
Motor freni, sürtünme freni veya manyetik fren gibi ek harici frenleme mekanizmaları kullanmak yerine, bir motorlu taşıtın motorunun içindeki yavaşlatma kuvvetleri kullanıldığında meydana gelir.
Bu terim genellikle, farklı bir mekanizma kullanan başka bir tür frenleme, özellikle veya "jake frenleme" ile karıştırılmaktadır.
Birçok ülkedeki trafik düzenlemeleri, gaz pedalı kullanılmadığında kamyonların her zaman uygun bir vites ile sürülmesini gerektirir; bu da belirli miktarda motor frenlemesi sağlar (motor yağı ve motordan pompalanan hava ve motor sürtünme kayıpları silindir duvarlarına ve yataklara viskoz kayıplar sağlar).
Tür
| ]Benzinli motorlar
| ]"Motor freni" terimi, gaz pedalı bırakıldığında benzinli motorlarda meydana gelen frenleme etkisini ifade eder. Bu, yakıt enjeksiyonunun durmasına ve gaz kelebeği valfinin neredeyse tamamen kapanmasına neden olarak, örneğin bir turbodan gelen zorunlu hava akışını büyük ölçüde kısıtlar. İkincisi, silindirlerin frenleme etkisine karşı çalışması gereken güçlü bir manifold vakumuna neden olur - potansiyel enerjinin çoğunu zaman içinde sistemden uzaklaştırır ve motor frenleme etkisinin çoğunu üretir. Bu vakum manifoldu etkisi, genellikle motorla bağlantıya geçmek için daha hızlı dönen bir tahrik hattını indükleyen, vites küçültme ile güçlendirilebilir.
Motor freni benzinli motorlarda daha etkilidir. Eski tip benzinli motorlarda sürücü ayağını gaz pedalından çektiğinde gaz kelebeği kısmı kapalı konuma geçer. Bu durumda silindir içine hava-yakıt karışımının alınması zorlaşır (pompalama kayıpları artar). Artan pompalama kayıplarını karşılamak için motorun kinetik enerjisi kullanılır ve bu da motor devrinin düşerek aracın yavaşlamasına neden olur. Elektronik kontrollü benzinli araçlarda sürücü ayağını gaz pedalından çektiğinde ve motor devir sayısı genellikle 2000 d/dk'nın üstünde ise elektronik kontrol ünitesi yakıt enjeksiyonunu sonlandırır ve silindire sadece hava alınır. Silindirlere dolan hava sıkıştırma zamanında sıkıştırılır, ancak yakıt püskürtülmediği için yanma meydana gelmez (piston üzerinde bir itme kuvveti oluşmaz). Silindir içindeki hava egzoz subabının açılması ile silindirden dışarı çıkar. Bu süreçte motor bir kompresör gibi çalışır. Havayı sıkıştırmak için gerekli olan güç aracın kinetik enerjisinden karşılanır. Böylece motor devri düşürülerek araç yavaşlatılmış olur. Bazı eski tip dizel araçlarda daha etkili motor freni için özel subap mekanizması veya farklı subap kontrolü kullanılmıştır.
Motor freni, bir aracın yokuş aşağı gitme hızını kontrol etmenin uygun bir yöntemidir. Motor freni, daha düşük bir vitese geçerek, ayak freninin tekrar tekrar uygulanması ihtiyacını azaltır ve frenlerin aşırı ısınma riskini azaltır.
Dizel motorlar
| ]Dizel motorlarda yukarıdaki anlamda bir motor freni yoktur. Benzinli motorlardan farklı olarak dizel motorlar, hava girişini daraltmak ve benzinli motorların yaptığı gibi sabit bir yakıt oranını korumak yerine, yakıt akışını kontrol gücüne göre değiştirir. Bir gaz kelebeği vakumunu muhafaza etmediklerinden, aynı motor frenleme etkilerine maruz kalmazlar. Bu, kısmen turbo olmayan dizel motorlu araçların, eşdeğer bir benzinli motordan daha uzun süre vitese geçebilmesinin sebebidir.
Dekompresyon motor freni
| ](ayrıca Jacobs freni ya da "jake freni" olarak da bilinir), gerçek motor freni ile en çok karıştırılan fren türüdür; esas olarak büyük dizel kamyonlarda kullanılır ve sıkıştırma strokunun üstündeki egzoz valflerini açarak çalışır, bu nedenle basınçlı havada depolanan büyük miktarda enerji krank miline geri gönderilmez, ancak atmosfere salınır.
Normal olarak, sıkıştırma vuruşu sırasında, yukarı doğru hareket eden piston silindirdeki havayı sıkıştırırken enerji kullanılır; basınçlı hava daha sonra sıkıştırılmış bir yay görevi görür ve pistonu geri aşağı doğru iter. Ancak, jake freni çalışırken, basınçlı hava piston aşağı doğru hareket etmeye başlamadan hemen önce boşaltılır. (Basınçlı havanın bu ani salınımı, bir ateşli silahın ağzından çıkan, genişleyen gazlara benzer sesli ses dalgaları oluşturur.) Basınçlı hava içerisinde depolanan enerjiyi kaybettikten sonra, "geri yaylanma" olmaz, bu nedenle motor pistonu tekrar aşağı çekerek daha fazla enerji tüketir.
Bu tür fren, insanların yaşadığı birçok yerde yasaklanır veya kısıtlanır, çünkü geceleri insanları uyandırmak da dahil olmak üzere çevreyi rahatsız edecek kadar yüksek, makineli tüfek sesine benzer bir ses oluşturur. Bununla birlikte, çok etkilidir ve sürtünme fren sisteminin ömrünü önemli ölçüde uzatan muazzam miktarda frenleme kuvveti yaratır - 565 hp (421 kW) dizel motor, 2.100 dev/dak.'da 600 hp (450 kW)'ye kadar fren gücü üretebilir.
Egzoz freni
| ]Bir , bir benzinli motorda emme gazının neden olduğu gibi egzozda bir kısıtlamaya neden olarak çalışır. Basit bir ifadeyle, egzozun arka basıncını arttırarak çalışır. Bu frenlerin neredeyse tamamı, varsa turboşarjın aşağısına monte edilmiş bir gaz kelebeği valfine benzer kelebek valflerdir.
Egzoz tıkanıklıkları
| ]Modern dizel motorlar emisyonlar üzerinde birçok sıkı kontrole tabidir ve çoğu zaman egzozda birçok engele sahiptir, bu da bir benzinli motorda olduğu gibi, motor freni yapıyormuş hissi oluşmasını sağlar. Başlıcaları şunlardır:
- Turboşarj durduğunda bir miktar geri basınç oluşturur
- Egzoz gazı geriçevrimi (EGR) valfi, egzoz gazını genellikle sınırlı/dar bir borudan motor girişine geri yönlendirir.
- Dizel partikül filtresi (DPF), atmosfere salınacak kurum parçacıklarını tutması için tasarlanmıştır; aksi takdirde egzoz akışını büyük ölçüde engeller ve küçük bir klima pompası kadar güç tüketebilir.
İki zamanlı motorlar
| ]Bir premiks iki zamanlı motorda, motor freni motora son derece zararlı olabilir, çünkü silindir ve piston yağlayıcı yakıtla karıştırılmış bir halde tüm silindirlere ulaşır. Sonuç olarak, motor freni sırasında, motor sadece yakıtı değil, aynı zamanda yağlayıcı da açar ve böylece motorun hızlı bir şekilde aşınmasına sebep olur. Birçok eski iki zamanlı otomobilin (Saab, Wartburg, vb.) motor frenlemesini isteğe bağlı yapmak için şanzımanda bir cihaz vardı. 1970'lerden bu yana iki zamanlı motosiklet motorlarının çoğu, suzuki'nin sistemi gibi gaz kelebeği ve yakıt sisteminden bağımsız bir yağ pompası ile yağlandı.
Ayrıca bakınız
| ]- Dinamik frenleme,, elektrikli motorlarla benzer etki
- Retarder
Kaynakça
| ]- ^ Megli, Thomas. "Increased engine braking with adjustable intake valve timing". Google Patents. 16 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Aralık 2019.
- ^ "Controlling your vehicle". Safe Driving for Life. . 12 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2019.
- ^ Understanding Tractor-trailer Performance 19 Eylül 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., page 20. Caterpillar Inc.,
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Dizel motor degisken egzoz freninin yakin cekimi Motor freni surtunme freni veya manyetik fren gibi ek harici frenleme mekanizmalari kullanmak yerine bir motorlu tasitin motorunun icindeki yavaslatma kuvvetleri kullanildiginda meydana gelir Bu terim genellikle farkli bir mekanizma kullanan baska bir tur frenleme ozellikle veya jake frenleme ile karistirilmaktadir Bircok ulkedeki trafik duzenlemeleri gaz pedali kullanilmadiginda kamyonlarin her zaman uygun bir vites ile surulmesini gerektirir bu da belirli miktarda motor frenlemesi saglar motor yagi ve motordan pompalanan hava ve motor surtunme kayiplari silindir duvarlarina ve yataklara viskoz kayiplar saglar Tur span Benzinli motorlar span Motor freni terimi gaz pedali birakildiginda benzinli motorlarda meydana gelen frenleme etkisini ifade eder Bu yakit enjeksiyonunun durmasina ve gaz kelebegi valfinin neredeyse tamamen kapanmasina neden olarak ornegin bir turbodan gelen zorunlu hava akisini buyuk olcude kisitlar Ikincisi silindirlerin frenleme etkisine karsi calismasi gereken guclu bir manifold vakumuna neden olur potansiyel enerjinin cogunu zaman icinde sistemden uzaklastirir ve motor frenleme etkisinin cogunu uretir Bu vakum manifoldu etkisi genellikle motorla baglantiya gecmek icin daha hizli donen bir tahrik hattini indukleyen vites kucultme ile guclendirilebilir Motor freni benzinli motorlarda daha etkilidir Eski tip benzinli motorlarda surucu ayagini gaz pedalindan cektiginde gaz kelebegi kismi kapali konuma gecer Bu durumda silindir icine hava yakit karisiminin alinmasi zorlasir pompalama kayiplari artar Artan pompalama kayiplarini karsilamak icin motorun kinetik enerjisi kullanilir ve bu da motor devrinin duserek aracin yavaslamasina neden olur Elektronik kontrollu benzinli araclarda surucu ayagini gaz pedalindan cektiginde ve motor devir sayisi genellikle 2000 d dk nin ustunde ise elektronik kontrol unitesi yakit enjeksiyonunu sonlandirir ve silindire sadece hava alinir Silindirlere dolan hava sikistirma zamaninda sikistirilir ancak yakit puskurtulmedigi icin yanma meydana gelmez piston uzerinde bir itme kuvveti olusmaz Silindir icindeki hava egzoz subabinin acilmasi ile silindirden disari cikar Bu surecte motor bir kompresor gibi calisir Havayi sikistirmak icin gerekli olan guc aracin kinetik enerjisinden karsilanir Boylece motor devri dusurulerek arac yavaslatilmis olur Bazi eski tip dizel araclarda daha etkili motor freni icin ozel subap mekanizmasi veya farkli subap kontrolu kullanilmistir Motor freni bir aracin yokus asagi gitme hizini kontrol etmenin uygun bir yontemidir Motor freni daha dusuk bir vitese gecerek ayak freninin tekrar tekrar uygulanmasi ihtiyacini azaltir ve frenlerin asiri isinma riskini azaltir Dizel motorlar span Dizel motorlarda yukaridaki anlamda bir motor freni yoktur Benzinli motorlardan farkli olarak dizel motorlar hava girisini daraltmak ve benzinli motorlarin yaptigi gibi sabit bir yakit oranini korumak yerine yakit akisini kontrol gucune gore degistirir Bir gaz kelebegi vakumunu muhafaza etmediklerinden ayni motor frenleme etkilerine maruz kalmazlar Bu kismen turbo olmayan dizel motorlu araclarin esdeger bir benzinli motordan daha uzun sure vitese gecebilmesinin sebebidir Dekompresyon motor freni span ayrica Jacobs freni ya da jake freni olarak da bilinir gercek motor freni ile en cok karistirilan fren turudur esas olarak buyuk dizel kamyonlarda kullanilir ve sikistirma strokunun ustundeki egzoz valflerini acarak calisir bu nedenle basincli havada depolanan buyuk miktarda enerji krank miline geri gonderilmez ancak atmosfere salinir Normal olarak sikistirma vurusu sirasinda yukari dogru hareket eden piston silindirdeki havayi sikistirirken enerji kullanilir basincli hava daha sonra sikistirilmis bir yay gorevi gorur ve pistonu geri asagi dogru iter Ancak jake freni calisirken basincli hava piston asagi dogru hareket etmeye baslamadan hemen once bosaltilir Basincli havanin bu ani salinimi bir atesli silahin agzindan cikan genisleyen gazlara benzer sesli ses dalgalari olusturur Basincli hava icerisinde depolanan enerjiyi kaybettikten sonra geri yaylanma olmaz bu nedenle motor pistonu tekrar asagi cekerek daha fazla enerji tuketir Bu tur fren insanlarin yasadigi bircok yerde yasaklanir veya kisitlanir cunku geceleri insanlari uyandirmak da dahil olmak uzere cevreyi rahatsiz edecek kadar yuksek makineli tufek sesine benzer bir ses olusturur Bununla birlikte cok etkilidir ve surtunme fren sisteminin omrunu onemli olcude uzatan muazzam miktarda frenleme kuvveti yaratir 565 hp 421 kW dizel motor 2 100 dev dak da 600 hp 450 kW ye kadar fren gucu uretebilir Egzoz freni span Bir bir benzinli motorda emme gazinin neden oldugu gibi egzozda bir kisitlamaya neden olarak calisir Basit bir ifadeyle egzozun arka basincini arttirarak calisir Bu frenlerin neredeyse tamami varsa turbosarjin asagisina monte edilmis bir gaz kelebegi valfine benzer kelebek valflerdir Egzoz tikanikliklari span Modern dizel motorlar emisyonlar uzerinde bircok siki kontrole tabidir ve cogu zaman egzozda bircok engele sahiptir bu da bir benzinli motorda oldugu gibi motor freni yapiyormus hissi olusmasini saglar Baslicalari sunlardir Turbosarj durdugunda bir miktar geri basinc olusturur Egzoz gazi gericevrimi EGR valfi egzoz gazini genellikle sinirli dar bir borudan motor girisine geri yonlendirir Dizel partikul filtresi DPF atmosfere salinacak kurum parcaciklarini tutmasi icin tasarlanmistir aksi takdirde egzoz akisini buyuk olcude engeller ve kucuk bir klima pompasi kadar guc tuketebilir Iki zamanli motorlar span Bir premiks iki zamanli motorda motor freni motora son derece zararli olabilir cunku silindir ve piston yaglayici yakitla karistirilmis bir halde tum silindirlere ulasir Sonuc olarak motor freni sirasinda motor sadece yakiti degil ayni zamanda yaglayici da acar ve boylece motorun hizli bir sekilde asinmasina sebep olur Bircok eski iki zamanli otomobilin Saab Wartburg vb motor frenlemesini istege bagli yapmak icin sanzimanda bir cihaz vardi 1970 lerden bu yana iki zamanli motosiklet motorlarinin cogu suzuki nin sistemi gibi gaz kelebegi ve yakit sisteminden bagimsiz bir yag pompasi ile yaglandi Ayrica bakiniz span Dinamik frenleme elektrikli motorlarla benzer etki RetarderKaynakca span Megli Thomas Increased engine braking with adjustable intake valve timing Google Patents 16 Aralik 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 15 Aralik 2019 Controlling your vehicle Safe Driving for Life 12 Mayis 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Agustos 2019 Understanding Tractor trailer Performance 19 Eylul 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi page 20 Caterpillar Inc gtdSasi kontrol sistemleriOtomobil serisinin parcalariSuspansiyonAks Aks izi Amortisor Bagimsiz suspansiyon Burulma cubugu Cift salincak Dingil mesafesi Helisel yay Hidropnomatik Kamber acisi MacPherson Suspansiyon Sistemi Panhard cubugu Viraj demiri Yaprak yayDireksiyonAckermann direksiyon geometrisi Hidrolik direksiyon Kremayer ve pinyon Tork yonlendirmesiFrenlerABS fren sistemi Otomatik frenleme Disk fren Elektrikli park freni Elektronik denge programi Elektronik fren kuvveti dagitimi Fren balatasi Fren hidrolik yagi Fren zayiflamasi Hidrolik fren Hidrolik sivi Kampanali fren Motor freni Park freni Rejeneratif frenLastikler TekerleklerAlasim jantPortal Kategori Kategoriler Arac frenleme teknolojileriGurultu kirliligiMotosiklet dinamikleriGizli kategori Webarsiv sablonu wayback baglantilari