Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
I. Artaşes (Antik Yunanca: Άρταξίας), MÖ 189'dan MÖ 160'a kadar hüküm süren Ermenistan Krallığı'ndaki Artaksiad Hanedanı kurucusuydu. Artaşes, Ermenistan'ın ilk hükümdar hanedanı olan Orontid Hanedanı'nın bir kolunun üyesiydi. Krallığını her tarafa doğru genişleterek Ermenistan Krallığı'nın topraklarını güçlendirdi. Genişlettiği krallığını yönetmek için bir dizi idari reform yaptı. Ayrıca Aras Nehri'nin orta vadisinde Artaksata (Artaşat) adında yeni bir başkent kurdu ve burası kısa sürede önemli bir kentsel ve ticari merkez haline geldi. Yerine oğlu geçti. Çağdaş bilim insanları onu bağımsız Ermeni devletinin kurucusu olarak kabul etmektedirler.
| I. Artaşes | |
|---|---|
| Ermenistan Kralı | |
 Muhtemelen I. Artaşes'e ait sikke | |
| Ermenistan Kralı | |
| Hüküm süresi | 189 – 160 BC |
| Önce gelen | IV. Orontes |
| Sonra gelen | |
| Ölüm | MÖ 160 Bakurakert, Merend, Ermenistan Krallığı |
| Çocuk(lar)ı | Vruyr Mazhan Zariadres |
| Hanedan | Artaksiad Hanedanı |
| Babası | Zariadres |
Öncesi
Tarihi Ermenistan, MÖ 5. yüzyıldan itibaren muhtemelen Pers kökenli Orontid Hanedanı tarafından yönetildi.
MÖ 3. yüzyılın sonunda, Seleukos Kralı III. Antiochus (hk. MÖ 222-187), Artaşas ve Zariadres'i sırasıyla Ermenistan ve Sophene'nin strategoisi (askeri valileri) olarak atadı. Strabon, Artaşas ve Zariadres'in Antiochus'un generalleri olduğunu bildirir.Ancak, Ermenistan'da, Artaşas'ın kendisini "Orontid kralı" ve "Zariadres'in oğlu" olarak ilan ettiği Aramice yazıtlı sınır taşlarının keşfi, Artaşas ve Zariadres'in Ermenistan dışından Makedonyalı generaller değil, yerel Orontid hanedanının üyeleri olduklarını, ancak muhtemelen Orontid hanedanından farklı kollara mensup olduklarını kanıtlamıştır. Aramice yazıtlarında bahsi geçen Zareh'in, Strabon'a göre Sophene'nin hükümdarı olan Zariadres ile aynı olup olmadığı sorusuna ilişkin farklı görüşler mevcuttur. Michal Marciak, Sophene'li Zariadres'i yazıtlardaki Zareh ile özdeşleştirmenin "basit bir yorum" gibi göründüğünü savunmaktadır. Diakonoff ve diğerleri, Zariadres'in Sophene krallarının soyundan gelmiş olabileceğini öne sürmüşlerdir.
Hükümdarlığı
Seleukos İmparatorluğu'dan bağımsızlıklarını kazandıktan sonra, Artaşas ve Zariadres egemenlik alanlarını genişletmek için birbirleriyle ittifak kurdular. Bu iki Ermeni Orontid hanedanı soylusunun fetihlerine, yeni savaşlara girmek istemeyen III. Antiochus'un halefi IV. Seleukos (hk. MÖ 187-175) karşılık vermedi.
Başlangıçta krallığının merkezi Aras vadisi çevresinde olan Artaşes, topraklarını İberya Krallığı ve Hazar Denizi kıyısındaki Atropatena topraklarına kadar genişletti. Kura Nehri Büyük Ermenistan'ın kuzey ve kuzeydoğu sınırı haline geldi. Strabon, Artaşes'in ayrıca Atropatena'dan sonra muhtemelen sırasıyla Sünik ve 'e karşılık gelen "Phaunitis" ve "Basoropeda" (İran'ın kuzeybatısında Arasbaran) bölgelerini fethettiğini bildirir. Bu arada, Zariadres Acilisene'yi (Erzincan) fethetti. Strabon'un bahsettiği, Taronitis (günümüzde Muş) veya Tamonitis (Tman veya Tmorik, günümüzde Şırnak'ta Cudi Dağı) olarak okunan bir diğer bölge, Zariadres veya Artaşas tarafından fethedildi.
Strabon'a göre, bu toprakların Artaşas ve Zariadres yönetiminde birleşmesi, Büyük Ermenistan ve Sophene halkının "aynı dili", yani Ermenice konuşmasına yol açtı. Ancak, Ahameniş İmparatorluğu'ndan miras kalan imparatorluk Aramicesi, hükûmet ve saray dili olmaya devam etti. Pontus ve Kapadokya hükümdarları gibi, Artaşas ve halefleri de eski Ahameniş İmparatorluğu tarafından kullanılan kraliyet geleneklerini korudular. Aynı zamanda, ülkede Yunan etkisi de artmaya başladı. Sonunda, Aramice aşamalı olarak kullanımdan kaldırılacak ve saray dili olarak Yunanca ile değiştirilecekti.
Movses Khorenatsi'ye göre Artaşas, köylerin ve tarım arazilerinin sınırlandırılmasını emretti; bu, Ermenistan'da Aramice yazıtlı sınır taşlarının keşfiyle doğrulandı.
Artaşas, Aras Nehri'nin sol kıyısında Artaxiasata şehrini (Yunanca Artaxata ve Ermenice Artaşat, "Artaşas'ın sevinci" anlamına gelen Artaxšas-šāt'tan) kurdu ve bu şehir MS 2. yüzyıla kadar Ermenistan'ın başkenti olarak hizmet verdi. Strabon ve Plutarkhos, eski Kartacalı komutan Hannibal'in Ermeni sarayına sığındığını ve şehrin kuruluşunda rol oynadığını bildirir, ancak bunun doğru olma olasılığı düşüktür. Khorenatsi, Artaşas'ın Eruandashat ve Armavir'den sakinleri Artaxata'ya yerleştirdiğini ve Tir, Anahit putlarını ve Bagaran'dan çeşitli diğer heykelleri taşıdığını bildirir. Tir heykeli şehrin dışına, yolların yakınına yerleştirildi. Bu politikaların sonucu, önemli bir idari, ticari, kültürel ve dini merkez haline gelen Artaxata'nın hızla gelişmesine yol açtı. Artaşas ayrıca, yalnızca Strabon'un "Atropatene sınırlarına yakın" olarak bahsettiği, ancak yeri henüz belirlenemeyen Arxata şehrini de kurdu.
MÖ 179'da Artaşas, fetihleri sayesinde o kadar güçlü hale gelmişti ki, Küçük Asya hükümdarlarının anlaşmazlıklarında, özellikle de Pontuslu Farnakes I ile Küçük Ermenistanlı Mithridates'in Pergamon, Kapadokya ve Bitinya krallarına karşı yürüttüğü savaşta arabuluculuk yapabiliyordu. Ancak, Sophene'yi ilhak etme planı başarısız oldu. Diodorus Siculus'a (MÖ 1. yüzyıl) göre, Zariadres'in halefi Mithrobouzanes'in saltanatı sırasında bir noktada, Artaşas, Kapadokya Kralı II. Ariarathes'e Sophene prenslerini kendi saraylarında öldürüp Sophene'yi kendi aralarında bölüştürmeyi önerdi, ancak bu öneri reddedildi. MÖ 165/4'te Artaşas, Seleukos kralı IV. Antiochus Epiphanes'in (MÖ 175-164) kuvvetleri tarafından yenildi ve kısa bir süreliğine esir alındı; görünüşe göre Antiochus'un serbest bırakılmasını sağlama yetkisini tanıdı. Ancak bunun Büyük Ermenistan üzerindeki kontrolünü etkilemediği görülüyor. MÖ 161'da Artaşas, Seleukos yönetimine karşı isyan eden Medya satrabı Timarchus'a yardım etti.}} Artaşas MÖ 160 civarında öldü ve yerine oğlu Artavasdes I geçti.
Referanslar
- ^ Garsoïan 2004.
- ^ Sargsyan 1966, ss. 242–246.
- ^ Russell 1986.
- ^ Garsoïan 1997, s. 49.
Kaynaklar
- (1985). "Hay zhoghovrdakan aṛaspelnerě M. Khorenatsʻu Hayots patmutyan mej (Kʻnnadatutʻyun ev usvatskʻ)" Հայ ժողովրդական առասպելները Մ. Խորենացու Հայոց պատմության մեջ (Քննադատություն և ուսվածք) [Armenian popular legends in M. Khorenatsi's History of Armenia (criticism and study)]. Erker Երկեր [Works] (Ermenice). 8. Yerevan: HSSH GA hratarakchʻutʻyun. ss. 66–272.
- (1966). Erker Երկեր [Works] (Ermenice). 1. Yerevan: HSSH GA hratarakchʻutʻyun.
- Acharian, Hrachia (1948). "Artashes" Արտաշէս. Hayotsʻ andznanunneri baṛaran Հայոց անձնանունների բառարան [Dictionary of Armenian given names] (Ermenice). 1. Petakan hamalsarani hratarakchʻutʻyun. s. 305.
- Chaumont, M. L. (1993). "Fondations séleucides en Arménie méridionale"
[Seleucid foundations in southern Armenia]. (Fransızca). 70 (3/4). ss. 431–441. doi:10.3406/syria.1993.7344. JSTOR 4199038.
- Dalalyan, Tork (2006). "On the Character and Name of the Caucasian Satana (Sat'enik)". Aramazd: Armenian Journal of Near Eastern Studies. Cilt 2. ss. 239–253. ISSN 1829-1376.
- Facella, Margherita (2021). "Orontids". Yarshater, Ehsan (Ed.). Encyclopædia Iranica, Online Edition (İngilizce). Encyclopædia Iranica Foundation.
- Garsoïan, Nina (2004). "Armeno-Iranian Relations in the pre-Islamic period". Yarshater, Ehsan (Ed.). Encyclopædia Iranica, Online Edition (İngilizce). Encyclopædia Iranica Foundation.
- Garsoïan, Nina (1997). "The Emergence of Armenia". (Ed.). The Armenian People from Ancient to Modern Times. 1. New York: St. Martin's Press. ss. 37–62. ISBN .
- Garsoïan, Nina (2005). "Tigran II". Yarshater, Ehsan (Ed.). Encyclopædia Iranica, Online Edition (İngilizce). Encyclopædia Iranica Foundation.
- Hekimian, Srabion (1857). Taghkʻ, kertʻuatskʻ ew tʻatrergutʻiwnkʻ Տաղք, քերթուածք եւ թատրերգութիւնք [Songs, poems and plays] (Ermenice).
- Hewsen, Robert H. (2001). Armenia: A Historical Atlas. University Of Chicago Press. ISBN .
- Hewsen, Robert H. (1982). "Ethno-History and the Armenian Influence upon the Caucasian Albanians". Samuelian, Thomas J. (Ed.). Classical Armenian Culture: Influences and Creativity. Chico, CA: Scholars Press. ss. 27–40. ISBN .
- Karakhanian, G. (1971). "Arameeren norahayt erku ardzanagrutʻyunner" Արամեերեն նորահայտ երկու արձանագրություններ [Two newly found inscriptions in Aramaic]. , 3. ss. 274–276. ISSN 0135-0536.
- Kovacs, Frank L. (2016). Armenian Coinage in the Classical Period. Lancaster: Classical Numismatic Group, Inc. ISBN .
- Lang, David M. (2000). "Iran, Armenia and Georgia". Yarshater, Ehsan (Ed.). The Cambridge History of Iran. 3, Part 1. Cambridge University Press. ss. 505–536.
- (1943). Тигран Второй и Рим [Tigran II and Rome] (Rusça). Yerevan: Armfan. s. 22.
- (2017). Sophene, Gordyene, and Adiabene: Three Regna Minora of Northern Mesopotamia Between East and West. Brill. ISBN .
- (1978). History of the Armenians. Translation and commentary by . Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN .
- Petrosyan, Armen (2016). "Armianskaia Satenik/Satinik i kavkazskaia Satana/Sataneĭ" Армянская Сатеник/Сатиник и кавказская Сатана/Сатаней [Armenian Satenik/Satinik and Caucasian Satana/Sataney]. Vestnik Vladikavkazskogo Nauchnogo Tsentra (Rusça). Cilt 1. ss. 8–17. ISSN 1683-2507.
- Romeny, R. B. ter Haar (2010). Religious Origins of Nations?: The Christian Communities of the Middle East. Brill. ISBN .
- (2004). "Some Iranian Images of Kingship in the Armenian Artaxiad Epic". Armenian and Iranian Studies. Belmont, MA: Armenian Heritage Press. ss. 157–174. ISBN .
- (1971). "Hayastani miavorumě ev hzoratsʻumě Artashes A-i ōrokʻ" Հայաստանի միավորումը և հզորացումը Արտաշես Ա-ի օրոք [The unification and strengthening of Armenia at the time of Artashes I]. ; Martirosian, A. A. (Ed.). Hay zhoghovrdi patmutʻyun Հայ ժողովրդի պատմություն [History of the Armenian People]. 1. Yerevan: Armenian SSR Academy of Sciences. ss. 521–551. Bilinmeyen parametre
|editörleri-göster=görmezden gelindi () - (1976). "Artashes I" Արտաշես Ա. Simonian, Abel (Ed.). Haykakan sovetakan hanragitaran Հայկական սովետական հանրագիտարան [Armenian Soviet Encyclopedia] (Ermenice). 2. Yerevan: . s. 139.
- (1966). Hellenistakan darashrjani Hayastaně ev Movses Khorenatsʻin Հելլենիստական դարաշրջանի Հայաստանը և Մովսես Խորենացին [The Armenia of the Hellenistic period and Movses Khorenatsi] (Ermenice). Yerevan: HSSH GA hratarakchʻutʻyun. OCLC 20070239. (archived)
- Schottky, Martin (Pretzfeld) (2006). "Artaxias". Brill's New Pauly. doi:10.1163/1574-9347_bnp_e202070. ISBN .
- (1980). "Gannibal v Armenii" Ганнибал в Армении [Hannibal in Armenia]. (Rusça), 4. ss. 257–261. ISSN 0135-0536.
- Tiratsian, G. (1976). "Artashat" Արտաշատ. Simonian, Abel (Ed.). Haykakan sovetakan hanragitaran Հայկական սովետական հանրագիտարան [Armenian Soviet Encyclopedia] (Ermenice). 2. Yerevan: . ss. 135–136.
- (2017). "Strabo and the history of Armenia". Dueck, Daniela (Ed.). The Routledge Companion to Strabo. London: Routledge. ss. 93–101. ISBN .
- (1953). Orbeli, I. A. (Ed.). Очерки по истории культуры древней Армении (II в. до н. э. — IV в. н. э.) [Essays on the history of the culture of ancient Armenia (II century BC - IV century AD)] (PDF) (Rusça). Moscow: Soviet Academy of Sciences Press. 19 Kasım 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- Tourian, Bedros (1972). Erkeri zhoghovatsu Երկերի ժողովածու [Collected works] (Ermenice). 2. Yerevan: HSSH GA hratarakchʻutʻyun.
- Vardanyan, Karen (December 2001). "A dated copper coin of Artaxias II: Evidence on the use of the Pompeyan Era in Artaxata" (PDF). Armenian Numismatic Journal. 27 (4). ss. 89–94.
- Vardanyan, Ruben; Vardanyan, Karen (December 2008). "Newly-found groups of Artaxiad copper coins" (PDF). Armenian Numismatic Journal. II. 4 (4). ss. 77–95.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
I Artases Antik Yunanca Arta3ias MO 189 dan MO 160 a kadar hukum suren Ermenistan Kralligi ndaki Artaksiad Hanedani kurucusuydu Artases Ermenistan in ilk hukumdar hanedani olan Orontid Hanedani nin bir kolunun uyesiydi Kralligini her tarafa dogru genisleterek Ermenistan Kralligi nin topraklarini guclendirdi Genislettigi kralligini yonetmek icin bir dizi idari reform yapti Ayrica Aras Nehri nin orta vadisinde Artaksata Artasat adinda yeni bir baskent kurdu ve burasi kisa surede onemli bir kentsel ve ticari merkez haline geldi Yerine oglu gecti Cagdas bilim insanlari onu bagimsiz Ermeni devletinin kurucusu olarak kabul etmektedirler I ArtasesErmenistan KraliMuhtemelen I Artases e ait sikkeErmenistan KraliHukum suresi189 160 BCOnce gelenIV OrontesSonra gelenOlumMO 160 Bakurakert Merend Ermenistan KralligiCocuk lar iVruyr Mazhan ZariadresHanedanArtaksiad HanedaniBabasiZariadresOncesiTarihi Ermenistan MO 5 yuzyildan itibaren muhtemelen Pers kokenli Orontid Hanedani tarafindan yonetildi MO 3 yuzyilin sonunda Seleukos Krali III Antiochus hk MO 222 187 Artasas ve Zariadres i sirasiyla Ermenistan ve Sophene nin strategoisi askeri valileri olarak atadi Strabon Artasas ve Zariadres in Antiochus un generalleri oldugunu bildirir Ancak Ermenistan da Artasas in kendisini Orontid krali ve Zariadres in oglu olarak ilan ettigi Aramice yazitli sinir taslarinin kesfi Artasas ve Zariadres in Ermenistan disindan Makedonyali generaller degil yerel Orontid hanedaninin uyeleri olduklarini ancak muhtemelen Orontid hanedanindan farkli kollara mensup olduklarini kanitlamistir Aramice yazitlarinda bahsi gecen Zareh in Strabon a gore Sophene nin hukumdari olan Zariadres ile ayni olup olmadigi sorusuna iliskin farkli gorusler mevcuttur Michal Marciak Sophene li Zariadres i yazitlardaki Zareh ile ozdeslestirmenin basit bir yorum gibi gorundugunu savunmaktadir Diakonoff ve digerleri Zariadres in Sophene krallarinin soyundan gelmis olabilecegini one surmuslerdir HukumdarligiSeleukos Imparatorlugu dan bagimsizliklarini kazandiktan sonra Artasas ve Zariadres egemenlik alanlarini genisletmek icin birbirleriyle ittifak kurdular Bu iki Ermeni Orontid hanedani soylusunun fetihlerine yeni savaslara girmek istemeyen III Antiochus un halefi IV Seleukos hk MO 187 175 karsilik vermedi Baslangicta kralliginin merkezi Aras vadisi cevresinde olan Artases topraklarini Iberya Kralligi ve Hazar Denizi kiyisindaki Atropatena topraklarina kadar genisletti Kura Nehri Buyuk Ermenistan in kuzey ve kuzeydogu siniri haline geldi Strabon Artases in ayrica Atropatena dan sonra muhtemelen sirasiyla Sunik ve en e karsilik gelen Phaunitis ve Basoropeda Iran in kuzeybatisinda Arasbaran bolgelerini fethettigini bildirir Bu arada Zariadres Acilisene yi Erzincan fethetti Strabon un bahsettigi Taronitis gunumuzde Mus veya Tamonitis Tman veya Tmorik gunumuzde Sirnak ta Cudi Dagi olarak okunan bir diger bolge Zariadres veya Artasas tarafindan fethedildi Strabon a gore bu topraklarin Artasas ve Zariadres yonetiminde birlesmesi Buyuk Ermenistan ve Sophene halkinin ayni dili yani Ermenice konusmasina yol acti Ancak Ahamenis Imparatorlugu ndan miras kalan imparatorluk Aramicesi hukumet ve saray dili olmaya devam etti Pontus ve Kapadokya hukumdarlari gibi Artasas ve halefleri de eski Ahamenis Imparatorlugu tarafindan kullanilan kraliyet geleneklerini korudular Ayni zamanda ulkede Yunan etkisi de artmaya basladi Sonunda Aramice asamali olarak kullanimdan kaldirilacak ve saray dili olarak Yunanca ile degistirilecekti Movses Khorenatsi ye gore Artasas koylerin ve tarim arazilerinin sinirlandirilmasini emretti bu Ermenistan da Aramice yazitli sinir taslarinin kesfiyle dogrulandi Artasas Aras Nehri nin sol kiyisinda Artaxiasata sehrini Yunanca Artaxata ve Ermenice Artasat Artasas in sevinci anlamina gelen Artaxsas sat tan kurdu ve bu sehir MS 2 yuzyila kadar Ermenistan in baskenti olarak hizmet verdi Strabon ve Plutarkhos eski Kartacali komutan Hannibal in Ermeni sarayina sigindigini ve sehrin kurulusunda rol oynadigini bildirir ancak bunun dogru olma olasiligi dusuktur Khorenatsi Artasas in Eruandashat ve Armavir den sakinleri Artaxata ya yerlestirdigini ve Tir Anahit putlarini ve Bagaran dan cesitli diger heykelleri tasidigini bildirir Tir heykeli sehrin disina yollarin yakinina yerlestirildi Bu politikalarin sonucu onemli bir idari ticari kulturel ve dini merkez haline gelen Artaxata nin hizla gelismesine yol acti Artasas ayrica yalnizca Strabon un Atropatene sinirlarina yakin olarak bahsettigi ancak yeri henuz belirlenemeyen Arxata sehrini de kurdu MO 179 da Artasas fetihleri sayesinde o kadar guclu hale gelmisti ki Kucuk Asya hukumdarlarinin anlasmazliklarinda ozellikle de Pontuslu Farnakes I ile Kucuk Ermenistanli Mithridates in Pergamon Kapadokya ve Bitinya krallarina karsi yuruttugu savasta arabuluculuk yapabiliyordu Ancak Sophene yi ilhak etme plani basarisiz oldu Diodorus Siculus a MO 1 yuzyil gore Zariadres in halefi Mithrobouzanes in saltanati sirasinda bir noktada Artasas Kapadokya Krali II Ariarathes e Sophene prenslerini kendi saraylarinda oldurup Sophene yi kendi aralarinda bolusturmeyi onerdi ancak bu oneri reddedildi MO 165 4 te Artasas Seleukos krali IV Antiochus Epiphanes in MO 175 164 kuvvetleri tarafindan yenildi ve kisa bir sureligine esir alindi gorunuse gore Antiochus un serbest birakilmasini saglama yetkisini tanidi Ancak bunun Buyuk Ermenistan uzerindeki kontrolunu etkilemedigi goruluyor MO 161 da Artasas Seleukos yonetimine karsi isyan eden Medya satrabi Timarchus a yardim etti Artasas MO 160 civarinda oldu ve yerine oglu Artavasdes I gecti Referanslar Garsoian 2004 Sargsyan 1966 ss 242 246 Russell 1986 Garsoian 1997 s 49 Kaynaklar 1985 Hay zhoghovrdakan aṛaspelnere M Khorenatsʻu Hayots patmutyan mej Kʻnnadatutʻyun ev usvatskʻ Հայ ժողովրդական առասպելները Մ Խորենացու Հայոց պատմության մեջ Քննադատություն և ուսվածք Armenian popular legends in M Khorenatsi s History of Armenia criticism and study Erker Երկեր Works Ermenice 8 Yerevan HSSH GA hratarakchʻutʻyun ss 66 272 1966 Erker Երկեր Works Ermenice 1 Yerevan HSSH GA hratarakchʻutʻyun Acharian Hrachia 1948 Artashes Արտաշէս Hayotsʻ andznanunneri baṛaran Հայոց անձնանունների բառարան Dictionary of Armenian given names Ermenice 1 Petakan hamalsarani hratarakchʻutʻyun s 305 Chaumont M L 1993 Fondations seleucides en Armenie meridionale Seleucid foundations in southern Armenia Fransizca 70 3 4 ss 431 441 doi 10 3406 syria 1993 7344 JSTOR 4199038 Dalalyan Tork 2006 On the Character and Name of the Caucasian Satana Sat enik Aramazd Armenian Journal of Near Eastern Studies Cilt 2 ss 239 253 ISSN 1829 1376 Facella Margherita 2021 Orontids Yarshater Ehsan Ed Encyclopaedia Iranica Online Edition Ingilizce Encyclopaedia Iranica Foundation Garsoian Nina 2004 Armeno Iranian Relations in the pre Islamic period Yarshater Ehsan Ed Encyclopaedia Iranica Online Edition Ingilizce Encyclopaedia Iranica Foundation Garsoian Nina 1997 The Emergence of Armenia Ed The Armenian People from Ancient to Modern Times 1 New York St Martin s Press ss 37 62 ISBN 0 312 10169 4 Garsoian Nina 2005 Tigran II Yarshater Ehsan Ed Encyclopaedia Iranica Online Edition Ingilizce Encyclopaedia Iranica Foundation Hekimian Srabion 1857 Taghkʻ kertʻuatskʻ ew tʻatrergutʻiwnkʻ Տաղք քերթուածք եւ թատրերգութիւնք Songs poems and plays Ermenice Hewsen Robert H 2001 Armenia A Historical Atlas University Of Chicago Press ISBN 0 226 33228 4 Hewsen Robert H 1982 Ethno History and the Armenian Influence upon the Caucasian Albanians Samuelian Thomas J Ed Classical Armenian Culture Influences and Creativity Chico CA Scholars Press ss 27 40 ISBN 0 89130 565 3 Karakhanian G 1971 Arameeren norahayt erku ardzanagrutʻyunner Արամեերեն նորահայտ երկու արձանագրություններ Two newly found inscriptions in Aramaic 3 ss 274 276 ISSN 0135 0536 Kovacs Frank L 2016 Armenian Coinage in the Classical Period Lancaster Classical Numismatic Group Inc ISBN 9780983765240 Lang David M 2000 Iran Armenia and Georgia Yarshater Ehsan Ed The Cambridge History of Iran 3 Part 1 Cambridge University Press ss 505 536 1943 Tigran Vtoroj i Rim Tigran II and Rome Rusca Yerevan Armfan s 22 2017 Sophene Gordyene and Adiabene Three Regna Minora of Northern Mesopotamia Between East and West Brill ISBN 978 90 04 35072 4 1978 History of the Armenians Translation and commentary by Cambridge Massachusetts Harvard University Press ISBN 0 674 39571 9 Petrosyan Armen 2016 Armianskaia Satenik Satinik i kavkazskaia Satana Sataneĭ Armyanskaya Satenik Satinik i kavkazskaya Satana Satanej Armenian Satenik Satinik and Caucasian Satana Sataney Vestnik Vladikavkazskogo Nauchnogo Tsentra Rusca Cilt 1 ss 8 17 ISSN 1683 2507 Romeny R B ter Haar 2010 Religious Origins of Nations The Christian Communities of the Middle East Brill ISBN 9789004173750 2004 Some Iranian Images of Kingship in the Armenian Artaxiad Epic Armenian and Iranian Studies Belmont MA Armenian Heritage Press ss 157 174 ISBN 978 0 935411 19 5 1971 Hayastani miavorume ev hzoratsʻume Artashes A i ōrokʻ Հայաստանի միավորումը և հզորացումը Արտաշես Ա ի օրոք The unification and strengthening of Armenia at the time of Artashes I Martirosian A A Ed Hay zhoghovrdi patmutʻyun Հայ ժողովրդի պատմություն History of the Armenian People 1 Yerevan Armenian SSR Academy of Sciences ss 521 551 Bilinmeyen parametre editorleri goster gormezden gelindi yardim 1976 Artashes I Արտաշես Ա Simonian Abel Ed Haykakan sovetakan hanragitaran Հայկական սովետական հանրագիտարան Armenian Soviet Encyclopedia Ermenice 2 Yerevan s 139 1966 Hellenistakan darashrjani Hayastane ev Movses Khorenatsʻin Հելլենիստական դարաշրջանի Հայաստանը և Մովսես Խորենացին The Armenia of the Hellenistic period and Movses Khorenatsi Ermenice Yerevan HSSH GA hratarakchʻutʻyun OCLC 20070239 archived Schottky Martin Pretzfeld 2006 Artaxias Brill s New Pauly doi 10 1163 1574 9347 bnp e202070 ISBN 9789004122598 1980 Gannibal v Armenii Gannibal v Armenii Hannibal in Armenia Rusca 4 ss 257 261 ISSN 0135 0536 Tiratsian G 1976 Artashat Արտաշատ Simonian Abel Ed Haykakan sovetakan hanragitaran Հայկական սովետական հանրագիտարան Armenian Soviet Encyclopedia Ermenice 2 Yerevan ss 135 136 2017 Strabo and the history of Armenia Dueck Daniela Ed The Routledge Companion to Strabo London Routledge ss 93 101 ISBN 9781315696416 1953 Orbeli I A Ed Ocherki po istorii kultury drevnej Armenii II v do n e IV v n e Essays on the history of the culture of ancient Armenia II century BC IV century AD PDF Rusca Moscow Soviet Academy of Sciences Press 19 Kasim 2021 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Tourian Bedros 1972 Erkeri zhoghovatsu Երկերի ժողովածու Collected works Ermenice 2 Yerevan HSSH GA hratarakchʻutʻyun Vardanyan Karen December 2001 A dated copper coin of Artaxias II Evidence on the use of the Pompeyan Era in Artaxata PDF Armenian Numismatic Journal 27 4 ss 89 94 Vardanyan Ruben Vardanyan Karen December 2008 Newly found groups of Artaxiad copper coins PDF Armenian Numismatic Journal II 4 4 ss 77 95