| Pir Hasan Türbesi | |
|---|---|
![]() | |
| Yerel ad Azerice: Pir Həsən türbəsi | |
| Konum | Mardakan, Azerbaycan |
| Kuruluşu | 17. yüzyıl |
| Onarımı | 2000 yılında |
| Onaran | İlham Aliyev |
Pir Hasan Türbesi (Azerice: Pir Həsən türbəsi), Mardakan arazisinde yer alan, 17. yüzyıla ait tarihi-dini bir mimari anıttır.
"Çildağ" olarak da tanınan "Pir Hasan" türbesi, 16. yüzyıla ait bir yapıdır. Türbenin avlusunda, yedinci imam Musa el-Kâzım'ın kızı Hazreti Hatice bint Hüveylid'in kabri üzerine inşa edilen türbe ile 17. yüzyılda yaşamış ve çildağ (közle tedavi) ile uğraşmış Pir Hasan'ın türbesi bulunmaktadır.
Ayrıca Azerbaycanlı hayırsever milyoner Zeynelabidin Tağıyev'in büstü de burada yer almaktadır. Büstün sağ tarafında küçük demir çitlerle çevrili bir türbe inşa edilmiştir. Türbenin merkezinde Ahund Hacı Mirza Abdülturab Ahundzade'nin kabri; çevresinde ise Hacı Zeynelabidin Tağıyev, kızı Sara Hanım ve baskı (represyon) kurbanı olan Selimhanov Zeynal Bey Ağabey oğlunun kabirleri bulunmaktadır.
Merdakan kasabasındaki "Pir Hasan" türbesi, tarafından dini bir cemaat olarak devlet kaydına alınmıştır.
Bakü çevresinde insanların kutsal kabul edip ziyaret ettiği yerlerden biri de Pir Hasan türbesidir. Merdakan kasabasında bulunan bu türbe "Çildağ" olarak da adlandırılır. Bunun sebebi, bu türbenin kutsallığına inanan insanların buraya hem korkularını yenmek hem de nazarı kendilerinden uzaklaştırmak için eski bir Doğu tedavi yöntemi olan "çildağ tedavisi" görmek amacıyla gelmeleridir.
Müslüman geleneklerine uygun olarak önce türbenin etrafında üç kez dönüldükten sonra basamaklarla aşağı inilerek Pir Hasan'ın kabri ziyaret edilir. Türbe içerisinde Pir Hasan'ın kabrini ziyaret edenlerin, pencerenin yanında oturan çildağcı kadına yaklaşarak kendilerini bu sıra dışı yöntemle tedavi ettirdikleri görülmektedir. İnsanların çoğu, çildağın korku ve stresi önlediğine inanmaktadır. Bazıları bu tedavi yönteminin korkuyu azaltmanın yanı sıra nazarı da def edebildiğini iddia etmektedir. Hatta sinir bozukluklarını önleme etkisine de sahip olduğu belirtilmektedir. Türbedeki ikinci kutsal yapı, İslam'ın yedinci imamı Musa el-Kâzım'ın kızı Hazreti Hatice'nin kabri üzerine inşa edilen türbedir. O da diğer kız kardeşleri Hazreti Hakime, Hazreti Rahime ve Hazreti Leyla gibi; ağabeyleri sekizinci imam Rıza'nın Meşhed şehrinde şehit edilmesinden sonra baskılardan kurtulmak için Azerbaycan'a sığınmıştır.
Türbe mimari bir anıttır ve devlet tarafından korunmaktadır.
İlham Aliyev, 2000 yılında ARDNŞ'nin (SOCAR) başkan yardımcısıyken kendi girişimiyle türbe ve çevresinde çevre düzenlemesi ve restorasyon çalışmaları yaptırmıştır.
Tarihçe
| ]Türbenin taş işlemeli çerçeveye sahip giriş kapısı üzerinde bir kitabe yer almaktadır. İnce bir çerçeveye sahip olan bu kitabenin verdiği bilgiye göre türbe, I. Şah Abbas döneminde, hicri 1021 yılında (miladi 1612/1613) inşa edilmiştir.
Ana inşaat kitabesinden ayrı olarak sol tarafta yer alan ikinci bir kitabede ise binanın Usta Nadir Ali tarafından inşa edildiği belirtilmiştir.
Mimari özellikleri
| ]Ana türbe binası plan olarak kare formundadır. Ana türbe binasından 2,2 metre öne çıkan giriş kısmı sivri tonozla örtülmüştür. Türbenin içinde dört köşede yer alan çift çıkıntılar pandantiflere (geçiş elemanlarına) dönüşür. Türbe binasının üzerini örten kubbe bu pandantifler tarafından desteklenir. Yapı hem içeriden hem de dışarıdan iyi yontulmuş kumtaşı ile kaplanmıştır.
Çevredeki mezar ve türbeler
| ]Türbenin etrafında bağımsız olarak üzerinde kubbe bulunan birkaç türbe daha bulunmaktadır. Türbeden bir miktar uzakta Ahund Hacı Mirza Ebu Turab Ahundzade'nin kabri; çevresinde ise Zeynelabidin Tağıyev, kızı Sara Hanım ve baskı (represyon) kurbanı Selimhanov Zeynal Bey Ağabey oğlunun mezarları yer almaktadır. Ahundun kabri üzerindeki türbeyi, onun hatırasına bir saygı göstergesi olarak Bakülü milyoner Murtuza Muhtarov yaptırmıştır. 1924 yılında vefat eden hayırsever H.Z. Tagiyev, kendi vasiyeti üzerine Ahundun kabrinin ayak ucuna defnedilmiştir.
Pir Hasan türbesi yakınlarında yer alan ve halk arasında bir türbeye dönüşen diğer küçük yapı ise İslam'ın yedinci imamı Musa el-Kâzım'ın kızı Hazreti Hatice'nin kabri üzerine inşa edilen türbedir. O da diğer kız kardeşleri Hazreti Hakime, Hazreti Rahime ve Hazreti Leyla gibi; ağabeyleri sekizinci imam Rıza'nın Meşhed şehrinde katledilmesinden sonra baskılardan kurtulmak için Azerbaycan'a sığınmıştır.
Ayrıca bakınız
| ]Kaynakça
| ]- ^ a b c d Саламзаде 1964, s. 52
- ^ a b c "Pir Həsən" ziyarətgahı 2009-08-29 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ "MƏRDƏKANDAKI PİR HƏSƏN ZİYARƏTGAHI YENİ GÖRKƏM ALMIŞDIR". azertag.az (Azerice). Erişim tarihi: 2025-08-10.
- ^ a b c "Pir Həsən ziyarətgahı" (16). Mədəniyyət qəzeti. 27 Ocak 2010. 9 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2019.
- ^ a b "Pir Həsən ziyarətgahı". http://medeniyyet.az. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. 25 Aralık 2008. 9 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2019.
|ad=ve|soyadı=eksik ();|publisher=dış bağlantı ()
İleri okumalar
| ]- Саламзаде, А. В. (1964). Архитектура Азербайджана XVI-XIX вв. Баку: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР.
Dış bağlantılar
| ]- "Müqəddəslərin məkanı - PİR HƏSƏN". https://azerbaijan-news.az (Azerice). 1970-01-01. Erişim tarihi: 2025-08-10.
|website=dış bağlantı ()
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Pir Hasan TurbesiYerel ad Azerice Pir Hesen turbesiKonumMardakan AzerbaycanKurulusu17 yuzyilOnarimi2000 yilindaOnaranIlham Aliyev Pir Hasan Turbesi Azerice Pir Hesen turbesi Mardakan arazisinde yer alan 17 yuzyila ait tarihi dini bir mimari anittir Cildag olarak da taninan Pir Hasan turbesi 16 yuzyila ait bir yapidir Turbenin avlusunda yedinci imam Musa el Kazim in kizi Hazreti Hatice bint Huveylid in kabri uzerine insa edilen turbe ile 17 yuzyilda yasamis ve cildag kozle tedavi ile ugrasmis Pir Hasan in turbesi bulunmaktadir Ayrica Azerbaycanli hayirsever milyoner Zeynelabidin Tagiyev in bustu de burada yer almaktadir Bustun sag tarafinda kucuk demir citlerle cevrili bir turbe insa edilmistir Turbenin merkezinde Ahund Haci Mirza Abdulturab Ahundzade nin kabri cevresinde ise Haci Zeynelabidin Tagiyev kizi Sara Hanim ve baski represyon kurbani olan Selimhanov Zeynal Bey Agabey oglunun kabirleri bulunmaktadir Merdakan kasabasindaki Pir Hasan turbesi tarafindan dini bir cemaat olarak devlet kaydina alinmistir Baku cevresinde insanlarin kutsal kabul edip ziyaret ettigi yerlerden biri de Pir Hasan turbesidir Merdakan kasabasinda bulunan bu turbe Cildag olarak da adlandirilir Bunun sebebi bu turbenin kutsalligina inanan insanlarin buraya hem korkularini yenmek hem de nazari kendilerinden uzaklastirmak icin eski bir Dogu tedavi yontemi olan cildag tedavisi gormek amaciyla gelmeleridir Musluman geleneklerine uygun olarak once turbenin etrafinda uc kez donuldukten sonra basamaklarla asagi inilerek Pir Hasan in kabri ziyaret edilir Turbe icerisinde Pir Hasan in kabrini ziyaret edenlerin pencerenin yaninda oturan cildagci kadina yaklasarak kendilerini bu sira disi yontemle tedavi ettirdikleri gorulmektedir Insanlarin cogu cildagin korku ve stresi onledigine inanmaktadir Bazilari bu tedavi yonteminin korkuyu azaltmanin yani sira nazari da def edebildigini iddia etmektedir Hatta sinir bozukluklarini onleme etkisine de sahip oldugu belirtilmektedir Turbedeki ikinci kutsal yapi Islam in yedinci imami Musa el Kazim in kizi Hazreti Hatice nin kabri uzerine insa edilen turbedir O da diger kiz kardesleri Hazreti Hakime Hazreti Rahime ve Hazreti Leyla gibi agabeyleri sekizinci imam Riza nin Meshed sehrinde sehit edilmesinden sonra baskilardan kurtulmak icin Azerbaycan a siginmistir Turbe mimari bir anittir ve devlet tarafindan korunmaktadir Ilham Aliyev 2000 yilinda ARDNS nin SOCAR baskan yardimcisiyken kendi girisimiyle turbe ve cevresinde cevre duzenlemesi ve restorasyon calismalari yaptirmistir Tarihce span Turbenin tas islemeli cerceveye sahip giris kapisi uzerinde bir kitabe yer almaktadir Ince bir cerceveye sahip olan bu kitabenin verdigi bilgiye gore turbe I Sah Abbas doneminde hicri 1021 yilinda miladi 1612 1613 insa edilmistir Ana insaat kitabesinden ayri olarak sol tarafta yer alan ikinci bir kitabede ise binanin Usta Nadir Ali tarafindan insa edildigi belirtilmistir Mimari ozellikleri span Ana turbe binasi plan olarak kare formundadir Ana turbe binasindan 2 2 metre one cikan giris kismi sivri tonozla ortulmustur Turbenin icinde dort kosede yer alan cift cikintilar pandantiflere gecis elemanlarina donusur Turbe binasinin uzerini orten kubbe bu pandantifler tarafindan desteklenir Yapi hem iceriden hem de disaridan iyi yontulmus kumtasi ile kaplanmistir Cevredeki mezar ve turbeler span Turbenin etrafinda bagimsiz olarak uzerinde kubbe bulunan birkac turbe daha bulunmaktadir Turbeden bir miktar uzakta Ahund Haci Mirza Ebu Turab Ahundzade nin kabri cevresinde ise Zeynelabidin Tagiyev kizi Sara Hanim ve baski represyon kurbani Selimhanov Zeynal Bey Agabey oglunun mezarlari yer almaktadir Ahundun kabri uzerindeki turbeyi onun hatirasina bir saygi gostergesi olarak Bakulu milyoner Murtuza Muhtarov yaptirmistir 1924 yilinda vefat eden hayirsever H Z Tagiyev kendi vasiyeti uzerine Ahundun kabrinin ayak ucuna defnedilmistir Pir Hasan turbesi yakinlarinda yer alan ve halk arasinda bir turbeye donusen diger kucuk yapi ise Islam in yedinci imami Musa el Kazim in kizi Hazreti Hatice nin kabri uzerine insa edilen turbedir O da diger kiz kardesleri Hazreti Hakime Hazreti Rahime ve Hazreti Leyla gibi agabeyleri sekizinci imam Riza nin Meshed sehrinde katledilmesinden sonra baskilardan kurtulmak icin Azerbaycan a siginmistir Ayrica bakiniz span Pir Huseyin Hanegahi Ahund Abuturab turbesi Bibiheybet CamiiKaynakca span a b c d Salamzade 1964 s 52 a b c Pir Hesen ziyaretgahi 2009 08 29 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi MERDEKANDAKI PIR HESEN ZIYARETGAHI YENI GORKEM ALMISDIR azertag az Azerice Erisim tarihi 2025 08 10 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link a b c Pir Hesen ziyaretgahi 16 Medeniyyet qezeti 27 Ocak 2010 9 Temmuz 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 16 Mayis 2019 a b Pir Hesen ziyaretgahi http medeniyyet az Azerbaycan Respublikasi Medeniyyet Nazirliyi 25 Aralik 2008 9 Temmuz 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 16 Mayis 2019 ad ve soyadi eksik yardim publisher dis baglanti yardim Ileri okumalar span Salamzade A V 1964 Arhitektura Azerbajdzhana XVI XIX vv Baku Izdatelstvo Akademii nauk Azerbajdzhanskoj SSR Dis baglantilar span Muqeddeslerin mekani PIR HESEN https azerbaijan news az Azerice 1970 01 01 Erisim tarihi 2025 08 10 website dis baglanti yardim Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link gdAzerbaycan ziyaretgahlari Zengezur Sirvan ArranKarabagAbseronDiger Pir Ovo Notlar Gunumuzde Ermenistan sinirlari icerisindedir gdAzerbaycan daki anit mezarlarSeyyid Yahya Bakuvi Sofi Hamid Sirvansahlar Sakir Aga Pir Hasan Yeni SurakhaniCevad Han Jomard Gassab Khudu Baba Mursal ojaghi Mirza Adigozel bey Nizami i Gencevi Saritapa YaniglyDaglik SirvanDiri Baba ShakhendanKarabagBerde Rzagulu bey Mazan nana Shikh Baba Melik Ajdar Garghabazar Sofi Hasan Sheikh Ibrahim Shikhbabaly Panahali khan Vagif KhudayarlyNahcivanDarkand Gulistan Karabaglar Mumine Hatun Nuh Yusuf bin Kuseyir Huseyin CavidKuba HacmazPir Celal Seyh Cuneyd Seyh HaydarSeki ZakatalaLenkeran AstaraSayyid Khalifa Seyh ZahidImamzadelerBerde Gence Nahcivan Nehram Kategoriler Baku deki gorulecek yerlerIslam mimarisiSafevi mimarisi17 yuzyilda mimarlikGizli kategoriler Webarsiv sablonu wayback baglantilariArsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddelerKB1 hatalari yazar veya editoru eksikKB1 hatalari dis baglantilar




