Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Simbiyotik novalar, novalara benzer fakat daha yavaş patlamalar sergileyen, püsküren değişen yıldızlardır. Modern tanıma göre bu olay, bir beyaz cücenin soğuk bir dev yoldaşından madde çektiği bir simbiyotik ikili içerisinde meydana gelen termonükleer bir patlamadır. Klasik novalardan çok daha yavaş bir gelişim gösteren bu patlamalar, 9 ila 11 kadir arasında bir parlaklık artışına neden olur. Bir simbiyotik nova, en yüksek ışıma gücüne ulaştıktan sonra bu seviyede on ila kırk yıl kalır ve ardından başlangıçtaki değerine geri döner. Samanyolu'nda bilinen örneklerinin sayısı oldukça azdır.
Özellikler ve mekanizmalar
Simbiyotik novalar, biri genellikle Mira değişeni olan bir kırmızı dev yıldız, diğeri ise sıcak ve kompakt bir nesneden (çoğunlukla bir beyaz cüce) oluşan ikili yıldız sistemleridir. Kırmızı dev Roche lobunu doldurur, bunun sonucunda madde beyaz cüceye aktarılır ve termonükleer füzyonun ateşlenmesiyle tetiklenen nova benzeri bir patlama meydana gelene kadar burada birikir. Ayrıca sistemler, dev yıldızın bir Mira değişeni olup olmamasına bağlı olarak D-tipi (tozlu) veya S-tipi (yıldızsal) olarak da sınıflandırılır.
Modern araştırmalar simbiyotik novanın tek bir olaydan çok, farklı fiziksel mekanizmalarla tetiklenen birkaç farklı patlama senaryosunu kapsadığını göstermektedir. Gözlemlenen bu senaryolar şunlardır:
İlk ve "klasik" olarak kabul edilen senaryo, patlamanın beyaz cücenin yüzeyinde kararlı bir termonükleer yanmayla güçlendiği, çok yavaş gelişim gösteren novalardır. Bu türde maksimum parlaklık anındaki sıcaklığın 200.000 K'ya kadar yükseldiği tahmin edilmektedir. Patlamanın yavaş ve uzun karakteri, muhtemelen sistemdeki beyaz cücenin kütlesinin daha düşük olmasıyla açıklanabilir. Daha zayıf kütleçekimi nedeniyle, patlamayı başlatacak kritik yoğunluğa ulaşmak için daha fazla maddenin birikmesi gerekir. Farklı bir senaryoda ise patlama, klasik bir novadaki gibi aniden başlar fakat yoldaş yıldızın yoğun rüzgarı içinde meydana geldiği için kendine özgü özellikler sergiler. Üçüncü bir önemli senaryo da, kütlesi Chandrasekhar limitine yakın bir beyaz cüce üzerinde düzenli aralıklarla kendini tekrarlayan patlamalardır.
Simbiyotik bir novada, patlamadan fırlatılan madde küresel olarak dağılmaz; yoldaş yıldızın ve yığılma diskinin varlığı, maddeyi genellikle çift kutuplu (bipolar) bir yapıda fırlatır. Çoğu durumda simbiyotik bir novanın beyaz cüce bileşeni, patlamadan sonra Chandrasekhar limitinin altında kalır ve varlığını sürdürür. Ancak, T Coronae Borealis gibi tekrarlayan simbiyotik novalar, yakın gelecekte yeni bir patlama gerçekleştirmesi beklendiği için bu olayların doğasını anlamak adına kritik bir öneme sahiptir ve güncel astrofiziğin en yakından takip ettiği konulardan biridir.
Bu farklı patlama mekanizmalarına sahip bilinen önemli örnekler arasında, klasik yavaş türüne , ve ; kombinasyon türüne ve tekrarlayan nova türüne ise ve T Coronae Borealis gösterilebilir.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ Bryan, Greg L.; Kwok, Sun (1991). "Energy distributions of symbiotic novae" (PDF). The Astrophysical Journal. 368: 252-260. Bibcode:1991ApJ...368..252B. doi:10.1086/169688. hdl:10722/179631
.
- ^ Mikołajewska, J. (2007). "Symbiotic Stars: Continually Embarrassing Binaries". Baltic Astronomy. 16: 1-9. Bibcode:2007BaltA..16....1M.
- ^ a b c d e Munari, Ulisse (29 Aralık 2024). "Symbiotic novae". arXiv:2412.20499 $2.
- ^ a b c MURSET U.; NUSSBAUMER H. (1994). "Temperatures and luminosities of symbiotic novae". . 282: 586-604. Bibcode:1994A&A...282..586M.
- ^ Photometric and Spectroscopic Evolution of the Symbiotic Nova ... 3 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Dış bağlantılar
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Simbiyotik novalar novalara benzer fakat daha yavas patlamalar sergileyen puskuren degisen yildizlardir Modern tanima gore bu olay bir beyaz cucenin soguk bir dev yoldasindan madde cektigi bir simbiyotik ikili icerisinde meydana gelen termonukleer bir patlamadir Klasik novalardan cok daha yavas bir gelisim gosteren bu patlamalar 9 ila 11 kadir arasinda bir parlaklik artisina neden olur Bir simbiyotik nova en yuksek isima gucune ulastiktan sonra bu seviyede on ila kirk yil kalir ve ardindan baslangictaki degerine geri doner Samanyolu nda bilinen orneklerinin sayisi oldukca azdir RR Telescopii nin gorsel bant isik egrisi Ozellikler ve mekanizmalarSimbiyotik novalar biri genellikle Mira degiseni olan bir kirmizi dev yildiz digeri ise sicak ve kompakt bir nesneden cogunlukla bir beyaz cuce olusan ikili yildiz sistemleridir Kirmizi dev Roche lobunu doldurur bunun sonucunda madde beyaz cuceye aktarilir ve termonukleer fuzyonun ateslenmesiyle tetiklenen nova benzeri bir patlama meydana gelene kadar burada birikir Ayrica sistemler dev yildizin bir Mira degiseni olup olmamasina bagli olarak D tipi tozlu veya S tipi yildizsal olarak da siniflandirilir Modern arastirmalar simbiyotik novanin tek bir olaydan cok farkli fiziksel mekanizmalarla tetiklenen birkac farkli patlama senaryosunu kapsadigini gostermektedir Gozlemlenen bu senaryolar sunlardir Ilk ve klasik olarak kabul edilen senaryo patlamanin beyaz cucenin yuzeyinde kararli bir termonukleer yanmayla guclendigi cok yavas gelisim gosteren novalardir Bu turde maksimum parlaklik anindaki sicakligin 200 000 K ya kadar yukseldigi tahmin edilmektedir Patlamanin yavas ve uzun karakteri muhtemelen sistemdeki beyaz cucenin kutlesinin daha dusuk olmasiyla aciklanabilir Daha zayif kutlecekimi nedeniyle patlamayi baslatacak kritik yogunluga ulasmak icin daha fazla maddenin birikmesi gerekir Farkli bir senaryoda ise patlama klasik bir novadaki gibi aniden baslar fakat yoldas yildizin yogun ruzgari icinde meydana geldigi icin kendine ozgu ozellikler sergiler Ucuncu bir onemli senaryo da kutlesi Chandrasekhar limitine yakin bir beyaz cuce uzerinde duzenli araliklarla kendini tekrarlayan patlamalardir Simbiyotik bir novada patlamadan firlatilan madde kuresel olarak dagilmaz yoldas yildizin ve yigilma diskinin varligi maddeyi genellikle cift kutuplu bipolar bir yapida firlatir Cogu durumda simbiyotik bir novanin beyaz cuce bileseni patlamadan sonra Chandrasekhar limitinin altinda kalir ve varligini surdurur Ancak T Coronae Borealis gibi tekrarlayan simbiyotik novalar yakin gelecekte yeni bir patlama gerceklestirmesi beklendigi icin bu olaylarin dogasini anlamak adina kritik bir oneme sahiptir ve guncel astrofizigin en yakindan takip ettigi konulardan biridir Bu farkli patlama mekanizmalarina sahip bilinen onemli ornekler arasinda klasik yavas turune ve kombinasyon turune ve tekrarlayan nova turune ise ve T Coronae Borealis gosterilebilir Ayrica bakinizCuce nova Nova SupernovaKaynakca Bryan Greg L Kwok Sun 1991 Energy distributions of symbiotic novae PDF The Astrophysical Journal 368 252 260 Bibcode 1991ApJ 368 252B doi 10 1086 169688 hdl 10722 179631 Mikolajewska J 2007 Symbiotic Stars Continually Embarrassing Binaries Baltic Astronomy 16 1 9 Bibcode 2007BaltA 16 1M a b c d e Munari Ulisse 29 Aralik 2024 Symbiotic novae arXiv 2412 20499 2 a b c MURSET U NUSSBAUMER H 1994 Temperatures and luminosities of symbiotic novae 282 586 604 Bibcode 1994A amp A 282 586M Photometric and Spectroscopic Evolution of the Symbiotic Nova 3 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Dis baglantilarSEAL P 1990 A discussion on the classification and evolution of symbiotic stars Astrophys Space Sci 174 2 321 325 Bibcode 1990Ap amp SS 174 321S doi 10 1007 BF00642518 Friedjung Michael 1993 Models of symbiotic stars NASA 507 647 662 Bibcode 1993NASSP 507 647F