Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Bu madde, ; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur. (Nisan 2025) |
Gökezen Dağı (Azerice: Göyəzən dağı), Küçük Kafkaslar'ın dağ eteği bölgesinde yer alan bir püskürük kubbe dağıdır. Kretase Dönemi'nde püsküren bir volkanın kalıntısı olup, zamanla dış etkenlerin aşındırmasıyla mevcut şeklini almıştır. Yer yüzeyinden yüksekliği yaklaşık 250 metre, taban çapı ise 130 metreden fazladır. Ova içine gömülmüş devasa bir sütunu andıran görüntüsüyle bölgenin en dikkat çekici doğal oluşumlarından biridir. Azerbaycan'ın Gazah rayonunda, Alpout ve Abbasbeyli köylerinin arazisinde bulunmaktadır.
| Kavazin (tarihi ad) | |
 | |
| En yüksek noktası | |
|---|---|
| Yükseklik | 250 Azerbaycan Milli Ansiklopedisi, 2007 |
| Koordinatlar | 41°05′19″K 45°11′05″D / 41.08861°K 45.18472°D |
| Adlandırma | |
| Yerli adı | Göyəzən dağı |
| Çevirisi | Göyəzən (Azerbaycanca) |
| Sıradağ | Küçük Kafkaslar |
| Jeoloji | |
| Kayaç yaşı | Kretase Dönemi |
| Dağ türü | Ekstruzif kubbe-dağ, volkanik |
| Son patlama | Kretase Dönemi (yaklaşık 100 milyon yıl önce) |
| Tırmanma | |
| İlk tırmanan | Bilinmiyor |
| En kolay rota | Yürüyüş (tırmanış için teknik ekipman gerektirmez) |
| Normal rota | Güney yamaçlarından yürüyüş |
| Erişim | Gazah şehri üzerinden kara yolu ile ulaşım |
Genel bilgi
Gökezen Dağı, Gazah bölgesinin kültürel ve doğal sembolü olarak kabul edilir. Gazah şehir merkezinden yaklaşık 20 km uzaklıkta, Coğaz Çayı'nın 2 km batısında konumlanmıştır. Dağ, jeomorfolojik yapısı itibarıyla nadir rastlanan volkanik püskürük kubbe tipindedir. Volkanik faaliyetin ardından lavların hızla soğuyarak katılaşmasıyla oluşan kubbe, çevresindeki düzlük alanlardan aniden yükselerek belirgin bir morfolojik yapı sergiler.
Dağın zirvesi nispeten düz bir yapıya sahiptir ve geniş bir meydanı andırır. Bu alanda Orta Çağ dönemine ait kalıntılar bulunmaktadır. Bunlar arasında yedi burçtan oluşan kale duvarları, dörtgen planlı yapı temelleri ve insan eliyle şekillendirilmiş mağaralar yer alır. Arkeolojik buluntular, bölgenin tarih boyunca hem savunma hem de yaşam amacıyla kullanıldığını göstermektedir.
Jeolojik özellikler
Gökezen Dağı, tüf, bazalt ve andezit gibi volkanik kayaçlardan oluşmaktadır. Jeolojik yapısında ayrıca çeşitli mineral damarlarına da rastlanmaktadır. Dağın oluşumu, Küçük Kafkaslar'ın geç Kretase dönemindeki tektonik ve volkanik aktiviteleriyle doğrudan ilişkilidir. Volkanik kubbeler genellikle viskoz lav akıntıları sonucu meydana gelir; bu tip lavlar akışkan olmadığı için geniş alanlara yayılamaz ve yukarı doğru birikerek kubbe şekilli dağlar oluşturur.
Dağın eteği boyunca bol miktarda blok kayaçlar ve lav akıntısı kalıntıları gözlemlenebilir. Bu durum, geçmişte burada güçlü bir volkanik patlamanın yaşandığına işaret eder.
Tarihî ve kültürel önem
Gökezen Dağı, yerel halk arasında kutsal bir dağ olarak kabul edilir. Rivayetlere göre, eski zamanlarda bölge halkı düşman tehlikesi veya önemli bayramlarda dağın zirvesinde büyük ateşler yakardı. Bu ateşler hem bir işaretleşme yöntemi hem de dini tören amaçlı kullanılmıştır.
Gökezen Kalesi'nin IX–XII. yüzyıllarda bir gözetleme ve savunma noktası olarak işlev gördüğü tahmin edilmektedir. Bölge, stratejik konumu nedeniyle tarih boyunca önemli askeri ve ticari yolların kontrol noktası olmuştur.
Gökezen Dağı'nın adı, IX. yüzyıla ait Gürcü kaynaklarında "Kavazin" olarak geçmektedir. Araştırmacıların görüşüne göre, bu isim Türk dillerindeki "kava" (kaya, sarp kaya) ve "sın/sin" (dağ beli) kelimelerinden türemiş olup, "sarp kayalı dağ beli" anlamına gelir. Bu etimoloji, dağın fiziksel görünümüyle de uyumludur.
Efsaneler ve halk anlatıları
Gökezen Dağı ile ilgili pek çok halk anlatısı bulunmaktadır. Bir rivayete göre, eskiden bu dağda devlerin yaşadığına inanılırdı. Başka bir rivayet, dağın zirvesinde "Göy Tanrısı"na kurbanlar sunulduğunu anlatır. Dağın zirvesindeki mağaraların, bu dini törenler için kullanıldığı söylenir.
Tovuz bölgesinin Bala Şamlık köyünde yer alan ve yine Gökezen adını taşıyan şişkin bir kaya parçası, dağın isminin halk arasında nasıl yayıldığını göstermektedir. Her iki yerde de Gökezen ismi, kutsallık ve erişilmezlik kavramlarıyla ilişkilendirilir.
Flora ve fauna
Gökezen Dağı ve çevresi, çeşitli bitki türlerine ev sahipliği yapmaktadır. Dağın eteklerinde bozkır bitki örtüsü hâkimdir; arpa, buğday, yabani çiçek türleri ve düşük boylu çalılar sıklıkla görülür. Fauna açısından ise tavşanlar, çeşitli sürüngen türleri ve göçmen kuşlar bölgede yaşamaktadır. Özellikle ilkbahar aylarında, dağın eteklerinde renkli çiçeklerle kaplanan manzara, ziyaretçilerin ilgisini çekmektedir.
Turizm potansiyeli
Gökezen Dağı, hem doğa yürüyüşçüleri hem de fotoğrafçılar için popüler bir destinasyon hâline gelmiştir. Özellikle yaz ve ilkbahar aylarında bölgeyi ziyaret eden turistler, dağın doğal güzellikleri ve tarihi kalıntıları keşfetmektedirler. Gazah rayon yönetimi, dağın korunması ve turistik potansiyelinin artırılması için çeşitli projeler planlamaktadır.
Kaynakça
- Azerbaycan Milli Ansiklopedisi, Bakü 2007, s. 23
- Rauf Hacıyev, "Küçük Kafkaslar'ın Jeolojisi", Bakü Üniversitesi Yayınları, 2015
- İsmayıl Əlizadə, "Qazax bölgəsinin folkloru", Bakı, 2009
Dış bağlantılar
- Qazax.net – Göyəzən Dağı Hakkında Bilgi (arşivlenmiş)
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Bu madde oksuz maddedir zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmis bir baglanti yoktur Lutfen ilgili maddelerden bu sayfaya baglanti vermeye calisin Nisan 2025 Gokezen Dagi Azerice Goyezen dagi Kucuk Kafkaslar in dag etegi bolgesinde yer alan bir puskuruk kubbe dagidir Kretase Donemi nde puskuren bir volkanin kalintisi olup zamanla dis etkenlerin asindirmasiyla mevcut seklini almistir Yer yuzeyinden yuksekligi yaklasik 250 metre taban capi ise 130 metreden fazladir Ova icine gomulmus devasa bir sutunu andiran goruntusuyle bolgenin en dikkat cekici dogal olusumlarindan biridir Azerbaycan in Gazah rayonunda Alpout ve Abbasbeyli koylerinin arazisinde bulunmaktadir Gokezen DagiKavazin tarihi ad En yuksek noktasiYukseklik250 Azerbaycan Milli Ansiklopedisi 2007Koordinatlar41 05 19 K 45 11 05 D 41 08861 K 45 18472 D 41 08861 45 18472AdlandirmaYerli adiGoyezen dagiCevirisiGoyezen Azerbaycanca SiradagKucuk KafkaslarJeolojiKayac yasiKretase DonemiDag turuEkstruzif kubbe dag volkanikSon patlamaKretase Donemi yaklasik 100 milyon yil once TirmanmaIlk tirmananBilinmiyorEn kolay rotaYuruyus tirmanis icin teknik ekipman gerektirmez Normal rotaGuney yamaclarindan yuruyusErisimGazah sehri uzerinden kara yolu ile ulasimGenel bilgiGokezen Dagi Gazah bolgesinin kulturel ve dogal sembolu olarak kabul edilir Gazah sehir merkezinden yaklasik 20 km uzaklikta Cogaz Cayi nin 2 km batisinda konumlanmistir Dag jeomorfolojik yapisi itibariyla nadir rastlanan volkanik puskuruk kubbe tipindedir Volkanik faaliyetin ardindan lavlarin hizla soguyarak katilasmasiyla olusan kubbe cevresindeki duzluk alanlardan aniden yukselerek belirgin bir morfolojik yapi sergiler Dagin zirvesi nispeten duz bir yapiya sahiptir ve genis bir meydani andirir Bu alanda Orta Cag donemine ait kalintilar bulunmaktadir Bunlar arasinda yedi burctan olusan kale duvarlari dortgen planli yapi temelleri ve insan eliyle sekillendirilmis magaralar yer alir Arkeolojik buluntular bolgenin tarih boyunca hem savunma hem de yasam amaciyla kullanildigini gostermektedir Jeolojik ozelliklerGokezen Dagi tuf bazalt ve andezit gibi volkanik kayaclardan olusmaktadir Jeolojik yapisinda ayrica cesitli mineral damarlarina da rastlanmaktadir Dagin olusumu Kucuk Kafkaslar in gec Kretase donemindeki tektonik ve volkanik aktiviteleriyle dogrudan iliskilidir Volkanik kubbeler genellikle viskoz lav akintilari sonucu meydana gelir bu tip lavlar akiskan olmadigi icin genis alanlara yayilamaz ve yukari dogru birikerek kubbe sekilli daglar olusturur Dagin etegi boyunca bol miktarda blok kayaclar ve lav akintisi kalintilari gozlemlenebilir Bu durum gecmiste burada guclu bir volkanik patlamanin yasandigina isaret eder Tarihi ve kulturel onemGokezen Dagi yerel halk arasinda kutsal bir dag olarak kabul edilir Rivayetlere gore eski zamanlarda bolge halki dusman tehlikesi veya onemli bayramlarda dagin zirvesinde buyuk atesler yakardi Bu atesler hem bir isaretlesme yontemi hem de dini toren amacli kullanilmistir Gokezen Kalesi nin IX XII yuzyillarda bir gozetleme ve savunma noktasi olarak islev gordugu tahmin edilmektedir Bolge stratejik konumu nedeniyle tarih boyunca onemli askeri ve ticari yollarin kontrol noktasi olmustur Gokezen Dagi nin adi IX yuzyila ait Gurcu kaynaklarinda Kavazin olarak gecmektedir Arastirmacilarin gorusune gore bu isim Turk dillerindeki kava kaya sarp kaya ve sin sin dag beli kelimelerinden turemis olup sarp kayali dag beli anlamina gelir Bu etimoloji dagin fiziksel gorunumuyle de uyumludur Efsaneler ve halk anlatilariGokezen Dagi ile ilgili pek cok halk anlatisi bulunmaktadir Bir rivayete gore eskiden bu dagda devlerin yasadigina inanilirdi Baska bir rivayet dagin zirvesinde Goy Tanrisi na kurbanlar sunuldugunu anlatir Dagin zirvesindeki magaralarin bu dini torenler icin kullanildigi soylenir Tovuz bolgesinin Bala Samlik koyunde yer alan ve yine Gokezen adini tasiyan siskin bir kaya parcasi dagin isminin halk arasinda nasil yayildigini gostermektedir Her iki yerde de Gokezen ismi kutsallik ve erisilmezlik kavramlariyla iliskilendirilir Flora ve faunaGokezen Dagi ve cevresi cesitli bitki turlerine ev sahipligi yapmaktadir Dagin eteklerinde bozkir bitki ortusu hakimdir arpa bugday yabani cicek turleri ve dusuk boylu calilar siklikla gorulur Fauna acisindan ise tavsanlar cesitli surungen turleri ve gocmen kuslar bolgede yasamaktadir Ozellikle ilkbahar aylarinda dagin eteklerinde renkli ciceklerle kaplanan manzara ziyaretcilerin ilgisini cekmektedir Turizm potansiyeliGokezen Dagi hem doga yuruyusculeri hem de fotografcilar icin populer bir destinasyon haline gelmistir Ozellikle yaz ve ilkbahar aylarinda bolgeyi ziyaret eden turistler dagin dogal guzellikleri ve tarihi kalintilari kesfetmektedirler Gazah rayon yonetimi dagin korunmasi ve turistik potansiyelinin artirilmasi icin cesitli projeler planlamaktadir KaynakcaAzerbaycan Milli Ansiklopedisi Baku 2007 s 23 Rauf Haciyev Kucuk Kafkaslar in Jeolojisi Baku Universitesi Yayinlari 2015 Ismayil Elizade Qazax bolgesinin folkloru Baki 2009Dis baglantilarQazax net Goyezen Dagi Hakkinda Bilgi arsivlenmis