Vikipedi özgür ansiklopedi Vecîhüddin Mes ûdEmirHüküm süresi1338 1343önce gelenAbdürrezzâk bin FazlullahSonra gelenölüm1

Vikipedi ozgur ansiklopedi Vecihuddin Mes udEmirHukum suresi1338 1343Once gelenAbdurrezzak bin FazlullahSonra gelenOlum1344HanedanSerbedarilerBabasiFazlullah BestiniDiniSiilik Vecihuddin Mes ud o 1344 1338 1343 yillari arasinda olumune kadar Sebzevar Serbedarilerin lideridir Saltanatinda Serbadar devleti hem laik hem de radikal bir Sii devleti olarak karakteristik ikili yapisini gelistirmistir Erken Saltanati span Mes ud Fadlullah Bestini nin oglu ve kardesiydi ve Abdurrezzak in Sebzuvar sehrini ele gecirmesi sirasinda onun destekcilerinden biriydi Ancak kardesiyle anlasmazliga dusen Mes ud onu bicaklayarak oldurdu ve Serbedarlarin basina gecti Mes ud Abdurrezzak in aksine kurnaz bir diplomat ve politikaciydi Kardesinin Horasan in efendisi Ilhanli tahtindaki Togay Teymur a karsi acikca dusmanca tutumunu surduremeyecegini anlayan Timur Togay Teymur un Horasanli taraftarlariyla baris yapti ve onun adina sikke bastirmayi kabul etti Mes ud bu sayede Sabzewar i kendisinden daha guclu komsularinin tacizine ugramadan elinde tutabildi Bu baris zamaninda suvarilerden ve kole askerlerden olusan duzenli bir ordu kurdu Cogunlugu Sii olan Sabzewariler ve komsu bolgelerdeki halk arasinda daha fazla destek kazanmak icin Mes ud radikal bir Sii din adami olan Seyh ile isbirligi yapmaya karar verdi Seyh in Sebzewar da onemli bir takipci kitlesi vardi ve bu durum Mes ud a onemli bir siyasi avantaj saglayacakti Ne yazik ki Hasan komsu kabilesinin reisi ve Togay Teymur taraftari olan Argun Sah tarafindan hapse atilmisti Argun Sah ise kuvvetlerinin buyuk bir kismini Togay Teymur un Cobanogullari na karsi duzenledigi sefere destek olmak icin gondermisti ve bu durum Mes ud a Cevni Kurbani topraklarindan gecerek Hasan i kurtarma firsati vermisti Mes ud ve Hasan Sebzewar a donduklerinde Mes ud onu es yonetici yapti ve resmi dualarda kendi isminin onune onun ismini ekledi Mes ud un stratejisi basarili oldu Hasan in taraftarlari kisa surede seyhe destek verdiler Bunlar hizla Futuvvet tarzinda bir askeri guce donusturulduler Togay Teymur ile Catisma span 1340 yilinda Mes ud ve Hasan Argunsah in Cauni Kurbani na karsi harekete gectiler Her ne kadar askeri acidan normalden cok daha guclu olsalar da Jauni Kurban guclerinin cogu Cobaniler e karsi duzenlenen sefere gitmisti ki bu sefer kisa sure sonra basarisizlikla sonuclanacakti Bunun uzerine cikan savasta Cevni Kurbanlari yenildi ve Sarbadarlarin isgal ettigi Nisabur u bosaltmak zorunda kaldilar Mes ud Togay Teymur un vasali olarak vergi gondererek ve sikkelerde hanin adini bulundurarak statusunu korudugu surece hanin Argun Sah a karsi bu saldiriyi gormezden gelecegine inaniyordu 1341 veya 1342 de ise Togay Teymur un kardesi Ali Ke un komutasinda bir ordu Serbedarlari cezalandirmak uzere gonderildi Cikan catismadaTogay Teymur un kuvvetleri bozguna ugradi ve Ali Ke un olduruldu Mazenderan yonune dogru kacan ordunun kalintilari Serbadarlar tarafindan takip edildi ve Togay Teymur un bircok gorevlisi olduruldu Daha sonra Cacerm Damgan Simnan ve Gurgan isgal edildi ve Togay Teymur ve maiyeti Mazenderan a kacti Mes ud ve Hasan Bati Horasan in buyuk bolumunu ele gecirmislerdi ancak aralarindaki iliski giderek gerginlesiyordu Hukumetin dogasina iliskin gorusleri oldukca farkliydi Mes ud Hasan in kendi rizasi olsun veya olmasin radikal bir Sii teokrasisi kurma niyetinde oldugundan endise ediyordu Ayrica Sabzewar buyuk olcude Sii olmasina ragmen yeni fethedilen topraklarda nufusun cogunlugu Sunni oldugundan Hasan in oradaki etkisi asgari duzeydeydi Hasan Sunnilerin zorla Siilige gecirilmesini savunuyordu ancak iktidar tabani ilimli Siiler ve Sunnilerden olusan Mes ud buna karsi cikiyordu Mes ud da Togay Teymur un hakimiyetini elinden almis fakat artik ayni siniri paylastiklari icin Cobanogullari ni tanimaya karar vermisti Cobanogullari nin kukla hani Suleyman Han adina sikkeler bastirildi Hem Cobanogullari hem de Suleyman Sunni olduklari icin Hasan bu duzenlemeden nefret ediyordu Mes ud ile Hasan arasinda bir catisma kacinilmaz gibi gorunse de ikisi de Togay Teymur un sozde vasali olan Herat taki Kertiler e karsi bir sefer duzenlemeyi kabul ettiler Serbedariler 1342 yilinda Herat uzerine yuruduler Zava da Kerti meliki Muizzuddin Huseyin le karsilastilar ve iki taraf savasmaya basladi Savas ilk baslarda Sarbadarlar icin iyi gidiyor gibi gorunuyordu ancak daha sonra Hasan Curi bir suikastci tarafindan olduruldu ve takipcileri Mes ud dan suphelenerek derhal savas alanini terk ettiler Malik Huseyin daha sonra karsi saldiriya gecerek Mes ud u yenmeyi basardi Serbadarlarin artik seferi iptal etmekten baska careleri kalmamisti Tek Liderligi ve Olumu span Mes ud Hasan in dervis orgutunu kalici bir sekilde yabancilastirmasina ragmen Serbadarlar uzerinde tek basina kontrolu yeniden ele gecirmeyi basarmisti Dervislerin Mes ud a ve taraftarlarina olan dusmanligi sonunda Mes ud un halefleri icin olumcul olacak ve devletin laik ve dindar kesimleri arasinda onlarca yil surecek dusmanligin temelini atacakti Mes ud un kendisi ise Hasan in taraftarlarinin tepkisinden kurtulmayi basarmis gorunuyor Bunun yerine Togay Timur u bir daha asla goremeyecegi sekilde ortadan kaldirmaya odaklandi Han henuz Mazenderan la sinirli oldugundan Mes ud Togay Timur a karsi yerel yoneticilerin destegini aramaya basladi Bazilari ona destek sozu verdiyse de Bavendiler ve Baduspaniler han a olan bagliliklarini terk etmeyi reddettiler Mes ud 1344 yilinda kendisine karsi muttefik olan birkac kucuk hanedanla birlikte Mazenderan i isgal etti Serbadarlar Amul a dogru ilerlediginde Taberistan hukumdari Bavendi Hasan II sehri terk etmeye karar verdi Daha sonra geri donerek Sari de Serbadar garnizonunu yendi ve Mes ud un geri cekilme hattini kesti Buna ragmen Mes ud yoluna devam etmeye karar verdi Ancak Bavendeliler arkadan saldirdiginda ve Baduspani II Iskender de onu onunde karsiladiginda Mes ud kusatildi Serbedarlar yok edildi ve Mes ud Baduspaniler tarafindan esir alindi 1341 1342 de Serbedarilerle savasirken olen Toga Timur un eski memurlarindan birinin ogluna teslim edilerek idam edildi Mes ud un sefere cikmadan once Sebzevar in basina biraktigi Muhammed Aytimur Mes ud un olumu uzerine Serbedar eyaletinin basina gecti Kaynakca span Ozel a b Roemer 1986 s 24 Roemer 1986 s 25 Smith Jr 1970 s 118 not Most of the historical sources blamed Mas ud for Hasan s murder and Mas ud had a strong motive to have him killed GenelRoemer H R 1986 The Jalayirids Muzaffarids and Sarbadars Jackson Peter Ed The Cambridge History of Iran Volume 6 The Timurid and Safavid Periods Ingilizce New York Cambridge University Press ISBN 0 521 20094 6 Smith Jr John Masson 1970 The History of the Sarbadar Dynasty 1336 1381 A D and Its Sources Ingilizce The Hague Mouton ISBN 90 279 1714 0 Kategori 1344 te olenler