Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Girizgâh; edebiyatta, tarihte, müzikte veya dini eserlerde genellikle basılı metnin ilk birkaç kelimesidir ve tanımlayıcı bir etiket olarak kullanılır. Bir müzik bestesinde, aynı amaca sahip bir başlangıç nota dizisidir. Metnin son bir kaç kelimesi için ise eksplisit terimi kulllanılır.
Başlıkların geliştirilmesinden önce, metinler genellikle Agnus Dei örneğinde olduğu gibi insipitleriyle anılırdı. Avrupa'da orta çağ döneminde, insipitler genellikle parçası oldukları eserin geri kalanından farklı bir yazı veya renkle yazılırdı ve "insipit sayfaları" yoğun bir şekilde tezhiplerle süslenebilirdi. "İncipit" kelimesi Latince olsa da, insipit uygulaması klasik antik çağdan birkaç bin yıl öncesine dayanır ve dünyanın çeşitli yerlerinde bulunabilir. Günümüzde her zaman insipit adıyla anılmasa da, metinlere ilk sözcükleriyle atıfta bulunma uygulaması yaygın olarak devam etmektedir.
Etimoloji
Girizgâh kelimesi Farsça kökenli olup "kaçmak" anlamına gelen güriz kökeninden türemiştir ve Türkçedeki tam karşılığı "girişlik"tir.
Tarihsel örnekler
Sümerce
Sümer kil tablet arşivlerinde, belirli bir tablet koleksiyonunun girişlerini içeren özel katalog tabletleri yapılarak belge katalogları tutuluyordu.
Katalog, arşivlere erişimi olan çok sınırlı sayıdaki resmi yazıcı tarafından kullanılmak üzere tasarlanmıştı ve bir kil tabletin genişliği ve çözünürlüğü uzun girdilere izin vermiyordu. Lerner'dan (1998) bir örnek:
Onurlu ve asil savaşçı
Koyunlar nerede
Yaban öküzleri nerede
Ve seninle yapmadım
Şehrimizde
Eskiden
İbranice
İbranice Eski Ahit'deki birçok kitap, İbranicede insipit kullanılarak isimlendirilmiştir. Örneğin, ilk kitap (Yaratılış) Bereshit ("Başlangıçta...") olarak adlandırılır ve "Şehir ne kadar yalnız oturuyor..." ile başlayan Ağıtlar Eykha ("Nasıl") olarak adlandırılır. Kolayca tanınanlardan biri Tevrat'taki "Şema" veya Şema Yisrael'dir: "Dinle İsrail..." - Yahudiliğin tek tanrılığını özetleyen bildirinin ilk sözcükleri (Tesniye 6:4 ve diğer yerlere bakın).
'un tüm isimleri insipit'tir, başlık ilk iki ayetindeki bir kelimeden, bazen iki kelimeden gelir. Her kitap, elbette, içindeki ilk ile aynı isimle anılır.
Mezmurların bir kısmı insipitleriyle bilinir, en dikkat çekeni 'dir (Septuagint numaralandırması: Mezmur 50). Batı Hristiyanlığında bu mezmur Latince incipit Miserere ("Merhamet et") olarak bilinir.
Talmud'da Gemara'nın bölümleri basılı olarak başlıklandırılır ve ilk sözcükleriyle bilinir, örneğin Mişnah 'un ("Kutsama") ilk bölümü Me-ematai ("Ne zamandan itibaren") olarak adlandırılır. Bu sözcük, risalenin o bölümündeki her sonraki sayfanın başında basılır.
Rabbânî Yahudilik kullanımında, insipit "dibur ha-matḥil" (דיבור המתחיל) veya "başlangıç cümlesi" olarak bilinir ve genellikle, ancak her zaman değil, yorumlanmak veya tartışılmak üzere klasik bir İncil veya hahamlık pasajını alıntılayan veya başka sözcüklerle ifade eden yayınlanmış bir monografi veya yorumdaki bölüm başlığını ifade eder.
Pek çok dini ilahi ve dua açılış sözleriyle bilinir.
Bazen bir monografinin tamamı "dibur hamatḥil" olarak bilinir. rebbelerinin (ma'amarim olarak adlandırılır) yayınlanmış mistik ve tefsirsel söylevleri, başlıklarını neredeyse yalnızca bireysel eserin ilk bölümünün "dibur ha-matḥil"inden alır.
Antik Yunan
İskenderiye Okulu'nun (M.Ö. 300-MS 600) bilginleri insipitleri kullanmışlardır.
Yeni Ahit'in son kitabı olan Vahiy Kitabı, orijinal Yunanca metnin ilk kelimesi olan ἀποκάλυψις apokalypsis "vahiy"den dolayı sıklıkla Kıyamet olarak bilinir; bu kelime, kitabın tanımladığı şeyle, yani Son Günler'le (orijinalinde ἔσχατον eschaton "[son]") eşanlamlı hale gelmiştir.
Antik Roma
Romalı şair Ovidius, Lucretius'un didaktik şiirine atıfta bulunurken "De rerum natura" başlığını kullanmamış, yalnızca "Aeneadum genetrix" insipitini kullanmıştır; bu nedenle okuyucuları tarafından bilindiğini varsaymıştır.
Filozof Porfirios (3. yüzyıl), hocası Plotinos'un yazılarını o zamanki yaygın başlıklarıyla anarak şöyle demiştir: "Bu arada kitabın başlangıcını da buraya koyacağım ki, söz konusu her yazının başlangıcından sonra açıkça ayırt edilebilmesi sağlansın."
Kilise Babası Augustinus (354-430) tanımlamayı kolaylaştırmak için kendi eserlerinin girişlerini Retractationes'inde vermiştir .
Klasik Arapça
Kur'an'daki dokuzuncu bölüm (Tevbe suresi) hariç her sure, "Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla" anlamına gelen Bismillâhirrahmânirrahîm ile başlar.
Orta çağ Avrupası
Orta çağ el yazmalarında insipitler genellikle, ancak her zaman değil, kırmızı renktedir. Minyatür veya aydınlatılmış veya tarihsel bir mektuptan önce gelebilirler.
Papalık fermanları
Geleneksel olarak, Papa'nın yetkisi altında çıkarılan belgeler olan papalık fermanları ve genelgeler Latince "incipit" ekiyle anılır.
Hindu metinleri
Veda ilahilerinden bazı mantralar, suktalar bu kullanıma uygundur.
İnsipitlerin modern kullanımları
Bir kitabın sırtına ve kapağına yerleştirilecek birkaç kelime veya bir iki cümle seçme fikri, matbaanın icadıyla yavaş yavaş gelişti ve kısa bir başlık ve alt başlıktan oluşan bir başlık sayfası fikri, yüzyıllar sonra, daha önceki, daha ayrıntılı başlıkların yerini aldı.
Standartlaştırılmış başlıkların modern kullanımı, (ISBD) ile birleştiğinde, insipiti kütüphanelerde bilgiyi düzenleme aracı olarak kullanılmaz hale getirmiştir.
Ancak, insipitler hala başlıksız şiirler, şarkılar ve dualar için kullanılır, örneğin Gregoryen ilahileri, operatik aryalar, birçok dua ve ilahi ve Emily Dickinson'ınkiler de dahil olmak üzere çok sayıda şiir. Böyle bir kullanımın bir başlık değil de bir insipit olduğu, dizenin bir dilbilgisi biriminin ortasında kopmasıyla en belirgin hale gelir (örneğin, Shakespeare'in sone 55 "Mermer değil, ya da yaldızlı anıtlar").
Latince hukuki kavramlar genellikle ilk birkaç kelimeyle belirtilir, örneğin habeas corpus ad subjiciendum ("kişiyi [sorguya] tabi tutabilir misiniz") için habeas corpus, ki bunlar çok daha uzun bir ilamın anahtar kelimeleridir.
Birçok kelime işlemci, başlangıç kelimesinin belgenin amaçlanan başlığına karşılık gelebileceğini varsayarak, belgenin ilk birkaç kelimesini varsayılan dosya adı olarak önerir.
Boşluk dolduran veya yer tutan metin lorem ipsum, başlangıcından bu yana bu şekilde bilinmektedir.
Bazen, 'ın yazdığı televizyon dizisi The Beiderbecke Affair ve devam filmlerinde olduğu gibi, mizah etkisi yaratmak için insipitler kullanılmıştır; bu dizilerde her bölüm, bölümde konuşulan ilk sözcüklere göre isimlendirilmiştir ("Anlamadığım şey şu..." ve "Şey... Ne düşündüğünü biliyorum" gibi bölüm başlıklarına yol açmıştır).
Müzikte
 |
| Chopin'in Si bemol minör, Op. 9, No. 1 noktürn'ü için insipit, tek kişilik versiyon |
 |
| Chopin'in Si bemol minör Op. 9, No. 1, noktürn'ü için insipit, tam partisyon versiyonu |
Müzikal insipitler standart müzik notasyonuyla basılır. Genellikle bir parçanın ilk birkaç ölçüsünü içerirler ve genellikle en belirgin müzik materyali tek bir porteye yazılır (sağda verilen örnekler hem tek porteli hem de tam partisyonlu insipit çeşitlerini gösterir). Insipitler müzikte özellikle yararlıdır çünkü basılı bir başlığın başaramayacağı yerde okuyucunun eserin kendi müziksel hafızasını hatırlatabilirler. Müzikal insipitler hem müzik kataloglarında hem de birden fazla eser içeren ciltlerin içerik tablolarında görünür.
, 20. yüzyıldan önceki kutsal veya seküler parçalar genellikle insipit metniyle başlıklandırılırdı. Örneğin, Katolik Ayini'nin öznesi ve ayinler sırasında dua olarak kullanılan Eski Ahit mezmurlarının Latince transkripsiyonları her zaman metnin ilk sözcüğü veya sözcükleriyle başlıklandırılır. On sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıl Protestan ilahileri de geleneksel olarak bir insipit ile başlıklandırılır.
Bilgisayar biliminde
Bilgisayar biliminde, uzun karakter dizileri, özellikle şifreleme anahtarları veya ürün anahtarları olmak üzere, insipitleriyle ifade edilebilir. Önemli örnekler arasında (Windows XP tarafından kullanılır) ve ( tarafından kullanılır) bulunur.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
Özel
- ^ Jakobi-Mirwald, Christine (2014). Buchmalerei. Dietrich Reimer Verlag. ISBN .
- ^ "Incipit and Explicit". ndl.go.jp (İngilizce). Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025.
- ^ Lerner, Frederick Andrew. The Story of Libraries: From the Invention of Writing to the Computer Age. New York: Continuum, 1998. . .
- ^ Ovidius (1 Ocak 1890). Bloemlezing uit Tristia (Latince). BRILL. s. 261. ISBN .
- ^ Porphyrios, Vita Plotini 4.
Genel
- Barreau, Deborah K.; Nardi, Bonnie. "Finding and Reminding: File Organization From the desktop". SigChi Bulletin. July 1995. Vol. 27. No. 3. ss. 39–43
- Casson, Lionel. Libraries in the Ancient World. New Haven, Connecticut: Yale University Press, 2001. . .
- Malone, Thomas W. "How do people organize their desks? Implications for the design of Office Information Systems". ACM Transactions on Office Information Systems. Vol. 1. No. 1 January 1983. ss. 99–112.
- Nardi, Bonnie; Barreau, Deborah K. "Finding and Reminding Revisited: Appropriate metaphors for File Organization at the Desktop". SigChi Bulletin. January 1997. Vol. 29. No. 1.
Konuyla ilgili yayınlar
- : Incipit und Initia. In: . 2. Auflage, Hiersemann, Stuttgart 1991, , S. 576 ve 610f.
- Richard Sharpe: Titulus. Identifying Medieval Latin Texts. An Evidence-Based Approach. Brepols, Turnhout 2003, , S. 45–59
- Christine Jakobi-Mirwald: Buchmalerei. Terminologie in der Kunstgeschichte, 4. Aufl. Reimer, Berlin 2015.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Girizgah edebiyatta tarihte muzikte veya dini eserlerde genellikle basili metnin ilk birkac kelimesidir ve tanimlayici bir etiket olarak kullanilir Bir muzik bestesinde ayni amaca sahip bir baslangic nota dizisidir Metnin son bir kac kelimesi icin ise eksplisit terimi kulllanilir Matta Incili nde insipit 1120 1140 Basliklarin gelistirilmesinden once metinler genellikle Agnus Dei orneginde oldugu gibi insipitleriyle anilirdi Avrupa da orta cag doneminde insipitler genellikle parcasi olduklari eserin geri kalanindan farkli bir yazi veya renkle yazilirdi ve insipit sayfalari yogun bir sekilde tezhiplerle suslenebilirdi Incipit kelimesi Latince olsa da insipit uygulamasi klasik antik cagdan birkac bin yil oncesine dayanir ve dunyanin cesitli yerlerinde bulunabilir Gunumuzde her zaman insipit adiyla anilmasa da metinlere ilk sozcukleriyle atifta bulunma uygulamasi yaygin olarak devam etmektedir EtimolojiGirizgah kelimesi Farsca kokenli olup kacmak anlamina gelen guriz kokeninden turemistir ve Turkcedeki tam karsiligi girislik tir Tarihsel orneklerSumerce Sumer kil tablet arsivlerinde belirli bir tablet koleksiyonunun girislerini iceren ozel katalog tabletleri yapilarak belge kataloglari tutuluyordu Katalog arsivlere erisimi olan cok sinirli sayidaki resmi yazici tarafindan kullanilmak uzere tasarlanmisti ve bir kil tabletin genisligi ve cozunurlugu uzun girdilere izin vermiyordu Lerner dan 1998 bir ornek Onurlu ve asil savasci Koyunlar nerede Yaban okuzleri nerede Ve seninle yapmadim Sehrimizde Eskiden Ibranice Babil Talmudu nun Vilna Baskisi nin ilk sayfasi Berakot Traktati folio 2a ustteki kutuda Me ematai kelimesi Ibranice Eski Ahit deki bircok kitap Ibranicede insipit kullanilarak isimlendirilmistir Ornegin ilk kitap Yaratilis Bereshit Baslangicta olarak adlandirilir ve Sehir ne kadar yalniz oturuyor ile baslayan Agitlar Eykha Nasil olarak adlandirilir Kolayca taninanlardan biri Tevrat taki Sema veya Sema Yisrael dir Dinle Israil Yahudiligin tek tanriligini ozetleyen bildirinin ilk sozcukleri Tesniye 6 4 ve diger yerlere bakin un tum isimleri insipit tir baslik ilk iki ayetindeki bir kelimeden bazen iki kelimeden gelir Her kitap elbette icindeki ilk ile ayni isimle anilir Mezmurlarin bir kismi insipitleriyle bilinir en dikkat cekeni dir Septuagint numaralandirmasi Mezmur 50 Bati Hristiyanliginda bu mezmur Latince incipit Miserere Merhamet et olarak bilinir Talmud da Gemara nin bolumleri basili olarak basliklandirilir ve ilk sozcukleriyle bilinir ornegin Misnah un Kutsama ilk bolumu Me ematai Ne zamandan itibaren olarak adlandirilir Bu sozcuk risalenin o bolumundeki her sonraki sayfanin basinda basilir Rabbani Yahudilik kullaniminda insipit dibur ha matḥil דיבור המתחיל veya baslangic cumlesi olarak bilinir ve genellikle ancak her zaman degil yorumlanmak veya tartisilmak uzere klasik bir Incil veya hahamlik pasajini alintilayan veya baska sozcuklerle ifade eden yayinlanmis bir monografi veya yorumdaki bolum basligini ifade eder Kur an da surelerin basinda bulunan besmele insipit ornegidir Pek cok dini ilahi ve dua acilis sozleriyle bilinir Bazen bir monografinin tamami dibur hamatḥil olarak bilinir rebbelerinin ma amarim olarak adlandirilir yayinlanmis mistik ve tefsirsel soylevleri basliklarini neredeyse yalnizca bireysel eserin ilk bolumunun dibur ha matḥil inden alir Antik Yunan Iskenderiye Okulu nun M O 300 MS 600 bilginleri insipitleri kullanmislardir Yeni Ahit in son kitabi olan Vahiy Kitabi orijinal Yunanca metnin ilk kelimesi olan ἀpokalypsis apokalypsis vahiy den dolayi siklikla Kiyamet olarak bilinir bu kelime kitabin tanimladigi seyle yani Son Gunler le orijinalinde ἔsxaton eschaton son esanlamli hale gelmistir Antik Roma Romali sair Ovidius Lucretius un didaktik siirine atifta bulunurken De rerum natura basligini kullanmamis yalnizca Aeneadum genetrix insipitini kullanmistir bu nedenle okuyuculari tarafindan bilindigini varsaymistir Filozof Porfirios 3 yuzyil hocasi Plotinos un yazilarini o zamanki yaygin basliklariyla anarak soyle demistir Bu arada kitabin baslangicini da buraya koyacagim ki soz konusu her yazinin baslangicindan sonra acikca ayirt edilebilmesi saglansin Kilise Babasi Augustinus 354 430 tanimlamayi kolaylastirmak icin kendi eserlerinin girislerini Retractationes inde vermistir Klasik Arapca Kur an daki dokuzuncu bolum Tevbe suresi haric her sure Rahman ve Rahim olan Allah in adiyla anlamina gelen Bismillahirrahmanirrahim ile baslar Insipit minyatur ve Aiol ve Mirabel in ilk dort satiri 1275 1290 Orta cag Avrupasi Orta cag el yazmalarinda insipitler genellikle ancak her zaman degil kirmizi renktedir Minyatur veya aydinlatilmis veya tarihsel bir mektuptan once gelebilirler Papalik fermanlari Geleneksel olarak Papa nin yetkisi altinda cikarilan belgeler olan papalik fermanlari ve genelgeler Latince incipit ekiyle anilir Hindu metinleri Veda ilahilerinden bazi mantralar suktalar bu kullanima uygundur Insipitlerin modern kullanimlariBir kitabin sirtina ve kapagina yerlestirilecek birkac kelime veya bir iki cumle secme fikri matbaanin icadiyla yavas yavas gelisti ve kisa bir baslik ve alt basliktan olusan bir baslik sayfasi fikri yuzyillar sonra daha onceki daha ayrintili basliklarin yerini aldi Standartlastirilmis basliklarin modern kullanimi ISBD ile birlestiginde insipiti kutuphanelerde bilgiyi duzenleme araci olarak kullanilmaz hale getirmistir Gunumuz taslak web sitelerinde Lorem ipsum insipit olarak kullanilir Ancak insipitler hala basliksiz siirler sarkilar ve dualar icin kullanilir ornegin Gregoryen ilahileri operatik aryalar bircok dua ve ilahi ve Emily Dickinson inkiler de dahil olmak uzere cok sayida siir Boyle bir kullanimin bir baslik degil de bir insipit oldugu dizenin bir dilbilgisi biriminin ortasinda kopmasiyla en belirgin hale gelir ornegin Shakespeare in sone 55 Mermer degil ya da yaldizli anitlar Latince hukuki kavramlar genellikle ilk birkac kelimeyle belirtilir ornegin habeas corpus ad subjiciendum kisiyi sorguya tabi tutabilir misiniz icin habeas corpus ki bunlar cok daha uzun bir ilamin anahtar kelimeleridir Bircok kelime islemci baslangic kelimesinin belgenin amaclanan basligina karsilik gelebilecegini varsayarak belgenin ilk birkac kelimesini varsayilan dosya adi olarak onerir Bosluk dolduran veya yer tutan metin lorem ipsum baslangicindan bu yana bu sekilde bilinmektedir Bazen in yazdigi televizyon dizisi The Beiderbecke Affair ve devam filmlerinde oldugu gibi mizah etkisi yaratmak icin insipitler kullanilmistir bu dizilerde her bolum bolumde konusulan ilk sozcuklere gore isimlendirilmistir Anlamadigim sey su ve Sey Ne dusundugunu biliyorum gibi bolum basliklarina yol acmistir MuzikteChopin in Si bemol minor Op 9 No 1 nokturn u icin insipit tek kisilik versiyonChopin in Si bemol minor Op 9 No 1 nokturn u icin insipit tam partisyon versiyonu Muzikal insipitler standart muzik notasyonuyla basilir Genellikle bir parcanin ilk birkac olcusunu icerirler ve genellikle en belirgin muzik materyali tek bir porteye yazilir sagda verilen ornekler hem tek porteli hem de tam partisyonlu insipit cesitlerini gosterir Insipitler muzikte ozellikle yararlidir cunku basili bir basligin basaramayacagi yerde okuyucunun eserin kendi muziksel hafizasini hatirlatabilirler Muzikal insipitler hem muzik kataloglarinda hem de birden fazla eser iceren ciltlerin icerik tablolarinda gorunur 20 yuzyildan onceki kutsal veya sekuler parcalar genellikle insipit metniyle basliklandirilirdi Ornegin Katolik Ayini nin oznesi ve ayinler sirasinda dua olarak kullanilan Eski Ahit mezmurlarinin Latince transkripsiyonlari her zaman metnin ilk sozcugu veya sozcukleriyle basliklandirilir On sekizinci ve on dokuzuncu yuzyil Protestan ilahileri de geleneksel olarak bir insipit ile basliklandirilir Bilgisayar bilimindeBilgisayar biliminde uzun karakter dizileri ozellikle sifreleme anahtarlari veya urun anahtarlari olmak uzere insipitleriyle ifade edilebilir Onemli ornekler arasinda Windows XP tarafindan kullanilir ve tarafindan kullanilir bulunur Ayrica bakinizVikisozluk te girizgah ile ilgili tanim bulabilirsiniz Epigraf Ondeyis Ferag kaydi Hatime OnsozKaynakcaOzel Jakobi Mirwald Christine 2014 Buchmalerei Dietrich Reimer Verlag ISBN 978 3 496 03031 7 Incipit and Explicit ndl go jp Ingilizce Erisim tarihi 6 Temmuz 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Lerner Frederick Andrew The Story of Libraries From the Invention of Writing to the Computer Age New York Continuum 1998 ISBN 0 8264 1114 2 ISBN 0 8264 1325 0 Ovidius 1 Ocak 1890 Bloemlezing uit Tristia Latince BRILL s 261 ISBN 978 90 04 72289 7 Porphyrios Vita Plotini 4 Genel Barreau Deborah K Nardi Bonnie Finding and Reminding File Organization From the desktop SigChi Bulletin July 1995 Vol 27 No 3 ss 39 43 Casson Lionel Libraries in the Ancient World New Haven Connecticut Yale University Press 2001 0 300 08809 4 0 300 09721 2 Malone Thomas W How do people organize their desks Implications for the design of Office Information Systems ACM Transactions on Office Information Systems Vol 1 No 1 January 1983 ss 99 112 Nardi Bonnie Barreau Deborah K Finding and Reminding Revisited Appropriate metaphors for File Organization at the Desktop SigChi Bulletin January 1997 Vol 29 No 1 Konuyla ilgili yayinlar Incipit und Initia In 2 Auflage Hiersemann Stuttgart 1991 ISBN 3 7772 8527 7 S 576 ve 610f Richard Sharpe Titulus Identifying Medieval Latin Texts An Evidence Based Approach Brepols Turnhout 2003 ISBN 2 503 51258 5 S 45 59 Christine Jakobi Mirwald Buchmalerei Terminologie in der Kunstgeschichte 4 Aufl Reimer Berlin 2015