Hacı Adil Bey Çeşmesi, 2025 | |
![]() | |
| Eski ad(lar) | Meriç Çeşmesi, Köprübaşı Çeşmesi |
|---|---|
| Genel bilgiler | |
| Tür | Meydan çeşmesi |
| Mimari tarz | Osmanlı |
| Konum | Merkez, Edirne, Türkiye |
| Koordinatlar | 41°39′44″K 26°33′05″D / 41.66222°K 26.55139°D |
| Yaptıran | Hacı Adil Bey |
| Yenileme | 1977 |
| Yenileyen | Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü ve T.O.B.B. Başkanlığı |
| Teknik ayrıntılar | |
| Malzeme | Kesme taş, mermer |
| Tür | Anıtsal |
| Kriter | Korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı (1.grup) |
| Belirleme | 04 Temmuz 2003 |
| Referans no. | 7697 |
| Ülke | |
| Tescil eden kurum | Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu |
Hacı Adil Bey Çeşmesi, Meriç Çeşmesi veya Köprübaşı Çeşmesi, Edirne ili Merkez ilçesi sınırları içerisinde bulunan ve Edirne Valisi Hacı Adil Bey tarafından inşa ettirilen bir Osmanlı dönemi çeşmesidir.
Tarihi
| ]Edirne Valisi Hacı Adil Bey tarafından genç yaşta ölen oğlu adına Hicri 1322 (Miladi 1904) tarihinde Edirne Evkaf Müdürü Sadrettin Bey ile Dr. Rıfat Osman Bey'in tasarımıyla inşa edildiği ifade edilmektedir. Bazı kaynaklarda çeşme cephesinde Üsküdarlı şair Aladdin'e ait bir beyitin bulunduğu ve muhtemelen Yunan işgali sırasında ortadan kaldırıldığı belirtilmiştir.
Çeşme 1997 yılında Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü ile TOBB Başkanlığı tarafından restore edilmiştir.
(Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu)'nun 04.07.2003 tarih ve 7697 sayılı kararıyla korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı (1. grup) olarak tescil edilmiştir.
Mimarisi
| ]Kare planlı, kırma çatılı, kesme taş ve mermer malzemeli dört cepheli bir meydan çeşmesidir. Üç basamakla çıkılan bir kaide üzerine oturan çeşmenin dört cephesi kompozisyon olarak aynı tasarlanmıştır. Cephe merkezinde sivri kemerli bir niş ve bu nişin merkezindeki yalağın üzerinde bir ayna taşı bulunmaktadır. Ayna taşı üzerinde dörtlü panolardan yan kısımlarda yer alan iki panonun merkezinde kadeh şeklinde tasarlanmış bardaklıklar bulunmaktadır. Cephelerdeki ayna taşları üzerinde yatay bir sıra mukarnas dizisi yer almaktadır. Güney cephesinde diğer cephelerden farklı olarak ayna taşı üzerinde kartuş içinde nesih hatla yazılmış bir kitabelik kısmı vardır. Kuzey ve güney cephelerinde sivri kemer ile mukarnas dizisi arası süslemesizken, doğu ve batı cephelerinde bu kısımda bitkisel bezemeler bulunmaktadır. Çeşmenin dört cephesinde merkezdeki sivri kemer üzerinde Kur'an-ı Kerim'den farklı ayetler konumlanmıştır. Çeşme cephelerinde yalağın yanında birer oturma sekisi vardır. Çeşmenin kırma çatılı ahşap üst örtüsü kurşunla kaplanmış ve üzerine madeni bir alem yerleştirilmiştir.
Kitabesi
| ]
Çeşme cephelerinde Kur'an-ı Kerim'den farklı ayetler yazılmıştır.
Doğu cephesindeki ayetin transkripsiyonu:
| ]Ve caelna min-el-mai külli şeyhin hayy
Güney cephesindeki ayetin transkripsiyonu:
| ]Ve sagahüm Rabbühüm Şeraben tuhura
Kuzey cephesindeki ayetin transkripsiyonu:
| ]Bismillahirrahmanirrahim
Batı cephesindeki ayetin transkripsiyonu:
| ]Efdalüssadakati sekâ'I-mâi. 1322
Notlar
| ]- ^ Hacı Adil Bey iki defa Edirne Valiliği görevine getirilmiştir. İlk görevi Eylül 1909 – Kasım 1910, ikincisi ise Temmuz 1913 – Ekim 1915 tarihleri arasındadır. İkinci valilik döneminin sonlarında, 23 Ağustos 1915 tarihinde Kırkkilise (Kırklareli) Sancağı Demirköy Kazası'nda yapılan bir caminin açılış töreni dönüşünde Bulgar çeteciler tarafından saldırıya uğramış ve oğlunu bu saldırıda kaybetmiştir.
Kaynakça
| ]- ^ a b c Edirne Taşınmaz Kültür Varlıkları Envanteri Cilt I. Edirne Valiliği Yayınları. 2013. ss. 364-365.
- ^ Birbudak, Togay Seçkin (2017). "Osmanlı Devlet Adamlarından Hacı Âdil Bey'in II. Meşrutiyet Dönemindeki Faaliyetleri". Journal of History Culture and Art Research. 6 (6). ss. 444-46029 Aralık 2025.}}
- ^ "Hacı Adil Bey Çeşmesi - Edirne". Türkiye Kültür Portalı. Erişim tarihi: 28 Aralık 2025.
- ^ a b c Karademir, Murat (2008). Edirne Çeşmeleri. Edirne Valiliği Yayınları. ss. 166-170.
Dış bağlantılar
| ]OpenStreetMap'te Hacı Adil Bey Çeşmesi ile ilgili coğrafi veriler
Wikimedia Commons'ta Hacı Adil Bey Çeşmesi ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Koordinatlar 41 39 44 K 26 33 05 D 41 66222 K 26 55139 D 41 66222 26 55139 Vikipedi ozgur ansiklopedi Haci Adil Bey CesmesiHaci Adil Bey Cesmesi 2025Eski ad lar Meric Cesmesi Koprubasi CesmesiGenel bilgilerTurMeydan cesmesiMimari tarzOsmanliKonumMerkez Edirne TurkiyeKoordinatlar41 39 44 K 26 33 05 D 41 66222 K 26 55139 D 41 66222 26 55139YaptiranHaci Adil BeyYenileme1977YenileyenEdirne Vakiflar Bolge Mudurlugu ve T O B B BaskanligiTeknik ayrintilarMalzemeKesme tas mermerKorunmasi gerekli tasinmaz kultur varligiTurAnitsalKriterKorunmasi gerekli tasinmaz kultur varligi 1 grup Belirleme04 Temmuz 2003Referans no 7697Ulke TurkiyeTescil eden kurumEdirne Kultur ve Tabiat Varliklarini Koruma Kurulu Haci Adil Bey Cesmesi Meric Cesmesi veya Koprubasi Cesmesi Edirne ili Merkez ilcesi sinirlari icerisinde bulunan ve Edirne Valisi Haci Adil Bey tarafindan insa ettirilen bir Osmanli donemi cesmesidir Tarihi span Edirne Valisi Haci Adil Bey tarafindan genc yasta olen oglu adina Hicri 1322 Miladi 1904 tarihinde Edirne Evkaf Muduru Sadrettin Bey ile Dr Rifat Osman Bey in tasarimiyla insa edildigi ifade edilmektedir Bazi kaynaklarda cesme cephesinde Uskudarli sair Aladdin e ait bir beyitin bulundugu ve muhtemelen Yunan isgali sirasinda ortadan kaldirildigi belirtilmistir Cesme 1997 yilinda Edirne Vakiflar Bolge Mudurlugu ile TOBB Baskanligi tarafindan restore edilmistir Edirne Kultur ve Tabiat Varliklarini Koruma Kurulu nun 04 07 2003 tarih ve 7697 sayili karariyla korunmasi gerekli tasinmaz kultur varligi 1 grup olarak tescil edilmistir Mimarisi span Kare planli kirma catili kesme tas ve mermer malzemeli dort cepheli bir meydan cesmesidir Uc basamakla cikilan bir kaide uzerine oturan cesmenin dort cephesi kompozisyon olarak ayni tasarlanmistir Cephe merkezinde sivri kemerli bir nis ve bu nisin merkezindeki yalagin uzerinde bir ayna tasi bulunmaktadir Ayna tasi uzerinde dortlu panolardan yan kisimlarda yer alan iki panonun merkezinde kadeh seklinde tasarlanmis bardakliklar bulunmaktadir Cephelerdeki ayna taslari uzerinde yatay bir sira mukarnas dizisi yer almaktadir Guney cephesinde diger cephelerden farkli olarak ayna tasi uzerinde kartus icinde nesih hatla yazilmis bir kitabelik kismi vardir Kuzey ve guney cephelerinde sivri kemer ile mukarnas dizisi arasi suslemesizken dogu ve bati cephelerinde bu kisimda bitkisel bezemeler bulunmaktadir Cesmenin dort cephesinde merkezdeki sivri kemer uzerinde Kur an i Kerim den farkli ayetler konumlanmistir Cesme cephelerinde yalagin yaninda birer oturma sekisi vardir Cesmenin kirma catili ahsap ust ortusu kursunla kaplanmis ve uzerine madeni bir alem yerlestirilmistir Kitabesi span Cesmenin guney cephesindeki ayna tasi detayi 2021 Cesme cephelerinde Kur an i Kerim den farkli ayetler yazilmistir Dogu cephesindeki ayetin transkripsiyonu span Ve caelna min el mai kulli seyhin hayy Guney cephesindeki ayetin transkripsiyonu span Ve sagahum Rabbuhum Seraben tuhura Kuzey cephesindeki ayetin transkripsiyonu span Bismillahirrahmanirrahim Bati cephesindeki ayetin transkripsiyonu span Efdalussadakati seka I mai 1322 Notlar span Haci Adil Bey iki defa Edirne Valiligi gorevine getirilmistir Ilk gorevi Eylul 1909 Kasim 1910 ikincisi ise Temmuz 1913 Ekim 1915 tarihleri arasindadir Ikinci valilik doneminin sonlarinda 23 Agustos 1915 tarihinde Kirkkilise Kirklareli Sancagi Demirkoy Kazasi nda yapilan bir caminin acilis toreni donusunde Bulgar ceteciler tarafindan saldiriya ugramis ve oglunu bu saldirida kaybetmistir Kaynakca span a b c Edirne Tasinmaz Kultur Varliklari Envanteri Cilt I Edirne Valiligi Yayinlari 2013 ss 364 365 Birbudak Togay Seckin 2017 Osmanli Devlet Adamlarindan Haci Adil Bey in II Mesrutiyet Donemindeki Faaliyetleri Journal of History Culture and Art Research 6 6 ss 444 46029 Aralik 2025 Haci Adil Bey Cesmesi Edirne Turkiye Kultur Portali Erisim tarihi 28 Aralik 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link a b c Karademir Murat 2008 Edirne Cesmeleri Edirne Valiligi Yayinlari ss 166 170 Dis baglantilar span OpenStreetMap te Haci Adil Bey Cesmesi ile ilgili cografi veriler Wikimedia Commons ta Haci Adil Bey Cesmesi ile ilgili coklu ortam belgeleri bulunur gtdEdirne deki cesmelerEnezYenice KoyuHavsaSoguk Cesme Suluklu Serbetdar KoyuKesanRustem BabaLalapasaComlekakpinar MeydanEdirne Merkez Abdurrahman bin Seyit Ali Abdulaziz Afife Hatun Askeri Hastane Atlar Bademlik Beylerbeyi Buyukdolluk Koyu Cavidan Hanim Camasircilar Sokagi Canakli Damat Sokagi Dibek Ebe Edirne Eski Cami Minare Fan Fan Hasan Efendi Feyzullah Pasa Imaret Gulbahar Hatun Hacer Hanim Haci Adil Bey Haci Ali Haci Mehmet Aga Haci Muslim Karanfiloglu DuvarSulogluGeckinli Koyu CesmesiUzunkopruBayramli Habib Hoca Meydan Ismail AgaKategoriOtorite kontrolukulturenvanteri com 44148 Turkiye Kultur Portali turkiye edirne gezilecekyer haci adil bey cesmesi Kategoriler Edirne ilindeki cesmelerEdirne ilindeki Osmanli yapilariOsmanli cesmeleriGizli kategoriler Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddelerVikiveri de OSM iliski kimligi olmayan bilgi kutusu icin harita isaretleyiciBilgi alt kutulu maddelerHicbir veri sirasiyla bilgi kutusu sablonlarini kullanan maddelerTanimlanmamis parametreler iceren cesme bilgi kutusu kullanilan sayfalarTurkce Vikipedi ile Vikiveride ayni resim olan maddelerKulturenvanteri tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriTKP tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriKartographer uzantisini kullanan sayfalar
