Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Kiros (Eski Farsça: 𐎤𐎢𐎽𐎢𐏁 Kūruš; Grekçe: Κῦρος Kiros; ö. MÖ 401) Ahameniş prensi ve generaliydi. MÖ 408-401 yılları arasında Lydia ve İyonya satrapı olarak hüküm sürdü. II. Darius ve eşi Parysatis'in oğlu olan Kiros, MÖ 401'de, ağabeyi II. Artakserkses'i tahttan indirmek amacıyla çıkardığı başarısız bir ayaklanma sırasında, Cunaxa Muharebesi'nde öldü.
| Kiros 𐎤𐎢𐎽𐎢𐏁 | |
|---|---|
 | |
| Lidya ve İyonya Satrapı | |
| Hüküm süresi | MÖ. 408–401 |
| Önce gelen | |
| Sonra gelen | Tissaphernes |
| Doğum | MÖ. 424'ten sonra |
| Ölüm | MÖ. 3 Eylül 401 |
| Eş(ler)i | |
| Hanedan | Ahameniş |
| Babası | II. Darius |
| Annesi | |
| Dini | Zerdüştçülük |
Genç Kiros'un tarihi ve Yunan paralı askerlerinin geri çekilişi, Ksenophon’un Anabasis adlı eserinde anlatılmıştır. Bir diğer anlatı ise muhtemelen Stymphaloslu Sophaenetus’a ait olup Eforus tarafından kullanılmıştır. Konuyla ilgili daha fazla bilgi, II. Artaxerxes’in hekimi Ktesias’ın Photius tarafından yapılan alıntılarında, Plutarkhos’un II. Artakserkses ve Lysandros’un Hayatları adlı eserlerinde ve Thukydides’in Peloponnessos Savaşları eserinde bulunmaktadır. Bunlar, Genç Kiros'a dair mevcut olan tek erken dönem kaynaklarıdır.
Hayatı
Ksenophon'a göre, Genç Kiros babasının MÖ 424'teki tahta çıkışından sonra doğdu. Arsicas (tahta çıktığında adı II. Artakserkses olarak değişti) adında bir ağabeyi ve Ostanes ve Oxathres adında iki küçük erkek kardeşi vardı. Kiros'un çocukluğu hakkında Plutarkhos şöyle yazar: "Kiros, en erken gençliğinden itibaren, inatçı ve şiddetli bir karaktere sahip olduğunu gösteriyordu; Artakserkses ise her şeyde daha nazikti ve doğası gereği daha uysal ve yumuşaktı." Ksenophon, Kiros'un çocukkenki mükemmelliğinden daha yüksek bir şekilde bahseder:
Saray eğitimi sırasında Kiros çifte bir ün kazanır; ilk olarak, akranları arasında bir tevazu örneği olarak kabul edildi, büyüklerine, kendi astlarının çoğundan daha fazla itaat gösterdi; ve ikincisi, binicilik becerisi ve hayvan sevgisi konusunda en üstün başarıyı elde etti. Savaş konularında, ok ve cirit kullanımında da genel olarak insanlar tarafından hem en yetenekli öğrenen hem de en hevesli uygulayıcı olarak kabul edildi. Yaşı izin verir vermez, aynı üstünlük vahşi hayvanların kendileriyle yüzleşirken tehlikeli maceraya karşı belli bir iştah duyarak avlanma sevgisinde kendini gösterdi. Bir keresinde bir ayı ona öfkeli bir şekilde saldırdı ve tereddüt etmeden onunla boğuştu, atından çekildi ve hayatı boyunca görülebilen yara izleri aldı; ama sonunda yaratığı öldürdü ve ilk yardımına koşanı unutmadı, onu birçok kişinin gözünde imrenilecek biri yaptı.
Küçük Asya Satrapı (MÖ 408-401) ve Sparta desteği
MÖ 408'de, Alkibiades'in Atina'nın yeniden canlanmasına yol açan zaferlerinden sonra, II. Darius Atina'ya karşı savaşa devam etmeye ve Spartalılara güçlü destek vermeye karar verdi. Genç Kiros'u, Kapadokya ile birlikte Lidya ve Büyük Frigya satrapı ve "Castolos sahasında toplanan" yani Küçük Asya bölgesinin ordusunun Pers birliklerinin komutanı olarak Küçük Asya'ya gönderdi. Orada Kiros, Spartalı general Lysander ile tanıştı. Kiros, Lysander'de, tıpkı Lysander'in Pers prensinin yardımıyla Yunanistan'ın mutlak hükümdarı olmayı umduğu gibi, kral olmasına yardım etmeye istekli bir adam buldu. Böylece Kiros, Peloponez Savaşı'nda tüm imkanlarını Lysander'in emrine verdi. Kiros babası II. Darius tarafından Susa'ya geri çağrıldığında, Lysander'e Küçük Asya'daki tüm şehirlerinin gelirlerini verdi.
O sıralarda Darius hastalandı ve oğlunu ölüm döşeğine çağırdı; Kiros, Lysander'e para verdi ve Susa'ya gitti. Plutarkhos, Kiros'un annesi Parysatis'in onu desteklediğini ve tahtta onu görmek istediğini yazdı, "Ve bu nedenle, babası Darius şimdi hasta yatarken, denizden saraya çağrıldığında, onun aracılığıyla krallığın varisi ilan edileceği yönünde tam bir umutla yola çıktı. Çünkü Parysatis'in onun adına, Demaratus'un tavsiyesi üzerine Xerxes'in eskiden kullandığı, Arsicas'ı bir tebaa iken, Kiros'u ise kral iken doğurduğu yönünde cazip bir savunması vardı. Buna rağmen, Darius'u ikna edemedi ve en büyük oğlu Arsicas kral ilan edildi, adı Artakserkses olarak değiştirildi; ve Kiros, Lidya satrapı ve denizcilik eyaletlerinin komutanı olarak kaldı."
Darius'un ölümünden kısa bir süre sonra, MÖ 404'te II. Artakserkses'in tahta çıkışı sırasında, (Ciθrafarna), Kiros'un kardeşini öldürme planını ihbar etti ve Kiros yakalandı, ancak Parysatis'in araya girmesiyle Kiros affedildi ve satraplığına geri gönderildi. Plutarkhos'a göre, "[tutuklanmasına] duyduğu kızgınlık, onu krallığı eskisinden daha hevesli bir şekilde arzulamasına neden oldu."
MÖ 405'te Lysander, Aegospotami savaşını kazandı ve Sparta Yunan dünyasında daha etkili hale geldi.
II. Artakserkses'e Karşı Sefer (MÖ 401)
Kiros, Karya satrapı Tissaphernes ile İyon şehirleri hakkında bir anlaşmazlık başlatarak büyük bir ordu toplamayı başardı; ayrıca, İmparatorluğa asla itaat etmeyen Toros Dağları'ndaki dağlık bir kabile olan Pisidialılara karşı bir sefer hazırlıyormuş gibi davrandı.
MÖ 401 baharında, Kiros, Ksenophon'un "On Binleri"ni de içeren tüm güçlerini barındıran bir ordu topladı ve seferinin amacını açıklamadan Sardis'ten yola çıktı. Usta yönetim ve büyük vaatlerle, Yunan birliklerinin savaşın uzunluğu ve tehlikesi konusundaki endişelerini giderdi; Spartalı General Cheirisophus komutasındaki 700 kişilik Spartalı bir müfrezeyi ona ulaştırmak üzere Kilikya'ya gönderilen komutasındaki 35 triremelik Spartalı bir filo, Amanus geçitlerini Suriye'ye açtı. Genç Kiros, Spartalılardan "Atina'ya karşı savaşları sırasında onlara olduğu kadar kendisine de iyi birer dost olduklarını göstermelerini" isteyerek, birkaç yıl önce Atina'ya karşı Peloponez Savaşı'nda Spartalılara verdiği desteğe atıfta bulunarak Spartalıların desteğini almıştı.
Kral, Tissaphernes tarafından son anda uyarıldı ve aceleyle bir ordu topladı; Kiros, bir düşmanla karşılaşmadan önce Babil'e doğru ilerledi. MÖ 401 Ekim'inde Kunaxa Savaşı gerçekleşti. Kiros'un ordusu, 10.400 Yunan hopliti (vatandaş asker), 2.500 peltast (hafif piyade) ve Ariaeus komutasında yaklaşık 10.000 Asyalı askerden oluşuyordu.
Ksenophon'a göre, Kiros sonucun kralın kaderine bağlı olduğunu gördü; bu nedenle Yunanlıların komutanı 'un Artakserkses'e karşı merkezi almasını istedi. Clearchus, ordunun kuşatılmasından korkarak itaatsizlik etti ve kanatta kaldı. Sonuç olarak, Tissaphernes komutasındaki Perslerin sol kanadı Kiros'un kuvvetlerinin geri kalanıyla savaşmakta serbest kaldı; merkezdeki Kiros, Artakserkses'e saldırdı ancak öldürüldü. Tissaphernes, isyancıyı kendisinin öldürdüğünü iddia etti ve Parysatis daha sonra en sevdiği oğlunun katilinden intikam aldı.
Plutarkhos'un aktardığı Artakserkses'in Yaşamı'na göre, Mithridates adında genç bir Pers askeri, Kunaxa Savaşı (Yunanca: Κούναξα) sırasında bilmeden Genç Kiros'a vurarak onu sersemlemiş bir halde atından düşürdü. Bazı hadımlar Kiros'u buldu ve onu güvenli bir yere götürmeye çalıştılar, ancak kralın kampındaki bir Kaunialı, dizinin arkasındaki bir damara bir okla vurarak onu düşürdü ve başını bir taşa çarpmasına neden oldu, bunun üzerine öldü. Mithridates, sarayda Kiros'u öldürdüğüyle akılsızca övündü ve Parysatis onu idam ettirdi. Benzer şekilde, Kiros'un elini ve başını kesen kralın hadımı Masabates'i, oğlu Artakserkses'ten bir zar oyununda onu kazandı ve dersini diri diri yüzdürerek intikam aldı.
Pers birlikleri, Yunanlılara doğrudan bir saldırı yoluyla saldırmak yerine, onları Dicle'nin ötesinde iç bölgelere doğru yönlendirdiler ve ardından hileyle saldırdılar. Komutanları esir alındıktan sonra, Yunanlılar Karadeniz'e doğru yollarını zorla açmayı başardılar.
Ksenophon'un Kiros'un hayatına dair anlatımından alıntılar
Ksenophon, Kiros'u yakından tanıyan herkesin, Büyük Kiros'tan beri doğanların en layığı olduğunu düşündüklerini yazar ve onu büyük övgüyle tarif eder:
Babası tarafından Lidya ve Büyük Frigya ile Kapadokya satraplığına gönderildikten ve Castolus ovasında toplanması gereken kuvvetlerin generali olarak atandıktan sonra, davranışlarında başkalarıyla yapılan her türlü anlaşma, sözleşme veya taahhüdün sadık bir şekilde yerine getirilmesine verdiği önemden daha dikkat çekici bir şey yoktu. Kimseye yalan söylemezdi. Şüphesiz bu sayede hem bireylerin hem de bakımına emanet edilen toplulukların güvenini kazandı; veya düşmanlık durumunda, Kiros ile yapılan bir anlaşma, savaşan tarafın şartlarına aykırı hiçbir şeyden zarar görmeyeceğinin yeterli garantisiydi. Bu nedenle, Tissaphernes ile yapılan savaşta, Miletliler hariç tüm devletler kendi istekleriyle Tissaphernes yerine Kiros'u seçtiler ve bunlar sadece ondan korktukları için yabancılaştılar, çünkü sürgündeki vatandaşlarını terk etmeyi reddetti; ve eylemleri ve sözleri ilkesine güçlü bir şekilde tanıklık etti: sayıca veya servet olarak zayıflasalar bile, bir zamanlar arkadaşı olanları asla terk etmezdi. Davranışta karşılıklılık konusunda hem arkadaşlarını hem de düşmanlarını geride bırakma çabasını gizlemedi. Ona atfedilen dua şuydu: "Tanrı bana arkadaşlarımı ödüllendirmek ve düşmanlarımdan güçlü bir kolla intikam almak için yeterince uzun yaşamayı nasip etsin."
Ksenophon'a göre, doğruluğu ödüllendirme çabaları Kiros'a birçok takipçisinin sadakatini ve sevgisini kazandırdı:
Kiros'a çeşitli nedenlerle pek çok hediye verildi; belki de hiçbir insan bu kadar çok hediye almamıştır; kesinlikle hiç kimse, her zaman her birinin zevkine dikkat ederek, bireysel ihtiyacı olduğunu gördüğünü tatmin etmek için bunları başkalarına vermeye bu kadar hazır olmamıştır. Bu hediyelerin çoğu, vücudun kişisel süsleri veya savaş için hizmet etmek üzere ona gönderildi; ve bunlara dokunarak şöyle derdi: "Bütün bunlarla kendimi nasıl süsleyebilirim? Bence bir insanın asıl süsü, soylu bir şekilde süslenmiş arkadaşların süslenmesidir." Gerçekten de, arkadaşlarını iyilik yapma gibi büyük konularda alt etmesi şaşırtıcı değil, çünkü onlardan çok daha güçlüydü, ancak onlardan küçük ilgi ve zevk verme konusunda hevesli bir arzuyla ileri gitmesi, itiraf etmeliyim ki, bana daha hayranlık verici geliyor. Sık sık özellikle mükemmel bir şarap tattığında, kalan yarım şişeyi bir arkadaşına gönderir ve şöyle bir mesaj iletirdi: "Kiros diyor ki, bu uzun zamandır tattığı en iyi şarap, bu sana göndermesinin bahanesi. Umarım bugün seçkin bir arkadaş grubuyla içersin." Ya da belki de bir kaz yemeğinin, yarım somun ekmeğin ve benzerlerinin kalıntılarını gönderirdi, taşıyıcıya şöyle denmesi talimatı verilirdi: "Bu Kiros'un en sevdiği yemek, umarım sen de tadarsın." Ya da belki de büyük bir yiyecek kıtlığı vardı, hizmetkarlarının sayısı ve kendi dikkatli öngörüsü sayesinde kendisi için erzak alabilirdi; bu gibi zamanlarda, farklı yerlerdeki arkadaşlarına gönderir ve atlarını kendi samanlarıyla beslemelerini isterdi, çünkü arkadaşlarını taşıyan atların aç kalması uygun olmazdı. Sonra, kalabalığın büyük olacağı herhangi bir uzun yürüyüş veya seferde, arkadaşlarını yanına çağırır ve onlara ciddi konuşmalarla eğlendirirdi, sanki "Bunları onurlandırmaktan zevk alıyorum" der gibi.
Kaynakça
- ^ a b c d e f g h i Meyer 1911, s. 708.
- ^ Strassler, R.B. (1996). The Landmark Thucydides: A Comprehensive Guide to the Peloponnesian War
. Free Press New York. ss. 128, 549. ISBN .
- ^ a b c d Plutarch. "Artaxerxes". A. H. Clough (Ed.). Plutarch's Lives (1996 bas.) – Project Gutenberg vasıtasıyla.
- ^ a b c Xenophon. "I.IX". Anabasis. H. G. Dakyns tarafından çevrildi – Project Gutenberg vasıtasıyla.
- ^ Rollin, Charles (1851). The Ancient History of the Egyptians, Carthaginians, Assyrians, Babylonians, Medes and Persians, Grecians, and Macedonians (İngilizce). W. Tegg and Company. s. 110.
- ^ Xenophon. "2.1.14". Hellenica – Perseus vasıtasıyla.
Daha sonra, şehirlerinden gelen ve kişisel olarak kendisine ait olan tüm vergileri Lysander'e tahsis etti ve elinde bulunan bakiyeyi de ona verdi; ve Lysander'e hem Lakedemonyalı devlete hem de kendisine kişisel olarak ne kadar iyi bir arkadaş olduğunu hatırlattıktan sonra, babasına doğru yolculuğa çıktı.
- ^ Xenophon. "I.I". Anabasis. H. G. Dakyns tarafından çevrildi – Project Gutenberg vasıtasıyla.
- ^ Plutarch. "Lysander". Plutarch's Lives. A. H. Clough tarafından çevrildi (1996 bas.) – Project Gutenberg vasıtasıyla.
- ^ Revolt and Resistance in the Ancient Classical World and the Near East : In the Crucible of Empire. Collins, John J. (John Joseph), 1946-, Manning, Joseph Gilbert. Leiden. 2016. ISBN . OCLC 951955827.
- ^ Xenophon. Anabasis. Carleton L. Brownson tarafından çevrildi (1918 bas.). Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
- ^ Xenophon. "I-2-22". Anabasis. Carleton L. Brownson tarafından çevrildi (1918 bas.). Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
- Bu madde artık kamu malı olan bir yayından alınan metni içeriyor: Meyer, Eduard (1911). "Cyrus s.v. 2. Cyrus the Younger". Chisholm, Hugh (Ed.). Encyclopædia Britannica. 7 (11. bas.). Cambridge University Press. ss. 706–708. Information on Cyrus the Younger starts on page 708 of this article.
Kaynakça
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Kiros Eski Farsca 𐎤𐎢𐎽𐎢𐏁 Kurus Grekce Kῦros Kiros o MO 401 Ahamenis prensi ve generaliydi MO 408 401 yillari arasinda Lydia ve Iyonya satrapi olarak hukum surdu II Darius ve esi Parysatis in oglu olan Kiros MO 401 de agabeyi II Artakserkses i tahttan indirmek amaciyla cikardigi basarisiz bir ayaklanma sirasinda Cunaxa Muharebesi nde oldu Kiros 𐎤𐎢𐎽𐎢𐏁Kucuk Asyali bir satrapin Genc Kiros zamanina yakin bir doneme ait anonim portresi Iyonya Phokaia dan yaklasik MO 478 387 tarihli bir sikke uzerinde Lidya ve Iyonya SatrapiHukum suresiMO 408 401Once gelenSonra gelenTissaphernesDogumMO 424 ten sonraOlumMO 3 Eylul 401Es ler iHanedanAhamenisBabasiII DariusAnnesiDiniZerdustculuk Genc Kiros un tarihi ve Yunan parali askerlerinin geri cekilisi Ksenophon un Anabasis adli eserinde anlatilmistir Bir diger anlati ise muhtemelen Stymphaloslu Sophaenetus a ait olup Eforus tarafindan kullanilmistir Konuyla ilgili daha fazla bilgi II Artaxerxes in hekimi Ktesias in Photius tarafindan yapilan alintilarinda Plutarkhos un II Artakserkses ve Lysandros un Hayatlari adli eserlerinde ve Thukydides in Peloponnessos Savaslari eserinde bulunmaktadir Bunlar Genc Kiros a dair mevcut olan tek erken donem kaynaklaridir HayatiNaks i Rustem Persepolis teki mezarinda i tasvir eden kabartma Ksenophon a gore Genc Kiros babasinin MO 424 teki tahta cikisindan sonra dogdu Arsicas tahta ciktiginda adi II Artakserkses olarak degisti adinda bir agabeyi ve Ostanes ve Oxathres adinda iki kucuk erkek kardesi vardi Kiros un cocuklugu hakkinda Plutarkhos soyle yazar Kiros en erken gencliginden itibaren inatci ve siddetli bir karaktere sahip oldugunu gosteriyordu Artakserkses ise her seyde daha nazikti ve dogasi geregi daha uysal ve yumusakti Ksenophon Kiros un cocukkenki mukemmelliginden daha yuksek bir sekilde bahseder Saray egitimi sirasinda Kiros cifte bir un kazanir ilk olarak akranlari arasinda bir tevazu ornegi olarak kabul edildi buyuklerine kendi astlarinin cogundan daha fazla itaat gosterdi ve ikincisi binicilik becerisi ve hayvan sevgisi konusunda en ustun basariyi elde etti Savas konularinda ok ve cirit kullaniminda da genel olarak insanlar tarafindan hem en yetenekli ogrenen hem de en hevesli uygulayici olarak kabul edildi Yasi izin verir vermez ayni ustunluk vahsi hayvanlarin kendileriyle yuzlesirken tehlikeli maceraya karsi belli bir istah duyarak avlanma sevgisinde kendini gosterdi Bir keresinde bir ayi ona ofkeli bir sekilde saldirdi ve tereddut etmeden onunla bogustu atindan cekildi ve hayati boyunca gorulebilen yara izleri aldi ama sonunda yaratigi oldurdu ve ilk yardimina kosani unutmadi onu bircok kisinin gozunde imrenilecek biri yapti Kucuk Asya Satrapi MO 408 401 ve Sparta destegi Genc Kiros ve Spartali general Lysander in Sardis teki bulusmasi Karsilasma Ksenophon tarafindan anlatilmistir 1686 1746 tarafindan yapilan dekorasyonu MO 408 de Alkibiades in Atina nin yeniden canlanmasina yol acan zaferlerinden sonra II Darius Atina ya karsi savasa devam etmeye ve Spartalilara guclu destek vermeye karar verdi Genc Kiros u Kapadokya ile birlikte Lidya ve Buyuk Frigya satrapi ve Castolos sahasinda toplanan yani Kucuk Asya bolgesinin ordusunun Pers birliklerinin komutani olarak Kucuk Asya ya gonderdi Orada Kiros Spartali general Lysander ile tanisti Kiros Lysander de tipki Lysander in Pers prensinin yardimiyla Yunanistan in mutlak hukumdari olmayi umdugu gibi kral olmasina yardim etmeye istekli bir adam buldu Boylece Kiros Peloponez Savasi nda tum imkanlarini Lysander in emrine verdi Kiros babasi II Darius tarafindan Susa ya geri cagrildiginda Lysander e Kucuk Asya daki tum sehirlerinin gelirlerini verdi O siralarda Darius hastalandi ve oglunu olum dosegine cagirdi Kiros Lysander e para verdi ve Susa ya gitti Plutarkhos Kiros un annesi Parysatis in onu destekledigini ve tahtta onu gormek istedigini yazdi Ve bu nedenle babasi Darius simdi hasta yatarken denizden saraya cagrildiginda onun araciligiyla kralligin varisi ilan edilecegi yonunde tam bir umutla yola cikti Cunku Parysatis in onun adina Demaratus un tavsiyesi uzerine Xerxes in eskiden kullandigi Arsicas i bir tebaa iken Kiros u ise kral iken dogurdugu yonunde cazip bir savunmasi vardi Buna ragmen Darius u ikna edemedi ve en buyuk oglu Arsicas kral ilan edildi adi Artakserkses olarak degistirildi ve Kiros Lidya satrapi ve denizcilik eyaletlerinin komutani olarak kaldi Darius un olumunden kisa bir sure sonra MO 404 te II Artakserkses in tahta cikisi sirasinda Ci8rafarna Kiros un kardesini oldurme planini ihbar etti ve Kiros yakalandi ancak Parysatis in araya girmesiyle Kiros affedildi ve satrapligina geri gonderildi Plutarkhos a gore tutuklanmasina duydugu kizginlik onu kralligi eskisinden daha hevesli bir sekilde arzulamasina neden oldu MO 405 te Lysander Aegospotami savasini kazandi ve Sparta Yunan dunyasinda daha etkili hale geldi II Artakserkses e Karsi Sefer MO 401 On Binlerin Geri Cekilmesinden Bir Bolum 1842 Kiros un Yunan parali askerleri On Binler kusatilmis olarak gosteriliyor Kiros Karya satrapi Tissaphernes ile Iyon sehirleri hakkinda bir anlasmazlik baslatarak buyuk bir ordu toplamayi basardi ayrica Imparatorluga asla itaat etmeyen Toros Daglari ndaki daglik bir kabile olan Pisidialilara karsi bir sefer hazirliyormus gibi davrandi MO 401 baharinda Kiros Ksenophon un On Binleri ni de iceren tum guclerini barindiran bir ordu topladi ve seferinin amacini aciklamadan Sardis ten yola cikti Usta yonetim ve buyuk vaatlerle Yunan birliklerinin savasin uzunlugu ve tehlikesi konusundaki endiselerini giderdi Spartali General Cheirisophus komutasindaki 700 kisilik Spartali bir mufrezeyi ona ulastirmak uzere Kilikya ya gonderilen komutasindaki 35 triremelik Spartali bir filo Amanus gecitlerini Suriye ye acti Genc Kiros Spartalilardan Atina ya karsi savaslari sirasinda onlara oldugu kadar kendisine de iyi birer dost olduklarini gostermelerini isteyerek birkac yil once Atina ya karsi Peloponez Savasi nda Spartalilara verdigi destege atifta bulunarak Spartalilarin destegini almisti Kral Tissaphernes tarafindan son anda uyarildi ve aceleyle bir ordu topladi Kiros bir dusmanla karsilasmadan once Babil e dogru ilerledi MO 401 Ekim inde Kunaxa Savasi gerceklesti Kiros un ordusu 10 400 Yunan hopliti vatandas asker 2 500 peltast hafif piyade ve Ariaeus komutasinda yaklasik 10 000 Asyali askerden olusuyordu Ksenophon a gore Kiros sonucun kralin kaderine bagli oldugunu gordu bu nedenle Yunanlilarin komutani un Artakserkses e karsi merkezi almasini istedi Clearchus ordunun kusatilmasindan korkarak itaatsizlik etti ve kanatta kaldi Sonuc olarak Tissaphernes komutasindaki Perslerin sol kanadi Kiros un kuvvetlerinin geri kalaniyla savasmakta serbest kaldi merkezdeki Kiros Artakserkses e saldirdi ancak olduruldu Tissaphernes isyanciyi kendisinin oldurdugunu iddia etti ve Parysatis daha sonra en sevdigi oglunun katilinden intikam aldi Plutarkhos un aktardigi Artakserkses in Yasami na gore Mithridates adinda genc bir Pers askeri Kunaxa Savasi Yunanca Koyna3a sirasinda bilmeden Genc Kiros a vurarak onu sersemlemis bir halde atindan dusurdu Bazi hadimlar Kiros u buldu ve onu guvenli bir yere goturmeye calistilar ancak kralin kampindaki bir Kauniali dizinin arkasindaki bir damara bir okla vurarak onu dusurdu ve basini bir tasa carpmasina neden oldu bunun uzerine oldu Mithridates sarayda Kiros u oldurduguyle akilsizca ovundu ve Parysatis onu idam ettirdi Benzer sekilde Kiros un elini ve basini kesen kralin hadimi Masabates i oglu Artakserkses ten bir zar oyununda onu kazandi ve dersini diri diri yuzdurerek intikam aldi Pers birlikleri Yunanlilara dogrudan bir saldiri yoluyla saldirmak yerine onlari Dicle nin otesinde ic bolgelere dogru yonlendirdiler ve ardindan hileyle saldirdilar Komutanlari esir alindiktan sonra Yunanlilar Karadeniz e dogru yollarini zorla acmayi basardilar Ksenophon un Kiros un hayatina dair anlatimindan alintilarAhamenis Imparatorlugu nda Ksenophon ve On Binler Rotasi kirmizi cizgi Genc Kiros un satrapligi yesil renkle cizilmistir Ksenophon Kiros u yakindan taniyan herkesin Buyuk Kiros tan beri doganlarin en layigi oldugunu dusunduklerini yazar ve onu buyuk ovguyle tarif eder Babasi tarafindan Lidya ve Buyuk Frigya ile Kapadokya satrapligina gonderildikten ve Castolus ovasinda toplanmasi gereken kuvvetlerin generali olarak atandiktan sonra davranislarinda baskalariyla yapilan her turlu anlasma sozlesme veya taahhudun sadik bir sekilde yerine getirilmesine verdigi onemden daha dikkat cekici bir sey yoktu Kimseye yalan soylemezdi Suphesiz bu sayede hem bireylerin hem de bakimina emanet edilen topluluklarin guvenini kazandi veya dusmanlik durumunda Kiros ile yapilan bir anlasma savasan tarafin sartlarina aykiri hicbir seyden zarar gormeyeceginin yeterli garantisiydi Bu nedenle Tissaphernes ile yapilan savasta Miletliler haric tum devletler kendi istekleriyle Tissaphernes yerine Kiros u sectiler ve bunlar sadece ondan korktuklari icin yabancilastilar cunku surgundeki vatandaslarini terk etmeyi reddetti ve eylemleri ve sozleri ilkesine guclu bir sekilde taniklik etti sayica veya servet olarak zayiflasalar bile bir zamanlar arkadasi olanlari asla terk etmezdi Davranista karsiliklilik konusunda hem arkadaslarini hem de dusmanlarini geride birakma cabasini gizlemedi Ona atfedilen dua suydu Tanri bana arkadaslarimi odullendirmek ve dusmanlarimdan guclu bir kolla intikam almak icin yeterince uzun yasamayi nasip etsin Ksenophon a gore dogrulugu odullendirme cabalari Kiros a bircok takipcisinin sadakatini ve sevgisini kazandirdi Achaemenid soyunda daha genc Cyrus Kiros a cesitli nedenlerle pek cok hediye verildi belki de hicbir insan bu kadar cok hediye almamistir kesinlikle hic kimse her zaman her birinin zevkine dikkat ederek bireysel ihtiyaci oldugunu gordugunu tatmin etmek icin bunlari baskalarina vermeye bu kadar hazir olmamistir Bu hediyelerin cogu vucudun kisisel susleri veya savas icin hizmet etmek uzere ona gonderildi ve bunlara dokunarak soyle derdi Butun bunlarla kendimi nasil susleyebilirim Bence bir insanin asil susu soylu bir sekilde suslenmis arkadaslarin suslenmesidir Gercekten de arkadaslarini iyilik yapma gibi buyuk konularda alt etmesi sasirtici degil cunku onlardan cok daha gucluydu ancak onlardan kucuk ilgi ve zevk verme konusunda hevesli bir arzuyla ileri gitmesi itiraf etmeliyim ki bana daha hayranlik verici geliyor Sik sik ozellikle mukemmel bir sarap tattiginda kalan yarim siseyi bir arkadasina gonderir ve soyle bir mesaj iletirdi Kiros diyor ki bu uzun zamandir tattigi en iyi sarap bu sana gondermesinin bahanesi Umarim bugun seckin bir arkadas grubuyla icersin Ya da belki de bir kaz yemeginin yarim somun ekmegin ve benzerlerinin kalintilarini gonderirdi tasiyiciya soyle denmesi talimati verilirdi Bu Kiros un en sevdigi yemek umarim sen de tadarsin Ya da belki de buyuk bir yiyecek kitligi vardi hizmetkarlarinin sayisi ve kendi dikkatli ongorusu sayesinde kendisi icin erzak alabilirdi bu gibi zamanlarda farkli yerlerdeki arkadaslarina gonderir ve atlarini kendi samanlariyla beslemelerini isterdi cunku arkadaslarini tasiyan atlarin ac kalmasi uygun olmazdi Sonra kalabaligin buyuk olacagi herhangi bir uzun yuruyus veya seferde arkadaslarini yanina cagirir ve onlara ciddi konusmalarla eglendirirdi sanki Bunlari onurlandirmaktan zevk aliyorum der gibi Kaynakca a b c d e f g h i Meyer 1911 s 708 Strassler R B 1996 The Landmark Thucydides A Comprehensive Guide to the Peloponnesian War Free Press New York ss 128 549 ISBN 0 684 82790 5 a b c d Plutarch Artaxerxes A H Clough Ed Plutarch s Lives 1996 bas Project Gutenberg vasitasiyla a b c Xenophon I IX Anabasis H G Dakyns tarafindan cevrildi Project Gutenberg vasitasiyla Rollin Charles 1851 The Ancient History of the Egyptians Carthaginians Assyrians Babylonians Medes and Persians Grecians and Macedonians Ingilizce W Tegg and Company s 110 Xenophon 2 1 14 Hellenica Perseus vasitasiyla Daha sonra sehirlerinden gelen ve kisisel olarak kendisine ait olan tum vergileri Lysander e tahsis etti ve elinde bulunan bakiyeyi de ona verdi ve Lysander e hem Lakedemonyali devlete hem de kendisine kisisel olarak ne kadar iyi bir arkadas oldugunu hatirlattiktan sonra babasina dogru yolculuga cikti Xenophon I I Anabasis H G Dakyns tarafindan cevrildi Project Gutenberg vasitasiyla Plutarch Lysander Plutarch s Lives A H Clough tarafindan cevrildi 1996 bas Project Gutenberg vasitasiyla Revolt and Resistance in the Ancient Classical World and the Near East In the Crucible of Empire Collins John J John Joseph 1946 Manning Joseph Gilbert Leiden 2016 ISBN 978 90 04 33017 7 OCLC 951955827 Xenophon Anabasis Carleton L Brownson tarafindan cevrildi 1918 bas Cambridge Massachusetts Harvard University Press Xenophon I 2 22 Anabasis Carleton L Brownson tarafindan cevrildi 1918 bas Cambridge Massachusetts Harvard University Press Bu madde artik kamu mali olan bir yayindan alinan metni iceriyor Meyer Eduard 1911 Cyrus s v 2 Cyrus the Younger Chisholm Hugh Ed Encyclopaedia Britannica 7 11 bas Cambridge University Press ss 706 708 Information on Cyrus the Younger starts on page 708 of this article Kaynakca