldururlardi Bu hukumdarlardan biri olan Muhammed Sah Kacar Iran ve Siraz da Alahazret Muhammed Sah i Turk i Azerbaycan unvaniyla anilirdi 18 yuzyilda Dizag bolgesini yoneten Melik Yegan in soyundan gelenler Azerbaycanlilarin egemenligi altinda Melikyeganovlar Melikaslanovlar ve Melikabbasovlar hanedanlarini ortaya cikarmistir Dizag Hanedani nin bir uyesi olan Bagdat Bey ve ogullari Aslan Dizag valisi ve Vagan Islam a gecmeye zorlanmistir Aslan Bey in ogullarindan biri olan Ferhad Bey Turklesmis ve Ermeni kokenlerinden uzaklasmistir Bu ailenin Muslumanlasan uyeleri Melikaslanovlar olarak anilmaya baslanmis ailenin mulkleri de Hristiyan soyundan gelenlere degil bu Muslumanlasmis kola gecmistir Arakel Babakhanyan Melikyeganovlar ve Melikaslanovlari Tug koyunun Muslumanlasmis beyleri olarak nitelendirerek Ermeni Melik soyunun uzak temsilcilerinin Islam in etkisiyle ulusal gorevlerini unuttuklarini ifade etmektedir Etnik gruplarin durumu span Islam in yayilmasi Azerbaycan in etnik yapisinda degisikliklere yol acmistir Islam yuzyillar boyunca farkli etnik unsurlarin tek bir etnik yapi icinde butunlesmesinde onemli bir rol oynamistir 19 yuzyilda Kafkasya daki bircok Musluman etnik grup arasinda oldukca yogun bir etnik kimlik degisimi sureci yasanmistir Carlik Rusyasi nin resmi istatistiklerinde Kurtler Tatlar Talislar Sahurlar ve Lezgiler genellikle Turk veya Azerbaycan Tatari olarak anilmaktaydi Bunun sonucunda Azerbaycanlilarin etnik cogunlugu olusturdugu bolgelerde azinlik gruplarin asimilasyonu dogal bir surec olarak gerceklesmistir Azerbaycan span 1890 yilinda Azerbaycan da Tatlarin yerlestigi yerler Kirmiziyla gosterilen yerlerde sadece Tatlar beyaz kirmizi cizgilerle gosterilen yerlerde ise Tatlar ve Azerbaycanlilar birlikte yasamaktaydi 1873 te Tat koylerinde Tat dilinin yerini Azerbaycanca almaya baslamis ve bu surec 20 yuzyilin ikinci yarisinda tamamlanmistir Abseron Tatlari Azerbaycanca konusmaya baslamis ve Azerbaycan kimligini benimsemeye baslamistir Azerbaycan Kurtleri evlerinin icinde bile Azerbaycanca konusmaktaydi Azerbaycanli kadinlarla evlenen erkekler zamanla Kurtceyi unutuyor cocuklari ise Kurtceyi ogrenemiyordu Kurtler Azerbaycan camilerinde namaz kiliyor ve Sovyet doneminden beri olen akrabalarini Azerbaycan mezarliklarina ayni mezar taslarini dikerek defnediyorlardi Azerbaycan da yasayan Araplar ise buyuk olcude Azerbaycanlilasmis olmakla birlikte bazi ozelliklerini halen korumaktadir Yuzyillar boyunca Talislar ve Azerbaycanlilar arasinda kulturel yakinlasma yasanmis ve Talis dilinin konusuldugu alan daralmistir Halk efsaneleri Talis nufusunun bir zamanlar Kizilagac a kadar yayildigini ve Talis dilinin 1830 lu yillardan itibaren Lenkeran in en kuzey kesimlerinde konusuldugunu gostermektedir Azerbaycanlilarla olan yakin ekonomik ve kulturel baglar Azerbaycanlilarin Talis topraklarina uzun sureli ve surekli girisleri Talislar arasinda iki dilliligin yayilmasina ve Talislarin Azerbaycan kulturunden etkilenmesine yol acmistir Bu durum ozellikle ticaret yollari uzerinde bulunan ve pazarlarinda Azerbaycancanin her kose basinda duyuldugu Talis koylerinde en belirgin halini almistir Lenkeranli Talis sakinleri Azerbaycanlilardan buyuk olcude etkilenmistir Bununla birlikte evlerinde Talis dilini konusmaya devam etmislerdir Lezgilerin etnografik yasami ic ice yasadiklari Azerbaycan kulturunden etkilenmistir Lezgiler Azerbaycan milli kiyafetlerini ve Azerbaycan mutfaginin lezzetlerini buyuk olcude benimsemis bu unsurlari kendi kimlikleriyle harmanlamislardir Azerbaycanlilarla birlikte yasamalari Azerbaycan topraklarina goc etmeleri ticaret ve ekonomik iliskileri Azerbaycancanin Lezgiler arasinda yayginlasmasina yol acmistir Azerbaycan kulturuyle olan baglantilari Udinlerin yasamlarini her yonuyle etkilemistir Udinler arasinda Azerbaycanca yaygin olarak konusulmaktadir Dini farkliliklarina ragmen Udinler ve Azerbaycanlilar ayni kadim turbeleri ocaklar pirler kutsal kabul ederek ziyaret etmektedirler Her iki toplum da dogum sirasinda kadinlari kotu ruhlardan korumak icin benzer ritueller uygulamaktaydi Udinler yari Hristiyan yari pagan ozellikler tasiyan bayramlarinda ornegin Vardavar Azerbaycanca sarkilar soylerlerdi Nic koyunun bolundugu mahallelerin neredeyse tum isimleri Hacibeyli Vezirli Melikli ve Abdalli gibi Azerbaycanca kokenli adlardan olusmaktadir Patkanov Bosalar haric Guney Kafkasya daki tum Romanlarin Azerbaycanca konustugunu belirtmistir Gunumuzde Azerbaycan Romanlari dillerini neredeyse tamamen unutmuslardir Azerbaycan daki Romanlar dugunlerdeki ve bayramlardaki muzik performanslarinda hem Azerbaycan hem de Avrupa kokenli muzik aletlerini kullanilmaktadir Ayrica Roman muzisyenler cogunlukla Azerbaycan halk sarkilari icra etmektedir Kafkasya nin diger bolgeleri span Tabasaranlilar insanlar Derbent Yuzyillar boyunca Azerbaycanca Iran Kafkasya ve guneydogu Dagistan da ticaret amaciyla ve etnik gruplar arasi etkilesimde lingue franca olarak kullanilmistir Bolgeler arasi etkilesim en az 18 yuzyila kadar devam etmistir Yuzyillar boyunca Azerbaycanlilardan ayri yasayan Dagistanli Azerbaycanlilar sadece etnolinguistik kimliklerini korumakla kalmamislar ayni zamanda Turk olmayan komsularini Araplar Musluman Tatlar Tabasaranlar da asimile etmislerdir Derbent ve Dagistan in diger sehirlerinde yasayan Fars kokenli gruplarin Azerbaycancayi benimsemesi ve zamanla kimlik bilinclerini bu yonde gelistirmesiyle birlikte bolgedeki Azerbaycanli nufus orani da artis gostermistir Azerbaycanca Kuzey Kafkasya da Turklestirmenin ana araci olmustur Rus Devrimi nden sonra on yildan fazla suren Turklestirme sureci devlet politikasiyla durdurulmustur Bazi durumlarda Azerbaycanca komsu halklarin anadilinin yerini almistir Brockhaus ve Efron un Ansiklopedik Sozlugu ne gore Azerbaycanlilarla yakinliklari ve surekli temaslari nedeniyle Tabasaran halki Azerbaycan lehcesini benimsemis ve kendi anadillerini yavas yavas unutmuslardir Tabasaran halki arasinda Azerbaycancanin guclenmesi sadece cografi komsulukla degil ayni zamanda Azerbaycanlilarin topraklarindan gecen ticaret yollari ekonomik baglar ve kurulan akrabalik iliskileri dis evlilikler ile dogrudan iliskilidir Boylece Tabasaran halkinin bir kismi Azerbaycanlilar tarafindan asimile edilmislerdir Gurculerin bir alt etnik grubu olan Tuslar cocuklarina kucuk yaslardan itibaren Azerbaycancayi ogretmislerdir Her Tuseti ailesinde Azerbaycancayi bilen en az bir kisi bulunmaktaydi Dargiler de cocuklarini Azerbaycanca ogrenmeleri icin 3 4 ay sureyle Azerbaycanli ailelere vermislerdir Sahurlarin yazlik otlaklarinin Dagistan da kislik otlaklarinin ise Azerbaycan da bulunmasi Sahur Azerbaycan iki dilliliginin olusmasina zemin hazirlamistir bu surecte Sahurlar kendi dillerinin yani sira Azerbaycancayi da akici bir sekilde konusmaya baslamislardir Iran span Modern Iran daki bircok Turk ve Kurt toplulugu ve az sayida Mogol kokenli grup Azerbaycancanin cesitli lehcelerini konusmaktadir Iran daki Talislar Guney Azerbaycan bolgesinde yasayan Talislar Azerbaycancayi ticaret dili olarak benimsemislerdir hatta bu etkilesimin yogun oldugu bazi bolgelerde Azerbaycanca Talislarin ana dili haline gelmistir Guney Azerbaycan daki dilsel etkilesim modern donemde de varligini surdurmus Azerbaycanca dilsel sinir bolgelerinde yerel dillerin ve eski lehcelerin yerini alarak hakim dil konumuna gecmistir Sovyet donemi span Sovyet Azerbaycani nda dilsel ve kulturel asimilasyon meydana gelmistir Azerbaycan daki etnik azinliklarin nufusundaki azalma yalnizca SSCB nin yuruttugu etnik politikalarin bir sonucu degildi 19 yuzyilin baslarindan itibaren pek cok Musluman etnik grup dogal bir sosyal surec icerisinde Azerbaycanlilar ile butunleserek asimile olmaktaydi Azerbaycan SSC devletinin ve Baku nun Azerbaycanlilastirilmasi span Stalin in olumunden sonra Imam Mustafayev in iktidari doneminde Baku nun ve Azerbaycan SSC devlet kurumlarinin Azerbaycanlilastirilmasi sureci baslatilmistir Bu politika Haydar Aliyev in iktidari doneminde daha da guclendirilmistir Sonuc olarak Baku deki Azerbaycanli nufusu hizla artmis kozmopolit bir yapiya sahip olan sehirde Azerbaycanlilarin sayisi diger milletlerin Ruslar Ermeniler Yahudiler vb sayisini geride birakmistir Rayonlardan sehre tasinan Azerbaycanlilar 1960 lardan itibaren devletin merkezi olan Baku ye yerlesmeye baslamislardir Bu durum devletin Azerbaycanlilastirilmasina devlet islerinde Azerbaycanlilarin sayisinin artmasina yol acmistir Baku de egitim goren her bolgeden ve koyden gelen ogrenci potansiyel bir devlet memuru olarak gorulur ve kendisine duyulan bu toplumsal guveni bosa cikarmamasi beklenirdi Azerbaycan dilinin tarihsel olarak kabul gormesinin nedenleri span SebeplerEtnik grubun adi Dis evlilikler Dini yakinlik Ticaret ve ekonomi Kulturel etkiler Komsuluk Misafirperverlik GocebelikAzerbaycan Kurtleri Y Y YTalislar Y YAzerbaycan Lezgileri Y YUdinler YTabarasanlar Y Y YTuslar Gurcu alt grubu YDargiler YSahurlar YKaynakca span Filologiya meseleleri Baki 2018 6 AMEA Elyazmalar Institutu Elm ve tehsil nesriyyat 30 Haziran 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Guliyeva V 2012 Azerbaycan Memarliginin Sah Eserlerinin Durumu Uluslararasi Turkce Edebiyat Kultur Egitim TEKE Dergisi 1 4 227 239 DOI 10 7884 teke 104 Koprulu 2000 s 23 24 a b c Golden 1992 ss 385 386 Golden 1992 ss 225 Hostler 1993 ss 7 Hostler 1993 ss 18 Istoriya Vostoka V 6 t T 2 Vostok v srednie veka 14 Mart 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi M Vostochnaya literatura 2002 ISBN 5 02 017711 3 a b ru ru ru 1972 Puti razvitiya feodalizma Zakavkaze Srednyaya Aziya Rus Pribaltika Nauka ss 56 57 KB1 bakim Birden fazla ad yazar listesi link Orijinal metin Rusca Mozhno priznat chto otdelnye tyurkskie etnicheskie gruppy popadali syuda na vsyom protyazhenii vtoroj poloviny I tysyacheletiya n e a mozhet byt i ranshe Odnako ne oni izmenili etnicheskij oblik Vostochnogo Zakavkazya i polozhili nachalo slozheniyu sovremennaogo azerbajdzhanskogo tyurkoyazychnogo naroda Prichinoj peremen yavilos nashestvie oguzov v XI v S osnovaniem Seldzhukskoj imperii oguzy rasprostranilis po vsemu Iranu no osobenno intensivno obosnovyvalis v Maloj Azii i nyneshnem Azerbajdzhane Prichiny etogo ne tolko v tom chto syuda na rubezhi musulmanskogo mira styagivalos naibolshee chislo etih novyh voinov islama Gorazdo bolshee znachenie imelo to obstoyatelstvo chto v etih oblastyah carila naibolshaya etnicheskaya pestrota i potomu tyurkizaciya nashla podhodyashuyu pochvu Process slozheniya azerbajdzhanskoj narodnosti osobenno v predelah Zakavkazya eshyo nedostatochno yasen Osnovy iranskogo yazykoznaniya drevneiranskie yazyki M Nauka 1979 s 49 Orijinal metin Rusca nachinaya s XI XIII vv s epohi seldzhukskogo i osobenno mongolskogo zavoevaniya proishodit process rasprostraneniya tyurkskih yazykov v severo zapadnyh oblastyah v Azerbajdzhane naselenie etih oblastej perehodilo postepenno na tyurkskuyu azerbajdzhanskuyu rech i lish otnositelno nebolshaya chast etogo naseleniya sohranila do nashih dnej svoi iranskie yazyki Volkova N G 1969 Etnicheskie processy v Zakavkaze v XIX XX vv Kavkazskij etnograficheskij sbornik 4 M Izd vo AN SSSR s 18 Orijinal metin Rusca V Vostochnom Zakavkaze k XIV v v rezultate neskolkih migracionnyh potokov tyurkoyazychnyh narodov proizoshla yazykovaya assimilyaciya korennogo naseleniya etoj territorii znachitelnaya chast kotorogo stala govorit po azerbajdzhanski Cevat Heyet Noyabr 2004 Azerbaycan in Turklesmesi ve Azerbaycan Turkcesinin Tesekkulu Modern Turkluk Arastirmalari Dergisi Tarih degerini gozden gecirin tarih yardim erisim tarihi kullanmak icin url gerekiyor yardim Azerbaycan MEB Islam Ansiklopedisi 1979 T 2 vyp 5 S 103 105 Petrushevskij 1949 ss 36 Zakavkaze v XI XV vv Istoriya Vostoka Pod red R B Rybakova M Vostochnaya literatura RAN 1997 Laurence Broers Armenia and Azerbaijan Anatomy of Rivalry Edinburgh University Press 2019 S 86 ISBN 978 1 4744 5054 6 Sheki istorich oblast v Azerbajdzhane statya iz Bolshoj sovetskoj enciklopedii Orijinal metin Rusca Kak nezavisimoe gosudarstvennoe obrazovanie upominalos s konca 14 v Vladetelem Sh byl Sidi Ahmed Orlat iz tyurkizirovannogo mongolskogo plemeni orlatov Sovetskaya istoricheskaya enciklopediya statya Pod red E M Zhukova Sheki Sovetskaya istoricheskaya enciklopediya M Sovetskaya enciklopediya 1973 1982 Orijinal metin Rusca V poslemong vremya Sh kak nezavisimoe gosudarstvennoe obrazovanie upominaetsya s kon 14 v Vladetelem Sh byl Sidi Ahmed Orlat iz tyurkizirovannogo mong plemeni orlatov Petrushevskij I P Gosudarstva Azerbajdzhana v XV veke Sheki v XV veke Sbornik statej po istorii Azerbajdzhana Izdatelstvo Akademii nauk Azerbajdzhanskoj SSR 1949 S 184 Orijinal metin Rusca Sheki kak bylo skazano v konce XIV v sostavlyala otdelnoe nezavisimoe vladenie Togdashnij vladetel ego Sidi Ahmed Orlat po vidimomu proishodil iz azerbajdzhanizirovannogo mongolskogo plemeni orlatov Kogda utverdilis zdes eti vladeteli neizvestno Inalcik 2011 ss 121 Hafez F Farmayan The Beginning of Modernization in Iran The Policies and Reforms of Shah Abbas 1587 1629 S 15 Savory Roger 2007 Iran Under the Safavids Cambridge University Press p 213 ISBN 978 0 521 04251 2 Encyclopaedia Iranica E Yarshater The Iranian Language of Azerbaijan Adari azeri utrachivaet pozicii bolee bystrymi tempami chem ranshe tak chto dazhe Sefevidy pervonachalno iranoyazychnyj klan kak svidetelstvuet chetverostishiya shejha Saafi el Dina ih eponimnogo predka i ego biografiya tyurkizirovalis i prinyali tyurkskij yazyk Adari lost ground at a faster pace than before so that even the Safavids originally an Iranian speaking clan as evidenced by the quatrains of Shaikh Saafi al din their eponymous ancestor and by his biography became Turkified and adopted Turkish as their vernacular Mazzaoui Michel B Canfield Robert 2002 Islamic Culture and Literature in Iran and Central Asia in the early modern period Turko Persia in Historical Perspective Cambridge University Press pp 86 7 ISBN 978 0 521 52291 5 Orijinal metin Ingilizce Safavid power with its distinctive Persian Shi i culture however remained a middle ground between its two mighty Turkish neighbors The Safavid state which lasted at least until 1722 was essentially a Turkish dynasty with Azeri Turkish Azerbaijan being the family s home base as the language of the rulers and the court as well as the Qizilbash military establishment Shah Ismail wrote poetry in Turkish The administration nevertheless was Persian and the Persian language was the vehicle of diplomatic correspondence insha of belles lettres adab and of history tarikh Cyril Glasse ed The New Encyclopedia of Islam Lanham Maryland Rowman amp Littlefield Publishers revised ed 2003 ISBN 0 7591 0190 6 p 392 Orijinal metin Ingilizce Shah Abbas moved his capital from Qazvin to Isfahan His reigned marked the peak of Safavid dynasty s achievement in art diplomacy and commerce It was probably around this time that the court which originally spoke a Turkic language began to use Persian Willem Floor and Hasan Javadi The Role of Azerbaijani Turkish in Safavid Iran Iranian Studies Rudi Matthee SOLAYMAN I 10 Temmuz 2022 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 9 Eylul 2015 Ageeva R A Kakogo my rodu plemeni Narody Rossii imena i sudby Slovar spravochnik Academia 2000 S 365 ISBN 5 87444 033 X I P Perushevskij Dzharo belokanskie volnye obshestva v pervoj polovine XIX veka Mahachkala 1993 S 73 74 Ataniyazov S Dictionary of the Turkmen ethnonyms Ylym Ashgabat 1988 I P Petrushevskij Ocherki po istorii feodalnyh otnoshenij v Azerbajdzhane i Armenii v XVI nachale XIX vv Leningrad Izdatelstvo Leningradskogo Gosudarstvennogo Ordena Lenina Universiteta imeni A A Zhdanova 1949 S 71 Ardabil Becomes a Province Center Periphery Relations in Iran H E Chehabi International Journal of Middle East Studies Vol 29 No 2 May 1997 235 Orijinal metin Ingilizce Azeri Turkish was widely spoken at the two courts in addition to Persian and Mozaffareddin Shah r 1896 1907 spoke Persian with an Azeri Turkish accent Prof Dr Namiq Musali Kacarlar doneminde turk kimligi ve turkcenin konumu meseleleri uzerine tur Amasya Universitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2018 C 2 S 131 171 ISSN 2602 2567 Melikaslanovlarin soyagaci haqqinda N A Cavansir Azerbaycan Tarixi Secere Cemiyyetinin Xeberleri Ikinci Buraxilis Seda Baki 2001 seh 25 ISBN 5 86871 204 4 Magalyan Artak 2007 Artsakh melikdoms and melik houses in the 17th 19th centuries PDF Ermenice Yerevan ss 177 207 209 26 Ocak 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 17 Haziran 2024 a b c d Magalyan Artak 2012 Artsakh melikdoms and melik houses in the 17th 19th centuries Ermenice ve Rusca Erivan ss 206 209 ISBN 978 9939 60 157 1 Babakhanian Leo Collected Works 4 s 31 Aliyeva Lala 2013 Vernacular Islam in Azerbaijan Humanities and Social Sciences Review CD ROM ISSN 2165 6258 2 145 151 page 146 a b Arif Yunus 2004 Ethnic Profile of Post Soviet Azerbaijan European Yearbook of Minority Issues Vol 4 2004 5 pp 481 494 Ibragimov M R A K istorii formirovaniya dagestanskih azerbajdzhancev Istoriko kulturnye i ekonomicheskie svyazi narodov Dagestana i Azerbajdzhana cherez proshlyj opyat vzglyad v XXI vek Materialy Mezhdunarodnoj nauchno prakticheskoj konferencii posvyashyonnoj 110 letiyu so dnya rozhdeniya Aziza Alieva Mahachkala 2007 S 73 74 Abdullaev I G O haraktere i formah proyavleniya dvuyazychiya i mnogoyazychiya v Azerbajdzhane na materiale vzaimovliyaniya azerbajdzhanskogo i iranskih yazykov Problemy dvuyazychiya i mnogoyazychiya M Nauka 1972 S 215 AKADEMIYa NAUK SSSR INSTITUT ETNOGRAFII im N N MIKLUHO MAKLAYa KAVKAZSKIJ ETNOGRAFIChESKIJ SBORNIK IV NAUKA MOSKVA Volkova N G Etnicheskie processy v Zakavkaze v XIX XX vv Kavkazskij etnograficheskij sbornik M Izd vo AN SSSR 1969 T 4 S 45 Aristova T F Kurdy Zakavkazya istoriko etnograficheskij ocherk M Nauka 1966 The Caucasus amp Globolization Volume 4 PDF 26 Nisan 2018 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 28 Nisan 2019 Volkova N G Etnicheskie processy v Zakavkaze v XIX XX vv Kavkazskij etnograficheskij sbornik M Izd vo AN SSSR 1969 T 4 S 43 44 Ihilov M M Narodnosti lezginskoj gruppy etnograficheskoe issledovanie proshlogo i nastoyashego lezgin tabasarancev rutulov cahurov agulov Mahachkala DF AN SSSR IIYaL im G Cadasy 1967 370 s Ganieva A M Ocherki ustno poeticheskogo tvorchestva lezgin M Nauka 2004 Narody Kavkaza 1962 T II Patka nov Kerope Petro vich 1887 Cygany Neskolko slov o narechiyah zakavkazskih cygan bosha i karachi Ciqanlar Zaqafqaziya ciqanlarinin dialektleri haqqinda bir nece kelme Bosa ve qaraci Rusca Sankt Peterburg Imperatorskaya akademiya nauk s 73 ISBN 978 5 4460 6795 4 Kilincer Zafer Kemal oglu 2022 AZERBAYCAN QARACILARI VE TURKIYE ROMANLARI MUSIQISININ TEDQIQI AZERBAYCAN AGDAS YEVLAX VE TURKIYENIN CUKUROVA BOLGELERININ NUMUNESINDE PDF Azerice Baki Uzeyir Hacibeyli adina Baki Musiqi Akademiyasi s 4 17 Agustos 2022 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 30 Ocak 2023 Keith Brown Sarah Ogilvie Concise encyclopedia of languages of the world 27 Mart 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Elsevier 2009 S 110 113 ISBN 978 0 08 087774 7 a b Magomedkhan Magomedkhanov Building of the Tower of Babel Ethnolinguistic Processes in Dagestan Russian Academy of Sciences Dagestan Science Centre page 290 291 293 Ibragimov M R A Azerbajdzhancy Narody Dagestana Otv red S A Arutyunov A I Osmanov G A Sergeeva M Nauka 2002 ISBN 5 02 008808 0 seh 510 Golden 1992 ss 390 Kavkazskie yazyki Enciklopedicheskij slovar Brokgauza i Efrona v 86 t 82 t i 4 dop SPb 1890 1907 Sergeeva G A Mezhetnicheskie svyazi narodov Dagestana vo vtoroj polovine XIX XX vv etnoyazykovye aspekty Kavkazskij etnograficheskij sbornik Izd vo Akademii nauk SSSR 1989 T 9 S 112 M M Ihilov NARODY LEZGINSKOJ GRUPPY 1967 g Data obrasheniya 19 marta 2015 Arhivirovano 2 aprelya 2015 goda Volkova N G Etnokulturnyj kontakty narodov Gornogo Kavkaza v obshestvennom bytu XIX nachalo XX v Kavkazskij etnograficheskij sbornik Izd vo Akademii nauk SSSR 1989 T 9 S 169 Pieter Muysken Studies in language companion series From linguistic areas to areal linguistics John Benjamins Publishing Company 2008 T 90 S 74 ISBN 90 272 3100 1 ISBN 978 90 272 3100 0 Johanson 2021 ss 52 a b de Planhol X 1987 Azerbaijan i Geography In Yarshater Ehsan ed Encyclopaedia Iranica Volume III 2 Awaʾel al maqalat Azerbaijan IV London and New York Routledge amp Kegan Paul pp 205 215 ISBN 978 0 71009 114 7 Yarshater E 1988 Azerbaijan vii The Iranian Language of Azerbaijan Encyclopaedia Iranica Vol III Fasc 3 ss 238 245 11 Haziran 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Mart 2024 a b Tural Abdullazade 18 Nisan 2022 Azerbaycanda modernlesme prosesi ve dovletin formalasma dinamikasi Azerice 3 Mart 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 17 Subat 2024 Bibliyografya span I P Petrushevskij Ocherki po istorii feodalnyh otnoshenij v Azerbajdzhane i Armenii v XVI nachale XIX vv Leningrad Izdatelstvo Leningradskogo Gosudarstvennogo Ordena Lenina Universiteta imeni A A Zhdanova 1949 Gippert J amp Dum Tragut J 2023 Caucasian Albania An International Handbook Berlin Boston De Gruyter Mouton https doi org 10 1515 9783110794687 1992 An Introduction to the History of the Turkic Peoples Otto Harrasowitz ISBN 978 3 447 03274 2 KB1 bakim Birden fazla ad yazar listesi link Halil Inalcik 2011 Has Bagcede ʿAys u Tarab Nedimler Sairler Mutribler Istanbul Turkiye Is Bankasi Kultur Yayinlari Hostler Charles Warren The Turks of Central Asia Greenwood Press November 1993 ISBN 0 275 93931 6 Johanson L Turcia the Turkic World In Turkic Cambridge Language Surveys Cambridge University Press 2021 41 93 M F Koprulu Azeri Baki Elm 2000 Kategoriler Kulturel asimilasyonAzeri milliyetciligiAzerbaycan da kulturAzerbaycan TurkleriGizli kategoriler Webarsiv sablonu wayback baglantilariKB1 bakim Birden fazla ad yazar listesiKB1 hatalari tarihlerKB1 hatalari erisimtarihi varken URL yokISBN sihirli baglantisini kullanan sayfalar