Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Ferağ kaydı, kaydü'l-ferağ, hardü'l-metin ya da kolofon, bir kitabın genellikle başlık sayfasında bulunan matbaa amblemi ve kitapla ilgili açıklamalardır. Yunanca 'zirve, son nokta' veya 'son rötuşlar' anlamına gelen kolophon kelimesinden gelmektedir.
Kolofon genellikle kitapta kullanılan yazı karakterlerini, kâğıt ve mürekkep türünü, ciltleme yöntemini ve malzemelerini anlatır. Teknik kitaplarda, kitabın hazırlanışında kullanılan yazılımlar da kolofon kısmında bulunabilir. Daha detaylı kolofonlar kitabın "sınırlı sayıda üretildiği" veya "özel basım olduğu" gibi detayları da içerirler.
Kolofon genelde telif durumunun belirtildiği sayfaya basılır ancak bazen arka kapakta da bulunabilir. Bazı eski kitaplarda, kitap metni bittikten hemen sonra basıldığı da görülür. Bazı durumlarda sadece basımevinin amblemine veya kitap rafta iken görünen ince kenarına kolofon dendiği de olur.
Kolofonun kullanımı çok eskilere dayanır. Asur, Babil ve Kenan gibi yakın doğu ülkelerinde kitapların veya yazılı tabletlerin sonuna metnin kim tarafından, kimin emriyle, neden, nerede, ne zaman, ne şekilde yazıldığına dair bilgiler; kelime adedi, kitaptaki slogan veya özlü sözler eklenirdi.
El yazmalarında
Bazen ketebehû ifadesiyle başlamasından dolayı ketebe kaydı, müstensihler tarafından yazma eserlerin genellikle sonuna konulan ve metnin istinsahının bittiğini belirten kayıttır.
Ferağ, bir işten vazgeçme, çekilme, el çekme, terk etme anlamlarına gelir. Ferağ kaydı, işi bitirdiğinin kaydı anlamındadır. Ketebe kaydı, istinsah kaydı gibi farklı isimlerle de anılır.
Daha çok "kad vekaa'l-ferağ" ibaresiyle başladığından bu adı almıştır. (Ve kad vekaal ferağ min tenmikihi bi avnillahi teala ve hüsnü tevfikihi, yevme´l hamis, fi evahiri cemad-i uhra li sene isneteyn ve selasine ve seba miet, ala yedi müelifihi el abd, ed daif, Davûd b. Muhammed el-Davûd el-Kayserî müvelleden es-Savî muhtedden, ğaferellahu lehu ve livalideyhi ve limen kale amin ve sallallahu aleyhi ve sellem.) Çeşitli şekillerde başlayan bu imza kısımlarının çok kullanılan başlama şekillerinden biri de "ketebehû" kelimesidir ve "o yazdı" anlamına gelir. Ketebe yerinde, nemekahu, eğer yazan kendinden bir söz katıyorsa Harrerehu, harekeli yazılmış ise Rakamehu, tevazu için veya karalama olduğunu ifade için Sevvedehu, bir meşke bakarak yazmış ise veya meşk olduğunu ifade için Meşşakahu, istinsah suretiyle yazılmış ise Nesehahu veya Satarehu, aynen taklit edilmiş ise Kalledehu gibi tabirler kullanılmıştır.
Ferağ kaydı, çoğunlukla istinsah işinin kimin tarafından yapıldığına ve hangi yıl, ay, gün veya gecede, saat kaçta bitirildiğine dair kısa bilgiler verir. Genelde el yazması eserin sonunda olmakla birlikte özellikle çok eski tarihli yazmaların bazen 1a sayfasında da bulunabilir. Ferağ kaydı, genellikle eserin yazıldığı yazı tipinden farklı olarak ve ters üçgen şekli verilerek düşülürdü.
Ferağ kaydı yazma eserlerin yaşını ve müellife yakınlığını tespit hususunda başvurulabilecek en önemli unsurdur; ancak güvenirliğinden şüphe edilmesi gereken bazı özel durumlar da vardır. Mesela bir kısım müstensihler, istinsaha esas aldıkları nüshanın ferağ kaydını kopya ettikten sonra kendi adlarını veya o günün tarihini kaydetmemişlerdir; dolayısıyla istinsahını bitirdikleri nüsha, asıl yazıldığı tarihten çok daha önceye aitmiş gibi görünebilir. Bundan dolayı bir yazma nüshanın yaşını tayinde sadece ferağ kaydı ile yetinmemeli, eserin cilt, kağıt, yazı, mürekkep gibi maddi özelliklerine de dikkat etmelidir.
Kaynakça
- ^ Oxford Ansiklopedik İngilizce Sözlük, colophon
- ^ "TDV İslam Ansiklopedisi, Ferağ Kaydı". 1 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2017.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2015.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2015.
- ^ El-Muktedab, Müberred'in Arap gramerine dair eseri.
- ^ Selami ECE, Klâsik Türk Edebiyatının Araştırma Yöntemleri, 1. baskı, Fenomen Yayınları, Erzurum, 2007.
 | Matbaacılık ile ilgili bu madde seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Ferag kaydi kaydu l ferag hardu l metin ya da kolofon bir kitabin genellikle baslik sayfasinda bulunan matbaa amblemi ve kitapla ilgili aciklamalardir Yunanca zirve son nokta veya son rotuslar anlamina gelen kolophon kelimesinden gelmektedir tarafindan 1471 yilinda basilmis bir kitaptaki kolofon Kolofon genellikle kitapta kullanilan yazi karakterlerini kagit ve murekkep turunu ciltleme yontemini ve malzemelerini anlatir Teknik kitaplarda kitabin hazirlanisinda kullanilan yazilimlar da kolofon kisminda bulunabilir Daha detayli kolofonlar kitabin sinirli sayida uretildigi veya ozel basim oldugu gibi detaylari da icerirler Kolofon genelde telif durumunun belirtildigi sayfaya basilir ancak bazen arka kapakta da bulunabilir Bazi eski kitaplarda kitap metni bittikten hemen sonra basildigi da gorulur Bazi durumlarda sadece basimevinin amblemine veya kitap rafta iken gorunen ince kenarina kolofon dendigi de olur Kolofonun kullanimi cok eskilere dayanir Asur Babil ve Kenan gibi yakin dogu ulkelerinde kitaplarin veya yazili tabletlerin sonuna metnin kim tarafindan kimin emriyle neden nerede ne zaman ne sekilde yazildigina dair bilgiler kelime adedi kitaptaki slogan veya ozlu sozler eklenirdi El yazmalarindaBazen ketebehu ifadesiyle baslamasindan dolayi ketebe kaydi mustensihler tarafindan yazma eserlerin genellikle sonuna konulan ve metnin istinsahinin bittigini belirten kayittir Ferag bir isten vazgecme cekilme el cekme terk etme anlamlarina gelir Ferag kaydi isi bitirdiginin kaydi anlamindadir Ketebe kaydi istinsah kaydi gibi farkli isimlerle de anilir Daha cok kad vekaa l ferag ibaresiyle basladigindan bu adi almistir Ve kad vekaal ferag min tenmikihi bi avnillahi teala ve husnu tevfikihi yevme l hamis fi evahiri cemad i uhra li sene isneteyn ve selasine ve seba miet ala yedi muelifihi el abd ed daif Davud b Muhammed el Davud el Kayseri muvelleden es Savi muhtedden gaferellahu lehu ve livalideyhi ve limen kale amin ve sallallahu aleyhi ve sellem Cesitli sekillerde baslayan bu imza kisimlarinin cok kullanilan baslama sekillerinden biri de ketebehu kelimesidir ve o yazdi anlamina gelir Ketebe yerinde nemekahu eger yazan kendinden bir soz katiyorsa Harrerehu harekeli yazilmis ise Rakamehu tevazu icin veya karalama oldugunu ifade icin Sevvedehu bir meske bakarak yazmis ise veya mesk oldugunu ifade icin Messakahu istinsah suretiyle yazilmis ise Nesehahu veya Satarehu aynen taklit edilmis ise Kalledehu gibi tabirler kullanilmistir Ferag kaydi cogunlukla istinsah isinin kimin tarafindan yapildigina ve hangi yil ay gun veya gecede saat kacta bitirildigine dair kisa bilgiler verir Genelde el yazmasi eserin sonunda olmakla birlikte ozellikle cok eski tarihli yazmalarin bazen 1a sayfasinda da bulunabilir Ferag kaydi genellikle eserin yazildigi yazi tipinden farkli olarak ve ters ucgen sekli verilerek dusulurdu Ferag kaydi yazma eserlerin yasini ve muellife yakinligini tespit hususunda basvurulabilecek en onemli unsurdur ancak guvenirliginden suphe edilmesi gereken bazi ozel durumlar da vardir Mesela bir kisim mustensihler istinsaha esas aldiklari nushanin ferag kaydini kopya ettikten sonra kendi adlarini veya o gunun tarihini kaydetmemislerdir dolayisiyla istinsahini bitirdikleri nusha asil yazildigi tarihten cok daha onceye aitmis gibi gorunebilir Bundan dolayi bir yazma nushanin yasini tayinde sadece ferag kaydi ile yetinmemeli eserin cilt kagit yazi murekkep gibi maddi ozelliklerine de dikkat etmelidir Kaynakca Oxford Ansiklopedik Ingilizce Sozluk colophon TDV Islam Ansiklopedisi Ferag Kaydi 1 Mart 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Subat 2017 Arsivlenmis kopya 2 Nisan 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Mart 2015 Arsivlenmis kopya 2 Nisan 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Mart 2015 El Muktedab Muberred in Arap gramerine dair eseri Selami ECE Klasik Turk Edebiyatinin Arastirma Yontemleri 1 baski Fenomen Yayinlari Erzurum 2007 Matbaacilik ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir Madde icerigini genisleterek Vikipedi ye katki saglayabilirsiniz