Emisyon ticareti, çevre kirliliğini kontrol altına almak amacıyla kirletici salımını azaltanlara ekonomik avantajlar sağlayan piyasa temelli bir sistemdir. Genellikle "sınırla ve ticaret et" (cap and trade - CAT) ya da (ETS) olarak adlandırılır. Bu yaklaşımın en yaygın kullanım alanlarından biri, karbon emisyonlarının (özellikle karbondioksit ve diğer sera gazlarının) sınırlandırılmasıdır. Karbon ticareti, iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir araç olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca kükürt dioksit gibi farklı kirletici maddeler için de benzer ticaret sistemleri uygulanmaktadır.
Emisyon ticaret sisteminde, belirli bir kirletici maddenin salımına dair toplam miktarı sınırlandırmak amacıyla, merkezi bir otorite (genellikle bir devlet kurumu), sınırlı sayıda emisyon izni tahsis eder ya da bu izinleri satar. Her bir izin, belirli bir süre içinde belirli miktarda emisyon salımına hak tanır. Emisyon üreten işletmeler, gerçekleştirdikleri salım miktarı kadar izne sahip olmak zorundadır. Emisyonlarını artırmak isteyen kuruluşlar, fazla izin hakkı bulunan diğer katılımcılardan bu izinleri satın almak durumundadır. Böylece, toplam emisyon sınırı korunurken, piyasada esneklik sağlanır.
Emisyon ticareti, çevresel politika hedeflerine nasıl ulaşılacağı konusunda piyasa aktörlerine esneklik tanıyan esnek çevre politikası araçlarından biridir. Bu sistem, hedefe ulaşma yöntemini düzenleyici kurumlar yerine işletmelere bırakarak, komuta-kontrol yaklaşımına dayalı düzenlemelerden ayrılır. Komuta-kontrol sistemleri genellikle belirli teknolojilerin kullanılmasını (örneğin - BAT) zorunlu kılar veya devlet destekleri gibi doğrudan müdahalelere dayanır. Buna karşın emisyon ticareti, çevresel yükümlülüklerin ekonomik araçlarla yerine getirilmesine olanak sağlar.
Giriş
| ]Kirlilik, piyasa dışsallıklarının en bilinen örneklerinden biridir. Dışsallık terimi, bir ekonomik faaliyetin, bu faaliyetin piyasa işlemine doğrudan taraf olmayan kişi ya da kurumlar üzerindeki etkisini ifade eder. Emisyon ticareti, bu tür dışsallıkları piyasa mekanizmaları yoluyla düzenlemeyi amaçlayan bir yaklaşımdır. Sistemin temel amacı, belirli bir emisyon hedefini toplam maliyeti en aza indirerek gerçekleştirmektir. Bu sistemde, hükûmet toplam emisyon düzeyine bir sınır koyar ve bu sınır dahilinde emisyon izinleri (veya tahsisatlar) tanımlar. İzinler doğrudan satılabilir ya da çoğu uygulamada, düzenlemeye tabi işletmelere geçmiş dönem emisyonlarına dayalı olarak ücretsiz biçimde tahsis edilir. Katılımcılar, gerçekleştirdikleri emisyon miktarı kadar izne sahip olmakla yükümlüdür. Bu koşul sağlandığında, toplam emisyon miktarı belirlenen sınırı aşmaz. İzinlerin alınıp satılabilir olması, katılımcılara farklı uyum yolları sunar: Kendi emisyonlarını azaltarak izinleri kullanmak, emisyonu sınırın altında tutup fazla izinleri satmak ya da sınırın üzerinde emisyon yaparak piyasadan ek izin satın almak. Bu sayede sistem, kirleticiye dolaylı bir maliyet yüklerken, emisyonlarını azaltanları ekonomik olarak teşvik eder.
Emisyon ticareti, çevresel maliyetlerin üretim maliyetlerine içselleştirilmesini sağlayarak, karbon ve diğer sera gazlarının ekonomik değerini piyasa süreçlerine dahil eder. Bu durum, şirketlerin yatırım getirisi ve sermaye harcaması gibi kararlarını karbon fiyatı temelinde yeniden değerlendirmelerine neden olabilir. Böylece, düşük emisyonlu teknolojilere yapılan yatırımların cazibesi artar ve şirketlerin uzun vadeli stratejilerinde iklim politikaları daha etkin biçimde yer alabilir. Bu sistem, ekonomik araçlarla çevresel hedeflere ulaşılmasını kolaylaştırarak sürdürülebilir kalkınma stratejilerine katkı sunar.
Bazı emisyon ticaret sistemlerinde, yükümlülüğü olmayan — yani emisyon salımı gerçekleştirmeyen — kuruluşlar da izin ticaretine katılabilir ve bu izinlere dayalı finansal türev ürünlerle işlem yapabilir. Katılımcılar, kullanmadıkları izinleri ileriki dönemlerde kullanmak üzere biriktirme hakkına da sahip olabilir. Ayrıca, bazı sistemlerde ticarete konu olan izinlerin belirli bir yüzdesi düzenli aralıklarla piyasadan kalıcı olarak çekilir, bu da zaman içinde toplam emisyon miktarının düşmesine neden olur. Bu kapsamda, çevre örgütleri piyasadan izin satın alarak bunları emekliye ayırabilir; bu durum arzı azaltarak kalan izinlerin fiyatını yükseltebilir. Birçok sistemde, izin sahipleri bu izinleri kâr amacı gütmeyen kuruluşlara bağışlayarak elde edebilir. Hükûmetler ise genellikle toplam emisyon sınırını zaman içinde kademeli olarak azaltarak, ulusal sera gazı azaltım hedeflerine ulaşmayı amaçlar.
Kaynakça
| ]- ^ a b Stavins, Robert N. (November 2001). "Experience with Market-Based Environmental Policy Instruments" (PDF). Discussion Paper 01-58. Washington, D.C.: Resources for the Future. 8 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)20 Mayıs 2010.
- ^ "Can markets reduce pollution in India?". The Economist. ISSN 0013-0613. 4 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2024.
- ^ "Cap and Trade: Key Terms Glossary" (PDF). Climate Change 101. Center for Climate and Energy Solutions. January 2011. 5 Ekim 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ekim 2014.
- ^ "Allowance Trading". U.S. Environment Protection Agency. 9 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ekim 2014.
- ^ Judson Jaffe; Matthew Ranson; Robert N. Stavins (2009). "Linking Tradable Permit Systems: A Key Element of Emerging International Climate Policy Architecture". Ecology Law Quarterly. 36 (789). 17 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi25 Ağustos 2023.
- ^ (2003). "The Tradable-Permits Approach to Protecting the Commons: Lessons for Climate Change". Oxford Review of Economic Policy. 19 (3): 400-419. doi:10.1093/oxrep/19.3.400.
- ^ Stavins, Robert N. (1 Kasım 2001). "Experience with Market-Based Environmental Policy Instruments". Environmental Degradation and Institutional Responses. Discussion Paper 01-58. 1. Washington, D.C.: Elsevier. ss. 355-435. doi:10.1016/S1574-0099(03)01014-3. ISBN . 1 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 2 Ocak 2024.
- ^ Teeter, Preston; Sandberg, Jorgen (2016). "Constraining or Enabling Green Capability Development? How Policy Uncertainty Affects Organizational Responses to Flexible Environmental Regulations" (PDF). British Journal of Management. 28 (4): 649-665. doi:10.1111/1467-8551.12188. 6 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)6 Haziran 2020.
- ^ a b Cap and Trade 101 2012-04-24 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Center for American Progress, January 16, 2008.
- ^ Boswall, J. and Lee, R. (2002). Economics, ethics and the environment. London: Cavendish. pp.62–66.
- ^ "Emissions trading schemes around the world" 2020-01-10 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Parliament of Australia, 2013.
- ^ "Cap and Trade 101". United States Environmental Protection Agency. 5 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ekim 2014.
- ^ , and . Economics: Principles in Action. Upper Saddle River, New Jersey, 2003.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Almanya daki bir komur santrali Emisyon ticareti nedeniyle komur diger seceneklerden daha az rekabetci bir yakit haline gelebilir Emisyon ticareti cevre kirliligini kontrol altina almak amaciyla kirletici salimini azaltanlara ekonomik avantajlar saglayan piyasa temelli bir sistemdir Genellikle sinirla ve ticaret et cap and trade CAT ya da ETS olarak adlandirilir Bu yaklasimin en yaygin kullanim alanlarindan biri karbon emisyonlarinin ozellikle karbondioksit ve diger sera gazlarinin sinirlandirilmasidir Karbon ticareti iklim degisikligiyle mucadelede onemli bir arac olarak degerlendirilmektedir Ayrica kukurt dioksit gibi farkli kirletici maddeler icin de benzer ticaret sistemleri uygulanmaktadir Emisyon ticaret sisteminde belirli bir kirletici maddenin salimina dair toplam miktari sinirlandirmak amaciyla merkezi bir otorite genellikle bir devlet kurumu sinirli sayida emisyon izni tahsis eder ya da bu izinleri satar Her bir izin belirli bir sure icinde belirli miktarda emisyon salimina hak tanir Emisyon ureten isletmeler gerceklestirdikleri salim miktari kadar izne sahip olmak zorundadir Emisyonlarini artirmak isteyen kuruluslar fazla izin hakki bulunan diger katilimcilardan bu izinleri satin almak durumundadir Boylece toplam emisyon siniri korunurken piyasada esneklik saglanir Emisyon ticareti cevresel politika hedeflerine nasil ulasilacagi konusunda piyasa aktorlerine esneklik taniyan esnek cevre politikasi araclarindan biridir Bu sistem hedefe ulasma yontemini duzenleyici kurumlar yerine isletmelere birakarak komuta kontrol yaklasimina dayali duzenlemelerden ayrilir Komuta kontrol sistemleri genellikle belirli teknolojilerin kullanilmasini ornegin BAT zorunlu kilar veya devlet destekleri gibi dogrudan mudahalelere dayanir Buna karsin emisyon ticareti cevresel yukumluluklerin ekonomik araclarla yerine getirilmesine olanak saglar Giris span Kirlilik piyasa dissalliklarinin en bilinen orneklerinden biridir Dissallik terimi bir ekonomik faaliyetin bu faaliyetin piyasa islemine dogrudan taraf olmayan kisi ya da kurumlar uzerindeki etkisini ifade eder Emisyon ticareti bu tur dissalliklari piyasa mekanizmalari yoluyla duzenlemeyi amaclayan bir yaklasimdir Sistemin temel amaci belirli bir emisyon hedefini toplam maliyeti en aza indirerek gerceklestirmektir Bu sistemde hukumet toplam emisyon duzeyine bir sinir koyar ve bu sinir dahilinde emisyon izinleri veya tahsisatlar tanimlar Izinler dogrudan satilabilir ya da cogu uygulamada duzenlemeye tabi isletmelere gecmis donem emisyonlarina dayali olarak ucretsiz bicimde tahsis edilir Katilimcilar gerceklestirdikleri emisyon miktari kadar izne sahip olmakla yukumludur Bu kosul saglandiginda toplam emisyon miktari belirlenen siniri asmaz Izinlerin alinip satilabilir olmasi katilimcilara farkli uyum yollari sunar Kendi emisyonlarini azaltarak izinleri kullanmak emisyonu sinirin altinda tutup fazla izinleri satmak ya da sinirin uzerinde emisyon yaparak piyasadan ek izin satin almak Bu sayede sistem kirleticiye dolayli bir maliyet yuklerken emisyonlarini azaltanlari ekonomik olarak tesvik eder Emisyon ticareti cevresel maliyetlerin uretim maliyetlerine icsellestirilmesini saglayarak karbon ve diger sera gazlarinin ekonomik degerini piyasa sureclerine dahil eder Bu durum sirketlerin yatirim getirisi ve sermaye harcamasi gibi kararlarini karbon fiyati temelinde yeniden degerlendirmelerine neden olabilir Boylece dusuk emisyonlu teknolojilere yapilan yatirimlarin cazibesi artar ve sirketlerin uzun vadeli stratejilerinde iklim politikalari daha etkin bicimde yer alabilir Bu sistem ekonomik araclarla cevresel hedeflere ulasilmasini kolaylastirarak surdurulebilir kalkinma stratejilerine katki sunar Bazi emisyon ticaret sistemlerinde yukumlulugu olmayan yani emisyon salimi gerceklestirmeyen kuruluslar da izin ticaretine katilabilir ve bu izinlere dayali finansal turev urunlerle islem yapabilir Katilimcilar kullanmadiklari izinleri ileriki donemlerde kullanmak uzere biriktirme hakkina da sahip olabilir Ayrica bazi sistemlerde ticarete konu olan izinlerin belirli bir yuzdesi duzenli araliklarla piyasadan kalici olarak cekilir bu da zaman icinde toplam emisyon miktarinin dusmesine neden olur Bu kapsamda cevre orgutleri piyasadan izin satin alarak bunlari emekliye ayirabilir bu durum arzi azaltarak kalan izinlerin fiyatini yukseltebilir Bircok sistemde izin sahipleri bu izinleri kar amaci gutmeyen kuruluslara bagislayarak elde edebilir Hukumetler ise genellikle toplam emisyon sinirini zaman icinde kademeli olarak azaltarak ulusal sera gazi azaltim hedeflerine ulasmayi amaclar Kaynakca span a b Stavins Robert N November 2001 Experience with Market Based Environmental Policy Instruments PDF Discussion Paper 01 58 Washington D C Resources for the Future 8 Agustos 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF 20 Mayis 2010 Can markets reduce pollution in India The Economist ISSN 0013 0613 4 Aralik 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 26 Kasim 2024 Cap and Trade Key Terms Glossary PDF Climate Change 101 Center for Climate and Energy Solutions January 2011 5 Ekim 2017 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 27 Ekim 2014 Allowance Trading U S Environment Protection Agency 9 Kasim 2014 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 21 Ekim 2014 Judson Jaffe Matthew Ranson Robert N Stavins 2009 Linking Tradable Permit Systems A Key Element of Emerging International Climate Policy Architecture Ecology Law Quarterly 36 789 17 Agustos 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi25 Agustos 2023 2003 The Tradable Permits Approach to Protecting the Commons Lessons for Climate Change Oxford Review of Economic Policy 19 3 400 419 doi 10 1093 oxrep 19 3 400 Stavins Robert N 1 Kasim 2001 Experience with Market Based Environmental Policy Instruments Environmental Degradation and Institutional Responses Discussion Paper 01 58 1 Washington D C Elsevier ss 355 435 doi 10 1016 S1574 0099 03 01014 3 ISBN 978 0 444 50063 2 1 Mayis 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 2 Ocak 2024 Teeter Preston Sandberg Jorgen 2016 Constraining or Enabling Green Capability Development How Policy Uncertainty Affects Organizational Responses to Flexible Environmental Regulations PDF British Journal of Management 28 4 649 665 doi 10 1111 1467 8551 12188 6 Mayis 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF 6 Haziran 2020 a b Cap and Trade 101 2012 04 24 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Center for American Progress January 16 2008 Boswall J and Lee R 2002 Economics ethics and the environment London Cavendish pp 62 66 Emissions trading schemes around the world 2020 01 10 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Parliament of Australia 2013 Cap and Trade 101 United States Environmental Protection Agency 5 Agustos 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 27 Ekim 2014 and Economics Principles in Action Upper Saddle River New Jersey 2003 0 13 063085 3 gtdIklim degisikligiGenel bakisIklim degisikligini hafifletmeSebeplerGenel bakisSera etkisiKaynaklarSera gazlari Sera gazi emisyonlari Fosil yakit Dunya enerji tuketimiTarihSvante Arrhenius James Hansen Iklim degisikliginde yillarFizikselAni iklim degisikligi Anoksik olay Arktik metan emisyonlari Kuraklik Ekstrem hava olaylari Sel Kiyi taskini Kentsel isi adasi Asitlenme Deniz yuzeyi sicakligi Ozon deligi Donmus toprak cozulmesi Deniz seviyesinin yukselmesiFlora ve faunaSosyal etkilerSu kitligiUlke ve bolgelere goreUlkelere goreToplum ve iklim degisikligiToplumKomplo teorisi AdaletIklim Degisikligi Performans EndeksiUluslararasi anlasmalarKyoto Protokolu Paris Anlasmasi Birlesmis Milletler Iklim Degisikligi Cerceve SozlesmesiHafifletmeKarbon butcesi Karbon kredisi Karbon vergisi Emisyon ticareti Dusuk karbonlu ekonomiEnerjiKarbondioksitin jeolojik depolanmasi Enerji donusumu Fosil yakitlarin kullanimdan kaldirilmasi Nukleer enerji Yenilenebilir enerji Surdurulebilir enerjiKarbon yutaklarinin korunmasi ve iyilestirilmesiMavi karbon Karbondioksit giderme Karbondioksitin jeolojik depolanmasi Yeniden agaclandirmaKisiselKarbon notrluk Karbon ayak izi Bitki temelli beslenmeArkaplan ve teoriOlcumlerTeoriYansitabilirlik Karbon dongusu Iklim degiskenligi ve degisiklikleri Dunya nin enerji butcesiArastirmaHukumetlerarasi Iklim Degisikligi Paneli IPCC Paleoklimatoloji Kategori gtdSurdurulebilirlikIlkelerAntroposen Cevrecilik Insanin cevre uzerindeki etkisi KalkinmaAhlak Asiri tuketim Basit yasam Dongusel ekonomi Ortak varliklarin trajedisi Surdurulebilir Surdurulebilirlik Tuketim karsitligi Yesil tuketimDunya nufusuAile planlamasiTeknolojiCevre teknolojisi Surdurulebilir Mimari TasarimBiyocesitlilikBiyoguvenlik Biyosfer Holosen yok olusu Istilaci turler Koruma biyolojisi Tehlikedeki turEnerjiKarbon ayak izi Surdurulebilir enerji Yenilenebilir enerjiSurdurulebilir Tarim Yapay etSuAyak izi Gelgit enerjisi Hidroelektrik Hidrolik guc Hidroelektrik santrali Kitlik Nehir tipi hidroelektrik santrali Okyanus enerjisi Okyanus isil enerji donusumuSorumlulukCevresel muhasebe Surdurulebilirlik RaporUygulamalarEko kapitalizm Eko kent Ekokoy Eko sosyalizm Etki yatirimi Jeopark Surdurulebilir Moda Sanat Dagitim Turizm Ulasim Yasam Yesil Altyapi EkonomiAtik Dogal kaynak Geri donusum Humanist kapitalizmAnlasmalar ve konferanslarBM Insan Cevresi Konferansi Stockholm 1972 1983 Ortak Gelecegimiz 1987 Dunya Zirvesi 1992 1992 1992 Biyolojik Cesitlilik Sozlesmesi 1992 Lizbon Prensipleri 1997 Yeryuzu Sarti 2000 BM Binyil Bildirgesi 2000 Rio 10 Johannesburg Rio 20 2012 Surdurulebilir Kalkinma Amaclari 2015 Kategori Bilim gtdDogal kaynaklarHavaKirlilik kaliteDizin Ozon tabakasinin incelmesiEmisyonlarTicaretEnerjiKanun Kaynaklar Fosil yakit gaz Jeotermal Hidroguc Hidro Nukleer Gunes Gunes isigi RuzgarKaraEkilebilir Bozulma Peyzaj ses mulk Yonetim Minerals Degerli tas Maden cevheri Metal madencilik Toprak verimlilikYasamBiyocesitlilik Biyosfer Bushmeat Balikcilik Ormanlar yonetim Av hayvani hukuk Cayir Mera Bitki gida odun Mera Vahsi yasam korumaSuTurlerAkifer Icme Tatli Yer alti suyu Hidrosfer Buz daglar buzul Sulama Yagmur hasat Yuzey suyu Atik su HavzaBakis acilariDesalinasyon Seller Kanun Sanitasyon Catisma Koruma Kirlilik Kalite Kaynaklar yonetimiIlgiliCitleme trajedisi Ekosistem hizmetleri Asiri kullanma Yonetim uyarlanabilir Doga koruma alani Kent ekolojisi Vahsi dogaKaynak Yenilenemez Otorite kontroluGND 4572791 0 NKC ph119923 Kategoriler Iklim degisikligi politikasiEkonomi ve iklim degisikligiCevre tartismalariSurdurulebilir gelismeGizli kategoriler Webarsiv sablonu wayback baglantilariGND tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriNKC tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleri
