Andriatzminda (Gürcüce: ანდრიაწმინდა), Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Çukur köyünün bir mahallesidir. Türkçede "Ardiyasminda" biçimini almıştır.
Tarihçe
| ]Andriatzminda (ანდრიაწმინდა) Gürcüce bir yer adı olup İsa’nın Havarileri’nden Andreas’ın Gürcüce adı olan Andria’dan (ანდრია) gelir. Gürcüce “tzminda” (წმინდა) ise, “aziz/azize” kelimelerinin karşılığıdır. Bu yer adının köyde Andria adına inşa edilmiş olan kiliseye dayandığı anlaşılmaktadır. Bu yer adı Türkçeye Ardiyasminda veya Adriasminda şeklinde girmiştir. Ancak Gürcistan’da Ahaltsihe bölgesinde [[|Andriatsminda|Andriatzminda]] adını taşıyan köy ise, 1595 tarihli Osmnalı mufassal defterinde Andriazminda (اندریەذمندە) şeklinde kaydedilmiştir.
Andriatzimda’nın yer aldığı Şavşeti bölgesi, tarihsel Gürcistan’ın sınırları içinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısının hemen başında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ardından Osmanlı idaresi bu bölgede Şavşat sancağını kurmuştur. Bu sancağın 1554 yılındaki yöneticisi, İosebiti adında bir Gürcü beyi (tavadi) idi. Andriazminda köyünde varlığı bilinen kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.
Andriatzminda eski Osmanlı kayıtlarında ayrı bir köy olarak yer almamıştır. Bununla birlikte Rus idaresi 1886 nüfusu sayımında bu yerleşimi, “Ardia-Tsminda” (Ардіа-цминда) şeklinde Çihori köyünün sekiz mahallesinden biri olarak kaydetmiştir. Bu tarihte Andriatzminda’da sadece 3 hane yaşıyordu. Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasına (uçastok) bağlı olan Çihori köyünün toplam nüfusu ise, 47 hanede yaşayan 454 kişiden oluşuyordu. Köyde hane başına ortalama kişi sayısına bakarak Andriatzminda’nın nüfusunun yaklaşık 30 kişiden oluştuğu söylenebilir. Çihori köyü ile mahallelerinin nüfusunun tamamı Gürcü olarak kaydedilmiştir.
Klarceti ve Şavşeti bölgelerinde 1904 yılında araştırma gezisi yapan Nikolay Marr'ın gezi notlarında verdiği bilgiye göre Andriatzminda, Çihori köyünün sekiz mahallesinden biriydi. Diğer mahalleler köyün merkez mahallesi, Andriatzminda (ანდრიაწმინდა), Tetraketi (თეთრაკეთი), Dasamobi (დასამობა), Gigieti (გიგიეთი), Brili (ბრილი), Agara (აგარა), Nioleti (ნიოლეთი) ve Çedriuli (ჭედრიული) idi.
Alman coğrafyacı Richard Kiepert’in 1913 tarihli haritasında bu yerleşim “Andrija Tsminda” adıyla kaydedilmiştir. Andriatzminda bu haritada Çihori köyünün kuzeyinde, Tetraketi ile Lionidze köylerinin kuzeybatısında işaretlenmiştir.
Andriatzminda günümüzde “Adriyasminda” adıyla Çukur köyünün bir mahallesidir. Köyde Zegani (ზეგანი), Urisaklavi (ურისაკლავი), Mariatzminda (მარიაწმინდა), Kvabitzina (ქვაბიწინა), Didaho (დიდახო) gibi çok sayıda Gürcüce yer adı bugün de kullanılmaktadır.
Andriatzminda'da, bu yerleşim yerine adını veren ve Havari Andria adına inşa edilmiş bir köy kilise bulunuyordu. Halkın Osmanlı döneminde Müslüman olmasıyla kilise cemaatini yitirmiş ve zaman içinde temellerine kadar yıkılmıştır.
Kaynakça
| ]- ^ Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 61, .
- ^ "წმინდა" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt
- ^ Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 61, .
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 221". 15 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2025.
- ^ Şavşeti (შავშეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikidze, Cemal Karalidze, Batum, 2011, s. 16. 19 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. .
- ^ Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 172, .
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Batum oblastı": 1479". 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2022.
- ^ Niko Mari, Şavşeti ve Klarceti Gezi Günlükleri (შავშეთსა და კლარჯეთში მოგზაურობის დღიურები), Batum, 2015 (Birinci basım: 1911, Petersburg, Rusça), s. 223-224. 9 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. .
- ^ Richard Kiepert, "Tirabzon, 2nd edition Karte von Kleinasien", Berlin, 1913
- ^ 2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 181 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 172, .
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Andriatzminda Gurcuce ანდრიაწმინდა Artvin ilinin Savsat ilcesine bagli Cukur koyunun bir mahallesidir Turkcede Ardiyasminda bicimini almistir Tarihce span Andriatzminda ანდრიაწმინდა Gurcuce bir yer adi olup Isa nin Havarileri nden Andreas in Gurcuce adi olan Andria dan ანდრია gelir Gurcuce tzminda წმინდა ise aziz azize kelimelerinin karsiligidir Bu yer adinin koyde Andria adina insa edilmis olan kiliseye dayandigi anlasilmaktadir Bu yer adi Turkceye Ardiyasminda veya Adriasminda seklinde girmistir Ancak Gurcistan da Ahaltsihe bolgesinde Andriatsminda Andriatzminda adini tasiyan koy ise 1595 tarihli Osmnali mufassal defterinde Andriazminda اندریەذمندە seklinde kaydedilmistir Andriatzimda nin yer aldigi Savseti bolgesi tarihsel Gurcistan in sinirlari icinde yer aliyordu Nitekim Osmanlilar bu bolgeyi 16 yuzyilin ikinci yarisinin hemen basinda Gurculerden ele gecirmistir Ardindan Osmanli idaresi bu bolgede Savsat sancagini kurmustur Bu sancagin 1554 yilindaki yoneticisi Iosebiti adinda bir Gurcu beyi tavadi idi Andriazminda koyunde varligi bilinen kilise de bu donemden kalmis olmalidir Andriatzminda eski Osmanli kayitlarinda ayri bir koy olarak yer almamistir Bununla birlikte Rus idaresi 1886 nufusu sayiminda bu yerlesimi Ardia Tsminda Ardia cminda seklinde Cihori koyunun sekiz mahallesinden biri olarak kaydetmistir Bu tarihte Andriatzminda da sadece 3 hane yasiyordu Artvin sancaginin Savset Imerhevi kazasina ucastok bagli olan Cihori koyunun toplam nufusu ise 47 hanede yasayan 454 kisiden olusuyordu Koyde hane basina ortalama kisi sayisina bakarak Andriatzminda nin nufusunun yaklasik 30 kisiden olustugu soylenebilir Cihori koyu ile mahallelerinin nufusunun tamami Gurcu olarak kaydedilmistir Klarceti ve Savseti bolgelerinde 1904 yilinda arastirma gezisi yapan Nikolay Marr in gezi notlarinda verdigi bilgiye gore Andriatzminda Cihori koyunun sekiz mahallesinden biriydi Diger mahalleler koyun merkez mahallesi Andriatzminda ანდრიაწმინდა Tetraketi თეთრაკეთი Dasamobi დასამობა Gigieti გიგიეთი Brili ბრილი Agara აგარა Nioleti ნიოლეთი ve Cedriuli ჭედრიული idi Alman cografyaci Richard Kiepert in 1913 tarihli haritasinda bu yerlesim Andrija Tsminda adiyla kaydedilmistir Andriatzminda bu haritada Cihori koyunun kuzeyinde Tetraketi ile Lionidze koylerinin kuzeybatisinda isaretlenmistir Andriatzminda gunumuzde Adriyasminda adiyla Cukur koyunun bir mahallesidir Koyde Zegani ზეგანი Urisaklavi ურისაკლავი Mariatzminda მარიაწმინდა Kvabitzina ქვაბიწინა Didaho დიდახო gibi cok sayida Gurcuce yer adi bugun de kullanilmaktadir Andriatzminda da bu yerlesim yerine adini veren ve Havari Andria adina insa edilmis bir koy kilise bulunuyordu Halkin Osmanli doneminde Musluman olmasiyla kilise cemaatini yitirmis ve zaman icinde temellerine kadar yikilmistir Kaynakca span Taner Artvinli Artvin Yer Adlari Sozlugu Istanbul 2013 s 61 ISBN 978 605 5708 85 6 წმინდა A Comprehensive Georgian English Dictionary Londra 2006 2 cilt ISBN 0 9535878 3 5 Taner Artvinli Artvin Yer Adlari Sozlugu Istanbul 2013 s 61 ISBN 978 605 5708 85 6 Defter i Mufassal i Vilayet i Gurcistan გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი გამოკვლევა წიგნი III Yayimlayan Sergi Cikia Tiflis 1947 1958 3 cilt III Cilt 1958 s 221 15 Nisan 2022 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 27 Haziran 2025 Savseti შავშეთი Mamia Pagava Meri Tsintsadze Maia Baramidze Malhaz Coharadze Tina Siosvili Sota Mamuladze Ramaz Halvasi Nugzar Mgeladze Zaza Sasikidze Cemal Karalidze Batum 2011 s 16 19 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi ISBN 978 9941 407 11 6 Tao Klarceti Tarihsel ve Kulturel Anitlar ტაო კლარჯეთი ისტორიისა და კულტურის ძეგლები Editor Buba Kudava Yazarlar Nestan Bagauri Zurab Batiasvili Irma Beridze Buba Kudava Nikoloz Jgenti Goca Saitidze Natia Hizanisvili Tiflis 2018 s 172 ISBN 978 9941 478 17 8 Svod statisticheskih dannyh o naselenii Zakavkazskago kraya izvlechennyh iz posemejnyh spiskov 1886 g Transkafkasya Bolgesinin Nufusuna Dair 1886 Yili Aile Listelerinden Edinilmis istatistik Verilerin Ozeti Tiflis 1893 Batum oblasti 1479 11 Aralik 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 17 Eylul 2022 Niko Mari Savseti ve Klarceti Gezi Gunlukleri შავშეთსა და კლარჯეთში მოგზაურობის დღიურები Batum 2015 Birinci basim 1911 Petersburg Rusca s 223 224 9 Mayis 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi ISBN 978 9941 434 11 2 Richard Kiepert Tirabzon 2nd edition Karte von Kleinasien Berlin 1913 2015 Yili Tao Klarceti Tarihi Eserleri Arastirma Gezisi Sonuclari ტაო კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები Tiflis 2016 s 181 6 Mart 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi ISBN 978 9941 9123 9 9 Tao Klarceti Tarihsel ve Kulturel Anitlar ტაო კლარჯეთი ისტორიისა და კულტურის ძეგლები Editor Buba Kudava Yazarlar Nestan Bagauri Zurab Batiasvili Irma Beridze Buba Kudava Nikoloz Jgenti Goca Saitidze Natia Hizanisvili Tiflis 2018 s 172 ISBN 978 9941 478 17 8 gtdSavsat in koyleriKoylerAkdamla Arpali Asagikoyunlu Atalar Balikli Cevizli Ciritduzu Caglipinar Cagliyan Camlica Cavdarli Cayagzi Cermik Ciftlikkoy Corakli Cukurkoy Dalkirmaz Demirci Demirkapi Dereici Dutlu Duzenli Elmali Erikli Eskikale Hanli Ilica Karaagac Karakoy Kayabasi Kayadibi Kirazli Kirecli Kocabey Koprulu Kopruyaka Kurudere Kupluce Maden Meseli Meydancik Misirli Obakoy Otluca Pinarli Savas Saylica Sebzeli Susuz Salci Senkoy Senocak Taskopru Tepebasi Tepekoy Uzumlu Velikoy Yagli Yamacli Yasarkoy Yavuzkoy Yesilce Yoncali Yukarikoyunlu ZiyaretMahalleler eski koyler Aktepe Andriatzminda Ardicli Baskale Cimenli Karayigit Liban Rabat Sogutlu Yenikoy Kategoriler Artvin ili tarihiSavsatTao KlarcetiGizli kategoriler Webarsiv sablonu wayback baglantilariISBN sihirli baglantisini kullanan sayfalar
