![]() | |
| Diğer ad(lar) | Fethiye Camii |
|---|---|
| Genel bilgiler | |
| Durum | Kullanımda |
| Mezhep | Sünnilik |
| Mimari tarz | Osmanlı mimarisi |
| Konum | Akhisar, Manisa, Türkiye |
| Adres | Ulucami Mahallesi, 57. Sokak No: 26 |
| Koordinatlar | 38°55′30″K 27°50′28″D / 38.92500°K 27.84111°D |
| Temel atma | XV. yüzyıl sonları |
| Yenileme | 19. yüzyıl sonu (II. Abdülhamid dönemi) |
| Teknik ayrıntılar | |
| Yapı sistemi | Merkezi kubbeli, yan birimlerle destekli |
| Malzeme | Taş, Tuğla, Ahşap, Kurşun, Alçı |
| Minber? | Taş kaideli, ahşap köşk ve külahlı |
| Hazîre? | 1 |
| Kubbe sayısı | 1 |
| Minare sayısı | 1 |
Akhisar Ulu Camii, Manisa ilinin Akhisar ilçesinde yer alan, Osmanlı dönemine ait bir camidir. XV. yüzyılın sonlarında inşa edildiği tahmin edilen yapı, merkezî planlı cami arayışlarının erken örneklerinden biridir. Yapının bulunduğu alanın daha önce Bizans dönemine ait bir kilise olduğu ve caminin bu yapının kalıntıları üzerine inşa edildiği düşünülmektedir.
Tarihçe
| ]Akhisar Ulu Camii'nin inşa kitabesi bulunmadığından kesin yapım tarihi bilinmemektedir. Ancak mimari öğeler, plan düzeni, kullanılan malzeme ve bezemeler göz önüne alındığında yapının XV. yüzyılın son çeyreğine tarihlendiği kabul edilmektedir.
Caminin bulunduğu alanın daha önce bir bazilika planlı kilise olduğu, bazı mimari izlerden anlaşılmaktadır. Güney cephesindeki dışa çıkıntılı beşik tonozlu nişlerin eski kilisenin neflerine, doğu duvarındaki yarım daire biçimli temel kalıntısının ise kilisenin apsisine ait olduğu düşünülmektedir.
İç mekânda yer alan dört mermer sütun, 11.–14. yüzyıllar arasında Bizans mimarisine ait yapılardan devşirilmiş ve "düğümlü sütun" olarak bilinen işçilikle şekillendirilmiştir. Bu durum, caminin hem yeni bir yapı hem de mevcut yapı kalıntılarının yeniden işlevlendirilmesiyle oluştuğunu göstermektedir.
Akhisar'ın fethinden sonra şehirdeki ilk büyük ölçekli cami olan bu yapı, çevresindeki darülkurra, , dershane ve tekke ile bir külliye bütünlüğü içinde değerlendirilmiştir. Bu yapılardan günümüze sadece cami ve doğusundaki küçük hazîre ulaşabilmiştir.
Hazîredeki mezar taşları 1488 ile 1918 yıllarına tarihlenmektedir. Bu durum, cami çevresinin yüzyıllar boyunca aktif olarak kullanıldığını göstermektedir.
Cami, II. Abdülhamid döneminde (19. yüzyıl sonu) onarım geçirmiştir. Mihrap ve kubbe süslemeleri bu dönemin sanat anlayışını yansıtır. 1913 depreminde caminin minaresinin petek ve külah kısmı yıkılmış, bu bölümler daha sonra yeniden inşa edilmiştir.
Mimari özellikler
| ]Akhisar Ulu Camii, kare planlı bir harim, kuzeydoğusunda yer alan bir minare ve doğu cephesine bitişik bir son cemaat yerinden oluşur. Ana ibadet mekânı sekizgen kasnaklı büyük bir merkezî kubbeyle örtülmüştür. Bu kubbe, doğu-batı yönünde yer alan büyük kemerlere oturtulmuş, yanlarda ise üçer küçük kubbeli birimlerle desteklenmiştir.
Doğu ve batı cephelerinde yuvarlak kemerli ve alçı dışlıklarla süslenmiş pencereler yer alır. Güney cephesi sıvasız taş bloklarla örülmüş tek cephedir. Son cemaat yeri, 13 adet ahşap direkle taşınan kırma çatılı bir yapıdır.
Minare, kare kaide üzerine oturur ve silindirik gövdeye Türk üçgeni ile geçilir. Almaşık örgü sistemine sahip gövde, 1913 depreminde zarar görmüş ve üst bölümü daha sonra yenilenmiştir.
Mihrabın çıkıntısı belirgindir ve alçıdan yapılmış perde motifiyle süslenmiştir. yapraklı bezemeler, Hilal ve yıldız mihrapta yer alan başlıca süsleme unsurlarıdır.Minberin köşk ve külah kısmı ahşaptır ve gülbezeklerle bezenmiştir. Kalemişi süslemeler kubbe kasnağında ve pencere aralarında da görülür.
Kadınlar mahfili, dört adet devşirme mermer sütun üzerine oturur. Bu sütunlar Bizans dönemine ait olup, "düğümlü sütun" formundadır. Sütunlar, Akhisar çevresindeki antik yapılardan ya da doğrudan eski kilise kalıntısından alınmış olabilir.
Caminin doğusunda yer alan hazîrede 67 mezar taşı ve beş lahit bulunmaktadır. Mezar taşlarında genellikle servi ağacı, vazo, , kandil, hayat ağacı ve rumi motifleri kullanılmıştır. Bazı mezar taşlarında tasvirleri ve camii motifleri de görülmektedir.
Kaynakça
| ]- Özel
- ^ Çetinkaya 2005, s. 53.
- ^ Mercangöz 1994, s. 147.
- ^ Çetinkaya 2005, s. 52.
- ^ a b c d Çetinkaya 2005, s. 49.
- ^ a b Mercangöz 1994, s. 150.
- ^ a b Mercangöz 1994, s. 152.
- ^ Erdem 2009, s. 330.
- ^ a b c Çetinkaya 2005, s. 45.
- ^ a b Erdem 2009, s. 340.
- ^ a b c Çetinkaya 2005, s. 47.
- ^ Çetinkaya 2005, s. 46.
- ^ Çetinkaya 2005, s. 48.
- ^ Erdem 2009, s. 341.
- ^ Erdem 2009, s. 342.
- Genel
- Çetinkaya, Sibel (7 Temmuz 2005). "Akhisar Ulu Camiî". Sanat Tarihi Dergisi. 14 (1): 2-17. ISSN 1300-5707.
- Mercangöz, Zeynep (1 Temmuz 1994). "Akhisar Ulu Camii İçindeki Düğümlü Bizans Sütunları". Sanat Tarihi Dergisi. 7 (7): -. ISSN 1300-5707.
- Erdem, Tuba (2009). Akhisar Ulu Camii ve Paşa Camii Hazireleri'ndeki Mezar Taşları (Yüksek lisans tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi. s. 349. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2025.
- İzdem, Ekmel (1944). Dünkü-Bugünkü Akhisar: Tarihi-Coğrafyası-Folklorü (Ülkü Matbaası bas.). ss. 22-23.
- Satış, Baki (1994). İlkçağdan günümüze Akhisar (Ege Üniversitesi Basımevi bas.). Akhisar Sağlık Eğitim Kültür Vakfı. ss. 336-338.
Dış bağlantılar
| ]OpenStreetMap'te Akhisar Ulu Camii ile ilgili coğrafi veriler
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Koordinatlar 38 55 30 K 27 50 28 D 38 92500 K 27 84111 D 38 92500 27 84111 Vikipedi ozgur ansiklopedi Akhisar Ulu CamiiDiger ad lar Fethiye CamiiGenel bilgilerDurumKullanimdaMezhepSunnilikMimari tarzOsmanli mimarisiKonumAkhisar Manisa TurkiyeAdresUlucami Mahallesi 57 Sokak No 26Koordinatlar38 55 30 K 27 50 28 D 38 92500 K 27 84111 D 38 92500 27 84111Temel atmaXV yuzyil sonlariYenileme19 yuzyil sonu II Abdulhamid donemi Teknik ayrintilarYapi sistemiMerkezi kubbeli yan birimlerle destekliMalzemeTas Tugla Ahsap Kursun AlciMinber Tas kaideli ahsap kosk ve kulahliHazire 1Kubbe sayisi1Minare sayisi1 Akhisar Ulu Camii Manisa ilinin Akhisar ilcesinde yer alan Osmanli donemine ait bir camidir XV yuzyilin sonlarinda insa edildigi tahmin edilen yapi merkezi planli cami arayislarinin erken orneklerinden biridir Yapinin bulundugu alanin daha once Bizans donemine ait bir kilise oldugu ve caminin bu yapinin kalintilari uzerine insa edildigi dusunulmektedir Tarihce span Akhisar Ulu Camii nin insa kitabesi bulunmadigindan kesin yapim tarihi bilinmemektedir Ancak mimari ogeler plan duzeni kullanilan malzeme ve bezemeler goz onune alindiginda yapinin XV yuzyilin son ceyregine tarihlendigi kabul edilmektedir Caminin bulundugu alanin daha once bir bazilika planli kilise oldugu bazi mimari izlerden anlasilmaktadir Guney cephesindeki disa cikintili besik tonozlu nislerin eski kilisenin neflerine dogu duvarindaki yarim daire bicimli temel kalintisinin ise kilisenin apsisine ait oldugu dusunulmektedir Ic mekanda yer alan dort mermer sutun 11 14 yuzyillar arasinda Bizans mimarisine ait yapilardan devsirilmis ve dugumlu sutun olarak bilinen iscilikle sekillendirilmistir Bu durum caminin hem yeni bir yapi hem de mevcut yapi kalintilarinin yeniden islevlendirilmesiyle olustugunu gostermektedir Akhisar in fethinden sonra sehirdeki ilk buyuk olcekli cami olan bu yapi cevresindeki darulkurra dershane ve tekke ile bir kulliye butunlugu icinde degerlendirilmistir Bu yapilardan gunumuze sadece cami ve dogusundaki kucuk hazire ulasabilmistir Haziredeki mezar taslari 1488 ile 1918 yillarina tarihlenmektedir Bu durum cami cevresinin yuzyillar boyunca aktif olarak kullanildigini gostermektedir Cami II Abdulhamid doneminde 19 yuzyil sonu onarim gecirmistir Mihrap ve kubbe suslemeleri bu donemin sanat anlayisini yansitir 1913 depreminde caminin minaresinin petek ve kulah kismi yikilmis bu bolumler daha sonra yeniden insa edilmistir Mimari ozellikler span Akhisar Ulu Camii kare planli bir harim kuzeydogusunda yer alan bir minare ve dogu cephesine bitisik bir son cemaat yerinden olusur Ana ibadet mekani sekizgen kasnakli buyuk bir merkezi kubbeyle ortulmustur Bu kubbe dogu bati yonunde yer alan buyuk kemerlere oturtulmus yanlarda ise ucer kucuk kubbeli birimlerle desteklenmistir Dogu ve bati cephelerinde yuvarlak kemerli ve alci disliklarla suslenmis pencereler yer alir Guney cephesi sivasiz tas bloklarla orulmus tek cephedir Son cemaat yeri 13 adet ahsap direkle tasinan kirma catili bir yapidir Minare kare kaide uzerine oturur ve silindirik govdeye Turk ucgeni ile gecilir Almasik orgu sistemine sahip govde 1913 depreminde zarar gormus ve ust bolumu daha sonra yenilenmistir Mihrabin cikintisi belirgindir ve alcidan yapilmis perde motifiyle suslenmistir yaprakli bezemeler Hilal ve yildiz mihrapta yer alan baslica susleme unsurlaridir Minberin kosk ve kulah kismi ahsaptir ve gulbezeklerle bezenmistir Kalemisi suslemeler kubbe kasnaginda ve pencere aralarinda da gorulur Kadinlar mahfili dort adet devsirme mermer sutun uzerine oturur Bu sutunlar Bizans donemine ait olup dugumlu sutun formundadir Sutunlar Akhisar cevresindeki antik yapilardan ya da dogrudan eski kilise kalintisindan alinmis olabilir Caminin dogusunda yer alan hazirede 67 mezar tasi ve bes lahit bulunmaktadir Mezar taslarinda genellikle servi agaci vazo kandil hayat agaci ve rumi motifleri kullanilmistir Bazi mezar taslarinda tasvirleri ve camii motifleri de gorulmektedir Kaynakca span Ozel Cetinkaya 2005 s 53 Mercangoz 1994 s 147 Cetinkaya 2005 s 52 a b c d Cetinkaya 2005 s 49 a b Mercangoz 1994 s 150 a b Mercangoz 1994 s 152 Erdem 2009 s 330 a b c Cetinkaya 2005 s 45 a b Erdem 2009 s 340 a b c Cetinkaya 2005 s 47 Cetinkaya 2005 s 46 Cetinkaya 2005 s 48 Erdem 2009 s 341 Erdem 2009 s 342 GenelCetinkaya Sibel 7 Temmuz 2005 Akhisar Ulu Camii Sanat Tarihi Dergisi 14 1 2 17 ISSN 1300 5707 Mercangoz Zeynep 1 Temmuz 1994 Akhisar Ulu Camii Icindeki Dugumlu Bizans Sutunlari Sanat Tarihi Dergisi 7 7 ISSN 1300 5707 Erdem Tuba 2009 Akhisar Ulu Camii ve Pasa Camii Hazireleri ndeki Mezar Taslari Yuksek lisans tezi Ankara Gazi Universitesi s 349 Erisim tarihi 4 Agustos 2025 Izdem Ekmel 1944 Dunku Bugunku Akhisar Tarihi Cografyasi Folkloru Ulku Matbaasi bas ss 22 23 Satis Baki 1994 Ilkcagdan gunumuze Akhisar Ege Universitesi Basimevi bas Akhisar Saglik Egitim Kultur Vakfi ss 336 338 Dis baglantilar span OpenStreetMap te Akhisar Ulu Camii ile ilgili cografi verilerWikimedia Commons ta Akhisar Ulu Camii ile ilgili ortam dosyalari mevcuttur gtdTurkiye deki ulu camilerAkdenizAdana Ulu Camii Ramazanogullari Camii Antakya Ulu Camii Antalya Ulu Camii Yivli Minare Burdur Ulu Camii Isparta Ulu Camii Kutlu Bey Camii Isparta Egirdir Ulu Camii Hizir Bey Camii Isparta Sarkikaraagac Ulu Camii Isparta Uluborlu Alaaddin Camii Isparta Yalvac Devlethan Camii Kahramanmaras Ulu Camii Kahramanmaras Afsin Ulu Camii Kahramanmaras Elbistan Ulu Camii Kahramanmaras Goksun Ulu Camii Mersin Ulu Camii Mersin Silifke Alaeddin Camii Mersin Tarsus Ulu CamiiDogu AnadoluBitlis Ulu Camii Bitlis Adilcevaz Ulu Camii Bitlis Ahlat Ulu Camii Elazig Harput Ulu Camii Erzurum Ulu Camii Erzurum Hinis Ulu Camii Erzurum Pasinler Ulu Camii Kars Ulu Camii Kars Ani Ulu Camii Manucehr Camii Battalgazi Ulu Camii Malatya Arapgir Ulu Camii Malatya Darende Ulu Camii Mus Ulu Camii Van Ulu CamiiEgeAfyonkarahisar Ulu Camii Akhisar Ulu Camii Ahmet Gazi Camii Aydinoglu Mehmet Bey Camii Bergama Ulu Camii Emet Ulu Camii Gediz Ulu Camii Ilyas Bey Camii Isa Bey Camii Kutahya Ulu Camii Manisa Ulu Camii Milas Ulu Camii Mugla Ulu Camii Izmir Odemis Ulu Camii Sandikli Ulu Camii Simav Ulu Camii Suhut Ulu Camii Tavsanli Ulu Camii Izmir Tire Ulu Camii Usak Ulu CamiiGuneydogu AnadoluAdiyaman Ulu Camii Adiyaman Besni Ulu Camii Adiyaman Tut Ulu Camii Batman Hasankeyf Ulu Camii Diyarbakir Ulu Camii Diyarbakir Cermik Ulu Camii Diyarbakir Egil Ulu Camii Taciyan Camii Diyarbakir Hani Ulu Camii Diyarbakir Hazro Ulu Camii Diyarbakir Lice Ulu Camii Diyarbakir Silvan Ulu Camii Selahaddin i Eyyubi Camii Gaziantep Ulu Camii Boyaci Camii Kilis Ulu Camii Mardin Ulu Camii Mardin Kiziltepe Ulu Camii Mardin Midyat Ulu Camii Merkez Cevatpasa Camii Mardin Savur Ulu Camii Siirt Ulu Camii Sanliurfa Ulu Camii Sanliurfa Birecik Ulu Camii Sanliurfa Halfeti Ulu Camii Sanliurfa Harran Ulu Camii Sanliurfa Siverek Ulu Camii Sanliurfa Suruc Ulu Camii Sirnak Cizre Ulu CamiiIc AnadoluAksaray Ulu Camii Bor Ulu Camii Aksaray Eskil Ulu Camii Aksaray Esmekaya Ulu Camii Ankara Arslanhane Camii Ahi Serafeddin Camii Cankiri Ulu Camii Eskisehir Sivrihisar Ulu Camii Karaman Ermenek Ulu Camii Karaman Kazimkarabekir Ulu Camii Kayseri Ulu Camii Kayseri Asagi Develi Ulu Camii Kayseri Bunyan Ulu Camii Kayseri Develi Ulu Camii Sivasi Hatun Camii Kirsehir Alaaddin Ulu Camii Konya Ulu Camii Alaeddin Camii Konya Aksehir Ulu Camii Konya Beysehir Ulu Camii Esrefoglu Ulu Camii Konya Doganhisar Ulu Camii Konya Eregli Ulu Camii Konya Ilgin Ulu Camii Cukur Cami Nevsehir Avanos Ulu Camii Nevsehir Urgup Merkez Karamanoglu Camii Nigde Ulu Camii Alaeddin Camii Nigde Bor Ulu Camii Alaeddin Camii Sivas Ulu Camii Sivas Divrigi Ulu Camii Sivas Sarkisla Ulu Camii Yozgat Capanoglu CamiiKaradenizAmasya Ulu Camii Burmali Minare Bayburt Ulu Camii Corum Ulu Camii Corum Iskilip Ulu Camii Corum Sungurlu Ulu Camii Kastamonu Ulu Camii Atabeg Gazi Camii Kastamonu Kure Ulu Camii Sinop Alaeddin Camii Tokat Ulu Camii Tokat Niksar Ulu Camii Melikgazi Camii Tokat Turhal Ulu Camii Tokat Zile Ulu CamiiMarmaraAyasofya Balikesir Ulu Camii Zagnos Pasa Camii Balikesir Edincik Ulu Camii Bursa Ulu Camii Bursa Karacabey Ulu Camii Bursa Yenisehir Ulu Camii Yenisehir Orhan Gazi Camii Edirne Ulu Camii Eski Cami Kategori Turkiye de Islam Osmanli mimarisi Selcuklu mimarisi Ulkelerine gore camiler Otorite kontrolukulturenvanteri com 17804 Kategoriler Manisa ilindeki camilerAkhisar daki yapilarUlu camiler15 yuzyilda tamamlanan camilerTurkiye deki camiye cevrilen kiliselerGizli kategoriler Yinelenen sablon degiskenleri kullanan sayfalarVikiveri de OSM iliski kimligi olmayan bilgi kutusu icin harita isaretleyiciTurkce Vikipedi ile Vikiveride ayni resim olan maddelerCommons kategori baglantisi Vikiveri de tanimli olan sayfalarKulturenvanteri tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleriKartographer uzantisini kullanan sayfalar
