Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
İsyan hakkı veya devrim hakkı, bir halkın, ortak çıkarlarına aykırı hareket eden veya halkın güvenliğini haklı bir sebep olmaksızın tehdit eden bir hükümeti "değiştirme veya ortadan kaldırma" hakkı veya görevidir. Bu hakka olan inanç, tarih boyunca çeşitli biçimlerde dile getirilmiş olup, Muhteşem Devrim, Amerikan Devrimi, Fransız Devrimi, Suriye Devrimi, Rus Devrimi ve İran Devrimi de dahil olmak üzere çeşitli devrimleri meşrulaştırmak için kullanılmıştır.
Bir zalime karşı koyma hakkı, hatta onun ölümünü bile haklı çıkaracak kadar ileri gitmeyi, antik çağda bile bulmak mümkündür. Platon da tiranlık sorununu ve halkın tiranlara ve haksızlıklara karşı kendini savunma hakkını ele almıştı.
Bu hak, 1776 tarihli Amerikan Bağımsızlık Bildirisi'nde şu şekilde ifade edilir:
Tüm insanlar eşit yaratılmışlardır, Yaradan’ları tarafından bağışlanmış, belli bazı vazgeçilemez haklara sahiptirler. Yaşam, özgürlük ve mutluluğa erişme hakları da bunların arasındadır. Bu hakları güvence altına almak amacıyla, insanlar kendi aralarında yönetimler kurarlar, bu yönetimler gerçek güçlerini, yönetilenlerin onamasından alırlar. Herhangi bir yönetim biçimi, bu hedeflere ulaşmada köstekleyici olmaya başladığında, bu yönetimi değiştirmek ya da düşünmek, yeni bir yönetim kurmak ve bu yeni yönetimin yetkilerini ve dayandığı temelleri, güvenlik ve mutluluklarını sağlayacağına en çok inandıkları bir biçimde düzenlemek ve kurmak, halkın hakkıdır. Aslında sağgörü, uzun bir geçmişi olan yönetimlerin sudan ve geçici nedenlerle değiştirilmemesini buyurur. Bu yüzden insanların durumlarını düzeltmek amacıyla alışılagelen yönetim biçimlerini değiştirmek yerine, kötülüklere katlanmayı yeğlediklerini deneyimler göstermiştir. Ancak sürekli aynı amaca yönelik, uzun bir yolsuzluklar ve zorbalıklar silsilesi, ulusu, mutlak bir despotizme sürüklemek niyetini açığa vurursa, o zaman böyle bir yönetimi yıkmak ve gelecekteki güvenlikleri için yeni koruyucular seçmek, o ulusun hakkı ve görevidir.
Bu hak uluslararası normlarda Baskıya karşı direnme hakkı kadar meşru görülmemiştir. Bu hak genel olarak sistemi reforme etmeyi değil, şiddet kullanarak, komple ortadan kaldırmayı meşru görür.
Kaynakça
- ^ Aleksandar, Marsavelski, (1 Ocak 2013). "The Crime of Terrorism and the Right of Revolution in International Law" (İngilizce).
- ^ Historia del derecho a resistencia frente a la tiranía
- ^ "Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi - Vikikaynak". tr.wikisource.org. Erişim tarihi: 12 Haziran 2025.
- ^ Mansfield, Harvey C. (1976). "The Right of Revolution". Daedalus. 105 (4): 151-162. ISSN 0011-5266.
- ^ "Right of Revolution: John Locke, Second Treatise, §§ 149, 155, 168, 207--10, 220--31, 240--43". press-pubs.uchicago.edu. Erişim tarihi: 12 Haziran 2025.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Isyan hakki veya devrim hakki bir halkin ortak cikarlarina aykiri hareket eden veya halkin guvenligini hakli bir sebep olmaksizin tehdit eden bir hukumeti degistirme veya ortadan kaldirma hakki veya gorevidir Bu hakka olan inanc tarih boyunca cesitli bicimlerde dile getirilmis olup Muhtesem Devrim Amerikan Devrimi Fransiz Devrimi Suriye Devrimi Rus Devrimi ve Iran Devrimi de dahil olmak uzere cesitli devrimleri mesrulastirmak icin kullanilmistir Halka Yol Gosteren Ozgurluk tablosu Eugene Delacroix 1830 Bir zalime karsi koyma hakki hatta onun olumunu bile hakli cikaracak kadar ileri gitmeyi antik cagda bile bulmak mumkundur Platon da tiranlik sorununu ve halkin tiranlara ve haksizliklara karsi kendini savunma hakkini ele almisti Bu hak 1776 tarihli Amerikan Bagimsizlik Bildirisi nde su sekilde ifade edilir Tum insanlar esit yaratilmislardir Yaradan lari tarafindan bagislanmis belli bazi vazgecilemez haklara sahiptirler Yasam ozgurluk ve mutluluga erisme haklari da bunlarin arasindadir Bu haklari guvence altina almak amaciyla insanlar kendi aralarinda yonetimler kurarlar bu yonetimler gercek guclerini yonetilenlerin onamasindan alirlar Herhangi bir yonetim bicimi bu hedeflere ulasmada kostekleyici olmaya basladiginda bu yonetimi degistirmek ya da dusunmek yeni bir yonetim kurmak ve bu yeni yonetimin yetkilerini ve dayandigi temelleri guvenlik ve mutluluklarini saglayacagina en cok inandiklari bir bicimde duzenlemek ve kurmak halkin hakkidir Aslinda saggoru uzun bir gecmisi olan yonetimlerin sudan ve gecici nedenlerle degistirilmemesini buyurur Bu yuzden insanlarin durumlarini duzeltmek amaciyla alisilagelen yonetim bicimlerini degistirmek yerine kotuluklere katlanmayi yeglediklerini deneyimler gostermistir Ancak surekli ayni amaca yonelik uzun bir yolsuzluklar ve zorbaliklar silsilesi ulusu mutlak bir despotizme suruklemek niyetini aciga vurursa o zaman boyle bir yonetimi yikmak ve gelecekteki guvenlikleri icin yeni koruyucular secmek o ulusun hakki ve gorevidir Bu hak uluslararasi normlarda Baskiya karsi direnme hakki kadar mesru gorulmemistir Bu hak genel olarak sistemi reforme etmeyi degil siddet kullanarak komple ortadan kaldirmayi mesru gorur Kaynakca Aleksandar Marsavelski 1 Ocak 2013 The Crime of Terrorism and the Right of Revolution in International Law Ingilizce Historia del derecho a resistencia frente a la tirania Amerikan Bagimsizlik Bildirgesi Vikikaynak tr wikisource org Erisim tarihi 12 Haziran 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Mansfield Harvey C 1976 The Right of Revolution Daedalus 105 4 151 162 ISSN 0011 5266 Right of Revolution John Locke Second Treatise 149 155 168 207 10 220 31 240 43 press pubs uchicago edu Erisim tarihi 12 Haziran 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link