Tsiha (Gürcüce: ციხა), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesinde yer alan eski bir yerleşimdir. Eskiden bağımsız bir köy olan Tsiha, günümüzde Kızılcık köyünün bir mahallesidir.
Tarihçe
| ]Gürcüce bir yer adı olan Tsiha veya Tsihe (ციხე), kale anlamına gelir. Şavşat ilçesine bağlı Yoncalı köyünün eski adı olan Tsihia (ციხია) da benzer bir yer adıdır. Tsiha Osmanlıca kayıtlarda "Siha" (سخی veya سیخی) şeklinde geçer. Ancak Osmanlıca yazılış biçimi "Sha" (სხა) şeklinde de okunmuştur.
Tsiha köyünün bulunduğu Klarceti bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan yerlerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Tsiha köyü, 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Ardanuç livasına bağlı Ardanuç nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 11 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Liva-i Ardanuç adlı Osmanlı tahrir defterine göre ise, köyün nüfusu Hristiyan olarak kalmakla birlikte, 7 haneye düşmüştü.
Tsiha köyü, Çıldır Eyaleti’nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde “Siha” (سخی) olarak geçer. Hicri 1137 (1705/1706) tarihinde Ardanuç livasının Ardanuç nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 4.999 akçe idi.
Osmanlı idaresinin sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 nüfus sayımında Tsiha veya Siha köyünde 12 hanede 32 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 64 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bir hanede ise 6 Katolik erkek bulunuyordu.
Tsiha köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya’ya bırakıldı. Rus idaresi 1886 nüfus sayımında köyü "Sha" veya "Tsiha" (Сха veya Циха) şeklinde kaydetmiştir. Bu sırada bu yerleşim, Artvin sancağının Ardanuç kazasına (uçastok) bağlı Unishevi nahiyesinin yedi köyünden biriydi. Nüfusu, 12'si erkek ve 13’ü kadın olmak üzere, 8 hanede yaşayan 25 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı “Türk” olarak yazılmıştı.
Klarceti ve Şavşeti bölgelerinde 1904 yılında araştırma gezisi yapan Nikolay Marr, Tsiha’dan bir köy olarak söz etmiş, ama adını “Shu” şeklinde not emiştir. Yeni Rabat’a giderken "Shu" (Сху) ve "Unushev" (Унусхевъ) köylerinin solda kaldığını belirtmiş, sonra "Haraul" (Хараулъ) köyünden geçtiğini yazmıştır.
Tsiha köyü, Rus ordusunun 1918 yılında bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması'yla da Türkiye'ye bırakıldı. Artvin livasında 1922 yılında yapılan nüfus tespitinde bir köy olarak geçmemiş olması, Tsiha'nın bir mahalle olarak Unishevi köyüne bağlandığını göstermektedir. Tsiha veya Siha, günümüzde de "Sıka" adıyla Kızılcık köyünün bir mahallesidir.
Kaynakça
| ]- ^ 2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 190. 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ "ციხე" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt 20 Aralık 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 687". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
- ^ Faruk Taşkın - Ali İrfan Kaya, Ardanuç Nüfus Defterleri (1835), Ankara, 2018, s. 224,
- ^ 2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 190. 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ Klarceti (კლარჯეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikidze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 35 9 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 687". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
- ^ Faruk Taşkın - Ali İrfan Kaya, Ardanuç Nüfus Defterleri (1835), Ankara, 2018, s. 66,
- ^ Klarceti (კლარჯეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikidze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 42 9 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Batum oblastı" - Sıra no: 1416". 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2024.
- ^ Nikolay Marr, Дневник Поездки в Шавшетию и Кларджетию, Petersburg, 1911, s. 99
- ^ "Nurşen Gök "Artvin Livası'nın Anavatan'a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler" Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi sayı. 41 |sayfa= 89-104" (PDF). 26 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 26 Aralık 2020.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Tsiha Gurcuce ციხა tarihsel Klarceti bolgesinde gunumuzde Artvin ilinin Ardanuc ilcesinde yer alan eski bir yerlesimdir Eskiden bagimsiz bir koy olan Tsiha gunumuzde Kizilcik koyunun bir mahallesidir Tarihce span Gurcuce bir yer adi olan Tsiha veya Tsihe ციხე kale anlamina gelir Savsat ilcesine bagli Yoncali koyunun eski adi olan Tsihia ციხია da benzer bir yer adidir Tsiha Osmanlica kayitlarda Siha سخی veya سیخی seklinde gecer Ancak Osmanlica yazilis bicimi Sha სხა seklinde de okunmustur Tsiha koyunun bulundugu Klarceti bolgesi Orta Cag da Gurcistan i olusturan yerlerden biriydi Nitekim Osmanlilar bu bolgeyi 16 yuzyilin ortasinda Gurculerden ele gecirmistir Tsiha koyu 1574 tarihli Defter i Mufassal i Vilayet i Gurcistan adli Osmanli tahrir defterine gore Ardanuc livasina bagli Ardanuc nahiyesinin koylerinden biriydi ve nufusu 11 Hristiyan haneden olusuyordu 1595 tarihli ve Defter i Mufassal i Liva i Ardanuc adli Osmanli tahrir defterine gore ise koyun nufusu Hristiyan olarak kalmakla birlikte 7 haneye dusmustu Tsiha koyu Cildir Eyaleti nin 1694 1732 donemini kapsayan cebe defterinde Siha سخی olarak gecer Hicri 1137 1705 1706 tarihinde Ardanuc livasinin Ardanuc nahiyesine bagli olan koyun hasilasi 4 999 akce idi Osmanli idaresinin sadece erkek nufusunu tespit ettigi 1835 nufus sayiminda Tsiha veya Siha koyunde 12 hanede 32 erkek kaydedilmistir Erkek sayisi kadar kadin eklenince koyun toplam nufusunun yaklasik 64 kisiden olustugu ortaya cikar Bir hanede ise 6 Katolik erkek bulunuyordu Tsiha koyu 1877 1878 Osmanli Rus Savasi nin ardindan imzalanan Berlin Antlasmasi uyarinca savas tazminatinin bir parcasi olarak Osmanli Devleti tarafindan Rusya ya birakildi Rus idaresi 1886 nufus sayiminda koyu Sha veya Tsiha Sha veya Ciha seklinde kaydetmistir Bu sirada bu yerlesim Artvin sancaginin Ardanuc kazasina ucastok bagli Unishevi nahiyesinin yedi koyunden biriydi Nufusu 12 si erkek ve 13 u kadin olmak uzere 8 hanede yasayan 25 kisiden olusuyordu Koy halkinin tamami Turk olarak yazilmisti Klarceti ve Savseti bolgelerinde 1904 yilinda arastirma gezisi yapan Nikolay Marr Tsiha dan bir koy olarak soz etmis ama adini Shu seklinde not emistir Yeni Rabat a giderken Shu Shu ve Unushev Unushev koylerinin solda kaldigini belirtmis sonra Haraul Haraul koyunden gectigini yazmistir Tsiha koyu Rus ordusunun 1918 yilinda bolgeden cekilmesinin ardindan Gurcistan sinirlari icinde kaldi 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlasmasi yla da Turkiye ye birakildi Artvin livasinda 1922 yilinda yapilan nufus tespitinde bir koy olarak gecmemis olmasi Tsiha nin bir mahalle olarak Unishevi koyune baglandigini gostermektedir Tsiha veya Siha gunumuzde de Sika adiyla Kizilcik koyunun bir mahallesidir Kaynakca span 2015 Yili Tao Klarceti Tarihi Eserleri Arastirma Gezisi Sonuclari ტაო კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები Tiflis 2016 s 190 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi ISBN 978 9941 9123 9 9 ციხე A Comprehensive Georgian English Dictionary Londra 2006 2 cilt 20 Aralik 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi ISBN 0 9535878 3 5 Defter i Caba i Eyalet i Cildir 1694 1732 ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი 1694 1732 წწ Yayima hazirlayan Tsisana Abuladze Tiflis 1979 Sira no 687 30 Aralik 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 15 Haziran 2025 Faruk Taskin Ali Irfan Kaya Ardanuc Nufus Defterleri 1835 Ankara 2018 s 224 ISBN 978 605 288 814 8 2015 Yili Tao Klarceti Tarihi Eserleri Arastirma Gezisi Sonuclari ტაო კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები Tiflis 2016 s 190 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi ISBN 978 9941 9123 9 9 Klarceti კლარჯეთი Mamia Pagava Meri Tsintsadze Maia Baramidze Malhaz Coharadze Tina Siosvili Sota Mamuladze Ramaz Halvasi Nugzar Mgeladze Zaza Sasikidze Cemal Karalidze Batum 2016 s 35 9 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi ISBN 978 9941 0 8969 5 Defter i Caba i Eyalet i Cildir 1694 1732 ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი 1694 1732 წწ Yayima hazirlayan Tsisana Abuladze Tiflis 1979 Sira no 687 30 Aralik 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 15 Haziran 2025 Faruk Taskin Ali Irfan Kaya Ardanuc Nufus Defterleri 1835 Ankara 2018 s 66 ISBN 978 605 288 814 8 Klarceti კლარჯეთი Mamia Pagava Meri Tsintsadze Maia Baramidze Malhaz Coharadze Tina Siosvili Sota Mamuladze Ramaz Halvasi Nugzar Mgeladze Zaza Sasikidze Cemal Karalidze Batum 2016 s 42 9 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi ISBN 978 9941 0 8969 5 Svod statisticheskih dannyh o naselenii Zakavkazskago kraya izvlechennyh iz posemejnyh spiskov 1886 g Transkafkasya Bolgesinin Nufusuna Dair 1886 Yili Aile Listelerinden Edinilmis istatistik Verilerin Ozeti Tiflis 1893 Batum oblasti Sira no 1416 11 Aralik 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 19 Mayis 2024 Nikolay Marr Dnevnik Poezdki v Shavshetiyu i Klardzhetiyu Petersburg 1911 s 99 Nursen Gok Artvin Livasi nin Anavatan a Katilisi Sirasindaki Durumuna Iliskin Belgeler Ankara Universitesi Turk Inkilap Tarihi Enstitusu Ataturk Yolu Dergisi sayi 41 sayfa 89 104 PDF 26 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 26 Aralik 2020 gtdArdanuc un koyleriKoylerAkarsu Anacli Asagiirmaklar Asiklar Avcilar Aydinkoy Baglica Balli Beratli Bereket Boyali Bulanik Cevizlik Cakillar Ciralar Eksinar Ferhatli Gecitli Gokce Gules Gumushane Hamurlu Harmanli Hisarli Incilli Kapikoy Karli Kasikci Kizilcik Konakli Kutlu Mesekoy Muezzinler Naldoken Ovacik Ortulu Peynirli Sakarya Soganli Tepeduzu Torbali Tosunlu Tutunlu Ustalar Yaylacik Yolagzi Yolustu Yukariirmaklar ZekeriyakoyMahalleler eski koyler Adakale Kirazli Penekli Tsiha Yeni Rabat Kategoriler Ardanuc belde ve koyleriTao KlarcetiGizli kategoriler Webarsiv sablonu wayback baglantilariISBN sihirli baglantisini kullanan sayfalar
