Litvanya'da intihar, yüksek oranları nedeniyle önemli bir toplumsal sorun haline gelmiştir. 1995'te en yüksek seviyesine ulaştıktan sonra sürekli bir düşüş eğilimi gösterse de ülke 2021 itibarıyla hâlâ Avrupa Birliği'nde en yüksek, Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) ülkeleri arasında ise Güney Kore'nin ardından ikinci en yüksek intihar oranına sahiptir.
2022 yılı itibarıyla ülkede her 100.000 kişide 18,6 intihar vakası kaydedilmiştir.
Nedenler
| ]1990'larda, komünizmin çöküşünün ardından Litvanya, büyük çaplı sosyal ve ekonomik değişimler yaşadı. Erken dönem araştırmalar, yüksek intihar oranını bu köklü dönüşümlerin yarattığı etkiler, zor ekonomik koşullar, yaşam standartlarının düşmesi, alkolizm ve psikolojik ile psikiyatrik hizmetlerin yetersizliği gibi faktörlerle ilişkilendirmiştir. Daha güncel çalışmalar ise intihar nedenlerinin daha karmaşık olabileceğini öne sürmektedir.
Litvanya Devlet Ruh Sağlığı Merkezi Direktörü Onutė Davidonienė'ye göre ülkedeki yüksek intihar oranının ardında hem psikolojik hem de ekonomik etkenler bulunmaktadır. Bunlar arasında ekonomik krizler, alkol bağımlılığı, toplumda hoşgörüsüzlük ve zorbalık gibi unsurlar yer almaktadır.
Kalėdienė ve çalışma arkadaşları, intihar oranlarının eğitim seviyesi düşük olanlar ve özellikle kırsal kesimde yaşayanlar arasında belirgin şekilde daha yüksek olduğunu tespit etmiştir. Ayrıca, intihar oranları belediyelere göre büyük farklılıklar göstermektedir. 2017 yılı itibarıyla nde intihar oranı (her 100.000 kişi başına 70'in üzerinde) ülke ortalamasının iki katından fazlaydı. İntihar oranlarının yüksek olduğu diğer belediyeler arasında ve (her 100.000 kişi başına 67) yer almaktadır. Buna karşılık 'nde bu oran 100.000 kişi başına 15'in altında kalırken, ve ise 100.000 kişi başına 15 vakayla en düşük seviyelerde yer almaktadır.
Litvanya'da erkekler arasında intihar oranı kadınlara kıyasla belirgin şekilde daha yüksektir. Baranov ve çalışma arkadaşları, geleneksel erkeklik normlarının aşırı alkol tüketimi ve psikolojik destek arayışını bir zayıflık olarak görme eğilimi ile bağlantılı olabileceğini, bunun da intihar davranışlarını artırabileceğini öne sürmüştür. Dinî inanç ile intihar oranları arasındaki ilişkiye dair yapılan çeşitli çalışmalar ise kesin bir sonuca ulaşamamıştır.
Comunale'nin 2020 yılında yaptığı istatistiksel-ekonometrik çalışmaya göre, intihar oranıyla ilişkili olabilecek başlıca faktörler arasında GSYİH büyümesi, demografik yapı, alkol tüketimi, psikolojik etkenler ve hava koşulları bulunmaktadır. Aynı çalışmada, AB ülkeleri arasında Litvanya'nın, Letonya ve Estonya nüfuslarına kıyasla belirgin şekilde daha içe dönük bir toplum olduğu da belirtilmiştir.
Litvanya İntihar Önleme Bürosu tarafından 2017'de yayımlanan bir raporda, mahkûm ve gözaltındaki bireyler arasındaki intihar oranlarının ülke ortalamasının birkaç kat üzerinde olduğu vurgulanmıştır. Aynı raporda, birçok belediyede psikolojik hizmetlerin yetersiz olduğu ve intiharı önlemeye yönelik sistematik bir yaklaşımın eksikliği de dile getirilmiştir.
Önleme çalışmaları
| ]Litvanya parlamentosu, 2007 yılında Dünya Sağlık Örgütü'nün 2005 Avrupa Ruh Sağlığı Deklarasyonu'na dayanarak Ulusal Ruh Sağlığı Stratejisi'ni kabul etti. Ayrıca 2016-2020 yıllarını kapsayan İntihar Önleme Eylem Planı hayata geçirildi. 2015 yılında, Devlet Ruh Sağlığı Merkezi bünyesinde İntihar Önleme Bürosu (Litvanca: Savižudybių prevencijos biuras) kuruldu. Ancak 2017'de Litvanya Ulusal Denetim Ofisi, ülkede intihar riski altındaki bireyler için kapsamlı bir yardım sisteminin hâlâ bulunmadığını tespit etti.
Ayrıca bakınız
| ]Kaynakça
| ]- ^ a b Nerijus Adomaitis (9 Nisan 2008). "Suicides in Lithuania show social pains persist". Reuters. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2021.
- ^ "Suicides in Lithuania decrease, still above EU average". Lithuanian Radio and Television. 17 Şubat 2020. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2023.
- ^ a b "OECD Data: Suicide rates". OECD.
- ^ "Causes of death" (PDF). www.hi.lt. Health Information Centre of Institute of Hygiene.
- ^ a b "Suicide in Eastern Europe, the CIS, and the Baltic Countries: Social and Public Health Determinants" (PDF). The International Institute for Applied Systems Analysis. February 2013. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2021.
- ^ Rahman Haghighat (November 1997). "Psychiatry in Lithuania: the highest rate of suicide in the world" (PDF). Psychiatric Bulletin. 21 (11). ss. 716-719. doi:10.1192/pb.21.11.716
. - ^ "Pradeda veikti Savižudybių prevencijos biuras". Lithuanian Radio and Television. 5 Ocak 2015. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2021.
- ^ Ramune Kalediene; Skirmante Starkuviene; Jadvyga Petrauskiene (2006). "Social dimensions of mortality from external causes in Lithuania: do education and place of residence matter?". Sozial- und Präventivmedizin. 51 (4). ss. 232-239. doi:10.1007/s00038-006-4069-y. (PMID) 17193785.
- ^ "Savižudybių statistika". State Mental Health Centre.
- ^ a b Mariarosaria Comunale (July 2020). "The persistently high rate of suicide in Lithuania: an updated view" (PDF). . Erişim tarihi: 19 Mayıs 2021.
- ^ Victoria Baranov; Ralph De Haas; Pauline A. Grosjean (12 Ekim 2018). "Men. Roots and Consequences of Masculinity Norms". UNSW Business School Research Paper. 3185694
. - ^ "Sveikatos priežiūros paslaugų su savižudybės rizika susijusiems asmenims prieinamumo vertinimas" (PDF) (Litvanca). Suicide Prevention Bureau under the State Mental Health Centre. 2017.
- ^ "Savo veiklą pradėjo Savižudybių prevencijos biuras". . 2 Ocak 2015. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2021.
- ^ "Suicide prevention and aid to individuals related to the risk of suicide". . 23 Şubat 2017.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Litvanya da intihar yuksek oranlari nedeniyle onemli bir toplumsal sorun haline gelmistir 1995 te en yuksek seviyesine ulastiktan sonra surekli bir dusus egilimi gosterse de ulke 2021 itibariyla hala Avrupa Birligi nde en yuksek Ekonomik Kalkinma ve Isbirligi Orgutu OECD ulkeleri arasinda ise Guney Kore nin ardindan ikinci en yuksek intihar oranina sahiptir 2022 yili itibariyla ulkede her 100 000 kiside 18 6 intihar vakasi kaydedilmistir Nedenler span 1990 larda komunizmin cokusunun ardindan Litvanya buyuk capli sosyal ve ekonomik degisimler yasadi Erken donem arastirmalar yuksek intihar oranini bu koklu donusumlerin yarattigi etkiler zor ekonomik kosullar yasam standartlarinin dusmesi alkolizm ve psikolojik ile psikiyatrik hizmetlerin yetersizligi gibi faktorlerle iliskilendirmistir Daha guncel calismalar ise intihar nedenlerinin daha karmasik olabilecegini one surmektedir Litvanya Devlet Ruh Sagligi Merkezi Direktoru Onute Davidoniene ye gore ulkedeki yuksek intihar oraninin ardinda hem psikolojik hem de ekonomik etkenler bulunmaktadir Bunlar arasinda ekonomik krizler alkol bagimliligi toplumda hosgorusuzluk ve zorbalik gibi unsurlar yer almaktadir Kalediene ve calisma arkadaslari intihar oranlarinin egitim seviyesi dusuk olanlar ve ozellikle kirsal kesimde yasayanlar arasinda belirgin sekilde daha yuksek oldugunu tespit etmistir Ayrica intihar oranlari belediyelere gore buyuk farkliliklar gostermektedir 2017 yili itibariyla nde intihar orani her 100 000 kisi basina 70 in uzerinde ulke ortalamasinin iki katindan fazlaydi Intihar oranlarinin yuksek oldugu diger belediyeler arasinda ve her 100 000 kisi basina 67 yer almaktadir Buna karsilik nde bu oran 100 000 kisi basina 15 in altinda kalirken ve ise 100 000 kisi basina 15 vakayla en dusuk seviyelerde yer almaktadir Litvanya da erkekler arasinda intihar orani kadinlara kiyasla belirgin sekilde daha yuksektir Baranov ve calisma arkadaslari geleneksel erkeklik normlarinin asiri alkol tuketimi ve psikolojik destek arayisini bir zayiflik olarak gorme egilimi ile baglantili olabilecegini bunun da intihar davranislarini artirabilecegini one surmustur Dini inanc ile intihar oranlari arasindaki iliskiye dair yapilan cesitli calismalar ise kesin bir sonuca ulasamamistir Comunale nin 2020 yilinda yaptigi istatistiksel ekonometrik calismaya gore intihar oraniyla iliskili olabilecek baslica faktorler arasinda GSYIH buyumesi demografik yapi alkol tuketimi psikolojik etkenler ve hava kosullari bulunmaktadir Ayni calismada AB ulkeleri arasinda Litvanya nin Letonya ve Estonya nufuslarina kiyasla belirgin sekilde daha ice donuk bir toplum oldugu da belirtilmistir Litvanya Intihar Onleme Burosu tarafindan 2017 de yayimlanan bir raporda mahkum ve gozaltindaki bireyler arasindaki intihar oranlarinin ulke ortalamasinin birkac kat uzerinde oldugu vurgulanmistir Ayni raporda bircok belediyede psikolojik hizmetlerin yetersiz oldugu ve intihari onlemeye yonelik sistematik bir yaklasimin eksikligi de dile getirilmistir Onleme calismalari span Litvanya parlamentosu 2007 yilinda Dunya Saglik Orgutu nun 2005 Avrupa Ruh Sagligi Deklarasyonu na dayanarak Ulusal Ruh Sagligi Stratejisi ni kabul etti Ayrica 2016 2020 yillarini kapsayan Intihar Onleme Eylem Plani hayata gecirildi 2015 yilinda Devlet Ruh Sagligi Merkezi bunyesinde Intihar Onleme Burosu Litvanca Savizudybiu prevencijos biuras kuruldu Ancak 2017 de Litvanya Ulusal Denetim Ofisi ulkede intihar riski altindaki bireyler icin kapsamli bir yardim sisteminin hala bulunmadigini tespit etti Ayrica bakiniz span Intihar oranina gore ulkeler listesiKaynakca span a b Nerijus Adomaitis 9 Nisan 2008 Suicides in Lithuania show social pains persist Reuters Erisim tarihi 19 Mayis 2021 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Suicides in Lithuania decrease still above EU average Lithuanian Radio and Television 17 Subat 2020 Erisim tarihi 19 Mayis 2023 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link a b OECD Data Suicide rates OECD Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Causes of death PDF www hi lt Health Information Centre of Institute of Hygiene Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link a b Suicide in Eastern Europe the CIS and the Baltic Countries Social and Public Health Determinants PDF The International Institute for Applied Systems Analysis February 2013 Erisim tarihi 19 Mayis 2021 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Rahman Haghighat November 1997 Psychiatry in Lithuania the highest rate of suicide in the world PDF Psychiatric Bulletin 21 11 ss 716 719 doi 10 1192 pb 21 11 716 Pradeda veikti Savizudybiu prevencijos biuras Lithuanian Radio and Television 5 Ocak 2015 Erisim tarihi 19 Mayis 2021 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Ramune Kalediene Skirmante Starkuviene Jadvyga Petrauskiene 2006 Social dimensions of mortality from external causes in Lithuania do education and place of residence matter Sozial und Praventivmedizin 51 4 ss 232 239 doi 10 1007 s00038 006 4069 y PMID 17193785 Savizudybiu statistika State Mental Health Centre Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link a b Mariarosaria Comunale July 2020 The persistently high rate of suicide in Lithuania an updated view PDF Erisim tarihi 19 Mayis 2021 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Victoria Baranov Ralph De Haas Pauline A Grosjean 12 Ekim 2018 Men Roots and Consequences of Masculinity Norms UNSW Business School Research Paper 3185694 Sveikatos prieziuros paslaugu su savizudybes rizika susijusiems asmenims prieinamumo vertinimas PDF Litvanca Suicide Prevention Bureau under the State Mental Health Centre 2017 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Savo veikla pradejo Savizudybiu prevencijos biuras 2 Ocak 2015 Erisim tarihi 19 Mayis 2021 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Suicide prevention and aid to individuals related to the risk of suicide 23 Subat 2017 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link gtdEgemen devletlerFransa Kazakistan Litvanya TurkiyeSinirli taninmis olan devletlerBagimli ve diger bolgeler Kategori Gizli kategori Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler