Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Şah çekmek, satrançta bir oyuncunun şahının rakibin bir sonraki hamlesinde alınma tehdidi altında kalması durumudur. Oyuncu, şahı mümkünse tehditten kurtarmalıdır: şahı saldırı altında olmayan bir kareye oynamak, tehdit eden taş ile şah arasına başka bir taş koymak ya da tehdit eden taşı yemek. Eğer bu seçeneklerden hiçbiri ile şah kurtarılamıyorsa veya herhangi bir girişim oyuncuyu başka bir taş tarafından şah altında bırakıyorsa oyun mat ile sona erer ve oyuncu kaybeder. Oyuncular kendi şahlarını şah altında bırakacak bir hamle yapamazlar.
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| 8 |      | 8 | |||||||
| 7 | 7 | ||||||||
| 6 | 6 | ||||||||
| 5 | 5 | ||||||||
| 4 | 4 | ||||||||
| 3 | 3 | ||||||||
| 2 | 2 | ||||||||
| 1 | 1 | ||||||||
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
Genel bakış
Siyah, şahın beyaz fil tarafından şah çekilmesine rağmen, kendi şahına karşı yapılan açmaza dikkat etmek zorundadır. |
Beyaz mat olmuştur. Siyah fil beyaza şah çekmektedir ve beyaz şahın oynayabileceği kare yoktur. Siyah kazanmıştır. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Şah çekmek, rakip şahı doğrudan tehdit eden bir hamle sonucunda ortaya çıkar. Bu genellikle tek bir taşla olur, nadir durumlarda iki taş aynı anda şah çekebilir (çifte şah).
Bir taş açmazda olsa bile, yine de rakip şahı tehdit edebilir. Örneğin, yukarıdaki konumda Beyaz Fe4+ oynamış, hem şah çekmiş hem de Siyah kalenin yaptığı şahı engellemiştir. Siyah, filin aslında kıpırdayamayacak olmasına rağmen şah tehdidine cevap vermek zorundadır.
Eğer şah altında olan oyuncunun şahı kurtaracak hiçbir yasal hamlesi yoksa, oyun mat ile sona erer ve oyuncu kaybeder.
Satranç kurallarına göre bir oyuncu şahını tehdit altında bırakacak ya da şahını tehdit altına sokacak bir hamle yapamaz. Oyuncu ya şahı oynatmak, ya tehdit eden taşı yemek ya da başka bir taşla şahın önünü kapatmak zorundadır.
Bir şah doğrudan rakip şahı tehdit edemez, çünkü bu durumda kendisi de şah altında kalır. Ancak şahın yaptığı bir hamle, başka bir taşın rakip şahı tehdit etmesine yol açabilir (örneğin açmazdan gelen şah veya nadir durumlarda mat).
Şahtan kurtulma
Bir şah tek bir taş tarafından tehdit ediliyorsa, oyuncunun en fazla üç farklı kurtulma yolu olabilir:
- Şah çeken taşı yemek. Bunu şah veya başka bir taş yapabilir, ancak bu sırada şah başka bir tehdidin altına giremez.
- Şahı oynatmak. Şah, yan karelerden saldırı altında olmayan birine hareket ettirilir. Şah çekiliyken rok yapılamaz.
- Şahın önünü kapatmak. Bu yalnızca şahı tehdit eden taş vezir, kale veya fil ise ve tehdit eden taş ile şah arasında en az bir boş kare varsa mümkündür. Bu durumda bir taş o kareye getirilerek şah kapatılır. (Bu durumda yeni taş, saldıran taş tarafından açmaza alınmış olur.)
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| 8 |     | 8 | |||||||
| 7 | 7 | ||||||||
| 6 | 6 | ||||||||
| 5 | 5 | ||||||||
| 4 | 4 | ||||||||
| 3 | 3 | ||||||||
| 2 | 2 | ||||||||
| 1 | 1 | ||||||||
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
Yukarıdaki konumda Beyaz şu üç yolla şahı kurtarabilir:
- Tehdit eden taşı almak: Axa2.
- Şahı saldırı altında olmayan karelere oynamak (x ile işaretli kareler): Şd6, Şe5 veya Şe7.
- Şahın önünü kapatmak: Kc4 veya Ad5.
Eğer bir şah çifte şah altına girerse, oyuncunun yalnızca şahı oynatma seçeneği kalır. Çünkü aynı anda iki farklı taşın tehdidini kapatmak veya ikisini birden almak mümkün değildir.
Şah çeşitleri
Bazen şah çekmek, bir parçası olabilir; örneğin çatal, açmaz ya da başka bir taşa karşı . Bazı durumlarda şah çekmek, bu tür taktiklere karşı savunma amacıyla da kullanılabilir.
Ayrıca özel bazı şah türleri de vardır:
- : Açarak şah, açarak saldırının özel bir türüdür. Bir taşın hareketi, arkadaki başka bir taşın rakip şahı tehdit etmesine yol açar. Bu durumda oynanan taş başka bir taşı da tehdit ediyor olabilir. Rakip, öncelikle şah tehdidinden kurtulmak zorunda olduğundan diğer tehdide aynı anda cevap veremeyebilir.
- Çifte şah: Çifte şah, tek bir hamlede iki farklı taşın rakip şahı tehdit etmesidir. Bu genellikle bir taşın hareketiyle hem doğrudan şah çekmesi hem de arkadaki bir taşın açarak şaha yol açmasıyla gerçekleşir. Çok nadir olarak, geçerken alma hamlesi de aynı anda iki hattı açarak çifte şah doğurabilir. Çifte şah ne kapatılabilir ne de bir taş alınarak bertaraf edilebilir (ancak şahın bizzat tehdit eden taşı alması hariç). Bu yüzden çifte şahtan kurtulmanın tek yolu şahı oynatmaktır. Cebirsel notasyonda çifte şah bazen "+" yerine "++" ile gösterilir, ancak "++" işareti aynı zamanda matı da gösterebilir.
- . Bir şahın, rakibin şah çekmesine yine şah çekerek cevap vermesi durumuna karşı şah denir. Nadiren bu tür bir hamle doğrudan mata da yol açabilir (örneğin "karşı mat"), ancak genellikle yalnızca "karşı şah" olarak adlandırılır.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ (Just & Burg 2003:27), (Polgar & Truong 2005:32,103), (Burgess 2009:550)
- ^ (Polgar & Truong 2005:32,103)
- ^ (Hooper & Whyld 1992:113)
- ^ "FIDE Satranç Kuralları (1 Ocak 2018 itibarıyla)". FIDE. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2020.
Bibliyografya
- (2009), The Mammoth Book of Chess, 3rd, Running Press, ISBN
- Davidson, Henry (1949), A Short History of Chess, McKay, ISBN (1981 paperback)
- (2005), Chess for Dummies, 2nd, Cardoza, ISBN
- (1977), Golombek's Encyclopedia of Chess, Crown Publishing, ISBN
- ; (1992), , 2nd, Oxford University Press, ISBN
- Just, Tim; Burg, Daniel B. (2003), U.S. Chess Federation's Official Rules of Chess, 5th, McKay, ISBN
- (2012) [1913], , Skyhorse, ISBN
- Polgar, Susan; (2005), A World Champion's Guide to Chess
, Random House, ISBN
- (2003), Official Rules of Chess, 2nd, Cardoza, ISBN
- "The Spite Sacrifice in Chess" by Edward Winter
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Sah cekmek satrancta bir oyuncunun sahinin rakibin bir sonraki hamlesinde alinma tehdidi altinda kalmasi durumudur Oyuncu sahi mumkunse tehditten kurtarmalidir sahi saldiri altinda olmayan bir kareye oynamak tehdit eden tas ile sah arasina baska bir tas koymak ya da tehdit eden tasi yemek Eger bu seceneklerden hicbiri ile sah kurtarilamiyorsa veya herhangi bir girisim oyuncuyu baska bir tas tarafindan sah altinda birakiyorsa oyun mat ile sona erer ve oyuncu kaybeder Oyuncular kendi sahlarini sah altinda birakacak bir hamle yapamazlar abcdefgh8877665544332211abcdefghSiyah sah beyaz kale tarafindan tehdit edilmis durumda ve siyahin bu tehdite siradaki hamlede cevap vermesi lazim Bu madde hamleleri aciklamak icin cebirsel notasyon kullanir Genel bakisabcdefgh8877665544332211abcdefghSiyah sahin beyaz fil tarafindan sah cekilmesine ragmen kendi sahina karsi yapilan acmaza dikkat etmek zorundadir abcdefgh8877665544332211abcdefghBeyaz mat olmustur Siyah fil beyaza sah cekmektedir ve beyaz sahin oynayabilecegi kare yoktur Siyah kazanmistir Sah cekmek rakip sahi dogrudan tehdit eden bir hamle sonucunda ortaya cikar Bu genellikle tek bir tasla olur nadir durumlarda iki tas ayni anda sah cekebilir cifte sah Bir tas acmazda olsa bile yine de rakip sahi tehdit edebilir Ornegin yukaridaki konumda Beyaz Fe4 oynamis hem sah cekmis hem de Siyah kalenin yaptigi sahi engellemistir Siyah filin aslinda kipirdayamayacak olmasina ragmen sah tehdidine cevap vermek zorundadir Eger sah altinda olan oyuncunun sahi kurtaracak hicbir yasal hamlesi yoksa oyun mat ile sona erer ve oyuncu kaybeder Satranc kurallarina gore bir oyuncu sahini tehdit altinda birakacak ya da sahini tehdit altina sokacak bir hamle yapamaz Oyuncu ya sahi oynatmak ya tehdit eden tasi yemek ya da baska bir tasla sahin onunu kapatmak zorundadir Bir sah dogrudan rakip sahi tehdit edemez cunku bu durumda kendisi de sah altinda kalir Ancak sahin yaptigi bir hamle baska bir tasin rakip sahi tehdit etmesine yol acabilir ornegin acmazdan gelen sah veya nadir durumlarda mat Sahtan kurtulmaBir sah tek bir tas tarafindan tehdit ediliyorsa oyuncunun en fazla uc farkli kurtulma yolu olabilir Sah ceken tasi yemek Bunu sah veya baska bir tas yapabilir ancak bu sirada sah baska bir tehdidin altina giremez Sahi oynatmak Sah yan karelerden saldiri altinda olmayan birine hareket ettirilir Sah cekiliyken rok yapilamaz Sahin onunu kapatmak Bu yalnizca sahi tehdit eden tas vezir kale veya fil ise ve tehdit eden tas ile sah arasinda en az bir bos kare varsa mumkundur Bu durumda bir tas o kareye getirilerek sah kapatilir Bu durumda yeni tas saldiran tas tarafindan acmaza alinmis olur abcdefgh8877665544332211abcdefghBeyaz sah cekilmis durumda Uc farkli yolla kurtulabilir Yukaridaki konumda Beyaz su uc yolla sahi kurtarabilir Tehdit eden tasi almak Axa2 Sahi saldiri altinda olmayan karelere oynamak x ile isaretli kareler Sd6 Se5 veya Se7 Sahin onunu kapatmak Kc4 veya Ad5 Eger bir sah cifte sah altina girerse oyuncunun yalnizca sahi oynatma secenegi kalir Cunku ayni anda iki farkli tasin tehdidini kapatmak veya ikisini birden almak mumkun degildir Sah cesitleriBazen sah cekmek bir parcasi olabilir ornegin catal acmaz ya da baska bir tasa karsi Bazi durumlarda sah cekmek bu tur taktiklere karsi savunma amaciyla da kullanilabilir Ayrica ozel bazi sah turleri de vardir Acarak sah acarak saldirinin ozel bir turudur Bir tasin hareketi arkadaki baska bir tasin rakip sahi tehdit etmesine yol acar Bu durumda oynanan tas baska bir tasi da tehdit ediyor olabilir Rakip oncelikle sah tehdidinden kurtulmak zorunda oldugundan diger tehdide ayni anda cevap veremeyebilir Cifte sah Cifte sah tek bir hamlede iki farkli tasin rakip sahi tehdit etmesidir Bu genellikle bir tasin hareketiyle hem dogrudan sah cekmesi hem de arkadaki bir tasin acarak saha yol acmasiyla gerceklesir Cok nadir olarak gecerken alma hamlesi de ayni anda iki hatti acarak cifte sah dogurabilir Cifte sah ne kapatilabilir ne de bir tas alinarak bertaraf edilebilir ancak sahin bizzat tehdit eden tasi almasi haric Bu yuzden cifte sahtan kurtulmanin tek yolu sahi oynatmaktir Cebirsel notasyonda cifte sah bazen yerine ile gosterilir ancak isareti ayni zamanda mati da gosterebilir Bir sahin rakibin sah cekmesine yine sah cekerek cevap vermesi durumuna karsi sah denir Nadiren bu tur bir hamle dogrudan mata da yol acabilir ornegin karsi mat ancak genellikle yalnizca karsi sah olarak adlandirilir Ayrica bakinizMatKaynakca Just amp Burg 2003 27 Polgar amp Truong 2005 32 103 Burgess 2009 550 Polgar amp Truong 2005 32 103 Hooper amp Whyld 1992 113 FIDE Satranc Kurallari 1 Ocak 2018 itibariyla FIDE Erisim tarihi 12 Temmuz 2020 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Bibliyografya 2009 The Mammoth Book of Chess 3rd Running Press ISBN 978 0 7624 3726 9 Davidson Henry 1949 A Short History of Chess McKay ISBN 0 679 14550 8 1981 paperback 2005 Chess for Dummies 2nd Cardoza ISBN 978 0 7645 8404 6 1977 Golombek s Encyclopedia of Chess Crown Publishing ISBN 0 517 53146 1 1992 2nd Oxford University Press ISBN 0 19 866164 9 Just Tim Burg Daniel B 2003 U S Chess Federation s Official Rules of Chess 5th McKay ISBN 0 8129 3559 4 2012 1913 Skyhorse ISBN 978 1 62087 062 4 Polgar Susan 2005 A World Champion s Guide to Chess Random House ISBN 978 0 8129 3653 7 2003 Official Rules of Chess 2nd Cardoza ISBN 978 1 58042 092 1 The Spite Sacrifice in Chess by Edward Winter