Gəncə qapıları | |
![]() Gelati Manastırı'ndaki Gence kapısı kanadı | |
![]() | |
| Koordinatlar | 40°42′56″K 46°25′42″D / 40.71556°K 46.42833°D |
|---|---|
| Tasarlayan | Usta İbrahim Osmanoğlu |
| İnşa eden | |
| Tür | Kale kapısı |
| Tamamlanma tarihi | 1063 |
Gence Kapıları, XI. yüzyılın ortalarında, Şeddadî hükümdarı Ebü’l-Esvar Şavur’un emriyle 1063 yılında Usta İbrahim Osmanoğlu tarafından yapılmıştır.1139 Gence depremi sırasında şehri yağmalamak amacıyla saldıran Gürcüler tarafından Gürcistan’a götürülmüş kapıların bir kanadı günümüzde Gelati Manastırı’nda muhafaza edilmektedir.
Tarihi
| ]IX–XI. yüzyıllarda Azerbaycan topraklarına Slavların, Ermeni-Gürcü güçlerinin ve onları destekleyen Bizans kuvvetlerinin; XI. yüzyılda ise Alanların (1032–1033, 1062) yağmacı akınlarının yoğunlaşması, bu dönemde Şeddadî Devleti’nin başkenti olan Gence’nin askeri gücünün ve şehir savunmasının güçlendirilmesini tarihsel bir zorunluluk haline getirmiştir.
Gence'deki kale kapıları, 1063 yılında Şeddadî hükümdarı ’un talimatıyla demirci İbrahim Osmanoğlu tarafından imal edilmiştir. Kale, çevresi suyla doldurulmuş derin hendeklerle kuşatılmıştı. Gence kenti İçeri Şehir, Narınkale, Bayır Şehir, Şehristan ve zanaatkarlar mahallesi olan Rabad’dan oluşuyordu.
Kale ya da iç kale için yapılan demir kapının yüzeyi, dövme tekniğiyle işlenmiş motif ve bezemelerle süslenmiştir. Kûfî hatla yazılmış kitabede, kapının Şavur’un emriyle yapıldığı, ustanın adı ve yapım tarihi belirtilmiştir. 1139 yılında Gence depremi sırasında, I. Demetre tarafından Gürcistan’a, Gelati Manastırı’na götürülmüştür. Kale kapılarının sağlam kalan kanadı bugün Gürcistan’ın Kutaisi bölgesindeki Gelati Manastırı’nda, IV. Davit’in mezarı karşısındaki duvara sabitlenmiş halde bulunmaktadır. Kapı kanadı üzerinde Arapça ve kûfî hatla şu ifadeler yer almaktadır:
Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla! Yüce Efendimiz ve Emrimiz Seyyid Savur ibn el-Fazl — Allah onun hükümranlığını uzun etsin — bize bu kapıyı, Kadı Ebü’l-Ferec Muhammed ibn Abdullah’ın yardımıyla yaptırmayı emretti — Allah ona da muvaffakiyet versin. Demirci İbrahim ibn Osman el-Enkaveyh’in işidir. Hicrî dört yüz elli beşinci yıl.
Kapının diğer kanadının akıbeti hakkında Azerbaycan Sovyet Ansiklopedisi’nin IV. cildinde şu bilgi verilmektedir:
XVIII. yüzyılda manastır onarılırken, Gence kapılarının bir kanadı çatı örtüsü olarak kullanılmıştır.
Modern dönemde
| ]Azerbaycan bağımsızlığını kazandıktan sonra Gence kapılarının iadesi için defalarca başvuruda bulunmuş, ancak Gürcistan tarafı bunu kabul etmemiştir. Daha sonra tarihi kapıların bazı parçaları bulunmuş ve restore edilmiştir. 1063 yılında şehrin farklı yönlerindeki girişlere yerleştirilen altı büyük kapıdan biri Gence Bölgesel Bilim Merkezi restore etmiştir. Akademisyen Rafael Ahmedov, 2000 yılına kadar eski şehir harabelerinde yürüttüğü arkeolojik kazılar sırasında Gence kapılarına ait kalıntıları tespit etmiş; ardından Bilim Merkezi bu parçaları bir araya getirerek restorasyonunu gerçekleştirmiştir. Restore edilen kapının yüksekliği 3,70 m, genişliği ise 3,40 m’dir. Kapı bölümünde 56 adet farklı dökme demir levha vardır ve bu levhalar çapraz bağlantılarla sağlam biçimde birleştirilmiştir. Kapı, tarihi konumuna uygun olarak Gence–Bakü–Gence yolunun şehir giriş istikametinde yerleştirilmiştir.
Galeri
| ]-
Kapıdaki yazının Almanca çevirisi. -

-

-

-
IV. Davit'in Mezarı ve Gence kapısı kanadı -

Kaynakça
| ]- ^ "Ворота древней Гянджи / Qədim Gəncənin qapıları" (Rusça). ganca.net. 2 Mayıs 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2019.
- ^ a b “Azadlıq”ın Araşdırmaçı Jurnalistlər Qrupu (11 Mart 2011). "Gəncə qalasının tarixi qapısı – məşhur darvazalar…". azadliq.info. 7 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2019.
- ^ [1][]Tariximizin bir parçası- Gəncə qapıları.
- ^ "Ворота Гянджи" (Rusça). azertag.az. 19 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2019.
- ^ Sevinc İltifatqızı (4 Şubat 2012). "Gəncə qapısının Gürcüstanda saxlanılması işğal faktıdır" (Azerice). modern.az. 18 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2019.
- ^ "Gəncə qapıları" (Azerice). heydar-aliyev-foundation.org. 12 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2019.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Koordinatlar 40 42 56 K 46 25 42 D 40 71556 K 46 42833 D 40 71556 46 42833 Vikipedi ozgur ansiklopedi Gence kapilariGence qapilariGelati Manastiri ndaki Gence kapisi kanadiKoordinatlar40 42 56 K 46 25 42 D 40 71556 K 46 42833 D 40 71556 46 42833TasarlayanUsta Ibrahim OsmanogluInsa edenTurKale kapisiTamamlanma tarihi1063 Gence Kapilari XI yuzyilin ortalarinda Seddadi hukumdari Ebu l Esvar Savur un emriyle 1063 yilinda Usta Ibrahim Osmanoglu tarafindan yapilmistir 1139 Gence depremi sirasinda sehri yagmalamak amaciyla saldiran Gurculer tarafindan Gurcistan a goturulmus kapilarin bir kanadi gunumuzde Gelati Manastiri nda muhafaza edilmektedir Tarihi span IX XI yuzyillarda Azerbaycan topraklarina Slavlarin Ermeni Gurcu guclerinin ve onlari destekleyen Bizans kuvvetlerinin XI yuzyilda ise Alanlarin 1032 1033 1062 yagmaci akinlarinin yogunlasmasi bu donemde Seddadi Devleti nin baskenti olan Gence nin askeri gucunun ve sehir savunmasinin guclendirilmesini tarihsel bir zorunluluk haline getirmistir Gence deki kale kapilari 1063 yilinda Seddadi hukumdari un talimatiyla demirci Ibrahim Osmanoglu tarafindan imal edilmistir Kale cevresi suyla doldurulmus derin hendeklerle kusatilmisti Gence kenti Iceri Sehir Narinkale Bayir Sehir Sehristan ve zanaatkarlar mahallesi olan Rabad dan olusuyordu Kale ya da ic kale icin yapilan demir kapinin yuzeyi dovme teknigiyle islenmis motif ve bezemelerle suslenmistir Kufi hatla yazilmis kitabede kapinin Savur un emriyle yapildigi ustanin adi ve yapim tarihi belirtilmistir 1139 yilinda Gence depremi sirasinda I Demetre tarafindan Gurcistan a Gelati Manastiri na goturulmustur Kale kapilarinin saglam kalan kanadi bugun Gurcistan in Kutaisi bolgesindeki Gelati Manastiri nda IV Davit in mezari karsisindaki duvara sabitlenmis halde bulunmaktadir Kapi kanadi uzerinde Arapca ve kufi hatla su ifadeler yer almaktadir Rahman ve Rahim olan Allah in adiyla Yuce Efendimiz ve Emrimiz Seyyid Savur ibn el Fazl Allah onun hukumranligini uzun etsin bize bu kapiyi Kadi Ebu l Ferec Muhammed ibn Abdullah in yardimiyla yaptirmayi emretti Allah ona da muvaffakiyet versin Demirci Ibrahim ibn Osman el Enkaveyh in isidir Hicri dort yuz elli besinci yil Kapinin diger kanadinin akibeti hakkinda Azerbaycan Sovyet Ansiklopedisi nin IV cildinde su bilgi verilmektedir XVIII yuzyilda manastir onarilirken Gence kapilarinin bir kanadi cati ortusu olarak kullanilmistir Modern donemde span Azerbaycan bagimsizligini kazandiktan sonra Gence kapilarinin iadesi icin defalarca basvuruda bulunmus ancak Gurcistan tarafi bunu kabul etmemistir Daha sonra tarihi kapilarin bazi parcalari bulunmus ve restore edilmistir 1063 yilinda sehrin farkli yonlerindeki girislere yerlestirilen alti buyuk kapidan biri Gence Bolgesel Bilim Merkezi restore etmistir Akademisyen Rafael Ahmedov 2000 yilina kadar eski sehir harabelerinde yuruttugu arkeolojik kazilar sirasinda Gence kapilarina ait kalintilari tespit etmis ardindan Bilim Merkezi bu parcalari bir araya getirerek restorasyonunu gerceklestirmistir Restore edilen kapinin yuksekligi 3 70 m genisligi ise 3 40 m dir Kapi bolumunde 56 adet farkli dokme demir levha vardir ve bu levhalar capraz baglantilarla saglam bicimde birlestirilmistir Kapi tarihi konumuna uygun olarak Gence Baku Gence yolunun sehir giris istikametinde yerlestirilmistir Galeri span Kapidaki yazinin Almanca cevirisi IV Davit in Mezari ve Gence kapisi kanadiKaynakca span Vorota drevnej Gyandzhi Qedim Gencenin qapilari Rusca ganca net 2 Mayis 2005 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 17 Ekim 2019 a b Azadliq in Arasdirmaci Jurnalistler Qrupu 11 Mart 2011 Gence qalasinin tarixi qapisi meshur darvazalar azadliq info 7 Mart 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 17 Ekim 2019 1 olu kirik baglanti Tariximizin bir parcasi Gence qapilari Vorota Gyandzhi Rusca azertag az 19 Ekim 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 17 Ekim 2019 Sevinc Iltifatqizi 4 Subat 2012 Gence qapisinin Gurcustanda saxlanilmasi isgal faktidir Azerice modern az 18 Ocak 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 17 Ekim 2019 Gence qapilari Azerice heydar aliyev foundation org 12 Kasim 2014 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 17 Ekim 2019 Gizli kategoriler Olu dis baglantilari olan maddelerVikiveri de OSM iliski kimligi olmayan bilgi kutusu icin harita isaretleyiciKartographer uzantisini kullanan sayfalar

