Strahlenberg, Philip Johan von | |
|---|---|
![]() Philip Johan von Strahlenberg | |
| Doğum | 1676 |
| Ölüm | 1747 |
| Milliyet | Alman- İsveçli |
| Meslek | dilbilimci, türkolog, kaşif |

Philip Johan von Strahlenberg (Doğum adı: Philip Johan Tabbert, 1676–1747) Alman kökenli İsveçli askeri memur ve coğrafyacıdır. Rusya'nın haritalaştırılmasına büyük katkılar sağlamıştır. 1711'den 1721' e kadar Tobolsk'a sürgün edildi. Sibirya coğrafyasını öğrendi. Antropoloji, diller ve uygarlıklar hakkında öğrenim gördü. 1730'DA İsveç'e dönünce Das Nord-und Ostliche Theil von Europa und Asia (Asya ve Avrupa'nın kuzey ve Doğu Kıyıları) adlı çalışmasını yayımladı. Kitaplarında Tatar, Yakut, Çuvaş, Özbek, , Kırgız, Moğol dil ve kültürlerini işledi. Orhun Abideleri'nin bulunmasında ve duyurulmasında önemlidir; Das Nord- und östliche Theil von Europa und Asia adlı eseriyle (Stockholm 1730) yazıtları bilim dünyasına ilk kez tanıtmıştır.
Biyografi
| ]1676 yılında, Baltık Denizi kıyısında yer alan Pomerya eyaletinin Stralsund kentinde doğdu. Kent, Hansa Birliği’ne bağlıydı ve 1648 barış antlaşmasıyla İsveç’e geçmişti. Askerî bir kariyer seçerek 1694 yılında gönüllü olarak İsveç ordusuna katıldı. Stralsund ve Wismar’da tahkimat çalışmaları yaptı. Kuzey Savaşı'nın başlamasıyla birlikte aktif orduda yer aldı. 1703 yılında, Thorn kalesinin ele geçirilmesine katıldığı için yüzbaşı rütbesi aldı. 31 Ocak 1707’de Karl XII, gösterdiği cesaret ve yiğitlik nedeniyle ona asalet unvanı ve Strahlenberg soyadını verdi. 27 Haziran 1709’da Poltava Muharebesi’ne katıldı. Burada esir düştü (esir alınışına ilişkin iki farklı anlatı bulunur); Moskova’ya gönderildi, 1711 yılının başlarında oradan Kirov’a, yaz aylarında ise tüm esir subaylarla birlikte Tobolsk’a sürgün edildi.
Tobolsk’ta yaşadığı dönemde Sibirya’nın üç coğrafi haritasını hazırladı; ancak bu haritaların hepsini çeşitli nedenlerle kaybetti. İlk haritası, 1715 yılında Tobolsk’ta çıkan bir yangında yok oldu: “Gerçi valizimin ve haritanın nerede olduğunu bilsem de bir esir olarak bu eşyalarda hak iddia etmeye cesaret edemedim; başıma kötü bir iş gelmesinden çekindim.” Daha sonra bu harita Çar I. Petro’nun eline geçti ve içeriği temel alınarak Kamçatka’nın coğrafi çizimi hazırlandı; bu çizim ilk kez 1722’de Nürnberg’de tarafından kazınarak yayımlandı. İkinci haritanın durumu bilinmemektedir. Üçüncü harita ise 1718’de Prens M. P. Gagarin [] tarafından elinden alındı; Gagarin ayrıca Strahlenberg’in harita çalışmalarına devam etmesini yasakladı. L. Bagrov’un aktardığına göre Stralenberg, daha sonra 1725–26 yıllarında Amsterdam’da anonim olarak yayımlanan “esir İsveçli subayların haritası”nda, Gagarin’in el koyduğu kendi haritasını tanımıştır.
Nystad Antlaşması’nın imzalanmasının ardından Stralenberg’in İsveç’e dönmesine izin verildi. 13 Mayıs 1722’de Krasnoyarsk’tan Moskova’ya doğru yola çıktı. 1723’te İsveç’e döndü ve yarbay rütbesi aldı. 1740 yılında Karlshamn kalesinin komutanlığına atandı.
Stralenberg, 1747 yılında, kardeşi Per Sigfrid’in eşine ait Getinge [] malikânesinde öldü.
(15766) Strahlenberg isimli asteroid onun anısına isimlendirildi.
Çalışmaları
| ]- Das Nord-und Ostliche Theil von Europa und Asia, 1730 (Asya ve Avrupa'nın kuzey ve Doğu Kıyıları)
- Description Historique de l'Empire Russien, 1757
Dış bağlantılar- İngilizce
| ]- Das Nord-und Ostliche Theil von Europa und Asia
- Strahlenberg's description of shamanic rituals 2 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ "ORHON YAZITLARI". TDV İslâm Ansiklopedisi. Erişim tarihi: 2025-12-04.
- ^ Новлянская М. Г. Филипп Иоганн Страленберг. Его работы по исследованию Сибири. М.-Л.: Наука, 1966. С. 25—26.
- ^ Новлянская М. Г. Филипп Иоганн Страленберг. С. 27.
- ^ M.G. Novlyanskaya, Philipp Johann Strahlenberg, s. 30.
- ^ Seibold, Eugen (2003), Early maps of the Arctic Coast of Russia. Polarforschung, 71 (3). pp. 121-148.
- ^ "Воображаемая Сибирь 00" [Imaginary Siberia. Geographical drawings and maps of the 16th-18th centuries from the collection of Alexei Bulatov]. old-rus-maps.ru. Erişim tarihi: 2025-12-04.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi sayfasindan yonlendirildi Strahlenberg Philip Johan vonPhilip Johan von StrahlenbergDogum1676Olum1747MilliyetAlman IsvecliMeslekdilbilimci turkolog kasifRusya haritasi Philip Johan von Strahlenberg ve Johan Anton von Matern tarafindan cizilmistir Philip Johan von Strahlenberg Dogum adi Philip Johan Tabbert 1676 1747 Alman kokenli Isvecli askeri memur ve cografyacidir Rusya nin haritalastirilmasina buyuk katkilar saglamistir 1711 den 1721 e kadar Tobolsk a surgun edildi Sibirya cografyasini ogrendi Antropoloji diller ve uygarliklar hakkinda ogrenim gordu 1730 DA Isvec e donunce Das Nord und Ostliche Theil von Europa und Asia Asya ve Avrupa nin kuzey ve Dogu Kiyilari adli calismasini yayimladi Kitaplarinda Tatar Yakut Cuvas Ozbek Kirgiz Mogol dil ve kulturlerini isledi Orhun Abideleri nin bulunmasinda ve duyurulmasinda onemlidir Das Nord und ostliche Theil von Europa und Asia adli eseriyle Stockholm 1730 yazitlari bilim dunyasina ilk kez tanitmistir Biyografi span 1676 yilinda Baltik Denizi kiyisinda yer alan Pomerya eyaletinin Stralsund kentinde dogdu Kent Hansa Birligi ne bagliydi ve 1648 baris antlasmasiyla Isvec e gecmisti Askeri bir kariyer secerek 1694 yilinda gonullu olarak Isvec ordusuna katildi Stralsund ve Wismar da tahkimat calismalari yapti Kuzey Savasi nin baslamasiyla birlikte aktif orduda yer aldi 1703 yilinda Thorn de kalesinin ele gecirilmesine katildigi icin yuzbasi rutbesi aldi 31 Ocak 1707 de Karl XII gosterdigi cesaret ve yigitlik nedeniyle ona asalet unvani ve Strahlenberg soyadini verdi 27 Haziran 1709 da Poltava Muharebesi ne katildi Burada esir dustu esir alinisina iliskin iki farkli anlati bulunur Moskova ya gonderildi 1711 yilinin baslarinda oradan Kirov a yaz aylarinda ise tum esir subaylarla birlikte Tobolsk a surgun edildi Tobolsk ta yasadigi donemde Sibirya nin uc cografi haritasini hazirladi ancak bu haritalarin hepsini cesitli nedenlerle kaybetti Ilk haritasi 1715 yilinda Tobolsk ta cikan bir yanginda yok oldu Gerci valizimin ve haritanin nerede oldugunu bilsem de bir esir olarak bu esyalarda hak iddia etmeye cesaret edemedim basima kotu bir is gelmesinden cekindim Daha sonra bu harita Car I Petro nun eline gecti ve icerigi temel alinarak Kamcatka nin cografi cizimi hazirlandi bu cizim ilk kez 1722 de Nurnberg de tarafindan kazinarak yayimlandi Ikinci haritanin durumu bilinmemektedir Ucuncu harita ise 1718 de Prens M P Gagarin de tarafindan elinden alindi Gagarin ayrica Strahlenberg in harita calismalarina devam etmesini yasakladi L Bagrov un aktardigina gore Stralenberg daha sonra 1725 26 yillarinda Amsterdam da anonim olarak yayimlanan esir Isvecli subaylarin haritasi nda Gagarin in el koydugu kendi haritasini tanimistir Nystad Antlasmasi nin imzalanmasinin ardindan Stralenberg in Isvec e donmesine izin verildi 13 Mayis 1722 de Krasnoyarsk tan Moskova ya dogru yola cikti 1723 te Isvec e dondu ve yarbay rutbesi aldi 1740 yilinda Karlshamn kalesinin komutanligina atandi Stralenberg 1747 yilinda kardesi Per Sigfrid in esine ait Getinge en malikanesinde oldu 15766 Strahlenberg en isimli asteroid onun anisina isimlendirildi Calismalari span Das Nord und Ostliche Theil von Europa und Asia 1730 Asya ve Avrupa nin kuzey ve Dogu Kiyilari Description Historique de l Empire Russien 1757Dis baglantilar Ingilizce span Das Nord und Ostliche Theil von Europa und Asia Strahlenberg s description of shamanic rituals 2 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Otorite kontroluBIBSYS 2026782 BNE XX1764031 BNF cb11887647b data GND 100632025 ISNI 0000 0000 8122 3425 LCCN n87877593 LNB 000298800 NKC mzk2016930055 NLG 228800 NLI 987007275355505171 NTA 072969008 SELIBR 209521 SNAC w6gq91sj SUDOC 157245551 VIAF 44294159 WorldCat LCCN n87 877593 ORHON YAZITLARI TDV Islam Ansiklopedisi Erisim tarihi 2025 12 04 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Novlyanskaya M G Filipp Iogann Stralenberg Ego raboty po issledovaniyu Sibiri M L Nauka 1966 S 25 26 Novlyanskaya M G Filipp Iogann Stralenberg S 27 M G Novlyanskaya Philipp Johann Strahlenberg s 30 Seibold Eugen 2003 Early maps of the Arctic Coast of Russia Polarforschung 71 3 pp 121 148 Voobrazhaemaya Sibir 00 Imaginary Siberia Geographical drawings and maps of the 16th 18th centuries from the collection of Alexei Bulatov old rus maps ru Erisim tarihi 2025 12 04 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Kategoriler TurkologlarPoltova Muharebesi1676 dogumlular1747 de olenlerRus Imparatorlugu kasifleriAlman asilli IsveclilerGizli kategoriler Turkce Vikipedi ile Vikiveride ayni resim olan maddelerWebarsiv sablonu wayback baglantilariBIBSYS tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriBNE tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriBNF tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriGND tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriISNI tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriLCCN tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriLNB tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNKC tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNLG tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNLI tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNTA tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriSELIBR tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriSNAC ID tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriSUDOC tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriVIAF tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriWorldCat LCCN tanimlayicisi iceren Vikipedi maddeleriArsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler
