Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Sophene (Ermenice: Ծոփք, Tsopk veya Sopk; Grekçe: Σωφηνή, Sōphēnē; Urartuca: Tsupa), Antik Çağ'da Ermenistan Krallığı'nın ve Roma İmparatorluğu'nun bir eyaletiydi. Tarihi Ermenistan'ın güneybatısinda yer alıyordu. Bölge, günümüzde Türkiye'nin güneydoğusundaki büyük oranda Elazığ ve Diyarbakır'ın tamamını kapsayan alanda yer almaktadır. Strabon'a göre Sophene'nin başkenti Karkathiokerta'ydı.
Tarihi
Sophene adını alacak bölge, MÖ 8. ve 7. yüzyıllarda Urartu Krallığı'nın bir parçasıydı. MÖ 8. yüzyılın başlarında bölgeyi kendi krallığıyla birleştiren Urartu Kralı I. Argişti, bölge sakinlerinin çoğunu yeni inşa ettiği Erebuni şehrine (günümüzdeki Ermenistan başkenti Erivan) yerleştirdi.
MÖ 600 civarında Sophene, yeni kurulan bir Antik Ermeni hanedanı olan Orontid Krallığı'nın bir parçası oldu. Bu hanedan, önce Med İmparatorluğu, daha sonra Ahameniş İmparatorluğu döneminde Pers satrapları olarak görev yaptı.
Büyük İskender'in MÖ 330'lardaki seferleri ve ardından Ahameniş İmparatorluğu'nun çöküşünün ardından Sophene, Ermenistan Krallığı'nın bir parçası olarak kaldı.
MÖ 3. yüzyılın başlarında, Ermeni krallığını zayıflatmaya çalışan Seleukos İmparatorluğu'nun kışkırtmasıyla Sophene, Büyük Ermenistan'dan ayrılarak Sophene Krallığı'nı kurdu. Krallık, Orontidler Ermeni kraliyet hanedanının bir kolu tarafından yönetiliyordu. Sophene daha sonra Sophene-Kommagene krallığından da ayrılarak bağımsız bir krallık kurdu. Kommagene o dönemde Sophene'nin bir parçasıydı.
MÖ 200 civarında, Ermenistan'ı nihayet boyunduruk altına alma girişiminde bulunan Seleukos kralı III. Antiochus, hem Büyük Ermenistan'ı hem de Sophene'yi fethederek Ermeni generaller I. Artaxias (Artaşes) ve Zariadres'i (Zareh) krallığının valileri-strategoi olarak atadı. Antiochus'un MÖ 190'da Magnesia Muharebesi'nde Romalılar tarafından yenilgiye uğratılmasının ardından, hem Zariadres hem de Artaxias kendilerini bağımsız kral ilan ettiler. Zariadres ve soyundan gelenler, MÖ 80'lerde Büyük Tigranes tarafından Büyük Ermenistan ile yeniden birleştirilene kadar Sophene Krallığı'nı yönettiler. Orontid Hanedanlığı'nın kolları, Sophene'nin Büyük Ermenistan tarafından ilhak edilmesinin ardından da bazı bölgelerini yönetmeye devam ettiler.
Cyril Toumanoff, Sophene'yi Ermenistan Krallığı'nın dört bdeshkh'ından birinin alanı olarak tanımlıyor. Bdeshkh'lar, Ermenistan Krallığı'nın sınırlarını savunmaktan sorumlu yüksek rütbeli soylulardı.
Sophene, Roma tarafından Büyük Ermenistan'dan birkaç kez koparıldı. Gnaeus Pompeius Magnus, babası Büyük Tigranes'i yendikten sonra MÖ 66'da Sophene'yi Genç Tigranes'e verdi ve ardından Kapadokya Kralı I. Ariobarzanes'e devretti. MÖ 54 civarında Romalılar, Emesa'lı Sophene Kralı olarak Sophene'yi yönetti. Bundan sonra Sophene Ermeni kontrolüne geri döndü, ancak 298'de kesin olarak tekrar Roma kontrolü altına girdi. Sophene sonunda Roma İmparatorluğu'nun bir eyaleti oldu. Başkenti Amida'ydı (modern Diyarbakır). 530'da Sophene, Dördüncü Ermenistan eyaletine dahil edildi.
Sophene'nin kantonları
| İsim | Harita | Ek bilgiler |
|---|---|---|
| Hanzit |  | Kantonun idari merkezi, Kharberd şehrinin güneydoğusunda, günümüzdeki Til-Enzit köyünün bulunduğu bölgede bulunan Andzit kalesiydi; burada Orta Çağ kalıntıları görülebilir. Murat Suyu'nun (Aratsani) alt kesimlerinde yer alıyordu ve Harput ovasının büyük bir kısmını kaplıyordu.. Bölge ilk olarak Asur ve Babil yazıtlarında Enzitu olarak anılmıştır. Ermeniler ve Süryanilerden oluşan karışık bir nüfusa sahipti, ayrıca Hurriler'in kalıntıları olduğuna inanılan Urtalar da vardı. Pers kraliyet yolu bu bölgeden geçiyordu ve Hanzit, Harput ve Elegia kaleleri burada bulunuyordu. Ayrıca, M.S. 62 yılında Ermeni-Part ortak ordusunun Romalıları yendiği Hrandea Sarayı da burada bulunuyordu. Kantonda Andzteatsi kraliyet ailesi bulunuyordu. 387 yılında Ermenistan'ın bölünmesinin ardından Hanzit, Bizans yönetimine giren beş kantondan biri oldu ve Anzitene (Yunanca: Ἀνζιτηνή) adıyla tanındı. |
| | ||
| | ||
| | ||
| | ||
| | ||
| | ||
| |
Ayrıca bakınız
Kaynaklar
- ^ Toumanoff, Cyril (1963). Studies in Christian Caucasian History. Georgetown University Press. ss. 166–167.
- ^ Richardson, Peter, Univ of South Carolina Press, 1996, p. 96.
- ^ Swain, Simon, Hellenism and Empire: Language, Classicism, and Power in the Greek World, Ad 50-250, Oxford University Press, 1996, p. 304.
- ^ Joshua, The Chronicle of Pseudo-Joshua the Stylite, Liverpool University Press, 2001, p. 54.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Sophene Ermenice Ծոփք Tsopk veya Sopk Grekce Swfhnh Sōphene Urartuca Tsupa Antik Cag da Ermenistan Kralligi nin ve Roma Imparatorlugu nun bir eyaletiydi Tarihi Ermenistan in guneybatisinda yer aliyordu Bolge gunumuzde Turkiye nin guneydogusundaki buyuk oranda Elazig ve Diyarbakir in tamamini kapsayan alanda yer almaktadir Strabon a gore Sophene nin baskenti Karkathiokerta ydi TarihiSophene adini alacak bolge MO 8 ve 7 yuzyillarda Urartu Kralligi nin bir parcasiydi MO 8 yuzyilin baslarinda bolgeyi kendi kralligiyla birlestiren Urartu Krali I Argisti bolge sakinlerinin cogunu yeni insa ettigi Erebuni sehrine gunumuzdeki Ermenistan baskenti Erivan yerlestirdi MO 600 civarinda Sophene yeni kurulan bir Antik Ermeni hanedani olan Orontid Kralligi nin bir parcasi oldu Bu hanedan once Med Imparatorlugu daha sonra Ahamenis Imparatorlugu doneminde Pers satraplari olarak gorev yapti Buyuk Iskender in MO 330 lardaki seferleri ve ardindan Ahamenis Imparatorlugu nun cokusunun ardindan Sophene Ermenistan Kralligi nin bir parcasi olarak kaldi MO 3 yuzyilin baslarinda Ermeni kralligini zayiflatmaya calisan Seleukos Imparatorlugu nun kiskirtmasiyla Sophene Buyuk Ermenistan dan ayrilarak Sophene Kralligi ni kurdu Krallik Orontidler Ermeni kraliyet hanedaninin bir kolu tarafindan yonetiliyordu Sophene daha sonra Sophene Kommagene kralligindan da ayrilarak bagimsiz bir krallik kurdu Kommagene o donemde Sophene nin bir parcasiydi MO 200 civarinda Ermenistan i nihayet boyunduruk altina alma girisiminde bulunan Seleukos krali III Antiochus hem Buyuk Ermenistan i hem de Sophene yi fethederek Ermeni generaller I Artaxias Artases ve Zariadres i Zareh kralliginin valileri strategoi olarak atadi Antiochus un MO 190 da Magnesia Muharebesi nde Romalilar tarafindan yenilgiye ugratilmasinin ardindan hem Zariadres hem de Artaxias kendilerini bagimsiz kral ilan ettiler Zariadres ve soyundan gelenler MO 80 lerde Buyuk Tigranes tarafindan Buyuk Ermenistan ile yeniden birlestirilene kadar Sophene Kralligi ni yonettiler Orontid Hanedanligi nin kollari Sophene nin Buyuk Ermenistan tarafindan ilhak edilmesinin ardindan da bazi bolgelerini yonetmeye devam ettiler Cyril Toumanoff Sophene yi Ermenistan Kralligi nin dort bdeshkh indan birinin alani olarak tanimliyor Bdeshkh lar Ermenistan Kralligi nin sinirlarini savunmaktan sorumlu yuksek rutbeli soylulardi Sophene Roma tarafindan Buyuk Ermenistan dan birkac kez koparildi Gnaeus Pompeius Magnus babasi Buyuk Tigranes i yendikten sonra MO 66 da Sophene yi Genc Tigranes e verdi ve ardindan Kapadokya Krali I Ariobarzanes e devretti MO 54 civarinda Romalilar Emesa li Sophene Krali olarak Sophene yi yonetti Bundan sonra Sophene Ermeni kontrolune geri dondu ancak 298 de kesin olarak tekrar Roma kontrolu altina girdi Sophene sonunda Roma Imparatorlugu nun bir eyaleti oldu Baskenti Amida ydi modern Diyarbakir 530 da Sophene Dorduncu Ermenistan eyaletine dahil edildi Sophene nin kantonlariIsim Harita Ek bilgilerHanzit Kantonun idari merkezi Kharberd sehrinin guneydogusunda gunumuzdeki Til Enzit koyunun bulundugu bolgede bulunan Andzit kalesiydi burada Orta Cag kalintilari gorulebilir Murat Suyu nun Aratsani alt kesimlerinde yer aliyordu ve Harput ovasinin buyuk bir kismini kapliyordu Bolge ilk olarak Asur ve Babil yazitlarinda Enzitu olarak anilmistir Ermeniler ve Suryanilerden olusan karisik bir nufusa sahipti ayrica Hurriler in kalintilari olduguna inanilan Urtalar da vardi Pers kraliyet yolu bu bolgeden geciyordu ve Hanzit Harput ve Elegia kaleleri burada bulunuyordu Ayrica M S 62 yilinda Ermeni Part ortak ordusunun Romalilari yendigi Hrandea Sarayi da burada bulunuyordu Kantonda Andzteatsi kraliyet ailesi bulunuyordu 387 yilinda Ermenistan in bolunmesinin ardindan Hanzit Bizans yonetimine giren bes kantondan biri oldu ve Anzitene Yunanca Ἀnzithnh adiyla tanindi Ayrica bakinizAntik Ermenistan in bolgelerinin listesiKaynaklar Toumanoff Cyril 1963 Studies in Christian Caucasian History Georgetown University Press ss 166 167 Richardson Peter Univ of South Carolina Press 1996 p 96 Swain Simon Hellenism and Empire Language Classicism and Power in the Greek World Ad 50 250 Oxford University Press 1996 p 304 Joshua The Chronicle of Pseudo Joshua the Stylite Liverpool University Press 2001 p 54