Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Bu madde Gürcistan'ın özerk bölgesi Acara'nın tarihini anlatmaktadır. Ancak tarihsel Acara bölgesi bugünkü Acara Özerk Cumhuriyeti'nin küçük bir bölümünü oluştuyordu. Merkezi Keda olan bölgeye Aşağı Acara, merkezi Hulo olan bölgeye de Yukarı Acara deniyordu. Osmanlı döneminde de Acara bölgesi benzer biçimde Acara-ı Süfla (Aşağı Acara) ve Acara-yı Ulya (Yukarı Acara) şeklinde adlandırılmıştır.
Antik ve Ortaçağ tarihi
Arkeolojik buluntulara göre Acara Neolitik Çağlardan beri insanların yerleşim yeri olmuştur. Antik Gürcü kabilesi Moshlar antik çağlarda bu bölgeyi yurt edindi, Acara bölgesi MÖ 7. yy dan 3. yy. a kadar Kolhis'in bir parçasıydı. Bölge İberya Krallığı içerisinde MS 4. yy. sonlarında bir ilçe (saeristavo) olarak ortaya çıktı. MS 4. ve 5. yüzyıllarda Yunan tüccarlar tarafından kolonize edildi, Acara sahili daha sonra Roma hakimiyetine geçti. Bathus (Bathys) (günümüz de Batum) ve Apsaros (Apsaruntos) (Modern Gonio) bu zamanların önemli şehirleri ve kaleleri idi. Arkeolojik çalışmalar günümüz Kobuleti yakınlarında Piçvnari'de zengin bir antik kentin kalıntılarını ortaya çıkarmıştır. MS 2. yüzyılda Bathus, Roma lejyonlarının önemli bir askeri üssüydü. Apsaros tiyatrosu ile meşhurdu.
Hristiyanlık döneminin başlarında Acara Aziz Andreas, Aziz Matta ve Aziz Simon isimleriyle bağlantılıdır. Aziz Matthias'ın Batum yakınlarında Gonio kalesine defnedildiği söylenir. Acara MS 2. yüzyılda Lazika Krallığı'na katılmıştır. Bölgenin kilit kalesi Petra (Tsihisdziri) Bizans ve Farslar arasındaki Lazika Savaşı'nda (542-562) önemli bir rol oynamıştır.
Acara, 7. yüzyılda yazarı bilinmeyen Ermenice "Coğrafya” adlı tarihî esere göre İberya Prensliği'nin bir parçasıydı. 9. yüzyılda bölge iki Gürcü devleti; Tao-Klarceti ve Egrisi-Abhazya Krallığı arasında bölünmüştü.
Acara ismi 11. yüzyıldan itibaren özellikle Leonti Mroveli tarafından zikredilmektedir. Acara, 11. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Gürcistan Krallığı'nın ayrılmaz bir parçasıydı. Bu dönemde Yukarı Acara, Klarceti ile birlikte Abuserisdze ailesinin yönettiği Gürcistan Krallığı'nda bir düklüktü ve önemli bir kültürel, eğitim ve siyasi merkezdi. Acara, 1080'li yıllarda Didi Turkoba sırasında Selçuklu Hanedanı tarafından harap edildi. 13. yüzyılın ortalarından itibaren Acara Abuserisdzelerin yerine Samtshe Prensliği'nin yöneticileri tarafından idare ediliyordu. Feodal Acara'da mimari, yazı, kitap tercümesi, ahşap işçiliği, deri işleme gelişmiştir. burada 8. yüzyılda çalıştı. 12. yüzyılda yapılan Shalta Kilisesi bu dönemin mimari anıtlarından biridir.
15. yüzyılın ortalarında Gürcistan Krallığı'nın bölünmesiyle sonuçlanan ortaya çıkan feodal iç savaşlar sırasında II. Kahaber Gurieli, Gürcistan Kralı VIII. Giorgi'ye karşı II. Kvarkvare Cakeli'ye yardım etti. Kvarkvare, Acara Düklüğü'nü kaldırdı ve 1463'te Acara'yı Gurieli hanedanına devretti. 16. yüzyılın başında Mzeçabuk Cakeli, Acara'yı Gurieli prenslerinden aldı ancak 1535'ten itibaren Acara yeniden Guria Prensliği'ne devredildi. Bu dönemde Cenevizliler Karadeniz ticaret kolonilerinden birini Gonio'da kurdu.
Osmanlı yönetiminde Acara
16. yüzyılın 40'lı yıllarından itibaren Osmanlı İmparatorluğu farklı Gürcü bölgeleriyle birlikte Acara'yı da ele geçirdi. Rostom Gurieli, Osmanlı kuvvetlerini Çorohi Nehri'nin ötesine itti ve onları Batum'u boşaltmaya zorladı, ancak Acara ve Çaneti'nin kaybını önleyemedi; Gonio Kalesi, güneybatı Gürcistan'da önemli bir Osmanlı karakolu haline geldi. En başta Acara, İspir sancağına bağlıydı. 1563'te Acaralı beyler Osmanlı hakimiyetini kabul etti. Bundan sonra Yukarı Acara ve Aşağı Acara sancakları kuruldu ve Çıldır Eyaleti'ne bağlandılar. 1582'de Acara Osmanlı'ya karşı ayaklanan Samthe prensi II. Manuçar Cakeli'nin yanında yer aldı. 1587'de Osmanlılar Acara'yı yeniden ele geçirdi. Guria prensi II. Mamia Gurieli 1603-1618 Osmanlı-İran Savaşı'ndan yararlanarak 1609 yılında Acara'yı geri aldı. 1614'te Guria'nın başkenti Batum'da yapılan Guria-Osmanlı Antlaşması sonucu Mamia Gurieli Acara'yı geri vermek ve Osmanlı'ya haraç ödemek zorunda kaldı. Çoruh nehri üzerinde savaş öncesi Osmanlı-Guria sınırı yeniden tesis edildi.
17. yüzyılın ikinci yarısında Acara beyleri İslam'ı benimsedi ancak köylü halk Hristiyan kalmaya devam etti. Hristiyanlık Acara'da 18. yüzyılın ortalarına değin varlığını sürdürdü. Yerli halk Osmanlı akınları yüzünden Gürcistan'ın farklı bölgelerine göç etmek zorunda kaldı. 17-18. yüzyıllarda Acara idari olarak bazen İspir sancağına, bazen de Çıldır, Kars veya Gürcistan Eyaleti'ne dahil edilmiştir. 19. yüzyıla değin Acara'daki Osmanlı yönetimi temsili bir yönetimdi : Halk Osmanlı'ya vergi ödemiyordu, Osmanlı ordusunda sürekli hizmet vermiyor sadece savaş döneminde orduya katılıyordu, eski Gürcü toprak mülkiyeti biçimleri korundu, soylular İslam'ı benimserken, köylü halk hala Hristiyanlık inancını sürdürüyordu.
1737'de Acara Ahıska Paşalığı'na karşı ayaklandı. Paşa Acara'yı harap etti ancak uzun süre ayaklanmayı bastırmayı başaramadı. 18. yüzyılda Acara'da Osmanlı hakimiyeti güçleniyordu. Buna, (Çoruh nehrinden Çoloki'ye kadar olan) Guria'nın güney kesiminin Osmanlı tarafından ele geçirilmesi yardımcı oldu. 1774'te Osmanlıların İmereti kralı I. Solomon'a karşı 'nde yenilmesiyle cesaretlenen Acara halkı ayaklandı. İsyancılar Ahıska Paşası'nı yendi. 1780'li yıllardan itibaren Yukarı Acara'nın yönetimi yeni atanan Himşiaşvili ailesine geçti. Abdul-beg Himşiaşvili Osmanlı seferlerine katılıyordu. 1784'te 'ye düzenlediği akın sırasında öldü. Yerine 1803 yılında Ahıska Paşası olan oğlu Selim Himşiaşvili Yukarı Acara beyi oldu. Selim paşa Rus İmparatorluğu'nun yardımıyla eski Samthe-Saatabago topraklarında bağımsız bir Müslüman Gürcü prensliği kurmayı hedefliyordu. Bu denemesi sonuçsuz kaldı. Osmanlı 1815'te Selim paşayı yendi ve öldürdü.
Selim'in oğlu Ahmed Paşa Himşiaşvili Rus yetkililerle Acara'nın Rus İmparatorluğu'na katılmasına ilişkin müzakereler yapmayı denedi. Himşiaşvili, paşa ve general unvanı ve Acara'daki hakimiyetinin sürdürülmesi karşılığında Acara'nın Rusya'ya bağlanmasını kabul edeceğini bildirdi. Müzakereler başarısız oldu. Himşiaşvili ile müzakere yapan General Vasiliy Bebutov Ermeni Oblastı'nın başkanı oldu ve yerine Himşiaşvilinin güvenmediği Baron Osten Sacken atandı. Himşiaşvili aktif olarak Osmanlıların yanında yer aldı ve Guria Prensliği'nin Rusya ile bağlantı kurmasını engellemeye çalıştı. Acara, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nda bir savaş arenası haline geldi. 1828 yılında Ahıska'nın Rusya tarafından ele geçirilmesinden sonra Ahmet Paşa Acara'ya sığındı. Şubat 1829'da Himşiaşvili güçlerini topladı ve Ahıska'ya Ruslar üzerine sefer yaptı, ancak Abdi-Beg ona uygun yardımı sağlamadı ve Himşiaşvili Acara'ya geri çekildi. Osten Sacken, Himşiaşvili'ye kendisinin veya oğlunun Rus kampına gelmesi ve bağlılığı kabul etmesi için dört gün verdi. Himşiaşvili bu sözü kabul etmedi ve Osten Sacken 12 Ağustos'ta üç piyade taburu, 2.700 süvari, bir Kazak alayı, üç dağcı ve dört küçük topla Yukarı Acara'ya girdi. Böylece Hulo'ya ulaştı. Osten Sacken burada sert bir direnişle karşılaştı ve 28 Ağustos'ta büyük bir kayıpla geri çekilmek zorunda kaldı.
Gürcistan Başkomutanı General Paskeviç, General Gese'ye Batum'u alması talimatını verdi. Gese yerel beylerle görüşmelere başladı. Yerel beylerin Rusya'ya duydukları sempatiyle savaşa isteksiz olduğunu bilen Osmanlı yetkilileri, Tuzcuoğlu komutasında sekiz bin asker göndererek yerel beyleri Osmanlı'nın artık savaşta olduğuna, tüm Avrupa'nın Osmanlı'yı desteklediğine ve yakında her şeyin değişeceğine ikna etti. 4 Ağustos 1829'da Rus ordusu Batum'a doğru iki yönde hareket etti: biri Albay Patovski önderliğinde Şekvetili'den Kobuleti'ye, diğeri Gese önderliğinde Ozurgeti'den Muhaestate üzerinden. Muhaestate yakınlarında tahkim edilen Osmanlı birlikleri Gese tarafından yenildi. Kobuleti'deki müstahkem Osmanlı birlikleri geri çekildi ve Tsihisdziri'deki mevzilerini terk ettiler. Osmanlı yanlısı Guria prensesi Sopio Gurieli deniz yoluyla Kobuleti'den kaçtı. Elverişli anı kullanamayan Gese, Batum'a saldırmak yerine Kintrişi'de mevzilendi ve yeniden müzakerelere başladı. Bu, Osmanlıların kaleyi yeniden güçlendirmesine izin verdi. 17 Eylül'de Gese, kaleye saldırdı, ancak ordusunun üçte ikisini kaybetti. Bu, Rusların bu savaşta Kafkasya cephesinde gördüğü en büyük yenilgiydi. Gese yeni işgal ettiği toprakları terk etmek zorunda kaldı ancak bu arada Edirne Antlaşması galip geldi.
Bu antlaşmaya göre Acara Osmanlı'da kalmaya devam etti ancak Ahıska ve Ahalkalaki Rusya'ya verildi ve Ahıska Paşalığı yıkıldı. 1832'de Acara'da yeni bir ayaklanma patlak verdi. 1839'da Osmanlı'da merkezileştirici Tanzimat reformları başladı. Bu reform hem beyler hem de halk arasında huzursuzluğa neden oldu. Acara beyleri haklarının kısıtlanmasına karşı çıkarken, köylüler zorunlu askerlik hizmetine karşı çıktılar. 1840'ta Yukarı Acara beyi Kör Hüseyin Bey, Osmanlı'ya karşı ayaklanan Mısır paşası Kavalalı Mehmed Ali Paşa'yla birlik olarak isyan etti. Trabzon ve Erzurum eyaletlerinden gelen birlikler ayaklanmayı bastırdı ve Kör Hüseyin'i İstanbul'a gönderdi. 1843'te kargaşa yeniden başladı. 1844'te Kör Hüseyin Mısır'a kaçtı ve oradan gizlice Acara'ya döndü. Ayaklanma hem iki sancağı hem de 5.000 kadar kişiyi içeriyordu. Ağustos 1844'te Kars ve Trabzon Paşalığı birlikleri aynı anda Acara'ya gitti ve ayaklanma bastırıldı. Acara, Trabzon Eyaleti'ne bağlandı. Osmanlılar yine de Acara'yı kontrol etmeyi başaramadı. 1846'da Kör Hüseyin, Yukarı Acara'ya döndü ve halk yeniden ayaklandı. Trabzon Paşası Acara'yı bastı ve Kör Hüseyin'i tutukladı. İsyancıların arasında 1844 yılında İmam Şamil tarafından Dağıstan'daki Ruslara karşı mücadelesine gönüllü toplamak için gönderdiği Hasan Hasbi de vardı. O, Acara ayaklanmasının bastırılmasından sonra kaçmayı başardı.
1851'de Acara yeni kurulan Lazistan Sancağı'na bağlandı. Sancağın mutasarrıfı Batum'da bulunuyordu. Sancaktaki Acara iki kazadan oluşuyordu, bunlar Yukarı Acara ve Kvemo (Aşağı) Acara kazalarıydı. Acara'nın nüfusu Müslüman oldu ancak Türkleşmedi ve Gürcü dilini, Gürcü soyadlarını ve Gürcü kimliğini korudu. Bu, Mesheti'den farklı olarak Acara'da İslam'ın daha sonraları ve yüzeysel olarak yayıldığı gerçeğiyle açıklanmaktadır. 19. yüzyılın ikinci yarısında, Acara nüfusunun çoğunluğu zaten Müslümandı. Kırım Savaşı sırasında Acara beyleri Osmanlı tarafında savaştı. Bu nedenle, 1854'te Rus ceza müfrezesi Acara'nın sınır köylerine baskın düzenledi. 1855'te Acara nüfusu başka bir zorunlu askerlik nedeniyle yeniden ayaklandı ve bunu 1856 ve 1859'daki Osmanlı baskıları izledi. 1865'te Yukarı ve Aşağı Acara kazalarının nüfusu 15.480 idi. 1871-1873'te Yukarı ve Aşağı Acara'da 69 caminin faaliyet gösterdiği 60 köy vardı. Dimitri Bakradze 1874'te yerel halkın korunmuş bir Hristiyanlık hafızasına sahip olduğunu, Hristiyan bayramlarını hatırladığını ve örneğin Paskalya için yumurta boyama gibi bazı gelenekleri sürdürdüğünü belirtti. Kilise sadece Shalta köyünde korunmuş ve Hulo kilisesi Himşiaşvililer tarafından tahrip edilmiştir. Bakradze'ye göre, Acaralılar kendilerine Gurcebi diyorlardı. 1875 yılında Acara halkı vergiler yüzünden yeniden ayaklandı. Üç ay sonra, Osmanlı hükûmeti vergileri artırmayı reddetti.
93 Harbi sırasında Batum Derviş Paşa komutasındaki 25.000 kişilik güçlü Osmanlı ordusunun yanı sıra Karadeniz kıyısında seyir eden Osmanlı savaş gemileri ile savunulmuştu. Ruslar General Oklobjio komutasındaki 15.000 kişilik Kobuleti birliğini gönderdiler ancak Oklobjio çatışma boyunca çok az bir başarı gösterebildi. O, 14 Nisan 1877'de Osmanlıları Muhaestate tepelerinden çıkardı ve 15 Kasım'a kadar oraya mevzilendi. Oklobjio'nun yaptığı tek ilerleme girişimi 11-12 Haziran'da Tsihisdziri ve Sameba tepelerindeki çarpışmalarda Osmanlılar tarafından önlendi. Kasım ayında Kars'ın ele geçirilmesi ve General Komarov'un Ardahan birliğinin Batum'a ilerleyişi ile birlikte Derviş Paşa'nın birliklerinin Batum'a çekilişi Oklobjio'ya yeniden harekete geçme fırsatı verdi ancak 18 Haziran 1878'de Tsihisdziri'ye yapılan saldırısı başarızlıkla sonuçlandı. Daha sonra bunu Rusların Batum'a karşı operasyonlarını bitiren ateşkes antlaşması izledi.
Rus yönetiminde Acara
Osmanlılar 3 Mart 1878'de Acara'yı (Osmanlı yönetimindeki ismiyle Acaristan) Rus İmparatorluğu'na terk etti. 27 Ocak 1879'da İstanbul'da Osmanlı ve Rusya arasında Rusya'ya bağlanan bölgedeki halkın sınır dışına seyahat etmesine izin veren bir antlaşma imzalandı. Resmi sürgün tarihi 3 Şubat 1879'dan 3 Şubat 1882'ye belirlendi. İslam'a karşı Rus baskısı nedeniyle binlerce Müslüman Muhaciroba denen göç dalgası ile Osmanlı topraklarına göç etti. 1878'den 1880'lere kadar göç edenlerin sayısı 22 ile 25 bin arasında değişiyordu. Osmanlılar tarafından finanse edilen Acaralıların katıldığı "İntikamcılar" adlı bir direniş organizasyonu Rus memur ve subaylarına saldırılar düzenlendi. Ancak aynı zamanda diğer Gürcülerle birleştikleri için Rus yönetiminden memnun olan Acaralılar da bulunmaktaydı.
1878 Berlin Kongresi'nde bölgenin başkenti Batum porto franco ya da serbest liman ilan edildi. 1880'lerin sonlarına doğru şehir önemli bir liman ve endüstri kenti haline geldi. 20. yüzyılın başında Batum, en eski boru hatlarından biri () ve bir demiryolu ile Bakü'nün petrol yataklarına bağlanmış ve dünyanın en önemli limanlarından biri haline gelmiştir. 22 Haziran 1892'de büyük bir tanker gemisi olan "Markus" Batum'dan Tayland'ın başkenti Bangkok'a doğru yola çıktı ve Süveyş Kanalı'nı geçen ilk petrol tankeri oldu.
Bölge (Rus egemenliğinde Batum Oblastı olarak anılır), 1905-1907 Rus Devrimi sırasında çok sayıda grev ve kanlı baskıya tanık oldu.
Birinci Dünya Savaşı sırasında, Acaralı muhacirler (Türkiye'ye göç edenler) Türk ordusu içinde bir tümen oluşturdular. 18 Aralık 1917'de ateşkesi takiben Rus kuvvetlerinin tahliyesi üzerine 14 Nisan 1918'de Osmanlı 37. Kafkas Tümeni Batum'a girdi.
1915 yılında, Osmanlı İmparatorluğu'na karşı devam eden savaş sırasında, Rus yönetimi, Batum bölgesinden Rusya tebaası Müslümanları Rusya'nın iç bölgelerine sürgün etme sürecini başlattı bu durum Gürcü aydınları tarafından protesto edildi. Kısa süre sonra, Rus Duması'ndaki Gürcü milletvekilleri, sınır dışı edilen Müslümanların Türk değil, “Müslüman dinlerine rağmen Gürcü ve dolayısıyla sadık Rus” olan Acaralılar olduğunu açıkladılar. Protestolarının bir sonucu olarak, Büyük Dük Georgi Mihayloviç detaylı raporunda oradaki Acaralıların Rus rejimine karşı olmadıkları sonucuyla sona eren bir soruşturmaya başkanlık etti. Kazakları ve Ermenileri Acaralıların sadakatsizlik iddialarından sorumlu tuttu ve onları yerel Müslümanlarla ortaya çıkan şiddetli çatışmaları kışkırtmakla suçladı. Sonunda, Büyük Dük Nikolay Nikolaevich, Acaralı liderlerle görüşmeye ikna edildi ve hatta sadakatlerinden dolayı onları ödüllendirdi. Acaralıların Rus İmparatorluğuna ihaneti iddiası soruşturması 1917 Rus Devrimi sonrasında 26 Ocak 1918'de kapatıldı.
İngiliz işgali
12 Ocak 1919'da İngiliz kuvvetleri, Türk birliklerinin yerini almak üzere Batum'a çıktı. Başkanlığını Rus kadet P. Maslov'un yaptığı Batum Bölgesi Konseyi, Acara'yı 21 Aralık 1918'den 28 Nisan 1919 tarihine kadar geçici bir otorite olarak yönetmek için kuruldu. Memed Abaşidze ve liderliğindeki Müslüman Gürcistan'ın Kurtuluş Komitesi, Gürcistan sınırları içinde dini esaslara göre özerklik kurulmasından defalarca söz etmişti. Bunun için 13 Eylül 1919'da Batum'da bir prototip parlamento olan Meclis toplandı. Abaşidze taraftarları Gürcistan ile birliği güçlü bir şekilde savunsa da Gürcistan yanlısı Acaralılar arasında bile özerkliğe yönelik eğilim güçlüydü. Seday Milet (Türkçe: "Milletin Sesi") olarak bilinen daha az sayıdaki başka bir grup ise Türkiye yanlısı ve pan-Türkist fikirleri yaydı.
15 Ağustos 1919'da İngiliz birliklerinin Kafkasya'dan çekilmesi başladı. Batum'daki tümen karargahı Batum askeri valisi James Cooke-Collis'e yönetimi devrederek İstanbul'a gitti. 4 Mart 1920'de Cooke-Collis Batum'daki Müttefik Kuvvetler komutanı olarak atandı. Bu kuvvet 14 Temmuz 1920'de Batum'dan çekildi.
Demokratik Gürcistan Cumhuriyetinde Acara
İngiliz yönetimi 20 Temmuz 1920'de bölgeyi Gürcistan'a bıraktı. Bolşevikler ve Rus ajanları bir dizi sabotaj ve terör eylemi düzenledi. Demokratik Gürcistan yönetimi, Acara'nın özerkliği fikrini kabul etti fakat bu ancak Sovyet yönetimi altında gerçekleşti.
Sovyetlerin Gürcistan'ı işgali sırasında 11 Mart 1921'de Türk kuvvetleri Batum'u işgal etti ve 18 Mart 1921'de General Giorgi Mazniaşvili komutasındaki Gürcü birlikleri tarafından sınır dışı edilinceye kadar şehri elinde tuttu. Ertesi gün Batum'da Sovyet yönetimi ilan edildi. Türkiye, 16 Mart 1921 tarihli Sovyet-Türkiye Kars Antlaşması ile bölgeyi Gürcistan SSC'nin bir parçası olarak tanıdı.
Sovyet yönetiminde Acara
Ana madde: Acara Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
Sovyet hükûmeti 16 Temmuz 1921'de Acara Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ni ilan etti. Türkiye, Acara'nın karışık nüfusu içindeki Müslümanların hatırına özerklik verilmesi şartıyla bölgeyi Bolşeviklere bıraktı. Ayrıca Moskova'nın, Karadeniz'deki önemli bir liman kenti olan Batum'un kontrolünü Gürcistan'a vermekten kaçınmak ve Türkiye'de yaşayan etnik Gürcü Müslümanlar arasındaki Komünist eğilimleri desteklemek istediği düşünülüyor. Josef Stalin döneminde, Hristiyanlık gibi İslam da baskı altındaydı.
Nisan 1929'da dağlık Acara'nın Müslüman köylüleri, zorunlu kolektivizasyona ve dini baskıya karşı silahlandılar. Sovyet birlikleri tarafından isyan hızla bastırıldı. Binlerce Acaralı cumhuriyetten sürgün edildi.
Aslan Abaşidze yönetiminde
Gürcistan'ın ilk parlamento ve başbakanlık seçimlerinin ardından Aslan Abaşidze, 15 Mart 1991'de Başbakan Zviad Gamsahurdia tarafından bölgenin özerk statüsünün iptal edilmesine yardımcı olacağı düşünülerek Acara Yüksek Konseyi'nin başkanı olarak atandı. Ancak Gamsahurdia, Acara'nın özerkliğini kaldırmayı önerdiğinde Abaşidze, Acaralıları, özellikle de bölgedeki Müslümanları protesto için ayağa kalkmaya çağırdı. Merkezi yetkililerle gerginlikler başladı. 22 Nisan 1991'de Abaşidze yanlısı protestocular, birkaç yetkilinin derhal istifasını talep ederek Batum'un merkezindeki idari binaları bastı. Protestolar, Abaşidze tarafından bölgede kendi güç üssünü kurmak için etkili bir şekilde kullanıldı. Halihazırda Tiflis'te ciddi iç sorunlarla karşı karşıya olan Gamsahurdia, Acara olaylarına karışmamayı tercih etti. Kargaşada, Abaşidze'nin eski Yüksek Sovyet başkan yardımcısı ve Acara'daki Gamsahurdia'nın en üst sıradaki destekçisi son derece tartışmalı koşullarda öldürüldü. Batum yönetimine göre, İmnadze, Abaşidze'nin ofisinde elinde silahla ateş etmeye çalışırken korumalar tarafından vuruldu. Tiflis kontrolündeki medya ise basitçe nedeni belirtilmemiş ölüm ilanları bastı. Ancak, İmnadze'nin ofisteki tartışma sırasında Abaşidze tarafından öldürüldüğüne dair birçok iddia ortaya atıldı.
Abaşidze'nin özerk sıkı yönetimi altındaki Acara, Gürcistan İç Savaşı sırasında göreceli siyasi istikrar ve ekonomik refah yaşadı. Ancak, Acaralıların çoğunluğu çok sayıda yabancı yatırıma ve sayısız finansal projeye rağmen yoksul kaldı. 24 Ekim 1997'de Acara, 'nin (AER) tam üyesi oldu.
Merkezi ve bölgesel yönetimler arasındaki ilişkiler gergindi. Acara liderliği genellikle merkezi bütçeye vergi ödemeyi reddetti. Abaşidze gümrük, Batum limanı ve diğer stratejik konumların kontrolünü ele geçirdi. Kendi yarı resmi silahlı birimlerini kurdu ve Gürcistan Savunma Bakanlığı'nın Batum merkezli 25. Tugayı üzerinde tam kontrole sahipti.
Merkezi hükûmet, Batum merkezli Rus askerî birliğinin Acara diktatörü için bir güç üssü olduğunu iddia etti ve Abaşidze'yi Rus yanlısı yönelimi nedeniyle eleştirdi.
Gürcistan'ın eski cumhurbaşkanı Eduard Şevardnadze, 1992-2003 döneminde Abaşidze ile uzlaşma girişiminde bulunmak için bölgeyi birkaç kez ziyaret etti. Acara'nın daha büyük bir özerk statü elde ettiği, Abaşidze'nin Gürcistan cumhurbaşkanlığına aday olmamayı kabul ettiği ve Şevardnadze'nin Abaşidze'nin Acara'da iktidarı korumasına izin verdiği bir tür uzlaşmaya vardılar. Abaşidze'nin partisi, Gürcistan Demokratik Canlanma Birliği, 1995 parlamento seçimlerinde Şevardnadze'nin iktidardaki Gürcistan Yurttaşlar Birliği partisiyle işbirliği yaptı, ancak seçimlerden sonra Şevardnadze'den ayrıldı.
Abaşidze'nin Uyanış Partisi'nin Gürcistan parlamentosunda otuz üyesi vardı ve Tiflis'teki merkezi hükûmete ılımlı bir muhalefet olarak görülüyordu. 2003'teki hileli seçimlerden ve ardından Gürcistan'daki "Gül Devrimi"nden sonra Abaşidze, Kasım 2003'te Şevardnadze'nin devrilmesini "şiddetli bir darbe" olarak nitelendirdi.
Acara krizi
23 Kasım 2003'te, Şevardnadze'nin devrilmesinin hemen ardından Aslan Abaşidze bölgede olağanüstü hal ilan etti. Yine de Acara, 4 Ocak 2004'teki Miheil Saakaşvili'nin kazandığı Gürcistan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde yer aldı. Saakaşvili, Acara liderine Gürcistan anayasasına uymasını ve silahsızlanmaya başlamasını emretti. Mayıs 2004'te Abaşidze, merkezi kuvvetlerin askeri operasyon düzenlemeye hazırlandığını iddia etti. Abaşidze'ye bağlı kuvvetler, bölgeyi Gürcistan'ın geri kalanına bağlayan köprüleri havaya uçurdu. İlan edilen OHAL'i 4 Mayıs'tan itibaren yerel muhalefet gösterilerinin dağıtılması izledi. Bu, aynı günün ilerleyen saatlerinde daha da büyük gösterilere sebep oldu. Tüm Acara'dan on binlerce kişi Abaşidze'nin istifasını talep etmek için Batum'a gitti. 6 Mayıs'ta yerel protestocular Batum'un merkezini kontrol altına aldıklarında ve Gürcü Özel Kuvvetleri bölgeye girip Abaşidze yanlısı grupları silahsızlandırmaya başlayınca Abaşidze'nin tutumu savunulamaz hale geldi. Rusya Dışişleri Bakanı İgor İvanov ile bir gece yarısı görüştükten sonra, Bay Abaşidze istifa ederek Moskova'ya gitti.
Abaşidze Sonrası Dönem
7 Mayıs 2004'te Acara'da doğrudan cumhurbaşkanlığı yönetimi uygulandı ve bölgede yeni yerel seçimler yapılmadan önce Özerk Cumhuriyeti yönetmek için 20 üyeli Geçici Konsey kuruldu. Levan Varşalomidze, Geçici Konsey Başkanı olarak atandı.
20 Haziran'da bölgesel parlamento seçimleri yapıldı. Cumhurbaşkanı Saakaşvilinin desteklediği Muzaffer Acara partisi, yerel yasama organında 30 sandalyeden 28'ini kazandı. Diğer 2 sandalye ise Saakaşvilinin eski müttefikleri Cumhuriyetçi Parti tarafından temsil edildi. Oyların yüzde 15'inden azını alan Cumhuriyetçiler, oylamaya hile karıştığı iddialarını yöneltti. 20 Temmuz'da Acara Yüksek Konseyi, Levan Varşalomidze'yi Özerk Cumhuriyet Hükûmeti Başkanı olarak onayladı.
Merkezi ve yerel yönetimlerin bölgesel politikası, bölgeye yabancı yatırımları çekmeye odaklanmaktadır. Bu amaçla geniş çaplı bir özelleştirme kampanyası başlatıldı.
Rus askeri varlığı bölgedeki bir başka zorluktu. Rusya, 1999 İstanbul AGİT Zirvesi'nde askeri üssünü geri çekme sözü verdi ve devam eden müzakerelerin uzayan sürecinde üs nihayet 2008 yılında geri çekilene kadar Gürcistan ile Rusya arasındaki ilişkiler açısından bir gerilim kaynağıydı.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 361, 379, .
- ^ შაშიკაძე ზ. „ორი მნიშვნელოვანი დოკუმენტი XVI საუკუნის აჭარის ისტორიიდან“ გვ. 151-152 — ბსუ კრებული, ტ. III ბათუმი, 2002
- ^ ახვლედიანი ხ. „ნარკვევები აჭარის ისტორიიდან“ გვ. 47-56 — ბათუმი 1944 წ.
- ^ Gammer, Moshe (2003). Muslim Resistance to the Tsar: Shamil and the Conquest of Chechnia and Daghestan. Taylor & Francis. ss. 250-251. ISBN .
- ^ Badem, Candan (2010). The Ottoman Crimean War (1853–1856). Brill. ss. 149-150. ISBN .
- ^ Eric Lohr (2003), Nationalizing the Russian Empire: the Campaign against Enemy Aliens during World War I, pp. 151-2, 220-1. Harvard University Press, .
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Bu madde Gurcistan in ozerk bolgesi Acara nin tarihini anlatmaktadir Ancak tarihsel Acara bolgesi bugunku Acara Ozerk Cumhuriyeti nin kucuk bir bolumunu olustuyordu Merkezi Keda olan bolgeye Asagi Acara merkezi Hulo olan bolgeye de Yukari Acara deniyordu Osmanli doneminde de Acara bolgesi benzer bicimde Acara i Sufla Asagi Acara ve Acara yi Ulya Yukari Acara seklinde adlandirilmistir Antik ve Ortacag tarihiGonio Muzesi nde Kolhis kulturu ne ait eserler Mahuntseti de bir Orta Cag kemer koprusu Arkeolojik buluntulara gore Acara Neolitik Caglardan beri insanlarin yerlesim yeri olmustur Antik Gurcu kabilesi Moshlar antik caglarda bu bolgeyi yurt edindi Acara bolgesi MO 7 yy dan 3 yy a kadar Kolhis in bir parcasiydi Bolge Iberya Kralligi icerisinde MS 4 yy sonlarinda bir ilce saeristavo olarak ortaya cikti MS 4 ve 5 yuzyillarda Yunan tuccarlar tarafindan kolonize edildi Acara sahili daha sonra Roma hakimiyetine gecti Bathus Bathys gunumuz de Batum ve Apsaros Apsaruntos Modern Gonio bu zamanlarin onemli sehirleri ve kaleleri idi Arkeolojik calismalar gunumuz Kobuleti yakinlarinda Picvnari de zengin bir antik kentin kalintilarini ortaya cikarmistir MS 2 yuzyilda Bathus Roma lejyonlarinin onemli bir askeri ussuydu Apsaros tiyatrosu ile meshurdu Hristiyanlik doneminin baslarinda Acara Aziz Andreas Aziz Matta ve Aziz Simon isimleriyle baglantilidir Aziz Matthias in Batum yakinlarinda Gonio kalesine defnedildigi soylenir Acara MS 2 yuzyilda Lazika Kralligi na katilmistir Bolgenin kilit kalesi Petra Tsihisdziri Bizans ve Farslar arasindaki Lazika Savasi nda 542 562 onemli bir rol oynamistir Acara 7 yuzyilda yazari bilinmeyen Ermenice Cografya adli tarihi esere gore Iberya Prensligi nin bir parcasiydi 9 yuzyilda bolge iki Gurcu devleti Tao Klarceti ve Egrisi Abhazya Kralligi arasinda bolunmustu Shalta Kilisesi Acara ismi 11 yuzyildan itibaren ozellikle Leonti Mroveli tarafindan zikredilmektedir Acara 11 yuzyilin ikinci yarisindan itibaren Gurcistan Kralligi nin ayrilmaz bir parcasiydi Bu donemde Yukari Acara Klarceti ile birlikte Abuserisdze ailesinin yonettigi Gurcistan Kralligi nda bir dukluktu ve onemli bir kulturel egitim ve siyasi merkezdi Acara 1080 li yillarda Didi Turkoba sirasinda Selcuklu Hanedani tarafindan harap edildi 13 yuzyilin ortalarindan itibaren Acara Abuserisdzelerin yerine Samtshe Prensligi nin yoneticileri tarafindan idare ediliyordu Feodal Acara da mimari yazi kitap tercumesi ahsap isciligi deri isleme gelismistir burada 8 yuzyilda calisti 12 yuzyilda yapilan Shalta Kilisesi bu donemin mimari anitlarindan biridir 15 yuzyilin ortalarinda Gurcistan Kralligi nin bolunmesiyle sonuclanan ortaya cikan feodal ic savaslar sirasinda II Kahaber Gurieli Gurcistan Krali VIII Giorgi ye karsi II Kvarkvare Cakeli ye yardim etti Kvarkvare Acara Duklugu nu kaldirdi ve 1463 te Acara yi Gurieli hanedanina devretti 16 yuzyilin basinda Mzecabuk Cakeli Acara yi Gurieli prenslerinden aldi ancak 1535 ten itibaren Acara yeniden Guria Prensligi ne devredildi Bu donemde Cenevizliler Karadeniz ticaret kolonilerinden birini Gonio da kurdu Osmanli yonetiminde Acara1855 te Kirim Savasi sirasinda Batum da bir Osmanli askeri kampi 16 yuzyilin 40 li yillarindan itibaren Osmanli Imparatorlugu farkli Gurcu bolgeleriyle birlikte Acara yi da ele gecirdi Rostom Gurieli Osmanli kuvvetlerini Corohi Nehri nin otesine itti ve onlari Batum u bosaltmaya zorladi ancak Acara ve Caneti nin kaybini onleyemedi Gonio Kalesi guneybati Gurcistan da onemli bir Osmanli karakolu haline geldi En basta Acara Ispir sancagina bagliydi 1563 te Acarali beyler Osmanli hakimiyetini kabul etti Bundan sonra Yukari Acara ve Asagi Acara sancaklari kuruldu ve Cildir Eyaleti ne baglandilar 1582 de Acara Osmanli ya karsi ayaklanan Samthe prensi II Manucar Cakeli nin yaninda yer aldi 1587 de Osmanlilar Acara yi yeniden ele gecirdi Guria prensi II Mamia Gurieli 1603 1618 Osmanli Iran Savasi ndan yararlanarak 1609 yilinda Acara yi geri aldi 1614 te Guria nin baskenti Batum da yapilan Guria Osmanli Antlasmasi sonucu Mamia Gurieli Acara yi geri vermek ve Osmanli ya harac odemek zorunda kaldi Coruh nehri uzerinde savas oncesi Osmanli Guria siniri yeniden tesis edildi 17 yuzyilin ikinci yarisinda Acara beyleri Islam i benimsedi ancak koylu halk Hristiyan kalmaya devam etti Hristiyanlik Acara da 18 yuzyilin ortalarina degin varligini surdurdu Yerli halk Osmanli akinlari yuzunden Gurcistan in farkli bolgelerine goc etmek zorunda kaldi 17 18 yuzyillarda Acara idari olarak bazen Ispir sancagina bazen de Cildir Kars veya Gurcistan Eyaleti ne dahil edilmistir 19 yuzyila degin Acara daki Osmanli yonetimi temsili bir yonetimdi Halk Osmanli ya vergi odemiyordu Osmanli ordusunda surekli hizmet vermiyor sadece savas doneminde orduya katiliyordu eski Gurcu toprak mulkiyeti bicimleri korundu soylular Islam i benimserken koylu halk hala Hristiyanlik inancini surduruyordu Guria Prensligi haritasi Osmanlilar tarafindan ele gecirilen Kvemo Guria Asagi Guria bolgesi cizgili sekilde gosterilmektedir 1737 de Acara Ahiska Pasaligi na karsi ayaklandi Pasa Acara yi harap etti ancak uzun sure ayaklanmayi bastirmayi basaramadi 18 yuzyilda Acara da Osmanli hakimiyeti gucleniyordu Buna Coruh nehrinden Coloki ye kadar olan Guria nin guney kesiminin Osmanli tarafindan ele gecirilmesi yardimci oldu 1774 te Osmanlilarin Imereti krali I Solomon a karsi nde yenilmesiyle cesaretlenen Acara halki ayaklandi Isyancilar Ahiska Pasasi ni yendi 1780 li yillardan itibaren Yukari Acara nin yonetimi yeni atanan Himsiasvili ailesine gecti Abdul beg Himsiasvili Osmanli seferlerine katiliyordu 1784 te ye duzenledigi akin sirasinda oldu Yerine 1803 yilinda Ahiska Pasasi olan oglu Selim Himsiasvili Yukari Acara beyi oldu Selim pasa Rus Imparatorlugu nun yardimiyla eski Samthe Saatabago topraklarinda bagimsiz bir Musluman Gurcu prensligi kurmayi hedefliyordu Bu denemesi sonucsuz kaldi Osmanli 1815 te Selim pasayi yendi ve oldurdu Selim in oglu Ahmed Pasa Himsiasvili Rus yetkililerle Acara nin Rus Imparatorlugu na katilmasina iliskin muzakereler yapmayi denedi Himsiasvili pasa ve general unvani ve Acara daki hakimiyetinin surdurulmesi karsiliginda Acara nin Rusya ya baglanmasini kabul edecegini bildirdi Muzakereler basarisiz oldu Himsiasvili ile muzakere yapan General Vasiliy Bebutov Ermeni Oblasti nin baskani oldu ve yerine Himsiasvilinin guvenmedigi Baron Osten Sacken atandi Himsiasvili aktif olarak Osmanlilarin yaninda yer aldi ve Guria Prensligi nin Rusya ile baglanti kurmasini engellemeye calisti Acara 1828 1829 Osmanli Rus Savasi nda bir savas arenasi haline geldi 1828 yilinda Ahiska nin Rusya tarafindan ele gecirilmesinden sonra Ahmet Pasa Acara ya sigindi Subat 1829 da Himsiasvili guclerini topladi ve Ahiska ya Ruslar uzerine sefer yapti ancak Abdi Beg ona uygun yardimi saglamadi ve Himsiasvili Acara ya geri cekildi Osten Sacken Himsiasvili ye kendisinin veya oglunun Rus kampina gelmesi ve bagliligi kabul etmesi icin dort gun verdi Himsiasvili bu sozu kabul etmedi ve Osten Sacken 12 Agustos ta uc piyade taburu 2 700 suvari bir Kazak alayi uc dagci ve dort kucuk topla Yukari Acara ya girdi Boylece Hulo ya ulasti Osten Sacken burada sert bir direnisle karsilasti ve 28 Agustos ta buyuk bir kayipla geri cekilmek zorunda kaldi Gurcistan Baskomutani General Paskevic General Gese ye Batum u almasi talimatini verdi Gese yerel beylerle gorusmelere basladi Yerel beylerin Rusya ya duyduklari sempatiyle savasa isteksiz oldugunu bilen Osmanli yetkilileri Tuzcuoglu komutasinda sekiz bin asker gondererek yerel beyleri Osmanli nin artik savasta olduguna tum Avrupa nin Osmanli yi destekledigine ve yakinda her seyin degisecegine ikna etti 4 Agustos 1829 da Rus ordusu Batum a dogru iki yonde hareket etti biri Albay Patovski onderliginde Sekvetili den Kobuleti ye digeri Gese onderliginde Ozurgeti den Muhaestate uzerinden Muhaestate yakinlarinda tahkim edilen Osmanli birlikleri Gese tarafindan yenildi Kobuleti deki mustahkem Osmanli birlikleri geri cekildi ve Tsihisdziri deki mevzilerini terk ettiler Osmanli yanlisi Guria prensesi Sopio Gurieli deniz yoluyla Kobuleti den kacti Elverisli ani kullanamayan Gese Batum a saldirmak yerine Kintrisi de mevzilendi ve yeniden muzakerelere basladi Bu Osmanlilarin kaleyi yeniden guclendirmesine izin verdi 17 Eylul de Gese kaleye saldirdi ancak ordusunun ucte ikisini kaybetti Bu Ruslarin bu savasta Kafkasya cephesinde gordugu en buyuk yenilgiydi Gese yeni isgal ettigi topraklari terk etmek zorunda kaldi ancak bu arada Edirne Antlasmasi galip geldi Bu antlasmaya gore Acara Osmanli da kalmaya devam etti ancak Ahiska ve Ahalkalaki Rusya ya verildi ve Ahiska Pasaligi yikildi 1832 de Acara da yeni bir ayaklanma patlak verdi 1839 da Osmanli da merkezilestirici Tanzimat reformlari basladi Bu reform hem beyler hem de halk arasinda huzursuzluga neden oldu Acara beyleri haklarinin kisitlanmasina karsi cikarken koyluler zorunlu askerlik hizmetine karsi ciktilar 1840 ta Yukari Acara beyi Kor Huseyin Bey Osmanli ya karsi ayaklanan Misir pasasi Kavalali Mehmed Ali Pasa yla birlik olarak isyan etti Trabzon ve Erzurum eyaletlerinden gelen birlikler ayaklanmayi bastirdi ve Kor Huseyin i Istanbul a gonderdi 1843 te kargasa yeniden basladi 1844 te Kor Huseyin Misir a kacti ve oradan gizlice Acara ya dondu Ayaklanma hem iki sancagi hem de 5 000 kadar kisiyi iceriyordu Agustos 1844 te Kars ve Trabzon Pasaligi birlikleri ayni anda Acara ya gitti ve ayaklanma bastirildi Acara Trabzon Eyaleti ne baglandi Osmanlilar yine de Acara yi kontrol etmeyi basaramadi 1846 da Kor Huseyin Yukari Acara ya dondu ve halk yeniden ayaklandi Trabzon Pasasi Acara yi basti ve Kor Huseyin i tutukladi Isyancilarin arasinda 1844 yilinda Imam Samil tarafindan Dagistan daki Ruslara karsi mucadelesine gonullu toplamak icin gonderdigi Hasan Hasbi de vardi O Acara ayaklanmasinin bastirilmasindan sonra kacmayi basardi 1851 de Acara yeni kurulan Lazistan Sancagi na baglandi Sancagin mutasarrifi Batum da bulunuyordu Sancaktaki Acara iki kazadan olusuyordu bunlar Yukari Acara ve Kvemo Asagi Acara kazalariydi Acara nin nufusu Musluman oldu ancak Turklesmedi ve Gurcu dilini Gurcu soyadlarini ve Gurcu kimligini korudu Bu Mesheti den farkli olarak Acara da Islam in daha sonralari ve yuzeysel olarak yayildigi gercegiyle aciklanmaktadir 19 yuzyilin ikinci yarisinda Acara nufusunun cogunlugu zaten Muslumandi Kirim Savasi sirasinda Acara beyleri Osmanli tarafinda savasti Bu nedenle 1854 te Rus ceza mufrezesi Acara nin sinir koylerine baskin duzenledi 1855 te Acara nufusu baska bir zorunlu askerlik nedeniyle yeniden ayaklandi ve bunu 1856 ve 1859 daki Osmanli baskilari izledi 1865 te Yukari ve Asagi Acara kazalarinin nufusu 15 480 idi 1871 1873 te Yukari ve Asagi Acara da 69 caminin faaliyet gosterdigi 60 koy vardi Dimitri Bakradze 1874 te yerel halkin korunmus bir Hristiyanlik hafizasina sahip oldugunu Hristiyan bayramlarini hatirladigini ve ornegin Paskalya icin yumurta boyama gibi bazi gelenekleri surdurdugunu belirtti Kilise sadece Shalta koyunde korunmus ve Hulo kilisesi Himsiasvililer tarafindan tahrip edilmistir Bakradze ye gore Acaralilar kendilerine Gurcebi diyorlardi 1875 yilinda Acara halki vergiler yuzunden yeniden ayaklandi Uc ay sonra Osmanli hukumeti vergileri artirmayi reddetti 93 Harbi sirasinda Batum Dervis Pasa komutasindaki 25 000 kisilik guclu Osmanli ordusunun yani sira Karadeniz kiyisinda seyir eden Osmanli savas gemileri ile savunulmustu Ruslar General Oklobjio komutasindaki 15 000 kisilik Kobuleti birligini gonderdiler ancak Oklobjio catisma boyunca cok az bir basari gosterebildi O 14 Nisan 1877 de Osmanlilari Muhaestate tepelerinden cikardi ve 15 Kasim a kadar oraya mevzilendi Oklobjio nun yaptigi tek ilerleme girisimi 11 12 Haziran da Tsihisdziri ve Sameba tepelerindeki carpismalarda Osmanlilar tarafindan onlendi Kasim ayinda Kars in ele gecirilmesi ve General Komarov un Ardahan birliginin Batum a ilerleyisi ile birlikte Dervis Pasa nin birliklerinin Batum a cekilisi Oklobjio ya yeniden harekete gecme firsati verdi ancak 18 Haziran 1878 de Tsihisdziri ye yapilan saldirisi basarizlikla sonuclandi Daha sonra bunu Ruslarin Batum a karsi operasyonlarini bitiren ateskes antlasmasi izledi Rus yonetiminde AcaraOsmanlilar 3 Mart 1878 de Acara yi Osmanli yonetimindeki ismiyle Acaristan Rus Imparatorlugu na terk etti 27 Ocak 1879 da Istanbul da Osmanli ve Rusya arasinda Rusya ya baglanan bolgedeki halkin sinir disina seyahat etmesine izin veren bir antlasma imzalandi Resmi surgun tarihi 3 Subat 1879 dan 3 Subat 1882 ye belirlendi Islam a karsi Rus baskisi nedeniyle binlerce Musluman Muhaciroba denen goc dalgasi ile Osmanli topraklarina goc etti 1878 den 1880 lere kadar goc edenlerin sayisi 22 ile 25 bin arasinda degisiyordu Osmanlilar tarafindan finanse edilen Acaralilarin katildigi Intikamcilar adli bir direnis organizasyonu Rus memur ve subaylarina saldirilar duzenlendi Ancak ayni zamanda diger Gurculerle birlestikleri icin Rus yonetiminden memnun olan Acaralilar da bulunmaktaydi 1878 Berlin Kongresi nde bolgenin baskenti Batum porto franco ya da serbest liman ilan edildi 1880 lerin sonlarina dogru sehir onemli bir liman ve endustri kenti haline geldi 20 yuzyilin basinda Batum en eski boru hatlarindan biri ve bir demiryolu ile Baku nun petrol yataklarina baglanmis ve dunyanin en onemli limanlarindan biri haline gelmistir 22 Haziran 1892 de buyuk bir tanker gemisi olan Markus Batum dan Tayland in baskenti Bangkok a dogru yola cikti ve Suveys Kanali ni gecen ilk petrol tankeri oldu Bolge Rus egemenliginde Batum Oblasti olarak anilir 1905 1907 Rus Devrimi sirasinda cok sayida grev ve kanli baskiya tanik oldu Birinci Dunya Savasi sirasinda Acarali muhacirler Turkiye ye goc edenler Turk ordusu icinde bir tumen olusturdular 18 Aralik 1917 de ateskesi takiben Rus kuvvetlerinin tahliyesi uzerine 14 Nisan 1918 de Osmanli 37 Kafkas Tumeni Batum a girdi 1915 yilinda Osmanli Imparatorlugu na karsi devam eden savas sirasinda Rus yonetimi Batum bolgesinden Rusya tebaasi Muslumanlari Rusya nin ic bolgelerine surgun etme surecini baslatti bu durum Gurcu aydinlari tarafindan protesto edildi Kisa sure sonra Rus Dumasi ndaki Gurcu milletvekilleri sinir disi edilen Muslumanlarin Turk degil Musluman dinlerine ragmen Gurcu ve dolayisiyla sadik Rus olan Acaralilar oldugunu acikladilar Protestolarinin bir sonucu olarak Buyuk Duk Georgi Mihaylovic detayli raporunda oradaki Acaralilarin Rus rejimine karsi olmadiklari sonucuyla sona eren bir sorusturmaya baskanlik etti Kazaklari ve Ermenileri Acaralilarin sadakatsizlik iddialarindan sorumlu tuttu ve onlari yerel Muslumanlarla ortaya cikan siddetli catismalari kiskirtmakla sucladi Sonunda Buyuk Duk Nikolay Nikolaevich Acarali liderlerle gorusmeye ikna edildi ve hatta sadakatlerinden dolayi onlari odullendirdi Acaralilarin Rus Imparatorluguna ihaneti iddiasi sorusturmasi 1917 Rus Devrimi sonrasinda 26 Ocak 1918 de kapatildi Ingiliz isgaliMemed Abasidze Acara Meclisi nin lideri 12 Ocak 1919 da Ingiliz kuvvetleri Turk birliklerinin yerini almak uzere Batum a cikti Baskanligini Rus kadet P Maslov un yaptigi Batum Bolgesi Konseyi Acara yi 21 Aralik 1918 den 28 Nisan 1919 tarihine kadar gecici bir otorite olarak yonetmek icin kuruldu Memed Abasidze ve liderligindeki Musluman Gurcistan in Kurtulus Komitesi Gurcistan sinirlari icinde dini esaslara gore ozerklik kurulmasindan defalarca soz etmisti Bunun icin 13 Eylul 1919 da Batum da bir prototip parlamento olan Meclis toplandi Abasidze taraftarlari Gurcistan ile birligi guclu bir sekilde savunsa da Gurcistan yanlisi Acaralilar arasinda bile ozerklige yonelik egilim gucluydu Seday Milet Turkce Milletin Sesi olarak bilinen daha az sayidaki baska bir grup ise Turkiye yanlisi ve pan Turkist fikirleri yaydi 15 Agustos 1919 da Ingiliz birliklerinin Kafkasya dan cekilmesi basladi Batum daki tumen karargahi Batum askeri valisi James Cooke Collis e yonetimi devrederek Istanbul a gitti 4 Mart 1920 de Cooke Collis Batum daki Muttefik Kuvvetler komutani olarak atandi Bu kuvvet 14 Temmuz 1920 de Batum dan cekildi Demokratik Gurcistan Cumhuriyetinde AcaraIngiliz yonetimi 20 Temmuz 1920 de bolgeyi Gurcistan a birakti Bolsevikler ve Rus ajanlari bir dizi sabotaj ve teror eylemi duzenledi Demokratik Gurcistan yonetimi Acara nin ozerkligi fikrini kabul etti fakat bu ancak Sovyet yonetimi altinda gerceklesti Sovyetlerin Gurcistan i isgali sirasinda 11 Mart 1921 de Turk kuvvetleri Batum u isgal etti ve 18 Mart 1921 de General Giorgi Mazniasvili komutasindaki Gurcu birlikleri tarafindan sinir disi edilinceye kadar sehri elinde tuttu Ertesi gun Batum da Sovyet yonetimi ilan edildi Turkiye 16 Mart 1921 tarihli Sovyet Turkiye Kars Antlasmasi ile bolgeyi Gurcistan SSC nin bir parcasi olarak tanidi Sovyet yonetiminde AcaraAna madde Acara Ozerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Sovyet hukumeti 16 Temmuz 1921 de Acara Ozerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ni ilan etti Turkiye Acara nin karisik nufusu icindeki Muslumanlarin hatirina ozerklik verilmesi sartiyla bolgeyi Bolseviklere birakti Ayrica Moskova nin Karadeniz deki onemli bir liman kenti olan Batum un kontrolunu Gurcistan a vermekten kacinmak ve Turkiye de yasayan etnik Gurcu Muslumanlar arasindaki Komunist egilimleri desteklemek istedigi dusunuluyor Josef Stalin doneminde Hristiyanlik gibi Islam da baski altindaydi Nisan 1929 da daglik Acara nin Musluman koyluleri zorunlu kolektivizasyona ve dini baskiya karsi silahlandilar Sovyet birlikleri tarafindan isyan hizla bastirildi Binlerce Acarali cumhuriyetten surgun edildi Aslan Abasidze yonetimindeAslan Abasidze Acara yi 1991 den 2004 teki devrilmesine kadar yonetti 2000 den 2004 e kadar Acara Bayragi Gurcistan in ilk parlamento ve basbakanlik secimlerinin ardindan Aslan Abasidze 15 Mart 1991 de Basbakan Zviad Gamsahurdia tarafindan bolgenin ozerk statusunun iptal edilmesine yardimci olacagi dusunulerek Acara Yuksek Konseyi nin baskani olarak atandi Ancak Gamsahurdia Acara nin ozerkligini kaldirmayi onerdiginde Abasidze Acaralilari ozellikle de bolgedeki Muslumanlari protesto icin ayaga kalkmaya cagirdi Merkezi yetkililerle gerginlikler basladi 22 Nisan 1991 de Abasidze yanlisi protestocular birkac yetkilinin derhal istifasini talep ederek Batum un merkezindeki idari binalari basti Protestolar Abasidze tarafindan bolgede kendi guc ussunu kurmak icin etkili bir sekilde kullanildi Halihazirda Tiflis te ciddi ic sorunlarla karsi karsiya olan Gamsahurdia Acara olaylarina karismamayi tercih etti Kargasada Abasidze nin eski Yuksek Sovyet baskan yardimcisi ve Acara daki Gamsahurdia nin en ust siradaki destekcisi son derece tartismali kosullarda olduruldu Batum yonetimine gore Imnadze Abasidze nin ofisinde elinde silahla ates etmeye calisirken korumalar tarafindan vuruldu Tiflis kontrolundeki medya ise basitce nedeni belirtilmemis olum ilanlari basti Ancak Imnadze nin ofisteki tartisma sirasinda Abasidze tarafindan olduruldugune dair bircok iddia ortaya atildi Abasidze nin ozerk siki yonetimi altindaki Acara Gurcistan Ic Savasi sirasinda goreceli siyasi istikrar ve ekonomik refah yasadi Ancak Acaralilarin cogunlugu cok sayida yabanci yatirima ve sayisiz finansal projeye ragmen yoksul kaldi 24 Ekim 1997 de Acara nin AER tam uyesi oldu Merkezi ve bolgesel yonetimler arasindaki iliskiler gergindi Acara liderligi genellikle merkezi butceye vergi odemeyi reddetti Abasidze gumruk Batum limani ve diger stratejik konumlarin kontrolunu ele gecirdi Kendi yari resmi silahli birimlerini kurdu ve Gurcistan Savunma Bakanligi nin Batum merkezli 25 Tugayi uzerinde tam kontrole sahipti Merkezi hukumet Batum merkezli Rus askeri birliginin Acara diktatoru icin bir guc ussu oldugunu iddia etti ve Abasidze yi Rus yanlisi yonelimi nedeniyle elestirdi Gurcistan in eski cumhurbaskani Eduard Sevardnadze 1992 2003 doneminde Abasidze ile uzlasma girisiminde bulunmak icin bolgeyi birkac kez ziyaret etti Acara nin daha buyuk bir ozerk statu elde ettigi Abasidze nin Gurcistan cumhurbaskanligina aday olmamayi kabul ettigi ve Sevardnadze nin Abasidze nin Acara da iktidari korumasina izin verdigi bir tur uzlasmaya vardilar Abasidze nin partisi Gurcistan Demokratik Canlanma Birligi 1995 parlamento secimlerinde Sevardnadze nin iktidardaki Gurcistan Yurttaslar Birligi partisiyle isbirligi yapti ancak secimlerden sonra Sevardnadze den ayrildi Abasidze nin Uyanis Partisi nin Gurcistan parlamentosunda otuz uyesi vardi ve Tiflis teki merkezi hukumete ilimli bir muhalefet olarak goruluyordu 2003 teki hileli secimlerden ve ardindan Gurcistan daki Gul Devrimi nden sonra Abasidze Kasim 2003 te Sevardnadze nin devrilmesini siddetli bir darbe olarak nitelendirdi Acara kriziColoki koprusu Mayis 2004 te Abasidze nin gucleri tarafindan yikildi 23 Kasim 2003 te Sevardnadze nin devrilmesinin hemen ardindan Aslan Abasidze bolgede olaganustu hal ilan etti Yine de Acara 4 Ocak 2004 teki Miheil Saakasvili nin kazandigi Gurcistan cumhurbaskanligi secimlerinde yer aldi Saakasvili Acara liderine Gurcistan anayasasina uymasini ve silahsizlanmaya baslamasini emretti Mayis 2004 te Abasidze merkezi kuvvetlerin askeri operasyon duzenlemeye hazirlandigini iddia etti Abasidze ye bagli kuvvetler bolgeyi Gurcistan in geri kalanina baglayan kopruleri havaya ucurdu Ilan edilen OHAL i 4 Mayis tan itibaren yerel muhalefet gosterilerinin dagitilmasi izledi Bu ayni gunun ilerleyen saatlerinde daha da buyuk gosterilere sebep oldu Tum Acara dan on binlerce kisi Abasidze nin istifasini talep etmek icin Batum a gitti 6 Mayis ta yerel protestocular Batum un merkezini kontrol altina aldiklarinda ve Gurcu Ozel Kuvvetleri bolgeye girip Abasidze yanlisi gruplari silahsizlandirmaya baslayinca Abasidze nin tutumu savunulamaz hale geldi Rusya Disisleri Bakani Igor Ivanov ile bir gece yarisi gorustukten sonra Bay Abasidze istifa ederek Moskova ya gitti Abasidze Sonrasi DonemAcara Bayragi 2004 yilinda kabul edilmistir Batum 2012 7 Mayis 2004 te Acara da dogrudan cumhurbaskanligi yonetimi uygulandi ve bolgede yeni yerel secimler yapilmadan once Ozerk Cumhuriyeti yonetmek icin 20 uyeli Gecici Konsey kuruldu Levan Varsalomidze Gecici Konsey Baskani olarak atandi 20 Haziran da bolgesel parlamento secimleri yapildi Cumhurbaskani Saakasvilinin destekledigi Muzaffer Acara partisi yerel yasama organinda 30 sandalyeden 28 ini kazandi Diger 2 sandalye ise Saakasvilinin eski muttefikleri Cumhuriyetci Parti tarafindan temsil edildi Oylarin yuzde 15 inden azini alan Cumhuriyetciler oylamaya hile karistigi iddialarini yoneltti 20 Temmuz da Acara Yuksek Konseyi Levan Varsalomidze yi Ozerk Cumhuriyet Hukumeti Baskani olarak onayladi Merkezi ve yerel yonetimlerin bolgesel politikasi bolgeye yabanci yatirimlari cekmeye odaklanmaktadir Bu amacla genis capli bir ozellestirme kampanyasi baslatildi Rus askeri varligi bolgedeki bir baska zorluktu Rusya 1999 Istanbul AGIT Zirvesi nde askeri ussunu geri cekme sozu verdi ve devam eden muzakerelerin uzayan surecinde us nihayet 2008 yilinda geri cekilene kadar Gurcistan ile Rusya arasindaki iliskiler acisindan bir gerilim kaynagiydi Ayrica bakinizGurcistan tarihiKaynakca Trabzon Vilayeti Salnamesi 1869 1904 Hazirlayan Kudret Emiroglu Ankara 1993 2009 22 cilt 8 cilt s 361 379 ISBN 9789157871117 შაშიკაძე ზ ორი მნიშვნელოვანი დოკუმენტი XVI საუკუნის აჭარის ისტორიიდან გვ 151 152 ბსუ კრებული ტ III ბათუმი 2002 ახვლედიანი ხ ნარკვევები აჭარის ისტორიიდან გვ 47 56 ბათუმი 1944 წ Gammer Moshe 2003 Muslim Resistance to the Tsar Shamil and the Conquest of Chechnia and Daghestan Taylor amp Francis ss 250 251 ISBN 0714650994 Badem Candan 2010 The Ottoman Crimean War 1853 1856 Brill ss 149 150 ISBN 90 04 18205 5 Eric Lohr 2003 Nationalizing the Russian Empire the Campaign against Enemy Aliens during World War I pp 151 2 220 1 Harvard University Press 0 674 01041 8