| II. Farnabazos | |
|---|---|
| |
| Hellespont Frigyası Satrabı | |
| Görev süresi MÖ 413 - MÖ 387 | |
| Yerine geldiği | |
| Yerine gelen | |
| Kişisel bilgiler | |
| Milliyeti | Ahameniş İmparatorluğu |
| Evlilik(ler) | Apama, II. Artaserhas'in kızı |
| Çocuk(lar) | II. Artabazos |
| Askerî hizmeti | |
| Çatışma/savaşları | |


II. Farnabazos (Eski İran : Farnabāzu, Grekçe: Φαρνάβαζος Farnabazos; MÖ 413-374 yılları arasında hüküm sürmüştür)Pers askeri ve devlet adamı ve Hellespont Frigyası'nın Satrapıydı. Frigya'dan 'in oğlu, 'un torunu ve 'un torununun oğluydu. Kendisi ve erkek ataları, 'nı oluşturarak MÖ 478'den beri Hellespont Frigyası satraplığını Daskileion'daki merkezden yönetmişlerdi. Per Kralı II. Artaserhas'ın kızı Apama ile evlendi ve oğulları Artabazos da Frigya satrapı oldu. Bazı rivayetlere göre torunu Barsine, Büyük İskender'in cariyesi olmuş olabilir.
Theodor Nöldeke'nin araştırmasına göre, Darius'un Smerdis cinayetindeki ortaklarından olan Otanis'in soyundan gelmektedir.
Hellespont Frigya Satrabı
| ]Sparta'nın Atina'ya karşı savaşı (MÖ 413-404 civarı)
| ]Atina, MÖ 5. yüzyılda, Ahamenişler'in Yunanistan'ı İkinci Pers istilasına (MÖ 480-479) karşı kazandıkları zaferin ardından Ege'de egemen güç haline geldi. Delos Birliği altında kurulan ittifak sayesinde güçlenen Atina, o dönemde Atina İmparatorluğu olarak anılmış ve Küçük Asya'daki Ahameniş toprakları için en büyük tehdit haline gelmiştir.
II. Farnabazos, ilk olarak MÖ 413'te Hellespont Frigyası'nın satrapı olarak kaydedildi. O sırada Per Kralı II. Darius'tan, İyonya kıyısındaki Yunan şehirlerine ödenmemiş haraç göndermesi emrini almıştı. Atina'nın müdahalesi nedeniyle bu haraçları elde etmekte zorluk çekiyordu. Thukididis, hem Farnabazos hem de Tissaphernes satraplarının karşılaştığı bu durumu şöyle anlatıyor:
Kral (II. Darius) son zamanlarda kendisinden, Atinalılar yüzünden Helen kentlerinden toplayamadığı haraç için yardım istemişti; bu nedenle Atinalıları zayıflatarak haraçların daha iyi ödenmesini sağlayacağını ve ayrıca Lakedaimonluları kralla ittifaka çekeceğini hesaplamıştı.
— Thukididis, Peloponez Savaşı 8.5.5&6

Karyalı Tissaphernes gibi o da Sparta ile müzakerelere girip Atina ile savaş başlatmıştır. Savaşın gidişatı, Farnabazos'un çok daha enerjik ve dürüst olduğu iki satrap arasındaki rekabet nedeniyle büyük ölçüde engellendi. Farnabazos, başlangıçta Peloponez Savaşı (MÖ 431-404) sırasında Atinalılara karşı Spartalılarla birlikte savaştı; hatta bir keresinde geri çekilen Spartalı kuvvetlerin yardımına geldi ve alayını cesaretlendirirken Atinalıları savuşturmak için atıyla denize açıldı.
MÖ 404'te, Farnabazos, Ahameniş İmparatorluğu'na sığınan Atinalı general Alkibiadis'in suikastından da sorumlu olabilir. Suikast muhtemelen Spartalıların ve özellikle Lisandros'un kışkırtmasıyla gerçekleşmiştir. Alkibiadis, Pers sarayına doğru yola çıkmak üzereyken, evi kuşatıldı ve ateşe verildi. Kaçış şansı olmadığını görünce, elinde hançerle suikastçılarına saldırmış bir ok yağmuruyla öldürülmüştür.
On Binlerle Çatışma (MÖ 399)
| ]
Peloponez Savaşı'ndaki (MÖ 431-404) zaferlerinin ardından Spartalılar, Ege'de egemen güç haline gelerek Ahameniş İmparatorluğu için yeni bir tehdit oluşturdular. Spartalılar daha sonra, Peloponez Savaşı sırasında müttefikleri olan kardeşi Genç Kiros'un rakip teklifini askeri olarak destekleyerek Ahameniş Kralı II. Artaserhas'i kızdırdılar ve bu durum, On Binler'in MÖ 401-399 yılları arasında Ahameniş topraklarının derinliklerine doğru bir sefer düzenlemesine yol açtı. Genç Kiros başarısız olmuş, ancak Sparta ile Ahameniş İmparatorluğu arasındaki ilişki düşmanca kalmıştır.
Farnabazos, Ahameniş İmparatorluğu'nun merkezindeki başarısız seferlerinden dönen Yunan On Binler'in yağmacı akınlarına karşı Bithynialılara yardım etmekle meşguldü. Ayrıca onların Hellespont Frigyası'na girmelerini engellemeye çalışıyordu. Süvarilerinin o olayda yaklaşık 500 Yunan paralı askerini öldürdüğü ve Yunan paralı askerlere birkaç baskın düzenlediği söylenir. Farnabazos daha sonra Spartalı amiral Anaxibius ile geri kalan Yunan paralı askerlerin Asya kıtasından Bizantion'a gönderilmesi için anlaşmıştır.
Atina'nın Sparta'ya karşı savaşı (MÖ 395-387)
| ]Küçük Asya'da Sparta Kralı Agesilaos ile Çatışma
| ]
Hellespont Frigyası, MÖ 396-395 yıllarında özellikle Helenistik Frigya'nın başkenti Daskileion çevresindeki bölgeyi harap eden Sparta kralı Agesilaos tarafından saldırıya uğradı ve harap edildi. Farnabazos bu vesileyle istilacı Spartalılara karşı birkaç askeri karşılaşmaya girdi. Farnabazos sonunda Agesilaos ile şahsen görüştü ve Agesilaos Hellespont Frigyası'ndan ayrılmayı kabul etti ve Troas'taki Thebe ovasına çekildi.
394 yılında, Teb ovasında kamp kurmuş olan Agesilaos, Küçük Asya'nın içlerine bir sefer planlamaya veya hatta II. Artakserkses'e saldırmaya devam ederken, Sparta ile Atina, Teb, Korint, Argos ve birkaç küçük devletin birleşik kuvvetleri arasında çıkan Korint Savaşı'na katılması için Yunanistan'a geri çağrıldı.
Yunanistan'daki çatışmanın patlak vermesi, Perslerin Sparta'nın Yunan rakiplerine yaptığı ödemelerle teşvik edilmişti ve Küçük Asya'daki Sparta tehdidini ortadan kaldırma etkisine sahipti. Farnabazos, Rodoslu Timocrates'i Yunanistan'a elçi olarak gönderdi ve Ahameniş sikkelerinin ana para birimi olan on binlerce Dareikos, Yunan devletlerini Sparta'ya karşı bir savaş başlatmaları için rüşvet olarak kullanılmıştır.Plütark'a göre, Agisilaos Küçük Asya'dan ayrılırken "10.000 Pers okçusu tarafından kovuldum" demişti; bu, Dareikosların ön yüz tasarımlarından gelen Yunanca takma adı olan "Okçular"a (Toxotai) bir göndermeydi, çünkü bu kadar para Atina ve Teb'deki politikacılara Sparta'ya karşı bir savaş başlatmak için ödenmişti.
Atina tarafında Korint Savaşı'na katılım (MÖ 395-393)
| ]Farnabazos, Korint Savaşı'nda (MÖ 394-387) Spartalılara karşı Atinalılara yardım etmeye devam etmiştir. Bu dönemde Farnabazos, eski Atinalı amiralin ve ardından Pers hizmetine alınan Konon'un müttefiki olan Perslerin, Sparta donanmasını yok ederek Sparta'nın kısa süreli baskın Yunan deniz gücü statüsüne son verdiği Knidos Deniz Muharebesi'nde (MÖ 394) Ahameniş donanmasına komuta etmesiyle dikkat çekmektedir.
İyonya'daki deniz akınları
| ]Farnabazos, Knidos'taki zaferinin ardından İyonya'daki Sparta müttefiki birkaç şehri ele geçirerek Atina ve Demokrasi yanlısı hareketleri kışkırtmıştır.Abidos ve Sestos, Farnabazos'un kendilerine savaş açma tehditlerine rağmen Lakedaimonluları kovmayı reddeden şehirlerdiler. Çevredeki toprakları yağmalayarak Lakedaimonluları teslim olmaya zorlamaya çalıştı, ancak bu çabaları sonuçsuz kalınca Hellespont'taki şehirleri ele geçirme görevini Konon'a bıraktı.
Mora kıyılarına yapılan deniz akınları
| ]MÖ 393'ten itibaren, II. Farnabazos ve Konon, donanmasıyla Ege Denizi'ndeki Melos adasına yelken açtılar ve orada bir üs kurdular. Bu, Pers-Yunan savaşları'ndan bu yana 90 yıl sonra ilk kez Ahameniş donanmasının bu kadar batıya gitmesiydi. Bu Atina yanlısı güçlerin askeri işgali, adalarda birkaç demokratik devrime ve Atina ile yeni ittifaklara yol açmıştır.
Filo, Ahamenişlerin Pherae'yi yerle bir ettiği ve Messenian kıyıları boyunca baskınlar düzenlediği Lakedaemon topraklarını işgal ederek Spartalılardan intikam almak için daha batıya doğru ilerledi. Amaçları muhtemelen Messanian helotlarının Sparta'ya karşı bir isyan başlatmasıydı. Sonunda, bölgedeki Ahameniş filosu için kaynakların kıtlığı ile limanların azlığı ve ayrıca Lakedaemonian yardım kuvvetlerinin gönderilme olasılığının artması sebebiyle ayrıldılar.
Daha sonra Laconia kıyılarına baskın düzenlediler ve Sparta'nın saldırı askeri yeteneklerini baltalamak için bir garnizon ve bir Atinalı vali bıraktıkları Kithira adasını ele geçirdiler. Kithira, fiilen Ahameniş toprağı haline geldi. Kithira'yı ele geçirmek ayrıca Mora ve Mısır arasındaki stratejik yolu kesme ve böylece Sparta-Mısır işbirliğini önleme ve Sparta'nın limanı Taenarum'u doğrudan tehdit etme etkisine de sahipti. Sürgündeki Spartalı Demaratus tarafından MÖ 480'de I. Serhas'a yapılan Sparta'yı tehdit etme stratejisi zaten boşuna önerilmişti.
II. Farnabazos, filosunun bir kısmını Kithira'da bırakarak Korint'e gitmiş ve burada Sparta'nın rakiplerine Lakedaimonluları daha fazla tehdit etmeleri için para vermiştir. Ayrıca, Spartalılara karşı koymak için bir Korint filosunun yeniden inşasını da finanse etmiştir.
Ksenofon, Hellenika adlı eserinde Farnabazos'un deniz seferini ayrıntılı bir şekilde anlatır:
Farnabazos ve Konon, adalardan geçerek Melos'a ulaştılar ve burayı üs edinip Lakedaemon'a doğru yola çıktılar. Önce Farnabazos, Pherae'ye yanaşıp bu bölgeyi yerle bir etti. Sonra kıyının bir noktasından diğerine saldırıp elinden gelen her türlü zararı verdi. Ancak ülkenin limanlardan yoksun olmasından, Lakedaemonluların yardım birlikleri gönderebileceğinden ve ülkede erzak kıtlığından korktuğu için hızla geri döndü ve yelken açarak Kithira adasındaki Phoenicus'a demir attı. Kithira şehrini elinde tutanlar, fırtınada yakalanma korkusuyla surlarını terk edince, bir ateşkesle Laconia'ya gitmelerine izin verdi ve Kithira surlarını onardıktan sonra Kithira'da kendi garnizonunu ve Atinalı Nikofemos'u vali olarak bıraktı. Bunları yaptıktan ve Korint Kıstağı'na yelken açtıktan sonra, müttefikleri savaşı gayretle sürdürmeye ve kendilerini Kral'a sadık adamlar olarak göstermeye teşvik ettikten sonra, elindeki bütün parayı onlara bırakarak memleketine doğru yelken açtı. (...) Öte yandan Korintliler, Farnabazos'un bıraktığı parayla gemileri donattılar, Agathinus'u amiral olarak atadılar ve Ahaya ve Lekhaion çevresindeki körfezde deniz hakimiyetlerini kurdular.
— Ksenofon Hellenica 4.8.7 to 4.8.10
Atina surlarının yeniden inşası
| ]
Konon'un, Atina'nın ana limanı olan Pire etrafındaki Uzun Surlar'ı yeniden inşa etmesine izin vermesinin Lakedaimonlulara büyük bir darbe vuracağına ikna edilmesinin ardından, Farnabazos, bu görevi yerine getirmesi için Konon'a 80 triremden oluşan bir filo ve ek fon verdi. Konon, önemli miktarda fon ve filonun büyük bir kısmıyla Attika'ya gönderildi ve burada MÖ 394'te Thrasybulus tarafından başlatılan bir proje olan Atina'dan Pire'ye kadar olan Uzun Surlar'ın yeniden inşasına katıldı.
Ksenofon'un Hellenica'ya göre:
Konon, eğer (Farnabazos) donanmayı kendisine verirse, adalardan gelecek bağışlarla donanmayı sürdüreceğini ve bu arada Atina'ya gidip Atinalıların uzun surlarını ve Pire çevresindeki surları yeniden inşa etmelerine yardım edeceğini söyledi ve Lakedaimonlular için bundan daha ağır bir darbe olamayacağını bildiğini ekledi. (...) Bunu duyan Farnabazos, onu hevesle Atina'ya gönderdi ve surların yeniden inşası için ek para verdi. Konon vardığında, surların büyük bir bölümünü kendi ekibiyle inşa etti, marangoz ve duvarcıların ücretlerini ödedi ve gerekli diğer masrafları karşıladı. Ancak surların bazı kısımlarının inşasına Atinalılar ve Boeotia ile diğer eyaletlerden gelen gönüllüler de katkıda bulundu.
— Ksenofon Hellenica 4.8.7 4.8.8
Filo kürekçilerinin ve Pers parasıyla ödenen işçilerin yardımıyla inşaat kısa sürede tamamlanmıştır. Atina, surlara ve bir filoya sahip olmasından yararlanarak İskit, İmroz ve Lemnos adalarını ele geçirdi ve buralarda Klerukyalar (vatandaş kolonileri) kurmuştur.
Başarısının ödülü olarak Farnabazos'un kral II. Artaserhas'in kızı Apame ile evlenmesine izin verildi. MÖ 393'te Ahameniş İmparatorluğu'na geri çağrıldı ve yerine satrap Tiribazus getirildi.
Sparta ile nihai anlaşma (MÖ 386)
| ]MÖ 386'da II. Artaserhas, Atinalı müttefiklerine ihanet ederek Sparta ile bir anlaşmaya varmıştır. Bu anlaşma, Küçük Asya'daki Yunan şehirlerinin aleyhineydi. Sparta, Yunanistan'da Sparta egemenliği karşılığında bu şehirleri Ahamenişlere devretmeyi kabul etti. Antalkidas Antlaşması ile eski müttefiklerini anlaşmaya zorladı. Bu antlaşma, Anadolu kıyısındaki Yunan şehirleri İyonya ve Aiolis'in kontrolünü Perslere geri verirken, Sparta'ya Yunan anakarasında egemenlik sağlamıştır.
Mısır'a karşı sefer (MÖ 373)
| ]
MÖ 377'de Farnabazos, Spartalılara karşı yeteneğini kanıtladıktan sonra, II. Artaserhas tarafından isyancı Mısır'a yapılacak bir askeri seferi yönetmeye yardımcı olmak üzere yeniden görevlendirildi.
Levant'ta 4 yıllık hazırlıkların ardından Farnabazos, İphikrates komutasında 200.000 Pers askeri, 300 trireme, 200 kadırga ve 12.000 Yunan askerinden oluşan bir sefer gücü toplamıştır. Ahameniş İmparatorluğu da Mısırlıların hizmetinde olan Yunan generali Khabrias'ı geri çağırması için Atina'ya baskı yapıyordu ancak boşunaydı. Mısır hükümdarı I. Nektanebo böylece Atinalı General Khabrias ve paralı askerleri tarafından desteklenmiştir.
Sefer
| ]Kuvvetler MÖ 373'te Atinalı general İphikrates komutasında Mendes yakınlarında Mısır'a çıktı. Sefer kuvveti çok yavaştı ve Mısırlılara savunmalarını güçlendirmeleri için zaman kazandırdı. Farnabazos ve İphikrates Pelusium'un önüne çıktılar ancak saldırmadan geri çekildiler. Mısır kralı I. Nektanebo, komşu toprakları su altında bırakarak ve Nil'in seyrüsefer kanallarını setlerle kapatarak eski savunmalarına eklemeler yapmıştı.(Diodorus Siculus xv. 42; Cornelius Nepos, İphikrates yaklaşık 5.) Nektanebo tarafından Nil'in Pelusium kolu üzerinde yaptırılan tahkimatlar, düşman filosunu Nil'e doğru yelken açmak için başka bir yol aramaya zorladı. Sonunda filo daha az savunulan Mendes koluna doğru bir yol bulmayı başardı. Bu noktada, İphikrates ile Farnabazos arasında ortaya çıkan karşılıklı güvensizlik, düşmanın Memfis'e ulaşmasını engelledi. Daha sonra, yıllık Nil taşkını ve Mısırlı savunucuların topraklarını savunma kararlılığı, başlangıçta I. Nektanebo ve birlikleri için kesin bir yenilgi gibi görünen şeyi tam bir zafere dönüştürdü.
Birkaç hafta sonra Persler ve İphikrates komutasındaki Yunan paralı askerleri yeniden gemilere binmek zorunda kaldı. Mısır seferi başarısızlıkla sonuçlanmıştı. Bu, artık 70 yaşını geçmiş olan Farnabazos'un kariyerinin sonuydu. Farnabazos'un yerine Mısır'a ikinci bir sefer düzenlemek üzere Datames getirildi, ancak başarısız oldu ve ardından Büyük Kral'a karşı Satraplar İsyanı'nı başlattı.

MÖ 368'den itibaren Ahameniş İmparatorluğu'nun birçok batı satraplığı, Büyük Satraplar İsyanı'nda II. Artaserhas'e karşı isyan etmeye başladı, bu yüzden Nektanebo isyan eden satraplara mali destek sağladı ve hem Sparta hem de Atina ile bağları yeniden kurdu.
Madeni para
| ]O dönemden kalma çok sayıda sikke bulunmuştur; muhtemelen askerlerin, özellikle de İphikrates komutasındaki Yunan birliklerinin masraflarını karşılamak için. Büyük sikkeler Kilikya'nın Tarsos kentinde basılmıştı. Sikkelerde, Attika miğferi takan savaş tanrısı Ares'in veya oturan Baal'in tasvirleri yer almaktadır.
Yunan edebiyatında Farnabazos
| ]
Farnabazos, Yunanlılar arasında en tanınmış satraplardan biriydi ve onlarla birçok alışverişi olmuştu. Ksenofon'un Hellenica adlı eserinin ana karakterlerinden biridir, ayrıca Anabasis adlı eserinde de yer almaktadır. Thukididis'in Peloponez Savaşı Tarihi'nde de sıkça yer alır.
Farnabazos'un ailesi Yunan dünyasıyla yakın akrabaydı. Oğlu II. Artabazos, Rodoslu bir Yunan soylu kadınla evlendi ve ailesiyle birlikte on yıldan fazla bir süre Makedonya'daki II. Filip'in sarayında sürgünde yaşamıştır. Torunu Barsine Büyük İskender'in cariyesi olabilir ve ondan bir çocuğu olmuş olabilir.

Kaynakça
| ](Hellespont Frigyası Satrapları) | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||
- Özel
- ^ "CNG". 4 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Aralık 2018.
- ^ Mitchiner, Michael (1978). The ancient & classical world, 600 B.C.-A.D. 650 (İngilizce). Hawkins Publications; distributed by B. A. Seaby. s. 48. ISBN .
- ^ a b Plutarch: Life of Eumenes - translation.
- ^ a b Thucydides, The Peloponnesian War, Book 8, chapter 5, section 5&6.
- ^ Xenophon Hellenica, 1.1.6
- ^ Isocrates, Concerning the Team of Horses, 16.40 Though many of his details cannot be independently corroborated, Plutarch's version is this: Lysander sent an envoy to Pharnabazus who then dispatched his brother to Phrygia where Alcibiades was living with his mistress, Timandra.
- ^ H.T. Peck, Harpers Dictionary of Classical Antiquities and W. Smith, New Classical Dictionary of Greek and Roman Biography, 39.
- ^ Plutarch, Alcibiades, 39.
- ^ Campbell, Brian; Tritle, Lawrence A. (2012). The Oxford Handbook of Warfare in the Classical World (İngilizce). Oxford University Press. s. 150. ISBN .
- ^ a b c Rose, Charles Brian (2014). The Archaeology of Greek and Roman Troy (İngilizce). Cambridge University Press. ss. 137-140. ISBN .
- ^ Brownson, Carlson L. (Carleton Lewis) (1883). Xenophon;. Cambridge, Mass. : Harvard University Press. s. 479.
- ^ Brownson, Carlson L. (Carleton Lewis) (1886). Xenophon;. Cambridge, Mass. : Harvard University Press. s. 513.
- ^ History of the Greeks, p.186
- ^ a b Cassell's illustrated universal history (İngilizce). Cassell, Petter, Galpin & Co. 1882. s. 435.
- ^ a b Snodgrass, Mary Ellen (2015). Coins and Currency: An Historical Encyclopedia (İngilizce). McFarland. s. 125. ISBN .
- ^ "Persian coins were stamped with the figure of an archer, and Agesilaus said, as he was breaking camp, that the King was driving him out of Asia with ten thousand "archers"; for so much money had been sent to Athens and Thebes and distributed among the popular leaders there, and as a consequence those people made war upon the Spartans" Plutarch 15-1-6 in Delphi Complete Works of Plutarch (Illustrated) (İngilizce). Delphi Classics. 2013. ss. 1031, Plutarch 15–1–6. ISBN .
- ^ Schwartzwald, Jack L. (2014). The Ancient Near East, Greece and Rome: A Brief History (İngilizce). McFarland. s. 73. ISBN .
- ^ Xenophon Hellenica, 4.3
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q Ruzicka, Stephen (2012). Trouble in the West: Egypt and the Persian Empire, 525-332 BC (İngilizce). Oxford University Press, USA. ss. 57-60. ISBN .
- ^ a b Xenophon. Perseus Under Philologic: Xen. 4.8.7. 3 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2019.
- ^ Smith, William (1877). A History of Greece from the Earliest Times to the Roman Conquest (İngilizce). William Ware & Company. s. 419.
- ^ Xenophon, Hellenica 4.8.7–10
- ^ Fine, The Ancient Greeks, 551
- ^ Xenophon Hellenica, 4.8
- ^ Ruzicka, Stephen (2012). Trouble in the West: Egypt and the Persian Empire, 525-332 BC. New York, NY: Oxford University Press. ss. 55-62. ISBN .
- ^ Gershevitch, I.; Fisher, William Bayne; Boyle, John Andrew; Yarshater, Ehsan; Frye, Richard Nelson (1985). The Cambridge History of Iran (İngilizce). Cambridge University Press. s. 372. ISBN .
- ^ a b Grimal (1992)
- ^ Ruzicka, Stephen (2012). Trouble in the West: Egypt and the Persian Empire, 525-332 BC (İngilizce). Oxford University Press. ss. 99-105. ISBN .
- ^ a b Gershevitch, I.; Fisher, William Bayne; Boyle, John Andrew; Yarshater, Ehsan; Frye, Richard Nelson (1985). The Cambridge History of Iran (İngilizce). Cambridge University Press. s. 373. ISBN .
- ^ Lloyd (1994), s. 348
- ^ a b Gershevitch, I.; Fisher, William Bayne; Boyle, John Andrew; Yarshater, Ehsan; Frye, Richard Nelson (1985). The Cambridge History of Iran (İngilizce). Cambridge University Press. s. 374. ISBN .
- ^ a b c Moysey, Robert (1986). "The Silver Stater Issues of Pharnabazos and Datames from the Mint of Tarsus in Cilicia". Museum Notes (American Numismatic Society) (İngilizce). Cilt 31. Museum Notes (American Numismatic Society) Vol. 31: American Numismatics Society. ss. 7–61 (60 pages). JSTOR 43573706.
- ^ CNG: CILICIA, Tarsos. Pharnabazos. Persian military commander, circa 380-374/3 BC. AR Stater (23mm, 10.62 g, 2h). Struck circa 378/7-374/3 BC.
- ^ Grimal (1992), s. 377
- Genel
- Bu madde artık kamu malı olan bir yayından alınan metni içeriyor: Chisholm, Hugh, (Ed.) (1911). "Pharnabazus". Encyclopædia Britannica. 21 (11. bas.). Cambridge University Press.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi II FarnabazosHellespont Frigyasi SatrabiGorev suresi MO 413 MO 387Yerine geldigiYerine gelenKisisel bilgilerMilliyeti Ahamenis ImparatorluguEvlilik ler Apama II Artaserhas in kiziCocuk lar II ArtabazosAskeri hizmetiCatisma savaslari Peloponez Savasi Kizikos Deniz Muharebesi Korint Savasi Knidos Deniz MuharebesiFarnabazos Hellespont Frigyasi nin satrapiydi Farnabazos sikkeleri yaklasik MO 398 396 5 Kizikos Misya On yuz Lejant FAR N A BA FAR N A BA Farnabazos icin Farnabazos un basi cenesinin altina baglanmis satraplik basligi ve tac Arka yuz Geminin pruvasi solda bir grifon ve koruyucu goz asagida iki yunus altta bir ton baligi II Farnabazos Eski Iran Farnabazu Grekce Farnabazos Farnabazos MO 413 374 yillari arasinda hukum surmustur Pers askeri ve devlet adami ve Hellespont Frigyasi nin Satrapiydi Frigya dan in oglu un torunu ve un torununun ogluydu Kendisi ve erkek atalari ni olusturarak MO 478 den beri Hellespont Frigyasi satrapligini Daskileion daki merkezden yonetmislerdi Per Krali II Artaserhas in kizi Apama ile evlendi ve ogullari Artabazos da Frigya satrapi oldu Bazi rivayetlere gore torunu Barsine Buyuk Iskender in cariyesi olmus olabilir Theodor Noldeke nin arastirmasina gore Darius un Smerdis cinayetindeki ortaklarindan olan Otanis in soyundan gelmektedir Hellespont Frigya Satrabi span Sparta nin Atina ya karsi savasi MO 413 404 civari span Atina MO 5 yuzyilda Ahamenisler in Yunanistan i Ikinci Pers istilasina MO 480 479 karsi kazandiklari zaferin ardindan Ege de egemen guc haline geldi Delos Birligi altinda kurulan ittifak sayesinde guclenen Atina o donemde Atina Imparatorlugu olarak anilmis ve Kucuk Asya daki Ahamenis topraklari icin en buyuk tehdit haline gelmistir II Farnabazos ilk olarak MO 413 te Hellespont Frigyasi nin satrapi olarak kaydedildi O sirada Per Krali II Darius tan Iyonya kiyisindaki Yunan sehirlerine odenmemis harac gondermesi emrini almisti Atina nin mudahalesi nedeniyle bu haraclari elde etmekte zorluk cekiyordu Thukididis hem Farnabazos hem de Tissaphernes satraplarinin karsilastigi bu durumu soyle anlatiyor Kral II Darius son zamanlarda kendisinden Atinalilar yuzunden Helen kentlerinden toplayamadigi harac icin yardim istemisti bu nedenle Atinalilari zayiflatarak haraclarin daha iyi odenmesini saglayacagini ve ayrica Lakedaimonlulari kralla ittifaka cekecegini hesaplamisti Thukididis Peloponez Savasi 8 5 5 amp 6 Surgundeki Atinali general Alkibiadis in suikasti Sparta nin istegi uzerine Farnabazos tarafindan organize edilmis olabilir Karyali Tissaphernes gibi o da Sparta ile muzakerelere girip Atina ile savas baslatmistir Savasin gidisati Farnabazos un cok daha enerjik ve durust oldugu iki satrap arasindaki rekabet nedeniyle buyuk olcude engellendi Farnabazos baslangicta Peloponez Savasi MO 431 404 sirasinda Atinalilara karsi Spartalilarla birlikte savasti hatta bir keresinde geri cekilen Spartali kuvvetlerin yardimina geldi ve alayini cesaretlendirirken Atinalilari savusturmak icin atiyla denize acildi MO 404 te Farnabazos Ahamenis Imparatorlugu na siginan Atinali general Alkibiadis in suikastindan da sorumlu olabilir Suikast muhtemelen Spartalilarin ve ozellikle Lisandros un kiskirtmasiyla gerceklesmistir Alkibiadis Pers sarayina dogru yola cikmak uzereyken evi kusatildi ve atese verildi Kacis sansi olmadigini gorunce elinde hancerle suikastcilarina saldirmis bir ok yagmuruyla oldurulmustur On Binlerle Catisma MO 399 span Hellespont Frigyasi ndan bir Ahamenis sovalyesine ortada destek veren Atinali bir parali asker peltast solda Yunan psilosuna saldiriyor sagda Altikulac Lahdi MO 4 yuzyilin baslari Peloponez Savasi ndaki MO 431 404 zaferlerinin ardindan Spartalilar Ege de egemen guc haline gelerek Ahamenis Imparatorlugu icin yeni bir tehdit olusturdular Spartalilar daha sonra Peloponez Savasi sirasinda muttefikleri olan kardesi Genc Kiros un rakip teklifini askeri olarak destekleyerek Ahamenis Krali II Artaserhas i kizdirdilar ve bu durum On Binler in MO 401 399 yillari arasinda Ahamenis topraklarinin derinliklerine dogru bir sefer duzenlemesine yol acti Genc Kiros basarisiz olmus ancak Sparta ile Ahamenis Imparatorlugu arasindaki iliski dusmanca kalmistir Farnabazos Ahamenis Imparatorlugu nun merkezindeki basarisiz seferlerinden donen Yunan On Binler in yagmaci akinlarina karsi Bithynialilara yardim etmekle mesguldu Ayrica onlarin Hellespont Frigyasi na girmelerini engellemeye calisiyordu Suvarilerinin o olayda yaklasik 500 Yunan parali askerini oldurdugu ve Yunan parali askerlere birkac baskin duzenledigi soylenir Farnabazos daha sonra Spartali amiral Anaxibius ile geri kalan Yunan parali askerlerin Asya kitasindan Bizantion a gonderilmesi icin anlasmistir Atina nin Sparta ya karsi savasi MO 395 387 span Kucuk Asya da Sparta Krali Agesilaos ile Catisma span MO 395 te Sparta Krali Agisilaos solda ile Farnabazos un sagda bulusmasi ve ardindan Agisilaos un Hellespont Frigyasi ndan ayrilmasi Hellespont Frigyasi MO 396 395 yillarinda ozellikle Helenistik Frigya nin baskenti Daskileion cevresindeki bolgeyi harap eden Sparta krali Agesilaos tarafindan saldiriya ugradi ve harap edildi Farnabazos bu vesileyle istilaci Spartalilara karsi birkac askeri karsilasmaya girdi Farnabazos sonunda Agesilaos ile sahsen gorustu ve Agesilaos Hellespont Frigyasi ndan ayrilmayi kabul etti ve Troas taki Thebe ovasina cekildi 394 yilinda Teb ovasinda kamp kurmus olan Agesilaos Kucuk Asya nin iclerine bir sefer planlamaya veya hatta II Artakserkses e saldirmaya devam ederken Sparta ile Atina Teb Korint Argos ve birkac kucuk devletin birlesik kuvvetleri arasinda cikan Korint Savasi na katilmasi icin Yunanistan a geri cagrildi Yunanistan daki catismanin patlak vermesi Perslerin Sparta nin Yunan rakiplerine yaptigi odemelerle tesvik edilmisti ve Kucuk Asya daki Sparta tehdidini ortadan kaldirma etkisine sahipti Farnabazos Rodoslu Timocrates i Yunanistan a elci olarak gonderdi ve Ahamenis sikkelerinin ana para birimi olan on binlerce Dareikos Yunan devletlerini Sparta ya karsi bir savas baslatmalari icin rusvet olarak kullanilmistir Plutark a gore Agisilaos Kucuk Asya dan ayrilirken 10 000 Pers okcusu tarafindan kovuldum demisti bu Dareikoslarin on yuz tasarimlarindan gelen Yunanca takma adi olan Okcular a Toxotai bir gondermeydi cunku bu kadar para Atina ve Teb deki politikacilara Sparta ya karsi bir savas baslatmak icin odenmisti Atina tarafinda Korint Savasi na katilim MO 395 393 span Farnabazos Korint Savasi nda MO 394 387 Spartalilara karsi Atinalilara yardim etmeye devam etmistir Bu donemde Farnabazos eski Atinali amiralin ve ardindan Pers hizmetine alinan Konon un muttefiki olan Perslerin Sparta donanmasini yok ederek Sparta nin kisa sureli baskin Yunan deniz gucu statusune son verdigi Knidos Deniz Muharebesi nde MO 394 Ahamenis donanmasina komuta etmesiyle dikkat cekmektedir Iyonya daki deniz akinlari span Farnabazos Knidos taki zaferinin ardindan Iyonya daki Sparta muttefiki birkac sehri ele gecirerek Atina ve Demokrasi yanlisi hareketleri kiskirtmistir Abidos ve Sestos Farnabazos un kendilerine savas acma tehditlerine ragmen Lakedaimonlulari kovmayi reddeden sehirlerdiler Cevredeki topraklari yagmalayarak Lakedaimonlulari teslim olmaya zorlamaya calisti ancak bu cabalari sonucsuz kalinca Hellespont taki sehirleri ele gecirme gorevini Konon a birakti Mora kiyilarina yapilan deniz akinlari span MO 393 ten itibaren II Farnabazos ve Konon donanmasiyla Ege Denizi ndeki Melos adasina yelken actilar ve orada bir us kurdular Bu Pers Yunan savaslari ndan bu yana 90 yil sonra ilk kez Ahamenis donanmasinin bu kadar batiya gitmesiydi Bu Atina yanlisi guclerin askeri isgali adalarda birkac demokratik devrime ve Atina ile yeni ittifaklara yol acmistir Filo Ahamenislerin Pherae yi yerle bir ettigi ve Messenian kiyilari boyunca baskinlar duzenledigi Lakedaemon topraklarini isgal ederek Spartalilardan intikam almak icin daha batiya dogru ilerledi Amaclari muhtemelen Messanian helotlarinin Sparta ya karsi bir isyan baslatmasiydi Sonunda bolgedeki Ahamenis filosu icin kaynaklarin kitligi ile limanlarin azligi ve ayrica Lakedaemonian yardim kuvvetlerinin gonderilme olasiliginin artmasi sebebiyle ayrildilar Daha sonra Laconia kiyilarina baskin duzenlediler ve Sparta nin saldiri askeri yeteneklerini baltalamak icin bir garnizon ve bir Atinali vali biraktiklari Kithira adasini ele gecirdiler Kithira fiilen Ahamenis topragi haline geldi Kithira yi ele gecirmek ayrica Mora ve Misir arasindaki stratejik yolu kesme ve boylece Sparta Misir isbirligini onleme ve Sparta nin limani Taenarum u dogrudan tehdit etme etkisine de sahipti Surgundeki Spartali Demaratus tarafindan MO 480 de I Serhas a yapilan Sparta yi tehdit etme stratejisi zaten bosuna onerilmisti II Farnabazos filosunun bir kismini Kithira da birakarak Korint e gitmis ve burada Sparta nin rakiplerine Lakedaimonlulari daha fazla tehdit etmeleri icin para vermistir Ayrica Spartalilara karsi koymak icin bir Korint filosunun yeniden insasini da finanse etmistir Ksenofon Hellenika adli eserinde Farnabazos un deniz seferini ayrintili bir sekilde anlatir Farnabazos ve Konon adalardan gecerek Melos a ulastilar ve burayi us edinip Lakedaemon a dogru yola ciktilar Once Farnabazos Pherae ye yanasip bu bolgeyi yerle bir etti Sonra kiyinin bir noktasindan digerine saldirip elinden gelen her turlu zarari verdi Ancak ulkenin limanlardan yoksun olmasindan Lakedaemonlularin yardim birlikleri gonderebileceginden ve ulkede erzak kitligindan korktugu icin hizla geri dondu ve yelken acarak Kithira adasindaki Phoenicus a demir atti Kithira sehrini elinde tutanlar firtinada yakalanma korkusuyla surlarini terk edince bir ateskesle Laconia ya gitmelerine izin verdi ve Kithira surlarini onardiktan sonra Kithira da kendi garnizonunu ve Atinali Nikofemos u vali olarak birakti Bunlari yaptiktan ve Korint Kistagi na yelken actiktan sonra muttefikleri savasi gayretle surdurmeye ve kendilerini Kral a sadik adamlar olarak gostermeye tesvik ettikten sonra elindeki butun parayi onlara birakarak memleketine dogru yelken acti Ote yandan Korintliler Farnabazos un biraktigi parayla gemileri donattilar Agathinus u amiral olarak atadilar ve Ahaya ve Lekhaion cevresindeki korfezde deniz hakimiyetlerini kurdular Ksenofon Hellenica 4 8 7 to 4 8 10 Atina surlarinin yeniden insasi span Farnabazos MO 393 te Atina surlarinin yeniden insasini finanse etti ve denizcilerini insan gucu olarak sagladi Konon un Atina nin ana limani olan Pire etrafindaki Uzun Surlar i yeniden insa etmesine izin vermesinin Lakedaimonlulara buyuk bir darbe vuracagina ikna edilmesinin ardindan Farnabazos bu gorevi yerine getirmesi icin Konon a 80 triremden olusan bir filo ve ek fon verdi Konon onemli miktarda fon ve filonun buyuk bir kismiyla Attika ya gonderildi ve burada MO 394 te Thrasybulus tarafindan baslatilan bir proje olan Atina dan Pire ye kadar olan Uzun Surlar in yeniden insasina katildi Ksenofon un Hellenica ya gore Konon eger Farnabazos donanmayi kendisine verirse adalardan gelecek bagislarla donanmayi surdurecegini ve bu arada Atina ya gidip Atinalilarin uzun surlarini ve Pire cevresindeki surlari yeniden insa etmelerine yardim edecegini soyledi ve Lakedaimonlular icin bundan daha agir bir darbe olamayacagini bildigini ekledi Bunu duyan Farnabazos onu hevesle Atina ya gonderdi ve surlarin yeniden insasi icin ek para verdi Konon vardiginda surlarin buyuk bir bolumunu kendi ekibiyle insa etti marangoz ve duvarcilarin ucretlerini odedi ve gerekli diger masraflari karsiladi Ancak surlarin bazi kisimlarinin insasina Atinalilar ve Boeotia ile diger eyaletlerden gelen gonulluler de katkida bulundu Ksenofon Hellenica 4 8 7 4 8 8 Filo kurekcilerinin ve Pers parasiyla odenen iscilerin yardimiyla insaat kisa surede tamamlanmistir Atina surlara ve bir filoya sahip olmasindan yararlanarak Iskit Imroz ve Lemnos adalarini ele gecirdi ve buralarda Klerukyalar vatandas kolonileri kurmustur Basarisinin odulu olarak Farnabazos un kral II Artaserhas in kizi Apame ile evlenmesine izin verildi MO 393 te Ahamenis Imparatorlugu na geri cagrildi ve yerine satrap Tiribazus getirildi Sparta ile nihai anlasma MO 386 span MO 386 da II Artaserhas Atinali muttefiklerine ihanet ederek Sparta ile bir anlasmaya varmistir Bu anlasma Kucuk Asya daki Yunan sehirlerinin aleyhineydi Sparta Yunanistan da Sparta egemenligi karsiliginda bu sehirleri Ahamenislere devretmeyi kabul etti Antalkidas Antlasmasi ile eski muttefiklerini anlasmaya zorladi Bu antlasma Anadolu kiyisindaki Yunan sehirleri Iyonya ve Aiolis in kontrolunu Perslere geri verirken Sparta ya Yunan anakarasinda egemenlik saglamistir Misir a karsi sefer MO 373 span MO 373 yilinda II Farnabazos un Misir a yaptigi Ahamenis seferi MO 377 de Farnabazos Spartalilara karsi yetenegini kanitladiktan sonra II Artaserhas tarafindan isyanci Misir a yapilacak bir askeri seferi yonetmeye yardimci olmak uzere yeniden gorevlendirildi Levant ta 4 yillik hazirliklarin ardindan Farnabazos Iphikrates komutasinda 200 000 Pers askeri 300 trireme 200 kadirga ve 12 000 Yunan askerinden olusan bir sefer gucu toplamistir Ahamenis Imparatorlugu da Misirlilarin hizmetinde olan Yunan generali Khabrias i geri cagirmasi icin Atina ya baski yapiyordu ancak bosunaydi Misir hukumdari I Nektanebo boylece Atinali General Khabrias ve parali askerleri tarafindan desteklenmistir Sefer span Kuvvetler MO 373 te Atinali general Iphikrates komutasinda Mendes yakinlarinda Misir a cikti Sefer kuvveti cok yavasti ve Misirlilara savunmalarini guclendirmeleri icin zaman kazandirdi Farnabazos ve Iphikrates Pelusium un onune ciktilar ancak saldirmadan geri cekildiler Misir krali I Nektanebo komsu topraklari su altinda birakarak ve Nil in seyrusefer kanallarini setlerle kapatarak eski savunmalarina eklemeler yapmisti Diodorus Siculus xv 42 Cornelius Nepos Iphikrates yaklasik 5 Nektanebo tarafindan Nil in Pelusium kolu uzerinde yaptirilan tahkimatlar dusman filosunu Nil e dogru yelken acmak icin baska bir yol aramaya zorladi Sonunda filo daha az savunulan Mendes koluna dogru bir yol bulmayi basardi Bu noktada Iphikrates ile Farnabazos arasinda ortaya cikan karsilikli guvensizlik dusmanin Memfis e ulasmasini engelledi Daha sonra yillik Nil taskini ve Misirli savunucularin topraklarini savunma kararliligi baslangicta I Nektanebo ve birlikleri icin kesin bir yenilgi gibi gorunen seyi tam bir zafere donusturdu Birkac hafta sonra Persler ve Iphikrates komutasindaki Yunan parali askerleri yeniden gemilere binmek zorunda kaldi Misir seferi basarisizlikla sonuclanmisti Bu artik 70 yasini gecmis olan Farnabazos un kariyerinin sonuydu Farnabazos un yerine Misir a ikinci bir sefer duzenlemek uzere Datames getirildi ancak basarisiz oldu ve ardindan Buyuk Kral a karsi Satraplar Isyani ni baslatti II Farnabazos Sikkeleri Tarsos Kilikya MO 368 den itibaren Ahamenis Imparatorlugu nun bircok bati satrapligi Buyuk Satraplar Isyani nda II Artaserhas e karsi isyan etmeye basladi bu yuzden Nektanebo isyan eden satraplara mali destek sagladi ve hem Sparta hem de Atina ile baglari yeniden kurdu Madeni para span O donemden kalma cok sayida sikke bulunmustur muhtemelen askerlerin ozellikle de Iphikrates komutasindaki Yunan birliklerinin masraflarini karsilamak icin Buyuk sikkeler Kilikya nin Tarsos kentinde basilmisti Sikkelerde Attika migferi takan savas tanrisi Ares in veya oturan Baal in tasvirleri yer almaktadir Yunan edebiyatinda Farnabazos span Buyuk Iskender 1956 filmi filminde Claire Bloom Farnabazos un torunu Barsine rolunde ve Richard Burton Buyuk Iskender rolunde Farnabazos Yunanlilar arasinda en taninmis satraplardan biriydi ve onlarla bircok alisverisi olmustu Ksenofon un Hellenica adli eserinin ana karakterlerinden biridir ayrica Anabasis adli eserinde de yer almaktadir Thukididis in Peloponez Savasi Tarihi nde de sikca yer alir Farnabazos un ailesi Yunan dunyasiyla yakin akrabaydi Oglu II Artabazos Rodoslu bir Yunan soylu kadinla evlendi ve ailesiyle birlikte on yildan fazla bir sure Makedonya daki II Filip in sarayinda surgunde yasamistir Torunu Barsine Buyuk Iskender in cariyesi olabilir ve ondan bir cocugu olmus olabilir II Farnabazos dan sonraki soy agaci Kaynakca span Hellespont Frigyasi Satraplari y MO 550 497 y MO 480 455y MO 455 430y MO 430 420y MO 413 374II Farnabazosy MO 407 362y MO 389 329II Artabazosy MO 370 320III FarnabazosgtdWikimedia Commons ta II Farnabazos ile ilgili ortam dosyalari mevcuttur Ozel CNG 4 Aralik 2018 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 4 Aralik 2018 Mitchiner Michael 1978 The ancient amp classical world 600 B C A D 650 Ingilizce Hawkins Publications distributed by B A Seaby s 48 ISBN 9780904173161 a b Plutarch Life of Eumenes translation a b Thucydides The Peloponnesian War Book 8 chapter 5 section 5 amp 6 Xenophon Hellenica 1 1 6 Isocrates Concerning the Team of Horses 16 40 Though many of his details cannot be independently corroborated Plutarch s version is this Lysander sent an envoy to Pharnabazus who then dispatched his brother to Phrygia where Alcibiades was living with his mistress Timandra H T Peck Harpers Dictionary of Classical Antiquities and W Smith New Classical Dictionary of Greek and Roman Biography 39 Plutarch Alcibiades 39 Campbell Brian Tritle Lawrence A 2012 The Oxford Handbook of Warfare in the Classical World Ingilizce Oxford University Press s 150 ISBN 9780199719556 a b c Rose Charles Brian 2014 The Archaeology of Greek and Roman Troy Ingilizce Cambridge University Press ss 137 140 ISBN 9780521762076 Brownson Carlson L Carleton Lewis 1883 Xenophon Cambridge Mass Harvard University Press s 479 Brownson Carlson L Carleton Lewis 1886 Xenophon Cambridge Mass Harvard University Press s 513 History of the Greeks p 186 a b Cassell s illustrated universal history Ingilizce Cassell Petter Galpin amp Co 1882 s 435 a b Snodgrass Mary Ellen 2015 Coins and Currency An Historical Encyclopedia Ingilizce McFarland s 125 ISBN 9781476611204 Persian coins were stamped with the figure of an archer and Agesilaus said as he was breaking camp that the King was driving him out of Asia with ten thousand archers for so much money had been sent to Athens and Thebes and distributed among the popular leaders there and as a consequence those people made war upon the Spartans Plutarch 15 1 6 in Delphi Complete Works of Plutarch Illustrated Ingilizce Delphi Classics 2013 ss 1031 Plutarch 15 1 6 ISBN 9781909496620 Schwartzwald Jack L 2014 The Ancient Near East Greece and Rome A Brief History Ingilizce McFarland s 73 ISBN 9781476613079 Xenophon Hellenica 4 3 a b c d e f g h i j k l m n o p q Ruzicka Stephen 2012 Trouble in the West Egypt and the Persian Empire 525 332 BC Ingilizce Oxford University Press USA ss 57 60 ISBN 9780199766628 a b Xenophon Perseus Under Philologic Xen 4 8 7 3 Agustos 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 1 Mayis 2019 Smith William 1877 A History of Greece from the Earliest Times to the Roman Conquest Ingilizce William Ware amp Company s 419 Xenophon Hellenica 4 8 7 10 Fine The Ancient Greeks 551 Xenophon Hellenica 4 8 Ruzicka Stephen 2012 Trouble in the West Egypt and the Persian Empire 525 332 BC New York NY Oxford University Press ss 55 62 ISBN 978 0 19 976662 8 Gershevitch I Fisher William Bayne Boyle John Andrew Yarshater Ehsan Frye Richard Nelson 1985 The Cambridge History of Iran Ingilizce Cambridge University Press s 372 ISBN 9780521200912 a b Grimal 1992 Ruzicka Stephen 2012 Trouble in the West Egypt and the Persian Empire 525 332 BC Ingilizce Oxford University Press ss 99 105 ISBN 9780199908776 a b Gershevitch I Fisher William Bayne Boyle John Andrew Yarshater Ehsan Frye Richard Nelson 1985 The Cambridge History of Iran Ingilizce Cambridge University Press s 373 ISBN 9780521200912 Lloyd 1994 s 348 a b Gershevitch I Fisher William Bayne Boyle John Andrew Yarshater Ehsan Frye Richard Nelson 1985 The Cambridge History of Iran Ingilizce Cambridge University Press s 374 ISBN 9780521200912 a b c Moysey Robert 1986 The Silver Stater Issues of Pharnabazos and Datames from the Mint of Tarsus in Cilicia Museum Notes American Numismatic Society Ingilizce Cilt 31 Museum Notes American Numismatic Society Vol 31 American Numismatics Society ss 7 61 60 pages JSTOR 43573706 CNG CILICIA Tarsos Pharnabazos Persian military commander circa 380 374 3 BC AR Stater 23mm 10 62 g 2h Struck circa 378 7 374 3 BC Grimal 1992 s 377 Genel 1992 A History of Ancient Egypt Oxford Blackwell Books ISBN 978 0 631 19396 8 Lloyd Alan B 1994 Egypt 404 332 B C The Fourth Century B C The Cambridge Ancient History VI ISBN 0 521 23348 8 Bu madde artik kamu mali olan bir yayindan alinan metni iceriyor Chisholm Hugh Ed 1911 Pharnabazus Encyclopaedia Britannica 21 11 bas Cambridge University Press Kategoriler MO 4 yuzyilda MisirPeloponez Savasi ndaki kisilerMO 5 yuzyilda IranlilarFarnakis HanedaniGizli kategoriler Commons kategori baglantisi Vikiveri de tanimli olan sayfalarEncyclopaedia Britannica nin on birinci baskisindan metin iceren Vikipedi makaleleri
