Vikipedi özgür ansiklopedi Kuban BulgarcasıAna dili olanlarBüyük Bulgar HanlığıBölgeAzak ve Kuban bölgesiEtnisiteön Bulg

Vikipedi ozgur ansiklopedi Kuban BulgarcasiAna dili olanlarBuyuk Bulgar HanligiBolgeAzak ve Kuban bolgesiEtnisiteOn BulgarlarDonem5 yy 10 yy Dil ailesiTurk Dilleri On TurkceOgur obegiOn BulgarcaKuban BulgarcasiYazi sistemiRunikDil kodlariISO 639 1xboISO 639 3xbo Kuban Bulgarcasi ya da Kuban Bulgar Turkcesi 5 yuzyil ile 10 yuzyil arasindaBuyuk Bulgar Hanligi nda ve Hazar Kaganligi nda Kuban nehri ve Azak denizi civarindaBulgarlar tarafindan konusulmus Ogur Obegi ne ait Turk dilidir Basta Macarca olmak uzere bolgedeki dillere odunc sozcukler vermistir Runik yazi kullandiklari yazitlar mevcuttur ama cozulememistir Orhun yazisi ile benzememektedir ancak benzerlikler Eski Macar yazisiyla iliskili oldugunu gostermektedir Donemi span Huseyinov milattan sonra birinci yuzyilda gecen Vardanes kaydina dayanarak Bulgarlarin Kuzey Kafkasyada milat basindan beri oldugunu ileri surer Ancak Bulgar adinin gectigi ilk kesin kayit en erken 7 yuzyilda Yunanlara aittir ve bu kayitta 480 de Hunlarla yapilan anlasmada Hunlardan Bulgarlar olarak bahsedilmistir Bu dolaylarda Bulgarlar Kuzey Kafkasyaya yerlesik olmalidir Buyuk Bulgar Hanligi yikildiktan sonra Hazar hakimiyetini reddeden Asparuh onderligindeki Bulgarlar Azak bolgesinden Tuna boylarina goc ederek 7 yuzyilin sonuna dogru ilk Bulgar imparatorlugu nu kurdu Burada Tuna Bulgarlarini olusturdular Es zamanli olarak Hazar baskisindan sikilan Bulgarlar 7 yuzyilin sonundan baslayip asamali olarak orta Idil bolgesine goc ederek Bolgar sehrini kurdu Burada Idil Bulgarlarini olusturdular Diger Bulgarlar Hazar hakimiyetini taniyarak birkac yuzyil daha bolgede kaldi ve Kuban Bulgarlarini olusturdu Arkeolojik ve tarihi veriler bu yuzyillarda Bulgarlarin Azak ve Don bolgesindeki varligini desteklemektedir 8 yuzyilda Bulgarlar yerlestikleri nehir kiyilarina gore Kupi Bulgar Kuban Duci Bulgar Oghender Bulgar ve Cidar Bulgar olarak adlandirilmaktaydi Ancak goclerle bolgede azalan nufuslari bolge halklarinin arasinda kisa surede eriyerek kaybolmalarini sagladi Ses Bilgisi span Kuban Bulgar Turkcesi Lir grubunda yer almasindan dolayi Eski Turkce z sesleri daima r sesine tekabul etmektedir Macarcaya gecen sozcuklerde de bu izlenebilmektedir Bir diger dikkat ceken ozelligi ise soz basinda d sesi barindirip komsu dillere soz basi d sesinde sozcukler vermis olmasidir Buna Cerkesce de bir Kuban Bulgar alintisi olan dage dage yag sozu ornek gosterilebilir Dilin cagdas akrabasi olan Tuna Bulgarcasinin da ayni sekilde soz basi d li bir dil oldugu Eski Kilise Islavcasina odunc verilen sozcuklerden ve 12 Hayvanli Bulgar takvimindeki Bulgarca sozcuklerden anlasilmaktadir Ancak Volga Bulgarlari gocmeden once daha Kuban Bulgarcasinda d gt ǯ degisimi meydana gelmisti Macarcadaki alinti sozcukler de buna dahildir Macarcada bu ses gy sesine donusmus olup bu sekilde gosterilir Kuban Bulgarcasinin bir diger ayirt edici ozelligi ise g sesinin x sesine donusmus olmasidir Kuban Bulgar kaynakli odunclenmeler span Kuban Bulgarlari On Macarcalara Zihlere Alanlara Abazglara Hazarlara ve Bati Kipcaklarina komsulardi Ozellikle Zihlerin Bulgarlara cok yakin oldugu bilinmektedir ve bu nedenle mirascisi olan Cerkes dillerinde Bulgarca odunc kelimelere rastlamak mumkundur Ornegin Ubikca shәa soa deniz bir Kuban Bulgar alintisidir Bati Kipcak dillerinde de izine sik rastlamak mumkundur Ornegin Kumukca ve Karacay Balkarcada gecen savur tuzlu su sozu de yine bir Bulgar alintisidir Ilk Macarca ile temasin ise 5 yuzyilda Kuban bolgesinde gerceklestigi dusunuluyor Kaynakca span a b c Tekin Talat 1987 Tuna Bulgarlari ve Dilleri Ankara Turk Dil Kurumu Yayinlari Gedikli Yusuf 27 Agustos 2020 BULGAR TURKCESI UZERINE ARASTIRMA ve INCELEMELER 3 KUBER KISI ADI KUVIARIS KURIGIR BOY ADLARININ KOKEN ve ANLAMLARI Turk Dunyasi Arastirmalari 125 247 267 276 ISSN 0255 0644 a b Hakimcanov F C 1996 Drevnie i starye pismennye yazyki Akinci Meltem 23 Haziran 2021 Hazar Kaganligi nda Tarim Bulgar Ciftciler Journal of Turkology 31 1 15 32 ISSN 2651 3188 a b Tavkul Ufuk 19 Ocak 2017 Adige Cerkes Dilinde Bulgar Turkcesi Alinti Sozcukler 8 Mart 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi4 Agustos 2025 a b c d Guseynov G R A K 2017 Kubansko Bulgarskiy yazyk i ego otnoshenie k drugim bulgarskim yazykam v kontekste voprosa ob oblasti ikh pervonachalnogo rasprostraneniya Rossijskaya tyurkologiya 1 2 16 17 Mahachkala a b Koc Dincer Idil Bulgarlari Selenge Yayinlari ss 113 120 6 Mart 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 8 Mart 2023 Agyagasi Klara 2019 Chuvash Historical Phonetics Turcologica 117 Wiesbaden Harrssowitz Erdal Marcel 1 Aralik 2018 Rona Tas Andras Berta Arpad West Old Turkic Turkic Loanwords in Hungarian Part 1 Introduction A K Part 2 L Z Conclusions Apparatus Wiesbaden Harrassowitz 2011 XX 1490 S 8 Turcologica 84 Hartbd 148 00 ISBN 978 3 447 06260 2 Orientalistische Literaturzeitung 113 6 510 513 doi 10 1515 olzg 2018 0172 ISSN 2196 6877 Kategoriler Turk dili tarihiAsya kokenli olu dillerAvrupa kokenli olu dillerOrta Cag dilleri