Bu maddedeki bilgilerin için ek kaynaklar gerekli. (Mayıs 2020) () |
Saltuklular Saltuklu Saltuklu Beyliği | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1071-1202 | |||||||||||
| Başkent | Erzurum | ||||||||||
| Yaygın dil(ler) | Türkçe | ||||||||||
| Hükûmet | Beylik | ||||||||||
| |||||||||||
| Tarihçe | |||||||||||
| |||||||||||
| |||||||||||
| Türk tarihi |
|---|
| bir parçası |
![]() |
Saltuklular veya Saltuklu Beyliği, Malazgirt Meydan Muharebesi'nden (1071) sonra kurulan ve merkezi Erzurum olan Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun Anadolu beyliklerinden biridir. Saltuklular, 1071-1202 yılları arasında hüküm sürmüşlerdir. Beylik, Büyük Selçuklu İmparatorluğu hükümdarı Alparslan'ın Türkmen komutanlarından Saltuk Bey tarafından kurulmuştur. Beylik, Kars bölgesinin hakimiyeti için Gürcistan Krallığı'yla sık sık mücadele etti. Beyliğin merkezi olan Erzurum, 1077-1079 yılları arasında kısa bir süre Bizans tarafından işgal edildi ve 1184 yılında Gürcistan Kralı III. Giorgi tarafından kuşatıldı. En parlak döneminde, bugünkü Erzurum ve Bayburt illerinin tamamını, Erzincan'ın doğusundaki toprakları, Kars'ın büyük bölümünü ve Ağrı ve Muş illerinin kuzeyindeki toprakları kapsıyordu.
Köken
| ]
Saltuk Bey, 1071 yılında gerçekleşen Malazgirt Meydan Muharebesi'nde Büyük Selçuklu İmparatorluğu ordusunda görev alarak, emrine verilen birlikleri idare etmiştir. Selçuklu ordusunun galibiyetini takiben Sultan Alparslan tarafından Erzurum ve dolaylarının fethiyle görevlendirilmiş olup ele geçireceği topraklarda ikta olarak kendisine verilmiştir. Saltuk Bey, Erzurum dolaylarını ikta olarak alsa da Gürcistan Krallığı himayesindeki eski Bizans komutanınca yönetilen Erzurum'u ancak 1080/1081 senesinde ele geçirerek burayı merkez şehri yapmıştır.
Tarihi
| ]Saltuklular, Büyük Selçuklu beyliği olarak Gürcülerle savaşmayı sürdürerek topraklarını genişletmeye ve onlara karşı korumaya çalıştılar. Saltuklu beyi İzzettin Saltuk 1155 gibi Ani dolaylarında Gürcü kralı Dimitri'ye yenilerek esir düşmüş ve yüklü bir fidye karşılığı serbest kalabilmiştir.
Saltuklular, Danişmendlilerle birlik olup Haçlılara karşı başarılı savaşlar yapmışlardır. Türkiye Selçuklu Sultanı Süleyman Şah, Gürcüler üzerine çıktığı sefere Saltuklu Beyi Alâeddîn Melik Şah'ı da davet etti. Ancak, Alâeddîn Melik Şah bu sefere katılmayı kabul etmeyince Rükneddin Süleyman Şah, 1202'de Erzurum'u alarak beyliğe son verdi.
Mimari
| ]Saltuklu beyleri, kültüre, sanata ve mimari eserlere çok önem vermişler ve sahip oldukları yerlerde çeşitli mimari eserler yaptırmışlardır. Melik Gâzi; Kale Camii ve Tepsi Minareyi inşa ettirmiştir. 1179'da inşa edilen Erzurum Ulu Camii'ni Nâsıreddin Muhammed yaptırmıştır. Üç kümbetler ismiyle bilinen türbelerden biri, İzzeddin Saltuk'a aittir. Bu türbenin yanında bir de zâviye vardır. Tercan'da, Mama Hatun tarafından bir kervansaray ve türbe yaptırılmıştır. 1232 senesinde, Ebû Mensûr tarafından inşa ettirilen Micingerd Kalesi, Saltuklulara ait önemli eserlerdendir ve bu eserlerin çoğu zamanımıza kadar ulaşmıştır.
Beyler
| ]1071-1202 yılları arasında Erzurum merkez olmak üzere, en güçlü devrinde Kars, Gümüşhane, Rize ve Bayburt yörelerine egemen olan Türkmen beyliğinin beyleri hüküm sürdükleri yıllar itibarıyla şu şekildedir:
| Bey | Hüküm Süresi | Notlar |
|---|---|---|
| Ebü’l-Kāsım İzzeddin Saltuk Bey | 1071-1102 | |
| Melik Alaeddin Ali | 1102-1123 | |
| Ebü’l-Muzaffer Ziyâeddin Gazi | 1123-1132 | |
| Melik İzzeddin Saltuk | 1132-1168 | |
| Melik Nasreddin Mehmed | 1168-1191 | |
| Mama Hatun | 1191-1200 | |
| 1200-1202 |
Kaynakça
| ]- ^ Bosworth 1996, s. 218.
- ^ Özaydın, Abdülkerim (2009). "Saltuklular". İslâm Ansiklopedisi. İslam Ansiklopedisi. s. 54. 29 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi29 Nisan 2020.
- ^ Yinanç, Mükrimin Halil (2013). Türkiye Tarihi Selçuklular Devri I. Cilt (Yayına Hazırlayan: Prof. Dr. Refet Yinanç). Ankara: Türk Tarih Kurumu. s. 65,69,89. ISBN .
- ^ Yılmaz Öztuna, "Devletler ve Hanedanlar" Cilt:2, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1996, s. 42
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Saltuklu beyleri listesi sayfasindan yonlendirildi Bu maddedeki bilgilerin dogrulanabilmesi icin ek kaynaklar gerekli Lutfen guvenilir kaynaklar ekleyerek maddenin gelistirilmesine yardimci olun Kaynaksiz icerik itiraz konusu olabilir ve kaldirilabilir Kaynak ara 160 Saltuklu Beyligi 160 160 haber 183 gazete 183 kitap 183 akademik 183 JSTOR Mayis 2020 Bu sablonun nasil ve ne zaman kaldirilmasi gerektigini ogrenin SaltuklularSaltuklu Saltuklu Beyligi1071 1202BaskentErzurumYaygin 160 dil ler TurkceHukumetBeylik 160 1071 1102Ebu l Kasim Izzeddin Saltuk Bey 160 1102 1145Melik Alaaddin Ali 160 1145 1174Melik Izzeddin Saltuk 160 1174 1185Melik Nasreddin Mehmed 160 1185 1202Melik Rukneddin MeliksahTarihce 160 160 Kurulusu1071 160 Dagilisi1202Onculler Ardillar Buyuk Selcuklu Devleti Anadolu Selcuklu Devleti Turk tarihidizisinin bir parcasiIlk Cag Buyuk Hun Imparatorlugu IO 220 IO 58 8195 Bati Syung nu IO 56 36 8195 Kuzey Syung nu 48 156 8195 Guney Syung nu 48 216 Siyenpi Imparatorlugu 93 234 Avrupa Hun Imparatorlugu 352 469 Sabar Hanligi 5 yuzyil 6 yuzyil Orta Cag Ak Hun Imparatorlugu 420 670 Gokturk Kaganligi 552 744 8195 Dogu Gokturk 583 630 8195 Bati Gokturk 583 659 8195 Ikinci Gokturk 681 744 Avar Kaganligi 562 803 Seyanto Hanligi 628 647 Hazar Kaganligi 630 1048 Buyuk Bulgar Hanligi 632 668 Idil Bulgar Devleti 7 yy 1240 lar Kangar Birligi 659 750 Birinci Bulgar Imparatorlugu 681 1018 Uygur Kaganligi 742 840 8195 Kansu Uygur 848 1036 Kirgiz Kaganligi 693 1207 8195 Karahoca Uygur 991 1209 Karluk Hanligi 743 1220 Oguz Yabgulugu 750 1055 Karluk Yabgu Devleti 756 940 Sirvansahlar Devleti 799 1539 Karahanlilar 840 1212 8195 Dogu Karahanlilar 1032 1210 8195 Bati Karahanlilar 1041 1212 Pecenek Hanligi 860 1091 Tolunogullari 868 905 Ihsidiler 935 969 Gazneliler 961 1186 Buyuk Selcuklu Imparatorlugu 1040 1157 8195 Turkiye Selcuklu 1077 1308 8195 Kirman Selcuklu 1092 1187 8195 Suriye Selcuklu 1092 1117 8195 Irak Selcuklu 1118 1194 Mengucekliler 1072 1277 Harezmsahlar Imparatorlugu 1077 1231 Danismendliler 1080 1178 Caka Bey 1081 1098 Cubukogullari 1085 1092 Dilmacogullari 1085 1192 Saltuklu Beyligi 1092 1202 Inalogullari 1098 1183 Ahlatsahlar 1100 1207 Artuklu Beyligi 1102 1408 Boriler 1104 1154 Zengiler 1127 1250 Ildenizliler 1142 1225 Erbil Beyligi 1146 1232 Salgurlular 1148 1286 Cengiz Imparatorlugu 1206 1368 Delhi Sultanligi 1206 1527 Cobanogullari 1227 1309 Cagatay Hanligi 1227 1347 8195 Dogu Cagatay Hanligi 1347 1680 8195 Bati Cagatay Hanligi Altin Orda Devleti 1242 1502 Memluk Devleti 1250 1382 Karamanogullari 1256 1483 Inancogullari 1261 1368 Sahib Ataogullari 1275 1342 Pervaneogullari 1277 1322 Esrefogullari 1280 1326 Mentese Beyligi 1280 1424 Karesi Beyligi 1297 1360 Candarogullari 1299 1462 Osmanli Imparatorlugu 1299 1922 Germiyanogullari 1300 1423 Hamitogullari 1301 1423 Saruhanogullari 1302 1410 Taceddinogullari 1303 1415 Aydinogullari 1308 1426 Tekeogullari 1321 1390 Ramazanogullari 1325 1608 Eretna 1335 1381 Dulkadirogullari 1339 1521 Tasanogullari 1350 1398 Sufi Devleti 1361 1379 Timur Imparatorlugu 1370 1507 Akkoyunlular 1378 1508 Erzincan Beyligi 1379 1410 Karakoyunlular 1380 1469 Kadi Burhaneddin Devleti 1381 1398 Malva Sultanligi 1392 1562 Nogay Ordasi 1398 1642 Seybani Hanligi 1428 1599 Kazan Hanligi 1438 1552 Kirim Hanligi 1441 1783 Astrahan Hanligi 1446 1556 Kasim Hanligi 1452 1681 Yeni Cag Sibir Hanligi 1464 1598 Kazak Hanligi 1465 1729 Buhara Hanligi 1500 1785 Safevi Devleti 1501 1736 Yarkand Hanligi 1514 1680 Hive Hanligi 1515 1920 Kutbsah Devleti 1518 1687 Babur Imparatorlugu 1526 1858 Baku Hanligi 1718 1806 Afsar Imparatorlugu 1736 1796 Hokand Hanligi 1740 1876 Revan Hanligi 1747 1828 Buhara Emirligi 1785 1920 Yakin Cag Kacar Imparatorlugu 1794 1925 Bati Trakya Bagimsiz Hukumeti 1913 Turkistan Milli Ozerk Hukumeti 1917 1918 Aras Turk Cumhuriyeti 1918 1919 Idil Ural Devleti 1918 1919 Alas Orda 1917 1920 Kirim Halk Cumhuriyeti 1917 1918 Azerbaycan DC 1918 1921 Guneybati Kafkas Gecici Milli Hukumeti 1918 1919 Azadistan 1919 1920 Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti 1920 1925 Harezm Sovyet Halk Cumhuriyeti 1920 1925 Tuva Halk Cumhuriyeti 1921 1944 Dogu Turkistan Islam Cumhuriyeti 1932 1934 Hatay Devleti 1938 1939 Dogu Turkistan Cumhuriyeti 1944 1949 Azerbaycan Milli Hukumeti 1945 1946 Kibris Gecici Turk Yonetimi 1964 1974 Otonom Kibris Turk Yonetimi 1974 1975 Kibris Turk Federe Devleti 1975 1983 Turkiye Kuzey Kibris Turk Cumhuriyeti Kirgizistan Ozbekistan Azerbaycan Kazakistan Turkmenistan Tarihi Turk devletleri listesi 8195 Tarihi ve cagdas Turk devletleri 8195 Turk tarihi edebiyatigtd Saltuklular veya Saltuklu Beyligi Malazgirt Meydan Muharebesi nden 1071 sonra kurulan ve merkezi Erzurum olan Buyuk Selcuklu Imparatorlugu nun Anadolu beyliklerinden biridir Saltuklular 1071 1202 yillari arasinda hukum surmuslerdir Beylik Buyuk Selcuklu Imparatorlugu hukumdari Alparslan in Turkmen 91 1 93 komutanlarindan Saltuk Bey tarafindan kurulmustur 91 2 93 Beylik Kars bolgesinin hakimiyeti icin Gurcistan Kralligi yla sik sik mucadele etti Beyligin merkezi olan Erzurum 1077 1079 yillari arasinda kisa bir sure Bizans tarafindan isgal edildi ve 1184 yilinda Gurcistan Krali III Giorgi tarafindan kusatildi En parlak doneminde bugunku Erzurum ve Bayburt illerinin tamamini Erzincan in dogusundaki topraklari Kars in buyuk bolumunu ve Agri ve Mus illerinin kuzeyindeki topraklari kapsiyordu Koken degistir kaynagi degistir Saltuklu beyi II Izzeddin Saltuk un Selcuklu hukumdari Tugrul Bey in otoritesi altinda Erzurum da 1146 1176 yillarinda bastirdigi sikke Saltuk Bey 1071 yilinda gerceklesen Malazgirt Meydan Muharebesi nde Buyuk Selcuklu Imparatorlugu ordusunda gorev alarak emrine verilen birlikleri idare etmistir Selcuklu ordusunun galibiyetini takiben Sultan Alparslan tarafindan Erzurum ve dolaylarinin fethiyle gorevlendirilmis olup ele gecirecegi topraklarda ikta olarak kendisine verilmistir Saltuk Bey Erzurum dolaylarini ikta olarak alsa da Gurcistan Kralligi himayesindeki eski Bizans komutaninca yonetilen Erzurum u ancak 1080 1081 senesinde ele gecirerek burayi merkez sehri yapmistir 91 3 93 Tarihi degistir kaynagi degistir Saltuklular Buyuk Selcuklu beyligi olarak Gurculerle savasmayi surdurerek topraklarini genisletmeye ve onlara karsi korumaya calistilar Saltuklu beyi Izzettin Saltuk 1155 gibi Ani dolaylarinda Gurcu krali Dimitri ye yenilerek esir dusmus ve yuklu bir fidye karsiligi serbest kalabilmistir Saltuklular Danismendlilerle birlik olup Haclilara karsi basarili savaslar yapmislardir Turkiye Selcuklu Sultani Suleyman Sah Gurculer uzerine ciktigi sefere Saltuklu Beyi Alaeddin Melik Sah i da davet etti Ancak Alaeddin Melik Sah bu sefere katilmayi kabul etmeyince Rukneddin Suleyman Sah 1202 de Erzurum u alarak beylige son verdi Mimari degistir kaynagi degistir Saltuklu beyleri kulture sanata ve mimari eserlere cok onem vermisler ve sahip olduklari yerlerde cesitli mimari eserler yaptirmislardir Melik Gazi Kale Camii ve Tepsi Minareyi insa ettirmistir 1179 da insa edilen Erzurum Ulu Camii ni Nasireddin Muhammed yaptirmistir Uc kumbetler ismiyle bilinen turbelerden biri Izzeddin Saltuk a aittir Bu turbenin yaninda bir de zaviye vardir Tercan da Mama Hatun tarafindan bir kervansaray ve turbe yaptirilmistir 1232 senesinde Ebu Mensur tarafindan insa ettirilen Micingerd Kalesi Saltuklulara ait onemli eserlerdendir ve bu eserlerin cogu zamanimiza kadar ulasmistir Beyler degistir kaynagi degistir 1071 1202 yillari arasinda Erzurum merkez olmak uzere en guclu devrinde Kars Gumushane Rize ve Bayburt yorelerine egemen olan Turkmen beyliginin beyleri hukum surdukleri yillar itibariyla su sekildedir Bey 91 4 93 Hukum Suresi Notlar Ebu l Kasim Izzeddin Saltuk Bey 1071 1102 Melik Alaeddin Ali 1102 1123 Ebu l Muzaffer Ziyaeddin Gazi 1123 1132 Melik Izzeddin Saltuk 1132 1168 Melik Nasreddin Mehmed 1168 1191 Mama Hatun 1191 1200 Alaeddin Meliksah 1200 1202 Kaynakca degistir kaynagi degistir Bosworth 1996 s 160 218 Ozaydin Abdulkerim 2009 Saltuklular Islam Ansiklopedisi Islam Ansiklopedisi s 160 54 29 Nisan 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi29 Nisan 2020 160 Yinanc Mukrimin Halil 2013 Turkiye Tarihi Selcuklular Devri I Cilt Yayina Hazirlayan Prof Dr Refet Yinanc Ankara Turk Tarih Kurumu s 160 65 69 89 ISBN 160 978 975 16 2534 2 160 Yilmaz Oztuna Devletler ve Hanedanlar Cilt 2 Kultur Bakanligi Yayinlari Ankara 1996 s 42 gtdAnadolu beylikleriI donemAhlatsahlar Artuklu Caka Cubukogullari Danismendliler Dilmacogullari Erbil Inalogullari Menguclu Saltuklu TanribermisII donemAlaiye Aydinogullari Candarogullari Canik beylikleri Bafra Haciemirogullari Kubadogullari Kutlusahlar Taceddinogullari Tasanogullari Cobanogullari Dobruca Dulkadirogullari Eretna Erzincan Esrefogullari Germiyanogullari Hamitogullari Inancogullari Kadi Burhaneddin Karamanogullari Karesi Mentese Osmanogullari Ozerogullari Pervaneogullari Ramazanogullari Sahib Ataogullari Saruhanogullari Tekeogullari Umurogullari https tr wikipedia org w index php title Saltuklu Beyligi amp oldid 36617599 Beyler sayfasindan alinmistir Kategoriler Saltuklu BeyligiErzurum ili tarihi10721202Gizli kategoriler Ek kaynaklar gereken maddeler Mayis 2020Ek kaynaklar gereken tum maddelerTanimlanmamis parametreler iceren ulke bilgi kutusu kullanan sayfalar

