| Tula Buka Han | |
|---|---|
| Han | |
![]() Tulabuga'nın gümüş dirhemi | |
| Altın Orda hanı Batı Yarısı (Mavi Orda) | |
| Hüküm süresi | 1287-1291 |
| Önce gelen | Tuda Mengü |
| Sonra gelen | Tokta |
| Ölüm | 1291 |
| Hanedan | Altın Orda |
| Babası | |
| Dini | Şamanizm |
Tolibuka olarak da bilinen Tala Buka Han (Moğolca: Тольбух, ᠲᠣᠯᠠ
ᠪᠤᠬᠠ; ö. 1291), 1287-1291 yılları arasında Altın Orda Hanı'ydı. Büyük ve bağımsız bir imparatorluğu yönetti ve kıta büyüklüğündeki Moğol İmparatorluğu'nun halefi olan dört devletten biriydi. oğlu, Batu Han'ın torununun torunu ve Cengiz Han'ın torununun torununun torunuydu.
Askeri kariyeri
| ]İlk Askeri Seferleri
| ]Genç bir Moğol prensi olarak Tula Buka, 1258-1259 yıllarında Burandai'nin genel komutası altında Litvanya'nın Moğollar tarafından işgaline adamlarını yönetti ve Tula Buka bu seferle kendini gösterdi. Moğolların Litvanya'yı işgali tarihçiler tarafından genellikle bir Moğol zaferi olarak kabul edilir ve Litvanya toprakları bu işgalin ardından "harap" olarak tanımlanır.
Bir yıl sonra, Tula Buka, Nogay Han ile birlikte Polonya'nın ikinci Moğol istilasına liderlik etti, her ikisi de yine Burundai'nin genel komutası altındaydı.
Nogay Macaristan'ın Moğollar tarafından ikinci istilası için bir plan tasarlamıştı ve 1285 yılında Tula Buka da bu akına katıldı. 1285 yılında Moğolların Macaristan'a yaptıkları akın sırasında Tula Buka ve Nogay'a, kural olarak Galiçya ve Rus düklerinin de eşlik etmesi emredildi. O dönemde Altın Orda Hanı olan Tuda Mengü sefere katılmamış, maiyeti ve maiyetiyle birlikte kışlakta kalmıştı. Şiddetli yağmur ve kar, nehirlerin taşmasına neden oldu, arazi geniş bir bataklığa dönüştü ve Moğol kuvvetleri, işgal tam olarak başlamadan önce ilerlemeleri sırasında çok sayıda adam kaybettiler. Nogay'ın birliği Transilvanya'ya girdi. Nogay ve Tatarları köy ve bazı kasabaları yağmaladılarsa da, dönüşlerinde Macar kraliyet ordusu ve Ulahlar tarafından geri püskürtüldüler. Tula Buka'nın birliği Transkarpatya'ya girdi. Tula Buka'nın kuvvetlerinin ilerlemesi Karpatlar'ın yoğun kar yağışı nedeniyle ciddi şekilde engellendi, bu da atların, yiyeceklerin ve erzakların kaybına ve Tula Buka'nın binlerce adamının ölmesine neden oldu. Çevresel faktörler nedeniyle büyük ölçüde zayıflamış olsa da, Tula Buka'nın kuvvetleri Sarivar'ın (Sarvar?) müstahkem manastırını yağmaladı ve yıktı, orta Macaristan'ı harap etti ve Moğol ilerlemesinden korkularak büyük ölçüde terk edilmiş olabilecek Peşte şehrini yaktı. Macaristan'dan dönüş yolunda Tula Buka'nın kuvvetleri Székely hafif süvarileri tarafından pusuya düşürüldü.
Tula Buka daha sonra açlık çeken kuvvetlerine, o zamanlar Galiçya Kralı tarafından yönetilen Ruthenia Krallığı'nın şehirlerine saldırmalarını emretti. Tula Buka ve kuvvetleri, Altın Orda'daki müttefiklerine, Nogaylar da dahil, sadık olmalarına rağmen Volhynia savunucularını alt etti ve şehirlerini yağmaladı.
Baskak Ahmed
| ]1284 (veya 1285) yılında Kursk Prensliği'nden bir grup Rus prensi, aşırı vergi tahsildarı Baskak Ahmed hakkında Tula Buka'ya şikâyette bulundular. Tula Buka da Ahmed'in yerleşim yerlerini yok ettirdi. Babası Nogay emiri olan Ahmed, Nogay'a şikâyette bulununca, Nogay ona bu Rus prenslerine karşı misilleme amaçlı bir saldırı düzenlemesi için destek verdi. Bu durum bir dizi baskına yol açtı. Sonuç olarak, bir Rus prensi, Tula Buka'nın adamlarından oluşan bir kuvvet tarafından desteklenen başka bir Rus soylusu tarafından yenildi ve öldürüldü.
Altın Orda Hanlığına Yükseliş
| ]1287 yılında Tula Buka, Cuci Ulusu'nun hanı oldu.
Dönemin ortaçağ tarihçisi Marco Polo'nun anlatımına göre, Tula Buka, Tuda Mengü Han'ı "öldürdü". O dönemde Altın Orda Devleti'nin hükümdarı Tuda Mengü idi. Polo, Tula Buka’nın bunu Nogayların desteğiyle yaptığını belirtir. Reşidüddin'in anlatımı ise Tula Buka'nın Nogayların yardımı veya desteği olmadan Tuda Mengü'yi devirdiğini ima etmektedir. Tula Buka Han böylece Altın Orda Hanı oldu.
Tula Buka Han, bir bakıma tahtın meşru varisiydi, zira Altın Orda'nın kurucusu olan büyük büyükbabası Batu Han'ın ailesinin en kıdemli kolunu temsil ediyordu. Talebağa Han, Batu'nun ikinci oğlu olmasına rağmen Sartaq (Batu'nun en büyük oğlu) soyunun tükenmesiyle ailenin reisi haline gelen Toqoqan'ın en büyük oğlu olan Tartu'nun en büyük oğluydu. Bu durum, büyükbabası Cuci'nin yedinci oğlu olan Nogay'ın durumundan farklıydı; çünkü Nogay bir cariyenin soyundan geliyordu ve Altın Orda Hanı olamazdı.
Altın Orda Devleti'nin Hanı olan Tula Buka Han, en yakın generallerine, özellikle de merhum Mengü Timur Han'ın oğulları olan küçük kardeşi Kunjuk-buga'ya (Kunjukbuga) ve kuzenlerine, özellikle de Mengü Timur'un büyük oğlu Alguy'a (Alqui) yetki verdi.
Ruthenia Krallığı'na Baskın: Volodymyr'in Yıkımı
| ]Gücünü pekiştiren Tula Buka Han, 1287 yılının ikinci yarısında Rutenya Krallığı'na akınlar düzenledi. Bu muhtemelen Altın Orda Hanı olarak çıktığı ilk askeri seferdi. Tula Buka Han ve Moğol kuvvetleri, özellikle Volodymyr bölgesi olmak üzere, Ruthenia Krallığı'nı başarıyla yağmaladılar.
Polonya'nın Üçüncü Moğol İstilası
| ]Tula Buka Han daha sonra 1287-88 yıllarında Polonya'ya yönelik üçüncü Moğol istilasına öncülük etti. Bu, Moğolların Polonya'ya yönelik tarihindeki en büyük istilası olacaktı. Tula Buka Han, batı Rus beyliklerinin prenslerine ordularıyla birlikte işgale bizzat katılmalarını emretti. Kendisine katılan ilk Rus prensi, ordusu Horyn Nehri'nde Moğol güçleriyle karşılaşan Lutsk Prensi Mstislav'dı. Tula Buka Han, birliklerini yakın zamanda yağmalanan Volhynia'daki Volodymyr yakınlarında topladı. Prens Volodymyr ve hatta Galiçya Kralı Lev bile ordularıyla ona yeni vasalları olarak katılacaktı. Bu üç Rus prensinden başka, Tula Buka Han'a, merhum Mengu-Timur Han'ın oğlu Alguy ve Nogay ve ordusu da katılmıştı. Modern tarihçilere göre, Altın Orda Hanı'nın bizzat komuta ettiği ve hepsi de bizzat orada bulunan bu kadar güçlü müttefiklerin eşlik ettiği bir ordu, tanımı gereği aşırı derecede büyük olmalıydı. Kaynaklar kesin sayılar vermiyor, bunun yerine Galiçya-Volhynia Kroniği'nde olduğu gibi "sayısız sürü" veya "büyük bir ordu"dan bahsediyor. Tula Buka Han, intikamcı Rus kuvvetlerine veya düşman Litvanyalılara karşı arkasını korumak için Volhynia'da bir Tatar savaşçı müfrezesi bıraktı. Aralık 1287'de Tula Buka Han, Alguy ve Nogay, modern tahminlere göre 30.000 süvariyle Polonya topraklarına geçerek Küçük Polonya Dükalığı'na girdiler.
Galiçya-Volhynia kroniğine göre, Nogay'ın bu istilaya katılmasını emreden Tula Buka Han'dı ve Nogay da ordusunu toplayıp bu emre uymuştu. Polonya'da Tula Buka Han, çoğunluğu kendi Moğol birliklerinden oluşan, ancak Rus yardımcı birliklerini de içeren 20.000 kişilik bir orduya bizzat komuta ediyordu. Karşılaştırıldığında, Nogaylar yaklaşık 10.000 kişiye (bir tümen) komuta ediyordu, hepsi Moğol/Türk etnik kökenliydi ve Nogay ordusunda Rus güçlerinden bahseden hiçbir kaynak yoktu.
Tula Buka'nın ordusu başlangıçta başarılı oldu: "işgalciler Lublin ve Mazovya bölgelerinden dumanlı kiliseler ve manastırlar arasında ilerlediler", ancak başlangıçtaki ilerlemelerinin ivmesini korumak için Lublin'deki kaleyi almaya çalışmadılar. Tula Buka'nın kuvvetleri daha sonra bazı Polonyalı şövalyelerin toplandığı Sandomierz şehrini kuşattı. Kısa bir süre sonra Moğollar Krakow'u da kuşattılar. Polonyalı savunucular hazırlıksız yakalandılar ancak önceki Moğol istilalarından farklı yeni bir strateji benimsediler: İlk iki istilada yaptıkları gibi Moğollarla savaşmak için at sırtında gitmek yerine, Polonyalı şövalyeler kalelerinin ve kasabalarının surlarında, kasaba halkıyla omuz omuza savaştılar. Bunu, bu müstahkem yerlerden çıkıp zayıflamış veya izole olmuş Moğol birlikleriyle çarpışmalar ve şiddetli savaşlar yapmak için yapılan ikinci bir aşama izleyecekti. Polonyalı savunucular arasında, önceki Moğol istilalarına kıyasla daha fazla sayıda Polonyalı şövalye bulunuyordu. Genel olarak bakıldığında bu daha etkili bir stratejiydi. Krakow artık taştan bir kaleye ve gelişmiş savunmaya sahip olmasına rağmen, Moğollar içerideki önemli zenginlikleri biliyorlardı ve surlara saldırdılar. Polonyalı savunmacılar saldırıyı püskürtmeyi başardı. Moğollar kuşatmayı kaldırıp kırsalı yağmalayarak karşılık verdiler. Krakow savunmasından sonra, Siyah Dük Leszek ve küçük bir savaşçı grubu Krakow'dan gizlice ayrılıp Macaristan'a gittiler ve burada Dük, uzun zamandır müttefiki olan Macaristan Kralı IV. Ladislaus'tan takviye istedi. Sandomierz kuşatma altında olmasına rağmen Polonya'nın elinde kalmaya devam etti. Tula BukaHan, muhtemelen Polonya kuvvetlerini etkisiz hale getirmek için, Rus alaylarını Sandomierz çevresinde konuşlandırmaya karar verdi. Moğol ordusunu kırsal kesimlere doğru bir akına çıkardı ve daha fazla köle ve ganimet ele geçirmek için küçük akın grupları gönderdi. Ayrıca, işgal sırasında bir noktada Tula Buka Han ve/veya maiyetinin Goślice köyündeki küçük bir şatoda veya malikanede kaldığına dair bazı kanıtlar da bulunmaktadır. Ancak Tula Buka Han'ın ordusu şehrin kuşatmasını kırdıktan sonra "Sandomierz bölgesinde" bir yerde meydan muharebesini kaybetti. Tula Buka daha sonra akıncı birliklerini ana kuvvetlerine geri çağırdı ve kısa sürede akınlarda elde ettikleri ganimetleri bir araya toplamaya çalıştı.
Nogay daha sonra ordusunu ikiye bölerek kırsal kesimlere de akınlar düzenlemeye karar verdi. Nogai'nin ilk ordusu, büyük ölçüde yerel Polonyalı dağlı nüfusundan oluşan Polonya kuvvetleri tarafından Dunajec Nehri üzerindeki Podhale bölgesinde yenildi. Dük Leszek'in yardım talebi Macar kralı tarafından kabul edildi ve ortak bir Polonya-Macaristan ordusu Nogay'ın ikinci ordusunu Sącz yakınlarında yendi. Özellikle bazı kaynaklar, Polonya seferi sırasında Tula Buka Han ile Nogay'ın kavga ettiğini ve "ayrılıp farklı yollardan geri döndüklerini" belirtmektedir; bu da iki Moğol liderinin/ordusunun Polonya seferi sırasında bir noktada birlikte olduğunu doğrudan ima etmektedir. Genel olarak Moğolların Polonya'yı istilası Altın Orda Moğolları için bir yenilgi olarak değerlendirilir. Genel olarak, Polonya'nın Moğollar tarafından işgali, Altın Orda Moğolları için bir yenilgi olarak değerlendirilir.
Ruthenia Krallığı'na Baskın: Lviv'in Yağmalanması
| ]Bazı Moğol birlikleri 1288 Şubatına kadar Polonya topraklarından ayrılmasa da Moğol ordusunun büyük bir kısmı 1288 Ocak ayında Polonya'dan ayrıldı.Bu sırada Tula Buka, Kral I. Lev'in başarısız Polonya işgalinde kendisine yardım etmesine rağmen, kalan Moğol ve Türk kuvvetleriyle Rutenya Krallığı'nı tekrar işgal etmeye karar verdi. Moğol Hanı muhtemelen Polonya seferinde uğradığı kayıpları telafi etmek ve daha fazla ganimet ve köle elde etmek umuduyla bunu yaptı. Böylece, Tula Buka Han ve ordusu, Polonya topraklarını terk ettikten sonra, başkent Lviv de dahil olmak üzere komşu Rutenya krallığını tekrar işgal etti ve burayı başarıyla yağmalayıp harap etti. Nogay ordusu, Tula Buka'nın ordusundan birkaç gün sonra, Ocak 1288'in sonlarında Ruthenia Krallığı topraklarına girdi. Han ordusunun ilk yıkımından kaçan kurtulanları avlayarak baskınlar düzenledi. Galiçya-Volhinya Kroniği'ne göre, Tula Buka Han ve Nogay'ın 1288'de Ruthenia Krallığı'nı acımasızca işgal etmesinden hemen sonra, Kral I. Lev, kayıplarını tespit etmek için bir nüfus sayımı düzenledi. 12.500 erkek ve kadınının savaşta öldürüldüğünü veya Moğollar tarafından esir alındığını buldu.
Moğol liderleri daha sonra Volodymyr'de toplanarak Leh ve Rus köleleri paylaştılar. Galiçya-Volhynia Kroniği'ne göre Moğollar yalnızca yirmi bir bin "evlenmemiş bakire kızı" köleleştirdiler. Howorth, köle sayısının 30.000 erkek ve kız olduğunu yazıyor. Bu sayılara hem Polonyalı hem de Rus kölelerin dahil olduğu düşünülse de, Polonya kaynakları bu rakamların abartılı olduğunu iddia ediyor. Krakowski, en fazla "birkaç bin" Polonyalı kölenin tahmin edildiğini ve Moğol istilası sonucu Polonya tarafında ölenlerin toplam sayısının köleleştirilenlerden "daha az" olduğunu söylüyor.
1288 yılında Prens Vladimir, Tula Buka Han ve Alguy'un huzurunda tahtını Daniyel'in oğlu Mstislav'a bırakmaya karar verdi. Kral Lev, "dostu" Nogay Han'ın varlığını hatırlatarak buna engel olmaya çalıştı. Prens , iktidarın devredilmesinin Altın Orda hükümdarları ve danışmanları tarafından zaten kararlaştırıldığını ve yapıldığını açıklayarak onu geri çekilmeye zorladı. Altın Orda'ya şikâyette bulunmak korkutucu bir durumdu.
Rostov ile Savaş
| ]Tula Buka Han'ın saltanatının üçüncü yılında Rostov Prensliği, 1289 Rostov Ayaklanması sırasında Moğol yönetimine karşı ayaklanarak bağımsızlığını ilan etti. Altın Orda güçleri Rostov'u yendi ve Rostov tekrar Altın Orda'nın vasal devleti oldu.
Çerkesya Krallığı'na Baskın
| ]1290 yılında Talababi Han, Nogay'ın kendi kuvvetleriyle büyük bir akına katılmasını emretti ve Zichia ( Çerkesya ) Krallığı'na saldırdı. Sefer askeri açıdan başarılı oldu, çünkü Tula Buka Han komutasındaki Moğol orduları yerel savunucuları katletti ve çok miktarda ganimet elde etti. Tula Buka Han'ın birlikleri kış topraklarına dönüş yolunda yoğun bir kar yağışıyla karşılaşıp yollarını kaybettiler. Önce av köpeklerini, sonra atlarını, en son da ölü arkadaşlarını yemeye zorlandıkları söyleniyor. Tula Buka Han, Nogayları (onların kuvvetleri daha önce ayrılmış ve kışlık karargahlarına güvenli bir şekilde ulaşmıştı) suçladı ve iki adam arasında bir anlaşmazlık çıktı.
İlhanlılara yönelik akınlar
| ]Tula Buka'nın ana odağı Avrupa'ydı. Altın Orda Hanlığı döneminde, özellikle 1288 ve 1290 yıllarında, Altın Orda ile İlhanlılar arasında önemli sınır akınları yaşandı.
Tula Buka Han'ın İlhanlılara karşı girişilen bu mücadelelerin hiçbirinde ordularına bizzat liderlik etmediği veya savaş alanına girmediği dikkat çekicidir. Bu çatışmalardan sonra iki Moğol imparatorluğu arasındaki sınırlarda önemli bir değişiklik olmadı. Bunun nedeni, İlhanlı hükümdarlarının ve Tula Buka Han'ın Cengiz soyundan gelmeleri olabilir.
Bu akınların ilkinde Talabani Han, 1288 yılında İran'daki ticareti bozmak amacıyla 5.000 kişilik bir orduyu İlhanlılara karşı yıldırım baskınına gönderdi. Altın Orda ordusu Derbend Boğazı'ndan geçmiş ve oradaki tüccarları yağmalamayı başarmıştı. İlhanlı orduları tepki göstermekte gecikmediler ve Şaburan'a doğru yola çıktıklarında Altın Orda süvarilerinin ganimetleriyle birlikte geri çekildiklerini gördüler.
1290 yılında Nogay Han, Altın Orda Devleti'nden 10.000 kişilik bir orduyla İlhanlı Devleti'ne karşı bir sefer daha düzenledi. Nogaylarla birlikte merhum Han Mengu-Timur'un oğullarından Abaka (Abakçı) ve Mengli (Menglibuka) da binmekteydiler. İlhanlı Argun, İlhanlı ordularıyla birlikte onu karşılamaya çıktı. İki ordu Karasu Nehri kıyısında karşılaştı. Nogay yenildi, 300 adamı savaş meydanında öldürüldü ve çok daha fazlası muzaffer İlhanlı ordusu tarafından esir alındı. Argun, zaferi Pilsuvar'da bir ziyafetle kutladı.
Bu akınlara rağmen Tula Buka, Memlükleri İlhanlılara karşı savaşmaya teşvik etmek için hiçbir zaman Mısır'a elçi göndermedi.
Ölümü
| ]1291'de kurnaz, deneyimli bir general ve politikacı olan Nogay, Tula Buka Han'ın kendisinden nasıl nefret ettiğini bilmiyormuş gibi davranıyordu. Tula Buka Han'ın annesine, küçük arkadaşı Tula Buka Han'a tavsiyelerde bulunmak istediğini anlatan mektuplar yazmıştır. O da ağır hasta olduğunu iddia eden oğlu Nogay'a güvenmesini istemiştir. Nogay Han, Tula Buka Han'ın kampını kandırmak için ağzına taze kan koyacak kadar ileri gitmişti; böylece kan tükürüyordu ve fazla ömrü kalmamıştı. Bunun üzerine Tula Buka Han, eski dostuyla barışmayı kabul etmiştir. Buluşma noktasına yalnızca Alguy, Tuğrul, Bulahan, Kadan ve Kutugan'dan oluşan küçük bir maiyetle ulaşmıştır. Kardeşi Kuncuk Buka'nın orada olup olmadığı bilinmemektedir. Nogay adamlarını pusuya yatırmıştı ve onlar gelince Tula Buka Han'ı atlarından indirdi. Tula Buka Han, Moğolların kraliyet mensuplarını öldürme geleneğine uygun olarak, kanının dökülmesini önlemek amacıyla Nogay'ın birkaç adamı tarafından boğularak öldürüldü. Nogay daha sonra Mengu-Timur'un küçük oğullarından biri olan Tokta'yı tahta geçirdi ve o da Tula Buka'nın maiyetinin geri kalanının, aralarında Tokta'nın ağabeylerinin de bulunduğu, öldürülmesini emretmiştir.
Soybilim
| ]- Cengiz Han
- Cuci
- Batu Han
- Toqokan
- Tartu
- Tula Buka Han
Soy Ağacı
| ]| Cengiz | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Cuci | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Orda Han | 1.Batu Han | 4.Berke | Şiban | Boal | T.Temür | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2. | 3. | Tatar | Ulung Temür | Kim Temür | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 4. | 5.M.Timur | 6.T.Mengü | Bartu | Nogay | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 8.Tokta | Tugril | 7.Tula Buka | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 9.Özbeg | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 10.Tinibeg | 11.Canibeg | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 12.Berdibeg | 13.Kildibeg | 14.Nurusbeg | 15.Çerkesbeg | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Toktamış | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ebu Hayr | Kerei | I. Hacı Giray | Kasim | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Sibir | Şeybânî | Kazan | Kazak | Kırım | Astrahan | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Buhara | Kasım | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Hive | Buhara | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Buhara | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ayrıca bakınız
| ]Kaynakça
| ]- Özel
- ^ a b c Howorth 1965, s. 138.
- ^ Darius, Baronas (2006). "The Encounter Between Forest Lithuanians and Steppe Tatars in The Time of Mindaugas" [Mindaugas Zamanında Orman Litvanyalıları ile Bozkır Tatarları Arasındaki Karşılaşma]. Lithuanian Historical Studies (İngilizce), 11. ss. 1-1621 Mayıs 2025.
- ^ Trawinski, A. (2017). The Clash of Civilizations. Page Publishing Inc. ISBN .
- ^ Howorth 1965, s. 109.
- ^ a b Howorth 1965, s. 104.
- ^ Pow, Stephen Lindsay -- Deep Ditches and Well-built walls. Calgary, 2012. Page 28.
- ^ Z. J. Kosztolnyik -- Hungary in the 13th Century, East European Monographs, 1996. Page 286.
- ^ Chambers, James -- The Devil's Horsemen: The Mongol Invasion of Europe. p 165.
- ^ S. Zenkovsky and B. Zenkovsky (translation) -- The Nikonian Chronicle from the Year 1241 to the Year 1381. Vol. 3. Princeton, NJ, 1986. Page 71-76.
- ^ Howorth 1965, s. 141.
- ^ Howorth 1965, s. 137.
- ^ a b c d e f g h Krakowski 1956, s. 215.
- ^ a b c d e Krakowski 1956, s. 212.
- ^ G. Perfecky (translation) -- The Hypatian Codex II: The Galician-Volhynian Chronicle. Munich, 1973. Page 96.
- ^ a b Krakowski 1956, s. 227.
- ^ Codex diplomaticus civitatis Cracoviensis, I, nr.2, F. Piekosiński, Krakow 1879.
- ^ a b Krakowski 1956, s. 217.
- ^ a b Krakowski 1956, s. 216.
- ^ Krakowski 1956, ss. 218-219.
- ^ a b c Krakowski 1956, s. 218.
- ^ a b c Howorth 1965, s. 139.
- ^ a b Krakowski 1956, s. 223.
- ^ P. Jackson -- The Mongols and the West: 1221–1410. Harlow, 2005. Page 205.
- ^ a b c Krakowski 1956, s. 219.
- ^ Krakowski 1956, s. 220.
- ^ Krakowski 1956, s. 222.
- ^ Atwood, Christopher P. (2004), Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire, Facts On File. Page 480.
- ^ a b Howorth 1965, s. 140.
- ^ Howorth 1965, s. 322.
- Genel
- Howorth, H. (1965) [1888]. History of the Mongols (İngilizce). 2. New York: Burt Franklin. OCLC 23949.
- Krakowski, S. (1956). Polska w Walce z Najazdami Tatarskimi w XIII Wieku [13. Yüzyılda Tatar İstilalarına Karşı Mücadelede Polonya] (Lehçe). Varşova.
- (1986). The Mongols.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Tula Buka HanHanTulabuga nin gumus dirhemiAltin Orda hani Bati Yarisi Mavi Orda Hukum suresi1287 1291Once gelenTuda MenguSonra gelenToktaOlum1291HanedanAltin OrdaBabasiDiniSamanizm Tolibuka olarak da bilinen Tala Buka Han Mogolca Tolbuh ᠲᠣᠯᠠ ᠪᠤᠬ ᠠ o 1291 1287 1291 yillari arasinda Altin Orda Hani ydi Buyuk ve bagimsiz bir imparatorlugu yonetti ve kita buyuklugundeki Mogol Imparatorlugu nun halefi olan dort devletten biriydi oglu Batu Han in torununun torunu ve Cengiz Han in torununun torununun torunuydu Askeri kariyeri span Ilk Askeri Seferleri span Genc bir Mogol prensi olarak Tula Buka 1258 1259 yillarinda Burandai nin genel komutasi altinda Litvanya nin Mogollar tarafindan isgaline adamlarini yonetti ve Tula Buka bu seferle kendini gosterdi Mogollarin Litvanya yi isgali tarihciler tarafindan genellikle bir Mogol zaferi olarak kabul edilir ve Litvanya topraklari bu isgalin ardindan harap olarak tanimlanir Bir yil sonra Tula Buka Nogay Han ile birlikte Polonya nin ikinci Mogol istilasina liderlik etti her ikisi de yine Burundai nin genel komutasi altindaydi Nogay Macaristan in Mogollar tarafindan ikinci istilasi icin bir plan tasarlamisti ve 1285 yilinda Tula Buka da bu akina katildi 1285 yilinda Mogollarin Macaristan a yaptiklari akin sirasinda Tula Buka ve Nogay a kural olarak Galicya ve Rus duklerinin de eslik etmesi emredildi O donemde Altin Orda Hani olan Tuda Mengu sefere katilmamis maiyeti ve maiyetiyle birlikte kislakta kalmisti Siddetli yagmur ve kar nehirlerin tasmasina neden oldu arazi genis bir batakliga donustu ve Mogol kuvvetleri isgal tam olarak baslamadan once ilerlemeleri sirasinda cok sayida adam kaybettiler Nogay in birligi Transilvanya ya girdi Nogay ve Tatarlari koy ve bazi kasabalari yagmaladilarsa da donuslerinde Macar kraliyet ordusu ve Ulahlar tarafindan geri puskurtulduler Tula Buka nin birligi Transkarpatya ya girdi Tula Buka nin kuvvetlerinin ilerlemesi Karpatlar in yogun kar yagisi nedeniyle ciddi sekilde engellendi bu da atlarin yiyeceklerin ve erzaklarin kaybina ve Tula Buka nin binlerce adaminin olmesine neden oldu Cevresel faktorler nedeniyle buyuk olcude zayiflamis olsa da Tula Buka nin kuvvetleri Sarivar in Sarvar mustahkem manastirini yagmaladi ve yikti orta Macaristan i harap etti ve Mogol ilerlemesinden korkularak buyuk olcude terk edilmis olabilecek Peste sehrini yakti Macaristan dan donus yolunda Tula Buka nin kuvvetleri Szekely hafif suvarileri tarafindan pusuya dusuruldu Tula Buka daha sonra aclik ceken kuvvetlerine o zamanlar Galicya Krali tarafindan yonetilen Ruthenia Kralligi nin sehirlerine saldirmalarini emretti Tula Buka ve kuvvetleri Altin Orda daki muttefiklerine Nogaylar da dahil sadik olmalarina ragmen Volhynia savunucularini alt etti ve sehirlerini yagmaladi Baskak Ahmed span 1284 veya 1285 yilinda Kursk Prensligi nden bir grup Rus prensi asiri vergi tahsildari Baskak Ahmed hakkinda Tula Buka ya sikayette bulundular Tula Buka da Ahmed in yerlesim yerlerini yok ettirdi Babasi Nogay emiri olan Ahmed Nogay a sikayette bulununca Nogay ona bu Rus prenslerine karsi misilleme amacli bir saldiri duzenlemesi icin destek verdi Bu durum bir dizi baskina yol acti Sonuc olarak bir Rus prensi Tula Buka nin adamlarindan olusan bir kuvvet tarafindan desteklenen baska bir Rus soylusu tarafindan yenildi ve olduruldu Altin Orda Hanligina Yukselis span 1287 yilinda Tula Buka Cuci Ulusu nun hani oldu Donemin ortacag tarihcisi Marco Polo nun anlatimina gore Tula Buka Tuda Mengu Han i oldurdu O donemde Altin Orda Devleti nin hukumdari Tuda Mengu idi Polo Tula Buka nin bunu Nogaylarin destegiyle yaptigini belirtir Residuddin in anlatimi ise Tula Buka nin Nogaylarin yardimi veya destegi olmadan Tuda Mengu yi devirdigini ima etmektedir Tula Buka Han boylece Altin Orda Hani oldu Tula Buka Han bir bakima tahtin mesru varisiydi zira Altin Orda nin kurucusu olan buyuk buyukbabasi Batu Han in ailesinin en kidemli kolunu temsil ediyordu Talebaga Han Batu nun ikinci oglu olmasina ragmen Sartaq Batu nun en buyuk oglu soyunun tukenmesiyle ailenin reisi haline gelen Toqoqan in en buyuk oglu olan Tartu nun en buyuk ogluydu Bu durum buyukbabasi Cuci nin yedinci oglu olan Nogay in durumundan farkliydi cunku Nogay bir cariyenin soyundan geliyordu ve Altin Orda Hani olamazdi Altin Orda Devleti nin Hani olan Tula Buka Han en yakin generallerine ozellikle de merhum Mengu Timur Han in ogullari olan kucuk kardesi Kunjuk buga ya Kunjukbuga ve kuzenlerine ozellikle de Mengu Timur un buyuk oglu Alguy a Alqui yetki verdi Ruthenia Kralligi na Baskin Volodymyr in Yikimi span Gucunu pekistiren Tula Buka Han 1287 yilinin ikinci yarisinda Rutenya Kralligi na akinlar duzenledi Bu muhtemelen Altin Orda Hani olarak ciktigi ilk askeri seferdi Tula Buka Han ve Mogol kuvvetleri ozellikle Volodymyr bolgesi olmak uzere Ruthenia Kralligi ni basariyla yagmaladilar Polonya nin Ucuncu Mogol Istilasi span Tula Buka Han daha sonra 1287 88 yillarinda Polonya ya yonelik ucuncu Mogol istilasina onculuk etti Bu Mogollarin Polonya ya yonelik tarihindeki en buyuk istilasi olacakti Tula Buka Han bati Rus beyliklerinin prenslerine ordulariyla birlikte isgale bizzat katilmalarini emretti Kendisine katilan ilk Rus prensi ordusu Horyn Nehri nde Mogol gucleriyle karsilasan Lutsk Prensi Mstislav di Tula Buka Han birliklerini yakin zamanda yagmalanan Volhynia daki Volodymyr yakinlarinda topladi Prens Volodymyr ve hatta Galicya Krali Lev bile ordulariyla ona yeni vasallari olarak katilacakti Bu uc Rus prensinden baska Tula Buka Han a merhum Mengu Timur Han in oglu Alguy ve Nogay ve ordusu da katilmisti Modern tarihcilere gore Altin Orda Hani nin bizzat komuta ettigi ve hepsi de bizzat orada bulunan bu kadar guclu muttefiklerin eslik ettigi bir ordu tanimi geregi asiri derecede buyuk olmaliydi Kaynaklar kesin sayilar vermiyor bunun yerine Galicya Volhynia Kronigi nde oldugu gibi sayisiz suru veya buyuk bir ordu dan bahsediyor Tula Buka Han intikamci Rus kuvvetlerine veya dusman Litvanyalilara karsi arkasini korumak icin Volhynia da bir Tatar savasci mufrezesi birakti Aralik 1287 de Tula Buka Han Alguy ve Nogay modern tahminlere gore 30 000 suvariyle Polonya topraklarina gecerek Kucuk Polonya Dukaligi na girdiler Galicya Volhynia kronigine gore Nogay in bu istilaya katilmasini emreden Tula Buka Han di ve Nogay da ordusunu toplayip bu emre uymustu Polonya da Tula Buka Han cogunlugu kendi Mogol birliklerinden olusan ancak Rus yardimci birliklerini de iceren 20 000 kisilik bir orduya bizzat komuta ediyordu Karsilastirildiginda Nogaylar yaklasik 10 000 kisiye bir tumen komuta ediyordu hepsi Mogol Turk etnik kokenliydi ve Nogay ordusunda Rus guclerinden bahseden hicbir kaynak yoktu Tula Buka nin ordusu baslangicta basarili oldu isgalciler Lublin ve Mazovya bolgelerinden dumanli kiliseler ve manastirlar arasinda ilerlediler ancak baslangictaki ilerlemelerinin ivmesini korumak icin Lublin deki kaleyi almaya calismadilar Tula Buka nin kuvvetleri daha sonra bazi Polonyali sovalyelerin toplandigi Sandomierz sehrini kusatti Kisa bir sure sonra Mogollar Krakow u da kusattilar Polonyali savunucular hazirliksiz yakalandilar ancak onceki Mogol istilalarindan farkli yeni bir strateji benimsediler Ilk iki istilada yaptiklari gibi Mogollarla savasmak icin at sirtinda gitmek yerine Polonyali sovalyeler kalelerinin ve kasabalarinin surlarinda kasaba halkiyla omuz omuza savastilar Bunu bu mustahkem yerlerden cikip zayiflamis veya izole olmus Mogol birlikleriyle carpismalar ve siddetli savaslar yapmak icin yapilan ikinci bir asama izleyecekti Polonyali savunucular arasinda onceki Mogol istilalarina kiyasla daha fazla sayida Polonyali sovalye bulunuyordu Genel olarak bakildiginda bu daha etkili bir stratejiydi Krakow artik tastan bir kaleye ve gelismis savunmaya sahip olmasina ragmen Mogollar icerideki onemli zenginlikleri biliyorlardi ve surlara saldirdilar Polonyali savunmacilar saldiriyi puskurtmeyi basardi Mogollar kusatmayi kaldirip kirsali yagmalayarak karsilik verdiler Krakow savunmasindan sonra Siyah Duk Leszek ve kucuk bir savasci grubu Krakow dan gizlice ayrilip Macaristan a gittiler ve burada Duk uzun zamandir muttefiki olan Macaristan Krali IV Ladislaus tan takviye istedi Sandomierz kusatma altinda olmasina ragmen Polonya nin elinde kalmaya devam etti Tula BukaHan muhtemelen Polonya kuvvetlerini etkisiz hale getirmek icin Rus alaylarini Sandomierz cevresinde konuslandirmaya karar verdi Mogol ordusunu kirsal kesimlere dogru bir akina cikardi ve daha fazla kole ve ganimet ele gecirmek icin kucuk akin gruplari gonderdi Ayrica isgal sirasinda bir noktada Tula Buka Han ve veya maiyetinin Goslice koyundeki kucuk bir satoda veya malikanede kaldigina dair bazi kanitlar da bulunmaktadir Ancak Tula Buka Han in ordusu sehrin kusatmasini kirdiktan sonra Sandomierz bolgesinde bir yerde meydan muharebesini kaybetti Tula Buka daha sonra akinci birliklerini ana kuvvetlerine geri cagirdi ve kisa surede akinlarda elde ettikleri ganimetleri bir araya toplamaya calisti Nogay daha sonra ordusunu ikiye bolerek kirsal kesimlere de akinlar duzenlemeye karar verdi Nogai nin ilk ordusu buyuk olcude yerel Polonyali dagli nufusundan olusan Polonya kuvvetleri tarafindan Dunajec Nehri uzerindeki Podhale bolgesinde yenildi Duk Leszek in yardim talebi Macar krali tarafindan kabul edildi ve ortak bir Polonya Macaristan ordusu Nogay in ikinci ordusunu Sacz yakinlarinda yendi Ozellikle bazi kaynaklar Polonya seferi sirasinda Tula Buka Han ile Nogay in kavga ettigini ve ayrilip farkli yollardan geri donduklerini belirtmektedir bu da iki Mogol liderinin ordusunun Polonya seferi sirasinda bir noktada birlikte oldugunu dogrudan ima etmektedir Genel olarak Mogollarin Polonya yi istilasi Altin Orda Mogollari icin bir yenilgi olarak degerlendirilir Genel olarak Polonya nin Mogollar tarafindan isgali Altin Orda Mogollari icin bir yenilgi olarak degerlendirilir Ruthenia Kralligi na Baskin Lviv in Yagmalanmasi span Bazi Mogol birlikleri 1288 Subatina kadar Polonya topraklarindan ayrilmasa da Mogol ordusunun buyuk bir kismi 1288 Ocak ayinda Polonya dan ayrildi Bu sirada Tula Buka Kral I Lev in basarisiz Polonya isgalinde kendisine yardim etmesine ragmen kalan Mogol ve Turk kuvvetleriyle Rutenya Kralligi ni tekrar isgal etmeye karar verdi Mogol Hani muhtemelen Polonya seferinde ugradigi kayiplari telafi etmek ve daha fazla ganimet ve kole elde etmek umuduyla bunu yapti Boylece Tula Buka Han ve ordusu Polonya topraklarini terk ettikten sonra baskent Lviv de dahil olmak uzere komsu Rutenya kralligini tekrar isgal etti ve burayi basariyla yagmalayip harap etti Nogay ordusu Tula Buka nin ordusundan birkac gun sonra Ocak 1288 in sonlarinda Ruthenia Kralligi topraklarina girdi Han ordusunun ilk yikimindan kacan kurtulanlari avlayarak baskinlar duzenledi Galicya Volhinya Kronigi ne gore Tula Buka Han ve Nogay in 1288 de Ruthenia Kralligi ni acimasizca isgal etmesinden hemen sonra Kral I Lev kayiplarini tespit etmek icin bir nufus sayimi duzenledi 12 500 erkek ve kadininin savasta olduruldugunu veya Mogollar tarafindan esir alindigini buldu Mogol liderleri daha sonra Volodymyr de toplanarak Leh ve Rus koleleri paylastilar Galicya Volhynia Kronigi ne gore Mogollar yalnizca yirmi bir bin evlenmemis bakire kizi kolelestirdiler Howorth kole sayisinin 30 000 erkek ve kiz oldugunu yaziyor Bu sayilara hem Polonyali hem de Rus kolelerin dahil oldugu dusunulse de Polonya kaynaklari bu rakamlarin abartili oldugunu iddia ediyor Krakowski en fazla birkac bin Polonyali kolenin tahmin edildigini ve Mogol istilasi sonucu Polonya tarafinda olenlerin toplam sayisinin kolelestirilenlerden daha az oldugunu soyluyor 1288 yilinda Prens Vladimir Tula Buka Han ve Alguy un huzurunda tahtini Daniyel in oglu Mstislav a birakmaya karar verdi Kral Lev dostu Nogay Han in varligini hatirlatarak buna engel olmaya calisti Prens iktidarin devredilmesinin Altin Orda hukumdarlari ve danismanlari tarafindan zaten kararlastirildigini ve yapildigini aciklayarak onu geri cekilmeye zorladi Altin Orda ya sikayette bulunmak korkutucu bir durumdu Rostov ile Savas span Tula Buka Han in saltanatinin ucuncu yilinda Rostov Prensligi 1289 Rostov Ayaklanmasi sirasinda Mogol yonetimine karsi ayaklanarak bagimsizligini ilan etti Altin Orda gucleri Rostov u yendi ve Rostov tekrar Altin Orda nin vasal devleti oldu Cerkesya Kralligi na Baskin span 1290 yilinda Talababi Han Nogay in kendi kuvvetleriyle buyuk bir akina katilmasini emretti ve Zichia Cerkesya Kralligi na saldirdi Sefer askeri acidan basarili oldu cunku Tula Buka Han komutasindaki Mogol ordulari yerel savunuculari katletti ve cok miktarda ganimet elde etti Tula Buka Han in birlikleri kis topraklarina donus yolunda yogun bir kar yagisiyla karsilasip yollarini kaybettiler Once av kopeklerini sonra atlarini en son da olu arkadaslarini yemeye zorlandiklari soyleniyor Tula Buka Han Nogaylari onlarin kuvvetleri daha once ayrilmis ve kislik karargahlarina guvenli bir sekilde ulasmisti sucladi ve iki adam arasinda bir anlasmazlik cikti Ilhanlilara yonelik akinlar span Tula Buka nin ana odagi Avrupa ydi Altin Orda Hanligi doneminde ozellikle 1288 ve 1290 yillarinda Altin Orda ile Ilhanlilar arasinda onemli sinir akinlari yasandi Tula Buka Han in Ilhanlilara karsi girisilen bu mucadelelerin hicbirinde ordularina bizzat liderlik etmedigi veya savas alanina girmedigi dikkat cekicidir Bu catismalardan sonra iki Mogol imparatorlugu arasindaki sinirlarda onemli bir degisiklik olmadi Bunun nedeni Ilhanli hukumdarlarinin ve Tula Buka Han in Cengiz soyundan gelmeleri olabilir Bu akinlarin ilkinde Talabani Han 1288 yilinda Iran daki ticareti bozmak amaciyla 5 000 kisilik bir orduyu Ilhanlilara karsi yildirim baskinina gonderdi Altin Orda ordusu Derbend Bogazi ndan gecmis ve oradaki tuccarlari yagmalamayi basarmisti Ilhanli ordulari tepki gostermekte gecikmediler ve Saburan a dogru yola ciktiklarinda Altin Orda suvarilerinin ganimetleriyle birlikte geri cekildiklerini gorduler 1290 yilinda Nogay Han Altin Orda Devleti nden 10 000 kisilik bir orduyla Ilhanli Devleti ne karsi bir sefer daha duzenledi Nogaylarla birlikte merhum Han Mengu Timur un ogullarindan Abaka Abakci ve Mengli Menglibuka da binmekteydiler Ilhanli Argun Ilhanli ordulariyla birlikte onu karsilamaya cikti Iki ordu Karasu Nehri kiyisinda karsilasti Nogay yenildi 300 adami savas meydaninda olduruldu ve cok daha fazlasi muzaffer Ilhanli ordusu tarafindan esir alindi Argun zaferi Pilsuvar da bir ziyafetle kutladi Bu akinlara ragmen Tula Buka Memlukleri Ilhanlilara karsi savasmaya tesvik etmek icin hicbir zaman Misir a elci gondermedi Olumu span 1291 de kurnaz deneyimli bir general ve politikaci olan Nogay Tula Buka Han in kendisinden nasil nefret ettigini bilmiyormus gibi davraniyordu Tula Buka Han in annesine kucuk arkadasi Tula Buka Han a tavsiyelerde bulunmak istedigini anlatan mektuplar yazmistir O da agir hasta oldugunu iddia eden oglu Nogay a guvenmesini istemistir Nogay Han Tula Buka Han in kampini kandirmak icin agzina taze kan koyacak kadar ileri gitmisti boylece kan tukuruyordu ve fazla omru kalmamisti Bunun uzerine Tula Buka Han eski dostuyla barismayi kabul etmistir Bulusma noktasina yalnizca Alguy Tugrul Bulahan Kadan ve Kutugan dan olusan kucuk bir maiyetle ulasmistir Kardesi Kuncuk Buka nin orada olup olmadigi bilinmemektedir Nogay adamlarini pusuya yatirmisti ve onlar gelince Tula Buka Han i atlarindan indirdi Tula Buka Han Mogollarin kraliyet mensuplarini oldurme gelenegine uygun olarak kaninin dokulmesini onlemek amaciyla Nogay in birkac adami tarafindan bogularak olduruldu Nogay daha sonra Mengu Timur un kucuk ogullarindan biri olan Tokta yi tahta gecirdi ve o da Tula Buka nin maiyetinin geri kalaninin aralarinda Tokta nin agabeylerinin de bulundugu oldurulmesini emretmistir Soybilim span Cengiz Han Cuci Batu Han Toqokan Tartu Tula Buka HanSoy Agaci span Cengiz Cuci Orda Han 1 Batu Han 4 Berke Siban Boal T Temur 2 3 Tatar Ulung Temur Kim Temur 4 5 M Timur 6 T Mengu Bartu Nogay 8 Tokta Tugril 7 Tula Buka 9 Ozbeg 10 Tinibeg 11 Canibeg 12 Berdibeg 13 Kildibeg 14 Nurusbeg 15 Cerkesbeg Toktamis Ebu Hayr Kerei I Haci Giray Kasim Sibir Seybani Kazan Kazak Kirim Astrahan Buhara Kasim Hive Buhara Buhara Ayrica bakiniz span Altin Orda Hanlari ListesiKaynakca span Ozel a b c Howorth 1965 s 138 Darius Baronas 2006 The Encounter Between Forest Lithuanians and Steppe Tatars in The Time of Mindaugas Mindaugas Zamaninda Orman Litvanyalilari ile Bozkir Tatarlari Arasindaki Karsilasma Lithuanian Historical Studies Ingilizce 11 ss 1 1621 Mayis 2025 Trawinski A 2017 The Clash of Civilizations Page Publishing Inc ISBN 9781635687125 Howorth 1965 s 109 a b Howorth 1965 s 104 Pow Stephen Lindsay Deep Ditches and Well built walls Calgary 2012 Page 28 Z J Kosztolnyik Hungary in the 13th Century East European Monographs 1996 Page 286 Chambers James The Devil s Horsemen The Mongol Invasion of Europe p 165 S Zenkovsky and B Zenkovsky translation The Nikonian Chronicle from the Year 1241 to the Year 1381 Vol 3 Princeton NJ 1986 Page 71 76 Howorth 1965 s 141 Howorth 1965 s 137 a b c d e f g h Krakowski 1956 s 215 a b c d e Krakowski 1956 s 212 G Perfecky translation The Hypatian Codex II The Galician Volhynian Chronicle Munich 1973 Page 96 a b Krakowski 1956 s 227 Codex diplomaticus civitatis Cracoviensis I nr 2 F Piekosinski Krakow 1879 a b Krakowski 1956 s 217 a b Krakowski 1956 s 216 Krakowski 1956 ss 218 219 a b c Krakowski 1956 s 218 a b c Howorth 1965 s 139 a b Krakowski 1956 s 223 P Jackson The Mongols and the West 1221 1410 Harlow 2005 Page 205 a b c Krakowski 1956 s 219 Krakowski 1956 s 220 Krakowski 1956 s 222 Atwood Christopher P 2004 Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire Facts On File Page 480 a b Howorth 1965 s 140 Howorth 1965 s 322 GenelHoworth H 1965 1888 History of the Mongols Ingilizce 2 New York Burt Franklin OCLC 23949 Krakowski S 1956 Polska w Walce z Najazdami Tatarskimi w XIII Wieku 13 Yuzyilda Tatar Istilalarina Karsi Mucadelede Polonya Lehce Varsova 1986 The Mongols gtdMogol Imparatorlugu 1206 1368 TerimlerUnvanlarKagan Han Khatun Hanim Noyan TarkanAskeriYarlik Orda Pax Mongolica Yassa Kurultay Payza Mangit Tumen BaskakSiyaset Teskilat YasamBasliklarTug Istila ve fetihlerBorcigin Boyu Ogeday Hanedani Bizans Mogol Ittifaki Fransiz Mogol ittifakiHanlikYuan Hanedani Kuzey Yuan Cagatay Hanligi Ogeday Hanedani Altin Orda Ak Orda ve Gok Orda IlhanlilarBaslica sehirlerAlmalik Avarga Azak Buhara Bulgar Karakurum Hanbalik Macar Meraga Karsi Semerkand Saray Batu Berke Saraycik Shangdu Xanadu Sultaniye Tebriz Ukek AstrahanSefer ve SavaslarAsyaOrtaHarezmsahlar 1219 21 Iran 1219 1256 Kuzey Cin ve Mancurya 1211 34 Kore 1231 60 Japonya 1274 1281 Cava 1293 Vietnam 1257 1284 88 GuneyHindistan 1221 1327 AvrupaGurcistan 1220 22 1226 31 1237 64 Cerkesya 1237 1300s Idil On Bulgarlari 1229 36 Kiev Knezligi 1223 1236 40 Anadolu 1241 43 Macaristan 1241 42 Trakya 1263 64 Macaristan 1285 86 Orta DoguAlamut 1253 1256 Irak 1258 Suriye 1260 1323 Filistin 1260 1301 Ic SavaslarMogol Imparatorlugu nun bolunmesi Arik Boke Kubilay savasi 1260 1264 Berke Hulagu savasi 1262 Kaydu Kubilay savasi 1268 1301 Esen Bugra Ayurbarvada savasi 1314 1318 KisilerBuyuk HanlarCengiz Han Tuluy naib Ogeday Toregene Hatun naib Guyuk Han Ogul Kaymis naib Mongke Arik Boke Kubilay Han Yuan Hanlari HanlarCuci Batu Han Sertak Han Orda Han Berke Tokta Ozbek Han Cagatay Han Kebek Hulagu Abaka Han Argun Han Gazan HanKomutanlarSubutay Cebe Noyan Mukali Negudar Borcu Guo Kan Borokhul Celme Noyan Chilaun Kubilay Noyan Kadan Burandai Nogay Han Baycu Noyan Kategoriler 1291 de olenlerAltin Orda hanlari
