Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Turtûşe Emirliği (Arapça: طائفة طرطوشة, İspanyolca: Taifa de Tortosa), İber Yarımadası'nın kuzeydoğusunda yer alan bir taifa devletiydi. İki farklı hanedan (Saklebîler ve Hûdîler) tarafından yönetildi (1009-1060, 1082-1110). (slav kökenli) komutan tarafından 1009'da kuruldu.
Turtûşe Emirliği طائفة طرطوشة Âmirîler (Saklebîler) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1009-1110 | |||||||||||||
 Turtûşe Emirliği | |||||||||||||
| Başkent | Turtûşe (Tortosa) | ||||||||||||
| Yaygın dil(ler) | Arapça, Mozarapça, İbranice, Berberice | ||||||||||||
| Resmî din | İslam, Hristiyanlık (Katolik), Yahudilik | ||||||||||||
| Hükûmet | Monarşi | ||||||||||||
| Emir | |||||||||||||
| |||||||||||||
| Tarihî dönem | Orta Çağ | ||||||||||||
| |||||||||||||
| Para birimi | Dirhem, Dinar | ||||||||||||
| |||||||||||||
| Günümüzdeki durumu | İspanya | ||||||||||||
Tarihçe
Turtûşe
Turtûşe, Endülüs’ün kuzeydoğusunda Ebro nehrinin oluşturduğu delta bölgesinde bir dağ eteğine kurulmuştu. 714 yılında fethedilen şehrin surları ve dört kapısı, Endülüs Emevîleri tarafından inşa edilmişti. Turtûşe, () diye bilinen kuzey sınır bölgesinde bulunuyordu ve Turtûşe 'sinin (vilayet) başkentiydi.
Saklebîler
Kurtuba Halifeliği, (1009-1031) olarak bilinen bir dönemde önce parçalandı sonra yıkıldı. ’in yönetimden uzaklaştırılması üzerine bu aileye bağlı diğer Saklebî komutan ve idareciler gibi 1009 yılında Doğu Endülüs’te Turtûşe Emirliği’ni kurdu.
Saklebîlerden kardeşler Belensiye'yi 1010-1018 yılları arasında ortak yönetti. Her ikisinin peş peşe ölmesiyle halk Lebîb'i yönetime getirdi (1018). 1020'de Lebîb ve Dâniye emiri Belensiye'yi birlikte yönetti. Lebîb, ile yakın ilişkiler kurunca halk tarafından kovuldu (1021) ve şehir tamamıyla Mücâhid'e kaldı.
Devamında 1060 yılına kadar sakālibeye mensup komutanlardan Mukātil, Ya‘lâ ve Nebîl (h. 1057/8–1060), Tayfa’yı yönetmeye devam etti. 1060 yılında Turtûşe’de bir isyan çıktı ve Nebîl şehri, Sarakusta Emîri ’a teslim etmek zorunda kaldı (1060-1082). Böylece Turtûşe, Sarakusta’yı yöneten Hûdîler’in eline geçti.
Hûdîler
Muktedir sağlığında, tayfa'yı iki oğlu arasında bölüştürdü. Sarakusta ve batı topraklarını, ise güneydeki Dâniye (Dénia) ve Turtûşe topraklarını alacaktı. Muktedir’in ölümünden sonra Münzir tayfayı 1082-1090 yılları arasında yönetti. Münzir'in ölümü ile oğlu (1090–1110) tahta geçti.
Yûsuf bin Tâşfîn’in Endülüs’e hâkim olması ve tayfa'ları kendine bağlama siyaseti sonucunda 1110’da Hûdî hâkimiyetine son verildi.
Turtûşe'de ilim
Himaye altına alınan ilim adamlarından bazıları
Mimari
Günümüze az sayıda eser ulaşmıştır. olarak bilinen şehrin surları ve kalesi, III. Abdurrahman döneminde inşa edilmişti. Suda Kalesi, hristiyanlar tarafından (1148) sonra ve Tapınak Şövalyeleri tarafından kullanıldı. 1972 yılında kalede yapılan kazılarda döneme ait bir müslüman mezarlığı bulundu. Kazılarda ayrıca Kûfî hat ile yazılmış bir mezar taşı bulundu. Mezar taşı, 'nde sergilenmektedir. Şehirde III. Abdurrahman’ın 956-57 yılında inşa ettirdiği bir Ulu Camii bulunmaktaydı. Turtûşe Ulu Camii'nin bulunduğu yerde günümüzde bulunmaktadır. Kentin limanı Ulu Camii'nin bulunduğu alanda yer alıyordu. Limana ait kitabe Tortosa Katedrali Müzesinde bulunmaktadır.
Taifa Emirleri
Saklebîler
- 1009–1039/40
- : 1039/40–1053/4
- : 1053/4–1057/8
- : 1057/8–1060
- 'ya dahil edildi (1060–1082):
Hûdîler
- : 1082-1090
- : 1090–1110
Galeri
-
-
Endülüs'lüler tarafından inşa edilen surlar ve Suda Kalesi -
Bir zamanlar Ulu Camii'nin bulunduğu yer, günümüzde Tortosa Katedrali -
Tersane kitabesi, 10. yy, Tortosa Katedrali Müzesi -
Endülüs kültürüne ait objeler, Tortosa Katedrali Müzesi -
-
-
Müslüman mezarlığı, Suda Kalesi -
Müslüman mezarlığı, Suda Kalesi
Ayrıca bakınız
Notlar
- Âmirî ailesinin azatlı komutanlarına da Âmirîler deniyordu.
Kaynakça
- ^ "Ahmet Taşağıl, Sakālibe, İslam Ansiklopedisi". 29 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Eylül 2024.
- ^ a b c d "Birsel Küçüksipahioğlu, Turtûşe, İslam Ansiklopedisi". 11 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Eylül 2024.
- ^ Fernández, Luis Suárez (1976). Historia de Espana antigua y media (İspanyolca). Ediciones Rialp. ISBN .
- ^ Özdemir 2018, s. 175.
- ^ "Abdülkerim Özaydın, ÂMİRÎLER, İslam Ansiklopedisi". 1 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2025.
Referans
Özdemir, Mehmet, (Ed.) (2018). İslam Tarihi ve Medeniyeti Cilt 4, Endülüs. Siyer Yayınları. ISBN .
Dış bağlantılar
- : Mübarek, Muzaffer ve Lebîb es-Saklebî, Mukātil es-Saklebî, Ya‘lâ es-Saklebî, Nebîl es-Saklebî'ye ait biyografi sayfaları (İspanyolca)
- TDV İslâm Ansiklopedisi: Ebû Bekir Muhammed et-Turtûşî, Ebü’l-Velîd el-Bâcî, İbn Hazm
- Tortosa Sandığı (İspanyolca)
- Suda Kalesi (İspanyolca)
- Tortosa Müzesi (İspanyolca)
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Turtuse Emirligi Arapca طائفة طرطوشة Ispanyolca Taifa de Tortosa Iber Yarimadasi nin kuzeydogusunda yer alan bir taifa devletiydi Iki farkli hanedan Saklebiler ve Hudiler tarafindan yonetildi 1009 1060 1082 1110 en slav kokenli komutan en tarafindan 1009 da kuruldu Turtuse Emirligiطائفة طرطوشة Amiriler Saklebiler 1009 1110Turtuse EmirligiBaskentTurtuse Tortosa Yaygin dil ler Arapca Mozarapca Ibranice BerbericeResmi dinIslam Hristiyanlik Katolik YahudilikHukumetMonarsiEmir 1009 1039 40 1039 40 1053 4 1053 4 1057 8 1057 8 1060 1082 1090 1090 1110Tarihi donemOrta Cag Kurtuba halifeligin zayiflamasi1009 ya dahil edildi1060 1082 Murabitlar idaresi altina alindi1110Para birimiDirhem DinarOnculler ArdillarEndulus Emevi Devleti MurabitlarGunumuzdeki durumuIspanyaAmiriler in yetistirdgi Sakalibe komutanlarin kurdugu Taifa Devletleri y 1018TarihceTurtuse Turtuse Endulus un kuzeydogusunda Ebro nehrinin olusturdugu delta bolgesinde bir dag etegine kurulmustu 714 yilinda fethedilen sehrin surlari ve dort kapisi Endulus Emevileri tarafindan insa edilmisti Turtuse en diye bilinen kuzey sinir bolgesinde bulunuyordu ve Turtuse en sinin vilayet baskentiydi Saklebiler Kurtuba Halifeligi en 1009 1031 olarak bilinen bir donemde once parcalandi sonra yikildi en in yonetimden uzaklastirilmasi uzerine bu aileye bagli diger Saklebi komutan ve idareciler gibi en 1009 yilinda Dogu Endulus te Turtuse Emirligi ni kurdu Saklebilerden en kardesler Belensiye yi 1010 1018 yillari arasinda ortak yonetti Her ikisinin pes pese olmesiyle halk Lebib i yonetime getirdi 1018 1020 de Lebib ve Daniye emiri en Belensiye yi birlikte yonetti Lebib en ile yakin iliskiler kurunca halk tarafindan kovuldu 1021 ve sehir tamamiyla Mucahid e kaldi Devaminda 1060 yilina kadar sakalibeye mensup komutanlardan Mukatil Ya la ve Nebil h 1057 8 1060 Tayfa yi yonetmeye devam etti 1060 yilinda Turtuse de bir isyan cikti ve Nebil sehri Sarakusta Emiri en a teslim etmek zorunda kaldi 1060 1082 Boylece Turtuse Sarakusta yi yoneten Hudiler in eline gecti Hudiler Muktedir sagliginda tayfa yi iki oglu arasinda bolusturdu en Sarakusta ve bati topraklarini en ise guneydeki Daniye Denia ve Turtuse topraklarini alacakti Muktedir in olumunden sonra Munzir tayfayi 1082 1090 yillari arasinda yonetti Munzir in olumu ile oglu en 1090 1110 tahta gecti Yusuf bin Tasfin in Endulus e hakim olmasi ve tayfa lari kendine baglama siyaseti sonucunda 1110 da Hudi hakimiyetine son verildi Turtuse de ilimHimaye altina alinan ilim adamlarindan bazilari en Maliki fikih alimi en Maliki fikih alimi Ibn Hazm Zahiri mezhebinin en buyuk temsilcisi fakih tarihci ve sairMimariGunumuze az sayida eser ulasmistir es olarak bilinen sehrin surlari ve kalesi III Abdurrahman doneminde insa edilmisti Suda Kalesi hristiyanlar tarafindan en 1148 sonra en ve Tapinak Sovalyeleri tarafindan kullanildi 1972 yilinda kalede yapilan kazilarda doneme ait bir musluman mezarligi bulundu Kazilarda ayrica Kufi hat ile yazilmis bir mezar tasi bulundu Mezar tasi es nde sergilenmektedir Sehirde III Abdurrahman in 956 57 yilinda insa ettirdigi bir Ulu Camii bulunmaktaydi Turtuse Ulu Camii nin bulundugu yerde gunumuzde en bulunmaktadir Kentin limani Ulu Camii nin bulundugu alanda yer aliyordu Limana ait kitabe Tortosa Katedrali Muzesinde bulunmaktadir Taifa EmirleriSaklebiler en 1009 1039 40 1039 40 1053 4 1053 4 1057 8 1057 8 1060 ya dahil edildi 1060 1082 en Hudiler en 1082 1090 en 1090 1110GaleriEndulus luler tarafindan insa edilen surlar ve Suda Kalesi Bir zamanlar Ulu Camii nin bulundugu yer gunumuzde Tortosa Katedrali Tersane kitabesi 10 yy Tortosa Katedrali Muzesi Endulus kulturune ait objeler Tortosa Katedrali Muzesi Musluman mezarligi Suda Kalesi Musluman mezarligi Suda KalesiAyrica bakinizSunni hanedanlar listesi es NotlarAmiri ailesinin azatli komutanlarina da Amiriler deniyordu Kaynakca Ahmet Tasagil Sakalibe Islam Ansiklopedisi 29 Subat 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Eylul 2024 a b c d Birsel Kucuksipahioglu Turtuse Islam Ansiklopedisi 11 Agustos 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Eylul 2024 Fernandez Luis Suarez 1976 Historia de Espana antigua y media Ispanyolca Ediciones Rialp ISBN 9788432118821 Ozdemir 2018 s 175 Abdulkerim Ozaydin AMIRILER Islam Ansiklopedisi 1 Mart 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 26 Ocak 2025 ReferansOzdemir Mehmet Ed 2018 Islam Tarihi ve Medeniyeti Cilt 4 Endulus Siyer Yayinlari ISBN 9786057558343 Dis baglantilar en Mubarek Muzaffer ve Lebib es Saklebi Mukatil es Saklebi Ya la es Saklebi Nebil es Saklebi ye ait biyografi sayfalari Ispanyolca TDV Islam Ansiklopedisi Ebu Bekir Muhammed et Turtusi Ebu l Velid el Baci Ibn Hazm Tortosa Sandigi Ispanyolca Suda Kalesi Ispanyolca Tortosa Muzesi Ispanyolca