Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Zencefilgiller, veya Zingiberaceae, monocotyledonous (tek çenekli) bitkilerden bir familyadır ve genellikle tropikal bölgelerde yetişir. Bu familya, yaklaşık 50 cins ve 1.300 civarında türü içerir.Zencefilgiller, çoğunlukla otsu, rizomlu (yeraltı gövdesi), aromatik bitkilerden oluşur. Zencefilgiller familyası, bu türlerin birçok endüstriyel ve tıbbi kullanıma sahip olmasından dolayı ekonomik açıdan da oldukça önemli bir yer tutmaktadır.
Zencefilgillerin yaprakları uzun, dar ve genellikle paralel damarlıdır. Bazı türlerde yapraklar oldukça büyüktür. Yapraklar çoğunlukla yeşildir ve bitkilerde dikkat çeken bir estetik oluşturur. Çiçekler genellikle gösterişli ve sarı, beyaz, kırmızı gibi çeşitli renklerdedir. Zencefilgillerin çiçekleri, genellikle salkım ya da başak şeklinde kümelenir. Bu familya üyelerinin çoğu, yeraltında kalınlaşmış, etli rizomlar (yer altı gövdesi) oluşturur. Rizomlar, bitkilerin çoğalmasında ve besin depolamasında önemli rol oynar. Zencefilgillerin boyları genellikle 1-3 metre arasında değişir.
Türleri
Bazı türleri
- Zencefil (Zingiber officinale): Bu bitki, zencefilgillerin en bilinen türüdür. Özellikle kök rizomları, gıda, ilaç ve kozmetik endüstrilerinde geniş bir kullanım alanına sahiptir. Zencefilin tıbbi kullanımı çok eski zamanlara dayanır ve sindirimi iyileştirmesi, mide bulantısını hafifletmesi gibi faydaları bilinir.
- Kurkuma (Curcuma longa): Zencefilgiller familyasına ait bir diğer önemli türdür. Kurkuma, özellikle Asya mutfağında baharat olarak kullanılır ve turuncu rengini veren kurkumin maddesiyle bilinir. Ayrıca, antioksidan ve antiinflamatuar özelliklere sahiptir.
- Galanga (Alpinia galanga): Bu tür de zencefilgillere ait olup, Asya mutfağında ve geleneksel tıpta yaygın olarak kullanılır.
57 türü kabul edilmiştir:
- Ridl.
- K.Schum.
- Roxb.
- Roxb.
- Gagnep.
- Kuntze
- Hook.f.
- Ridl.
- K.Larsen
- (Royle ex Benth.) Hook.f.
- Ridl.
- Mood & K.Larsen
- L.
- Benth.
- M.F.Newman
- Maton
- A.D.Poulsen & Škorničk.
- Giseke
- K.Schum.
- (K.Schum.) Ridl.
- (Baker) Ridl.
- L.
- Holttum
- J.Koenig
- Kurz
- Retz.
- C.K.Lim
- L.
- C.K.Lim
- M.F.Newman & Škorničk.
- W.J.Kress & Mood
- C.Presl
- Giseke
- A.Takano & Nagam.
- K.Schum.
- N.S.Lý & Škorničk.
- A.S.Rao & D.M.Verma
- C.K.Lim
- Ridl.
- (K.Schum.) R.M.Sm.
- Wittm.
- (Gagnep.) T.L.Wu & Z.Y.Chen
- L.f.
- Hook.f.
- Oliv.
- Sm.
- Baker
- K.Larsen & J.Mood
- Baill.
- J.M.Wood & Franks
- R.M.Sm.
- A.D.Poulsen & Mathisen
- A.D.Poulsen & M.F.Newman
- S.Sakai & Nagam.
- Merr.
- Giseke
- Mill.
Habitat ve dağılım
Zencefilgiller tropikal bölgelerde, özellikle Güneydoğu Asya, Afrika ve Karayipler gibi sıcak iklimlerde yetişir. Bu bitkiler nemli ortamları tercih eder ve ormanlık alanlarda sıklıkla bulunur. Bazı türler ise subtropikal ve hatta ılıman iklimlerde de yetiştirilebilir.
Ekonomik ve tıbbi önemi
Zencefilgillerin bazı türleri, özellikle zencefil, kurkuma ve galanga, hem gıda hem de ilaç endüstrisinde yaygın olarak kullanılır. Zencefilin sindirim sistemine faydaları, mide bulantısını önlemesi, iltihapları azaltması ve bağışıklık sistemini güçlendirmesi gibi birçok tıbbi kullanımı vardır. Kurkuma ise anti-inflamatuar ve antioksidan özellikleri nedeniyle çeşitli sağlık sorunlarının tedavisinde kullanılır. Ayrıca, bazı zencefilgiller türleri aromatik yağlar üretir ve kozmetik sanayinde de değerlidir.
Taksonomi
Zencefilgiller familyası, takımına aittir. Taksonomik olarak, aşağıdaki ana cinsler bu familyanın üyeleridir:
- Zingiber (Zencefil)
- Curcuma (Kurkuma)
- Alpinia (Galanga)
- Elettaria (Yeşil Kardamom)
- Amomum
Kaynakça
- ^ Christenhusz, Maarten J. M.; Byng, James W. (20 Mayıs 2016). "The number of known plants species in the world and its annual increase". Phytotaxa (İngilizce). 261 (3): 201-217. doi:10.11646/phytotaxa.261.3.1. ISSN 1179-3163.
- ^ a b c Chattopadhyay, Ishita; Biswas, Kaushik; Bandyopadhyay, Uday; Banerjee, Ranajit K. (2004). "Turmeric and curcumin: Biological actions and medicinal applications". Current Science. 87 (1): 44-53. ISSN 0011-3891.
- ^ a b "Zingiberaceae Martinov | Plants of the World Online | Kew Science". Plants of the World Online (İngilizce). Erişim tarihi: 10 Mart 2025.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Zencefilgiller veya Zingiberaceae monocotyledonous tek cenekli bitkilerden bir familyadir ve genellikle tropikal bolgelerde yetisir Bu familya yaklasik 50 cins ve 1 300 civarinda turu icerir Zencefilgiller cogunlukla otsu rizomlu yeralti govdesi aromatik bitkilerden olusur Zencefilgiller familyasi bu turlerin bircok endustriyel ve tibbi kullanima sahip olmasindan dolayi ekonomik acidan da oldukca onemli bir yer tutmaktadir Zencefil Bitkisi Zencefilgillerin yapraklari uzun dar ve genellikle paralel damarlidir Bazi turlerde yapraklar oldukca buyuktur Yapraklar cogunlukla yesildir ve bitkilerde dikkat ceken bir estetik olusturur Cicekler genellikle gosterisli ve sari beyaz kirmizi gibi cesitli renklerdedir Zencefilgillerin cicekleri genellikle salkim ya da basak seklinde kumelenir Bu familya uyelerinin cogu yeraltinda kalinlasmis etli rizomlar yer alti govdesi olusturur Rizomlar bitkilerin cogalmasinda ve besin depolamasinda onemli rol oynar Zencefilgillerin boylari genellikle 1 3 metre arasinda degisir TurleriBazi turleri Zencefil Zingiber officinale Bu bitki zencefilgillerin en bilinen turudur Ozellikle kok rizomlari gida ilac ve kozmetik endustrilerinde genis bir kullanim alanina sahiptir Zencefilin tibbi kullanimi cok eski zamanlara dayanir ve sindirimi iyilestirmesi mide bulantisini hafifletmesi gibi faydalari bilinir Kurkuma Curcuma longa Zencefilgiller familyasina ait bir diger onemli turdur Kurkuma ozellikle Asya mutfaginda baharat olarak kullanilir ve turuncu rengini veren kurkumin maddesiyle bilinir Ayrica antioksidan ve antiinflamatuar ozelliklere sahiptir Galanga Alpinia galanga Bu tur de zencefilgillere ait olup Asya mutfaginda ve geleneksel tipta yaygin olarak kullanilir 57 turu kabul edilmistir Ridl K Schum Roxb Roxb Gagnep Kuntze Hook f Ridl K Larsen Royle ex Benth Hook f Ridl Mood amp K Larsen L Benth M F Newman Maton A D Poulsen amp Skornick Giseke K Schum K Schum Ridl Baker Ridl L Holttum J Koenig Kurz Retz C K Lim L C K Lim M F Newman amp Skornick W J Kress amp Mood C Presl Giseke A Takano amp Nagam K Schum N S Ly amp Skornick A S Rao amp D M Verma C K Lim Ridl K Schum R M Sm Wittm Gagnep T L Wu amp Z Y Chen L f Hook f Oliv Sm Baker K Larsen amp J Mood Baill J M Wood amp Franks R M Sm A D Poulsen amp Mathisen A D Poulsen amp M F Newman S Sakai amp Nagam Merr Giseke Mill Habitat ve dagilimZencefilgiller tropikal bolgelerde ozellikle Guneydogu Asya Afrika ve Karayipler gibi sicak iklimlerde yetisir Bu bitkiler nemli ortamlari tercih eder ve ormanlik alanlarda siklikla bulunur Bazi turler ise subtropikal ve hatta iliman iklimlerde de yetistirilebilir Ekonomik ve tibbi onemiZencefilgillerin bazi turleri ozellikle zencefil kurkuma ve galanga hem gida hem de ilac endustrisinde yaygin olarak kullanilir Zencefilin sindirim sistemine faydalari mide bulantisini onlemesi iltihaplari azaltmasi ve bagisiklik sistemini guclendirmesi gibi bircok tibbi kullanimi vardir Kurkuma ise anti inflamatuar ve antioksidan ozellikleri nedeniyle cesitli saglik sorunlarinin tedavisinde kullanilir Ayrica bazi zencefilgiller turleri aromatik yaglar uretir ve kozmetik sanayinde de degerlidir TaksonomiZencefilgiller familyasi takimina aittir Taksonomik olarak asagidaki ana cinsler bu familyanin uyeleridir Zingiber Zencefil Curcuma Kurkuma Alpinia Galanga Elettaria Yesil Kardamom AmomumKaynakca Christenhusz Maarten J M Byng James W 20 Mayis 2016 The number of known plants species in the world and its annual increase Phytotaxa Ingilizce 261 3 201 217 doi 10 11646 phytotaxa 261 3 1 ISSN 1179 3163 a b c Chattopadhyay Ishita Biswas Kaushik Bandyopadhyay Uday Banerjee Ranajit K 2004 Turmeric and curcumin Biological actions and medicinal applications Current Science 87 1 44 53 ISSN 0011 3891 a b Zingiberaceae Martinov Plants of the World Online Kew Science Plants of the World Online Ingilizce Erisim tarihi 10 Mart 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link