Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Zaki (Gürcüce: ზაქი veya ზაკი), tarihsel Cavaheti bölgesinin Türkiye kısmında, günümüzde Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı Dirsekkaya (Zarabuki) köyünün sınırları içinde ortadan kalkmış bir köydür.
Tarihçe
Gürcüce bir yer adı olan Zaki'nin (ზაქი / ზაკი) anlamı konusunda bir netlik yoktur. Bu yer adı Türkçeye Zak şeklinde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Zak (زاك) olarak geçer. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1902 tarihinde köydeki kilisenin adını, Zaki’nin (Заки) yanı sıra Zegan (Зеган) olarak da yazmıştır.
Zaki köyünün bulunduğu Cavaheti bölgesi tarihsel Gürcistan’ı oluşturan yerlerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1578 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir. En geç 10. yüzyılda inşa edilmiş olan Zaki Kilisesi veya Zegani Kilisesi, buranın hayli eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.
Zaki köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde, Gürcistan Vilayeti içinde, Çıldır livasının Kurd Kalası nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 12 Hristiyan haneden oluşuyordu. Buranın bir Gürcü yerleşimi olduğu hane reislerinin adlarından anlaşılmaktadır. Bu deftere göre köyde buğday, arpa, çavdar ve keten tohumu tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.
Zaki köyü, Çıldır Eyaleti’nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde göre, Hicri 1119 (1705/1706) yılında aynı idari konuma sahipti. Köyün geliri timar cinsinden Ali adında birine verilmişti. Ancak 1886 Rus nüfus sayımında Çıldır kazası köyleri arasında Zaki adı geçmemektedir. Dirsekkaya köyünün 3 kilometre güneydoğusunda yer alan Zaki köyünün bu tarihten önce ortadan kalktığı anlaşılmaktadır. Nitekim Ekvtime Takaişvili, Zaki Kilisesi’ni incelediği 1902 yılında köyün varlığından söz etmemiştir.
Zaki köyündeki en önemli yapı kalıntısı, 10. yüzyılda, Gürcü krallığı döneminde inşa edilmiş olan Zaki Kilisesi veya Zegani Kilisesi’dir.
Kaynakça
- ^ a b "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 428". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2024.
- ^ a b Ekvtime Takaişvili, Kafkasya Arkeolojisi Materyalleri (Материалы по археологии Кавказа), Moskova, 1909, s. 64-68.
- ^ 2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 32. 11 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. .
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: თარგმანი: წიგნი II), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; II. cilt (1941), s. 291". 17 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2024.
- ^ "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, s. 130". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2024.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Zaki Gurcuce ზაქი veya ზაკი tarihsel Cavaheti bolgesinin Turkiye kisminda gunumuzde Ardahan ilinin Cildir ilcesine bagli Dirsekkaya Zarabuki koyunun sinirlari icinde ortadan kalkmis bir koydur Zaki Kilisesi 1902 Dmitri Yermakov TarihceGurcuce bir yer adi olan Zaki nin ზაქი ზაკი anlami konusunda bir netlik yoktur Bu yer adi Turkceye Zak seklinde girmistir Nitekim 1595 tarihli Osmanli mufassal defterinde Zak زاك olarak gecer Gurcu tarihci ve arkeolog Ekvtime Takaisvili 1902 tarihinde koydeki kilisenin adini Zaki nin Zaki yani sira Zegan Zegan olarak da yazmistir Zaki koyunun bulundugu Cavaheti bolgesi tarihsel Gurcistan i olusturan yerlerden biriydi Nitekim Osmanlilar bu bolgeyi ve koyu 1578 yilinda Gurculerden ele gecirmistir En gec 10 yuzyilda insa edilmis olan Zaki Kilisesi veya Zegani Kilisesi buranin hayli eski bir yerlesim oldugunu gostermektedir Zaki koyu 1595 tarihli ve Defter i Mufassal i Vilayet i Gurcistan adli Osmanli tahrir defterinde Gurcistan Vilayeti icinde Cildir livasinin Kurd Kalasi nahiyesine bagliydi Nufusu 12 Hristiyan haneden olusuyordu Buranin bir Gurcu yerlesimi oldugu hane reislerinin adlarindan anlasilmaktadir Bu deftere gore koyde bugday arpa cavdar ve keten tohumu tarimi ile aricilik yapiliyor koyun ve domuz besleniyordu Zaki koyu Cildir Eyaleti nin 1694 1732 donemini kapsayan cebe defterinde gore Hicri 1119 1705 1706 yilinda ayni idari konuma sahipti Koyun geliri timar cinsinden Ali adinda birine verilmisti Ancak 1886 Rus nufus sayiminda Cildir kazasi koyleri arasinda Zaki adi gecmemektedir Dirsekkaya koyunun 3 kilometre guneydogusunda yer alan Zaki koyunun bu tarihten once ortadan kalktigi anlasilmaktadir Nitekim Ekvtime Takaisvili Zaki Kilisesi ni inceledigi 1902 yilinda koyun varligindan soz etmemistir Zaki koyundeki en onemli yapi kalintisi 10 yuzyilda Gurcu kralligi doneminde insa edilmis olan Zaki Kilisesi veya Zegani Kilisesi dir Kaynakca a b Defter i Mufassal i Vilayet i Gurcistan გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი Yayimlayan Sergi Cikia Tiflis 1947 1958 3 cilt III Cilt 1958 s 428 22 Ocak 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 24 Kasim 2024 a b Ekvtime Takaisvili Kafkasya Arkeolojisi Materyalleri Materialy po arheologii Kavkaza Moskova 1909 s 64 68 2014 Yili Tao Klarceti Tarihi Eserleri Arastirma Gezisi Sonuclari ტაო კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები Tiflis 2015 s 32 11 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi ISBN 978 9941 0 7362 5 Defter i Mufassal i Vilayet i Gurcistan გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი თარგმანი წიგნი II Yayimlayan Sergi Cikia Tiflis 1941 1958 3 cilt II cilt 1941 s 291 17 Nisan 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 24 Kasim 2024 Defter i Caba i Eyalet i Cildir 1694 1732 ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი 1694 1732 წწ Yayima hazirlayan Tsisana Abuladze Tiflis 1979 s 130 30 Aralik 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 24 Kasim 2024