Vikipedi özgür ansiklopedi 5 M kütlesindeki bir yıldızın maviye dönüşünü gösteren evrim yolu Yıldız evrimi alanında mavi

Vikipedi ozgur ansiklopedi 5 M kutlesindeki bir yildizin maviye donusunu gosteren evrim yolu Yildiz evrimi alaninda maviye donus evrimlesmis bir yildizin soguk bir durumdan daha sicak bir duruma gecip ardindan tekrar sogudugu evredir Terim adini Hertzsprung Russell diyagrami uzerindeki evrim yolunun cizdigi sekilden alir Bu yol diyagramin mavi yani daha sicak tarafina mavi dev kol olarak adlandirilan bolgeye dogru bir dongu olusturur Maviye donus olgusu kirmizi ustdevler yildizlari veya asimptotik dev kol yildizlarinda meydana gelebilir Bazi yildizlar birden fazla maviye donus yasayabilir Sefeler gibi bircok zonklayan degisen yildiz aslinda birer maviye donus yildizidir Yatay koldaki yildizlar kirmizi dev veya asimptotik dev kollarindaki donemlerine gore gecici olarak daha sicaktir Buna ragmen genellikle maviye donus surecinde kabul edilmezler Bu dongulerin hizi tek bir yildiz uzerinde gozlem yapmaya olanak tanimayacak kadar yavastir bu nedenle varliklari teorik calismalarla birlikte yildizlarin H R diyagramindaki dagilimi ve ozelliklerinden anlasilir Kirmizi devler span Daha kutleli kirmizi devlerdeki maviye donusleri gosteren bazi yildiz evrim yollari Kirmizi dev koldaki RGB cogu yildiz eylemsiz bir helyum cekirdegine sahiptir ve bir helyum parlamasi onlari yatay kola tasiyana kadar RGB uzerinde kalirlar Ancak yaklasik 2 3 M den daha buyuk kutleli yildizlarin cekirdegi eylemsiz degildir Bu yildizlar ulasmadan helyumu sorunsuz bir sekilde atesler ve cekirdeklerindeki helyumu yaktikca daha da sicaklasirlar Daha buyuk kutleli yildizlar bu evrede daha sicak hale gelir ve yaklasik 5 M ve uzeri kutleye sahip yildizlarin genellikle maviye donus yasadigi kabul edilir bu surec yaklasik bir milyon yil mertebesinde surer Bu tur bir maviye donus bir yildizin omrunde yalnizca bir kez gerceklesir Asimptotik dev kol span Asimptotik dev koldaki AGB yildizlarin buyuk olcude eylemsiz bir karbon ve oksijen cekirdegi vardir ve bu yildizlar cekirdegin etrafindaki es merkezli kabuklarda hidrojen ile helyumu donusumlu olarak fuzyona ugratir Helyum kabuk yanmasinin baslamasi termal bir atima yol acar ve bazi durumlarda bu olay yildizin gecici olarak sicakligini artirmasina ve bir maviye donus gerceklestirmesine neden olur Kabuklar donusumlu olarak devreye girip ciktikca pek cok termal atim meydana gelebilir ve bu sayede ayni yildizda birden fazla maviye donus gozlemlenebilir Kirmizi ustdevler span Kirmizi ustdevler ana koldan ayrilmis buyuk olcude genislemis ve sogumus olan devasa kutleli yildizlardir Yuksek isima gucleri ve dusuk yuzey kutle cekimleri bu yildizlarin hizla kutle kaybettigi anlamina gelir En yuksek isima gucune sahip kirmizi ustdevlerin kutle kaybi o kadar hizli olabilir ki bu durum onlarin daha sicak ve daha kucuk hale gelmesine yol acar En buyuk kutleli yildizlarda bu durum yildizin kirmizi ustdev evresinden kalici olarak ayrilip mavi bir ustdeve donusmesiyle sonuclanabilir Ancak bazi durumlarda ise yildiz bir maviye donus gerceklestirir ve yeniden bir kirmizi ustdev olur VY Canis Majoris ikinci bir kirmizi ustdev evresinde oldugu dusunulen bu tur yildizlara bir adaydir Kararsizlik kusagi span Maviye donus gerceklestiren yildizlar H R diyagraminin ana kolun uzerindeki sari bolumunden gecerler Bu gecis sirasinda bircoklari kararsizlik kusagi adi verilen bir bolgeye girer Bu bolgeye bu ismin verilmesinin sebebi buradaki yildizlarin dis katmanlarinin kararsiz olup zonklamasidir Maviye donus esnasinda kararsizlik kusagini gecen asimptotik dev kol yildizlarinin W Virginis degisenlerine donustugu dusunulmektedir Kirmizi dev koldan gelip maviye donus sirasinda kararsizlik kusagini gecen daha buyuk kutleli yildizlarin ise Delta Sefe degisenlerini olusturdugu dusunulmektedir Her iki yildiz turu de yasamlarinin bu evresinde parlak ve kararsiz fotosferlere sahiptir ve genellikle ustdev tayflari gosterirler Ancak bircogu karbon fuzyonu baslatacak ya da bir supernovaya donusecek kadar buyuk kutleli degildir Ornekler span Maviye donus evresinde oldugu dusunulen yildizlara verilebilecek baslica ornekler arasinda sunlar yer alir CanopusKaynakca span a b Yuce Kutluay 2003 Spectral Analyses of 4 Lacertae and n Cephei Publications of the Astronomical Society of the Pacific 115 809 888 Bibcode 2003PASP 115 888Y doi 10 1086 376397 ISSN 0004 6280 JSTOR 10 1086 376397 10 Haziran 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi10 Haziran 2025 Pols Onno Eylul 2009 Chapter 9 Post main sequence evolution through helium burning PDF Stellar Structure and Evolution lecture notes 20 Mayis 2019 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 17 Ocak 2019 Xu H Y Li Y 2004 Blue loops of intermediate mass stars I CNO cycles and blue loops Astronomy and Astrophysics 418 213 224 Bibcode 2004A amp A 418 213X doi 10 1051 0004 6361 20040024 Halabi Ghina M El Eid Mounib 2012 Sensitivity of the blue loops of intermediate mass stars to nuclear reactions American Institute of Physics Conference Series 1498 1 334 arXiv 1410 1652 2 Bibcode 2012AIPC 1498 334H doi 10 1063 1 4768514 a b Groenewegen M A T Jurkovic M I 2017 Luminosities and infrared excess in Type II and anomalous Cepheids in the Large and Small Magellanic Clouds Astronomy and Astrophysics 603 A70 arXiv 1705 00886 2 Bibcode 2017A amp A 603A 70G doi 10 1051 0004 6361 201730687 Meynet Georges Georgy Cyril Hirschi Raphael Maeder Andre Massey Phil Przybilla Norbert Nieva M Fernanda 2011 Red Supergiants Luminous Blue Variables and Wolf Rayet stars The single massive star perspective Bulletin de la Societe Royale des Sciences de Liege 80 266 arXiv 1101 5873 2 Bibcode 2011BSRSL 80 266M Saio Hideyuki Georgy Cyril Meynet Georges 2013 Evolution of blue supergiants and a Cygni variables Puzzling CNO surface abundances Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 433 2 1246 arXiv 1305 2474 2 Bibcode 2013MNRAS 433 1246S doi 10 1093 mnras stt796 Humphreys Roberta Temmuz 2016 LBVs hypergiants and impostors the evidence for high mass loss events Journal of Physics Conference Series 728 2 022007 Bibcode 2016JPhCS 728b2007H doi 10 1088 1742 6596 728 2 022007 Turner David G Abdel Sabour Abdel Latif Mohamed Berdnikov Leonid N 2006 Rate of Period Change as a Diagnostic of Cepheid Properties Publications of the Astronomical Society of the Pacific 118 841 410 418 arXiv astro ph 0601687 2 Bibcode 2006PASP 118 410T doi 10 1086 499501 Duerbeck H W Seitter W C 1996 5 1 2 1 Cepheids CEP Stars and Star Clusters Landolt Bornstein Group VI Astronomy and Astrophysics 3B ss 134 139 doi 10 1007 10057805 40 ISBN 978 3 540 56080 7 Smiljanic R Barbuy B De Medeiros J R Maeder A Nisan 2006 CNO in evolved intermediate mass stars Astronomy amp Astrophysics 449 2 655 671 arXiv astro ph 0511329 2 doi 10 1051 0004 6361 20054377 ISSN 0004 6361 Przybilla N Butler K Becker S R Kudritzki R P Ocak 2006 Quantitative Spectroscopy of BA type Supergiants Astronomy amp Astrophysics 445 3 1099 1126 arXiv astro ph 0509669 2 Bibcode 2006A amp A 445 1099P doi 10 1051 0004 6361 20053832 ISSN 0004 6361 gtdYildizlarListeOlusumYigilma Molekuler bulut Bart damlacigi Genc yildiz cismi Onyildiz Anakol oncesi yildiz Herbig Ae Be T Tauri Herbig Haro cismi Hayashi cizgileri Henyey cizgileriEvrimAnakol Yatay kol Asimptotik dev kol post AGB super AGB Maviye donus Gezegenimsi bulutsu On gezegenimsi Wolf Rayet bulutsusu Tirmiklama OH IR Kararsizlik kusagi Parlak mavi degisen Yildizlar obegi Supernova HipernovaSiniflandirmaErken Gec Anakol O B A F G K M Altcuce WR OB Altdev Dev Mavi Kirmizi Sari Parlak dev Ustdev Mavi Kirmizi Sari Ustundev Sari Karbon S CN CH Beyaz cuce Kimyasal tuhaf Am Ap Bp CEMP HgMn He zayif Baryum Lambda Bootis Kursun Teknesyum Be yildizi B e Mavi basibosKalintilarSikisik yildiz Beyaz cuce Helyum gezegeni Notron yildizi Pulsar X isini Magnetar Yildiz kaynakli kara delikler X isini ikilisi X isini patlamasiVarsayimsalMavi cuce Kara cuce Egzotik Bozon Elektrozayif Preon Karanlik Kuark Kara delik yildizi Quasi Demir yildizi Beyaz delikNukleosentezProton proton zincirleme reaksiyonu KAO dongusu Helyum parlamasi Uclu alfa sureci Alfa sureci Karbon yanma Neon yanma Oksijen yanma Silikon yanma S sureci R sureci Nova Simbiyotik Kalinti Parlak kirmizi nova Tekrarlayan Mikronova SupernovaYapiKonveksiyon bolgesi Salinimlar Isinim bolgesi Atmosfer Isik yuvari Yildiz lekesi Renk yuvari Tac kure Yildiz ruzgari Yigilma diski On gezegen diski Asterosismoloji Helyosismoloji Kozmik toz Eddington aydinlatma gucu Kelvin Helmholtz mekanizmasiOzelliklerAdlandirma Etkin sicaklik Aydinlatma gucu Kinematik Manyetik alan Mutlak parlaklik Kutle Metallik Donus Degisen yildiz Fotometrik sistem Renk olcegi Hertzsprung Russell diyagramiYildiz sistemleriIkili Degen Orten Simbiyotik Coklu Kume Acik Kuresel Super Gezegen sistemiDunya merkezli gozlemlerGunes Gunes Sistemi Gunes isigi Kutup Yildizi Batmayan Takimyildiz Yildiz deseni Buyukluk Kadir Sonme Dikeyhiz OzdevinimListelerYildiz adlari Arapca En buyuk kutleli En buyuk hacimli En parlak En aydinlik En yakin En yakin parlak Gunesdisi gezegenler Kahverengi cuceler Supernovalar Supernova kalintilari Gezegenimsi bulutsularIlgiliKahverengi cuce Kahverengi altcuce Gezegen Galaktik yil Galaksi Misafir Kutlecekim Galaksilerarasi yildizKategori Yildizlar Commons Kategoriler Yildiz evrimiHertzsprung Russell siniflandirmalariGizli kategori Kirmizi baglantiya sahip ana madde sablonu iceren maddeler