Tkistavi (Gürcüce: ტყისთავი), tarihi Artani bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı Dağevi köyünün (Tebati) sınırları içinde ortadan kalkmış bir köydür.
Tarihçe
| ]Gürcüce bir yer adı olan Tkistavi (ტყისთავი), orman anlamındaki “tke” (ტყე) ile baş anlamındaki “tavi” (თავი) kelimelerinden oluşur. Köyün adı "Ormanbaşı" şeklinde çevrilebilir.
Tkistavi köyünün bulunduğu tarihî Artani bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Tkistavi'nin yerleşim alanı, Dağevi köyünün bugünkü sınırları içinde bulunmaktadır.
Tkistavi köyü, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Diğistav (دیغستاو) şeklinde geçer. Diğistav-i Büzürg (Büyük Tkistavi) ve Diğistavi-i Küçük (Küçük Tkistavi) adıyla iki köy olarak kaydedilmiş olan yerleşim bu sırada Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte Küçük Tkistavi köyü boşalmıştı. Büyük Tkistavi köyünde ise 14 Hristiyan hane yaşıyor ve hane reisleri Gürcü adlarını taşıyordu. Köyde buğday ve arpa tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.
Tkistavi, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de Diğistav (دیغستاو) adıyla tek yerleşim olarak aynı idarî konuma sahipti. Hicri 1126 (1714-1715) tarihli kayda göre köyün hasılası 6.500 akçe idi ve burası köy Musa adında birine tahsis edilmişti.
Osmanlı mufassal defterini yayımlayan Gürcü Türkolog Sergi Cikia'nın verdiği bilgiye göre, defterde Büyük Tkistavi ile Küçük Tkistavi köylerinin Tebati yakınında bulunduğu belirtilmiştir. Ancak 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlı Şadevani nahiyesinde Tebati (Тебат) bir köy olarak geçtiği halde, Tkistavi yer almamıştır. Tkistavi'nin bu tarihten önce köy olmaktan çıktığı bu kayıttan anlaşılmaktadır.
Kaynakça
| ]- ^ a b 2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 184, 188. 11 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ "ტყე" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt 9 Temmuz 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ "თავი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt 8 Aralık 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ a b "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 514". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი : თარგმანი : წიგნი II), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; II. cilt (1941), s. 424, 431". 17 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
- ^ "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 371". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı" - 337-347". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Tkistavi Gurcuce ტყისთავი tarihi Artani bolgesinde gunumuzde Ardahan ilinin merkez ilcesine bagli Dagevi koyunun Tebati sinirlari icinde ortadan kalkmis bir koydur Tarihce span Gurcuce bir yer adi olan Tkistavi ტყისთავი orman anlamindaki tke ტყე ile bas anlamindaki tavi თავი kelimelerinden olusur Koyun adi Ormanbasi seklinde cevrilebilir Tkistavi koyunun bulundugu tarihi Artani bolgesi Orta Cag da Gurcistan i olusturan bolgelerden biriydi Nitekim Osmanlilar bu bolgeyi ve koyu 16 yuzyilin ortasinda Gurculerden ele gecirmistir Tkistavi nin yerlesim alani Dagevi koyunun bugunku sinirlari icinde bulunmaktadir Tkistavi koyu 1595 tarihli Osmanli mufassal defterinde Digistav دیغستاو seklinde gecer Digistav i Buzurg Buyuk Tkistavi ve Digistavi i Kucuk Kucuk Tkistavi adiyla iki koy olarak kaydedilmis olan yerlesim bu sirada Gurcistan Vilayeti icinde Ardahan i Buzurg livasinin Guney nahiyesine bagliydi Bu tarihte Kucuk Tkistavi koyu bosalmisti Buyuk Tkistavi koyunde ise 14 Hristiyan hane yasiyor ve hane reisleri Gurcu adlarini tasiyordu Koyde bugday ve arpa tarimi ile aricilik yapiliyor koyun ve domuz besleniyordu Tkistavi Cildir Eyaleti nin 1694 1732 donemini kapsayan Osmanli cebe defterinde de Digistav دیغستاو adiyla tek yerlesim olarak ayni idari konuma sahipti Hicri 1126 1714 1715 tarihli kayda gore koyun hasilasi 6 500 akce idi ve burasi koy Musa adinda birine tahsis edilmisti Osmanli mufassal defterini yayimlayan Gurcu Turkolog Sergi Cikia nin verdigi bilgiye gore defterde Buyuk Tkistavi ile Kucuk Tkistavi koylerinin Tebati yakininda bulundugu belirtilmistir Ancak 1886 tarihli Rus nufus sayiminda Ardahan sancaginin Ardahan kazasina bagli Sadevani nahiyesinde Tebati Tebat bir koy olarak gectigi halde Tkistavi yer almamistir Tkistavi nin bu tarihten once koy olmaktan ciktigi bu kayittan anlasilmaktadir Kaynakca span a b 2014 Yili Tao Klarceti Tarihi Eserleri Arastirma Gezisi Sonuclari ტაო კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები Tiflis 2015 s 184 188 11 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi ISBN 978 9941 0 7362 5 ტყე A Comprehensive Georgian English Dictionary Londra 2006 2 cilt 9 Temmuz 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi ISBN 0 9535878 3 5 თავი A Comprehensive Georgian English Dictionary Londra 2006 2 cilt 8 Aralik 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi ISBN 0 9535878 3 5 a b Defter i Mufassal i Vilayet i Gurcistan გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი გამოკვლევა წიგნი III Yayimlayan Sergi Cikia Tiflis 1947 1958 3 cilt III Cilt 1958 s 514 22 Ocak 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 15 Haziran 2025 Defter i Mufassal i Vilayet i Gurcistan გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი თარგმანი წიგნი II Yayimlayan Sergi Cikia Tiflis 1941 1958 3 cilt II cilt 1941 s 424 431 17 Nisan 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 15 Haziran 2025 Defter i Caba i Eyalet i Cildir 1694 1732 ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი 1694 1732 წწ Yayima hazirlayan Tsisana Abuladze Tiflis 1979 Sira no 371 30 Aralik 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 15 Haziran 2025 Svod statisticheskih dannyh o naselenii Zakavkazskago kraya izvlechennyh iz posemejnyh spiskov 1886 g Transkafkasya Bolgesinin Nufusuna Dair 1886 Yili Aile Listelerinden Edinilmis istatistik Verilerin Ozeti Tiflis 1893 Kars oblasti 337 347 29 Haziran 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 15 Haziran 2025 gtdArdahan merkez koyleriAcikyazi Agacli Agzipek Akyaka Alagoz Altas Ardicdere Asagikurtoglu Bagdasan Balikcilar Bayramoglu Besiktas Binbasar Buyuksutluce Caglayik Calabas Camlicatak Cataldere Catalkopru Cegilli Cetinsu Cimenkaya Dagci Dagevi Dedegul Degirmenli Derindere Edegul Golgeli Guzcimeni Guzelyurt Haciali Haskoy Hocvan Haskoy Kartalpinar Kazlikoy Kirac Kocakoy Koprucuk Kucuksutluce Lehimli Mesedibi Nebioglu Ortagecit Otbicen Ovapinar Olcek Omeraga Samanbeyli Sariyamac Sugoze Sulakyurt Taslidere Tazekoy Tepeler Tepesuyu Tuncoluk Uzunova Yalnizcam Yaylacik Yokusdibi YukarikurtogluEski koyler Mahalleler Ahalseni Akameti Almona Anusivani Ardana Burdosani Gurcayir Harosmani Kamrasori Kandreti Karabag Kargsopeli Kizil Kilise Kutarmeliki Meidani Mindaseni Nakomlari Petre Pavle Sadgomi Sepishevi Siglaseni Sirazi Suaeklesia Tagureti Tikaseni Tkistavi Vacara Kategoriler Ardahan merkez belde ve koyleriTao KlarcetiArdahan ili tarihiGizli kategoriler Webarsiv sablonu wayback baglantilariISBN sihirli baglantisini kullanan sayfalar
