Melik Ajdar Türbesi veya Cicimli Türbesi, Azerbaycan'ın Laçın bölgesinin Cicimli köyünde bulunan türbe.
Bilimsel araştırmalara göre 12-13. yüzyıllarda yapıldığı tahmin ediliyor. Anıt, sekizgen dış cepheye ve dairesel plana sahip olsa da, arkaiklik açısından benzer planlı türbeler içerisinde dikkat çekiyor. 2020 yılında Azerbaycan ordusunun Ermenistan kontrolündeki toprakları almasından sonra ilk kez video blog yazarı Er-Toğrul ve video yönetmeni Şahmar Seferoğlu, türbenin yeni fotoğraflarını çekti.
Tarihi
| ]Türbe üzerinde kitabe bulunmadığından ne zaman inşa edildiğini tespit etmek zordur. Melik Ajdar anıtını ilk kez gören ve hakkında makale yayınlayan İ. Şeblik, bu yapının Selçuklu dönemine ait olduğunu kaydediyor. Bu da bina tarihini yaklaşık olarak 12. yüzyıla veya 13. yüzyılın başlarına kadar götürüyor.
Anıtın bazı detayları Kubadlı'nın Demirciler köyündeki mezarlarda kullanılanlarla aynıdır. Bazı araştırmacılara göre anıtın 13. yüzyılın sonunda, yani İlhanlılar döneminde inşa edilmiş olması daha inandırıcı görünüyor. Malik Ajdar Türbesi anıtsal bir eser değil, halk mimarisinin - mimari folklorunun değerli bir örneğidir. Video blog yazarı Er-Toğrul ve video yönetmeni Şahmar Seferoğlu, Laçın bölgesinin işgalden kurtarılmasının ardından ilk kez türbenin fotoğraflarını çekmiştir.
Mimari özellikleri
| ]Bu türbenin diğer Azerbaycan türbelerinden farkı hacim yapısıdır. Plan olarak sekizgen bir yapıya sahip olmasına rağmen Melik Ajdar türbesi dışarıdan geometrik bir hacim olarak değil tamamen farklı bir plastik şekilde algılanmaktadır. Malik Ajdar türbesinin planı içten daire, dıştan sekizgendir. Türbenin duvarları dikey çizgilerle çözülmediği için anıtın köşeleri kavisli çizgilerle işlenmiş, türbenin silüeti yumuşak çizgilerle çerçevelenmiştir. Malik Ajdar Türbesi'nin genel şekli bir parabole benzemektedir. Bu parabolün yüzeyleri arasındaki çizgiler oyulmuş çıkıntılarla işlenmiştir.
İçeride iç duvar yüzeyi dikey olarak 1,5 metre yüksekliğe kadar yükseliyor ve daha sonra kavisli bir dışbükey yüzey haline geliyor. Zemin yüzeyinden 7,5 metre yükseklikte, duvar yüzeyinden hafifçe çıkıntı yapan basit profilli bir korniş üzerine inşa edilen parabolik kubbe, iç mekanı kapatmaktadır. İç duvarın giriş kapısına bakan güney kısmında sığ bir niş bulunmaktadır. İç duvarlar çeşitli görsellerin yer aldığı sıva ile kaplanmıştır. Türbenin iç tabanı ile dış platformun seviyesi aynıdır. Türbenin içi kubbenin tabanındaki dört küçük pencereyle aydınlatılmaktadır. Azerbaycan'ın sekizgen mezarlarında külliyat genellikle saf prizmatik bir hacim olarak çözümlenir. Cicimli türbesinin sekizgen gövdesi bunlardan farklı olarak dışbükey kesimli piramit şeklindedir.
Vücudun tüm yüzleri iyi yontulmuş büyük taş levhalarla kaplıdır. Sütunların kare başlıkları kornişle desteklenmiştir. Daha önce kornişin üzerine sıralanan taş dişlerin kubbeyi çevrelediği izlerden anlaşılmaktadır. Türbenin dikdörtgen açıklıklı giriş kapısı yapının kuzey cephesinde yer almaktadır. Giriş kapısının üzeri sivri kemer şeklinde bütünüyle taştan bir arşitravla örtülüdür. Bordüründe oyma at figürünün izleri görülmektedir.
Bu anıtın mimari özelliklerinde geleneksel sekizgen mezarlardan uzaklaşılarak tamamen özgün bir mimari örneği oluşturulduğu görülmektedir. Genel görünümü ve imajının göçebe halkların anavatanını hatırlatması hiç de şaşırtıcı değil. Konut inşaatları ile diğer yapılar, özellikle de anıt yapılar arasında bağlantı olması, mimarlık tarihinde sık karşılaşılan, daha doğrusu yaygın bir olgudur. Sonuç olarak anıtın genel görünümü Türkler arasında yaygın olan yurt yapısını hatırlatmaktadır.Çeşitli araştırmacıların da gözlemlediği gibi Cicimli türbesi, yukarıya doğru eğilen prizmatik kapasitesi, parabolik kubbesi, yanlarındaki ince çubuk benzeri sütunlarıyla bir göçebe çadırının simülasyonu yapılarak oluşturulmuştur. Türbenin hem dışı hem de içi sağlam olup, gövde ile kapak arasında neredeyse hiçbir geçiş bölgesi bulunmamaktadır. Birbirlerinden yalnızca kalınlığı teneke çubuklara eşit olan taş kuşaklarla ayrılırlar. M.S. Bulatov'un anlatımına göre, "anıtı diken mimar, binanın siluetini çizmek için elipsten yararlanmıştır."
Melik Ajdar Türbesi'nin bir diğer ilgi çekici özelliği ise giriş kapısının üzerinde ve giriş kapısının sağ ve sol taraflarında yer alan taş oymalardır. Bu taş oymaların 3 boğayı da tasvir ettiği söyleniyor. Son derece etkileyici bir üslupla resmedilen bu boğa resimleri, anıtın sanatsal özelliklerini zenginleştirirken aynı zamanda hayvan resimlerinin Azerbaycan'da beklenenden daha yaygın olduğunu da gösteriyor.
Ayrıca bakınız
| ]Kaynakça
| ]- ^ a b "Melik Ajdar Mausoleum" (İngilizce). mct.gov.az. 2 Ekim 2020. 10 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2022.
- ^ a b "Азербайджан показал достопримечательности Лачина" (Rusça). vestikavkaza.ru. 18 Ocak 2020. 28 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2022.
- ^ Laman Ismayilova (20 Ekim 2020). "Azerbaijani monuments in Armenian occupation" (İngilizce). azernews.az. 29 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2022.
- ^ "Məlikəjdər türbəsi" (Azerice). virtualkarabakh.az. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2022.
- ^ a b Nahid Məmmədov (2015). İşğal altındakı tarixi-dini abidələrimiz (PDF). Baku. s. 50. ISBN . 18 Ekim 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
Dış bağlantılar
| ]- Məlik Əjdər türbəsi / AR Mədəniyyət Nazirliyi
- Qarabağ – mədəniyyətimizin beşiyi Məlik Əjdər Türbəsi / Mədəniyyət TV
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Melik Ajdar Turbesi veya Cicimli Turbesi Azerbaycan in Lacin bolgesinin Cicimli koyunde bulunan turbe Bilimsel arastirmalara gore 12 13 yuzyillarda yapildigi tahmin ediliyor Anit sekizgen dis cepheye ve dairesel plana sahip olsa da arkaiklik acisindan benzer planli turbeler icerisinde dikkat cekiyor 2020 yilinda Azerbaycan ordusunun Ermenistan kontrolundeki topraklari almasindan sonra ilk kez video blog yazari Er Togrul ve video yonetmeni Sahmar Seferoglu turbenin yeni fotograflarini cekti Tarihi span Turbe uzerinde kitabe bulunmadigindan ne zaman insa edildigini tespit etmek zordur Melik Ajdar anitini ilk kez goren ve hakkinda makale yayinlayan I Seblik bu yapinin Selcuklu donemine ait oldugunu kaydediyor Bu da bina tarihini yaklasik olarak 12 yuzyila veya 13 yuzyilin baslarina kadar goturuyor Anitin bazi detaylari Kubadli nin Demirciler koyundeki mezarlarda kullanilanlarla aynidir Bazi arastirmacilara gore anitin 13 yuzyilin sonunda yani Ilhanlilar doneminde insa edilmis olmasi daha inandirici gorunuyor Malik Ajdar Turbesi anitsal bir eser degil halk mimarisinin mimari folklorunun degerli bir ornegidir Video blog yazari Er Togrul ve video yonetmeni Sahmar Seferoglu Lacin bolgesinin isgalden kurtarilmasinin ardindan ilk kez turbenin fotograflarini cekmistir Mimari ozellikleri span Bu turbenin diger Azerbaycan turbelerinden farki hacim yapisidir Plan olarak sekizgen bir yapiya sahip olmasina ragmen Melik Ajdar turbesi disaridan geometrik bir hacim olarak degil tamamen farkli bir plastik sekilde algilanmaktadir Malik Ajdar turbesinin plani icten daire distan sekizgendir Turbenin duvarlari dikey cizgilerle cozulmedigi icin anitin koseleri kavisli cizgilerle islenmis turbenin silueti yumusak cizgilerle cercevelenmistir Malik Ajdar Turbesi nin genel sekli bir parabole benzemektedir Bu parabolun yuzeyleri arasindaki cizgiler oyulmus cikintilarla islenmistir Iceride ic duvar yuzeyi dikey olarak 1 5 metre yukseklige kadar yukseliyor ve daha sonra kavisli bir disbukey yuzey haline geliyor Zemin yuzeyinden 7 5 metre yukseklikte duvar yuzeyinden hafifce cikinti yapan basit profilli bir kornis uzerine insa edilen parabolik kubbe ic mekani kapatmaktadir Ic duvarin giris kapisina bakan guney kisminda sig bir nis bulunmaktadir Ic duvarlar cesitli gorsellerin yer aldigi siva ile kaplanmistir Turbenin ic tabani ile dis platformun seviyesi aynidir Turbenin ici kubbenin tabanindaki dort kucuk pencereyle aydinlatilmaktadir Azerbaycan in sekizgen mezarlarinda kulliyat genellikle saf prizmatik bir hacim olarak cozumlenir Cicimli turbesinin sekizgen govdesi bunlardan farkli olarak disbukey kesimli piramit seklindedir Vucudun tum yuzleri iyi yontulmus buyuk tas levhalarla kaplidir Sutunlarin kare basliklari kornisle desteklenmistir Daha once kornisin uzerine siralanan tas dislerin kubbeyi cevreledigi izlerden anlasilmaktadir Turbenin dikdortgen aciklikli giris kapisi yapinin kuzey cephesinde yer almaktadir Giris kapisinin uzeri sivri kemer seklinde butunuyle tastan bir arsitravla ortuludur Bordurunde oyma at figurunun izleri gorulmektedir Bu anitin mimari ozelliklerinde geleneksel sekizgen mezarlardan uzaklasilarak tamamen ozgun bir mimari ornegi olusturuldugu gorulmektedir Genel gorunumu ve imajinin gocebe halklarin anavatanini hatirlatmasi hic de sasirtici degil Konut insaatlari ile diger yapilar ozellikle de anit yapilar arasinda baglanti olmasi mimarlik tarihinde sik karsilasilan daha dogrusu yaygin bir olgudur Sonuc olarak anitin genel gorunumu Turkler arasinda yaygin olan yurt yapisini hatirlatmaktadir Cesitli arastirmacilarin da gozlemledigi gibi Cicimli turbesi yukariya dogru egilen prizmatik kapasitesi parabolik kubbesi yanlarindaki ince cubuk benzeri sutunlariyla bir gocebe cadirinin simulasyonu yapilarak olusturulmustur Turbenin hem disi hem de ici saglam olup govde ile kapak arasinda neredeyse hicbir gecis bolgesi bulunmamaktadir Birbirlerinden yalnizca kalinligi teneke cubuklara esit olan tas kusaklarla ayrilirlar M S Bulatov un anlatimina gore aniti diken mimar binanin siluetini cizmek icin elipsten yararlanmistir Melik Ajdar Turbesi nin bir diger ilgi cekici ozelligi ise giris kapisinin uzerinde ve giris kapisinin sag ve sol taraflarinda yer alan tas oymalardir Bu tas oymalarin 3 bogayi da tasvir ettigi soyleniyor Son derece etkileyici bir uslupla resmedilen bu boga resimleri anitin sanatsal ozelliklerini zenginlestirirken ayni zamanda hayvan resimlerinin Azerbaycan da beklenenden daha yaygin oldugunu da gosteriyor Ayrica bakiniz span Lacin Azerbaycan mimarisiKaynakca span a b Melik Ajdar Mausoleum Ingilizce mct gov az 2 Ekim 2020 10 Kasim 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 4 Subat 2022 a b Azerbajdzhan pokazal dostoprimechatelnosti Lachina Rusca vestikavkaza ru 18 Ocak 2020 28 Kasim 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 4 Subat 2022 Laman Ismayilova 20 Ekim 2020 Azerbaijani monuments in Armenian occupation Ingilizce azernews az 29 Ocak 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 4 Subat 2022 Melikejder turbesi Azerice virtualkarabakh az 13 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 4 Subat 2022 a b Nahid Memmedov 2015 Isgal altindaki tarixi dini abidelerimiz PDF Baku s 50 ISBN 978 9952 490 95 4 18 Ekim 2020 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Dis baglantilar span Melik Ejder turbesi AR Medeniyyet Nazirliyi Qarabag medeniyyetimizin besiyi Melik Ejder Turbesi Medeniyyet TVgdAzerbaycan daki anit mezarlarSofi Hamid Sirvansahlar Yeni SurakhaniCevad Han Jomard Gassab Khudu Baba Mursal ojaghi Mirza Adigozel bey Nizami i Gencevi Saritapa YaniglyDaglik SirvanShakhendanKarabagBerde Rzagulu bey Mazan nana Shikh Baba Melik Ajdar Garghabazar Sofi Hasan Sheikh Ibrahim Shikhbabaly Panahali khan Vagif KhudayarlyNahcivanDarkand Gulistan Karabaglar Mumine Hatun Nuh Yusuf bin Kuseyir Huseyin CavidKuba HacmazPir Celal Seyh Cuneyd Seyh HaydarSeki ZakatalaLenkeran AstaraSayyid Khalifa Seyh ZahidImamzadelerBerde Gence Nahcivan Nehram Kategori Azerbaycan mimarisi


