Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
İlhami Emin (8 Ağustos 1931, Radoviş, Yugoslavya Krallığı - 28 Nisan 2020, Üsküp, Kuzey Makedonya), şair, yazar, film eleştirmeni, radyo programcısı, kültür insanı.
İlhami Emin | |
|---|---|
| Doğum | 8 Ağustos 1931 Radoviş, Yugoslavya Krallığı |
| Ölüm | 28 Nisan 2020 (88 yaşında) Üsküp, Kuzey Makedonya |
| Vatandaşlık | Kuzey Makedonya |
| Tanınma nedeni | Şiir, çocuk kitabı, oyun ve öykü alanında eserleri ile Kuzey Makedonya Türk edebiyatının temsilcisi olamsı |
Kuzey Makedonya Türk edebiyatının temsilcilerindendir. Türkçe hem Makedonca olarak iki dilde eserler vermiştir. Şiir, tiyatro oyunu ve çocuk öyküleri yazmış, Balkanların Kültür Çınarı, Gül Şairi ünvanlarıyla anılmıştır. 2008'de yayımlanan Yürüyen Duvar adlı eseri, şiir ve hikâye üzerine kurulu Kuzey Makedonya Türk edebiyatının ilk romanı kabul edilir.
Yaşamı
1931'de Makedonya'nın Radoviş şehrinde doğdu. Çocukluğu İştip Melâmî tekkesi çevresinde geçti. Doğduğu şehir ve çocukluğu hayatı boyunca yazdıklarına ilham verdi. İlk, orta ve lise eğitimini Radoviş'te önce Sırpça, sonra Bulgarca ve ardından Makedonca eğitim görerek tamamladı; Türkçe öğrenim görme fırsatı bulamadı. Yükseköğrenimini Üsküp'te Makedon Dili ve Edebiyatı alanında tamamladı.
Kısa süre öğretmenlik yaptıktan sonra gazeteciliğe başladı. Birlik gazetesi 'nde başyazarlık ve ilk sayısı 1965'te yayımlanan Sesler dergisinin yayın yönetmenliği yaptı. Üsküp Radyosu Türkçe Yayınlar Bölümü'ndeki çalıştı. Üsküp Halklar Tiyatrosu'na genel müdür olarak atandı. Makedonya Kültür Bakanı müsteşarlığı yaptı ve bu görevinden emekliye ayrıldı.
Edebiyata, Makedonca şiirler yazarak başladı. Şarkı Söyleyen ve Ağlayan Hayat (1955) ve Günlügeceli (1957) adlı iki Makedonca şiir kitabı yayımladı. Makedonca yazarken Türkçe dersleri alarak Türkçesini geliştirdi ve Türkçe şiirler yazmaya başladı.
İlk Türkçe şiirleri, diğer Makedonyalı Türk yazarlarının eserlerinin de yer aldığı Yürü Aydınlığa (1951), Sesler (1952) ve Aramak (1954) adlı kitaplarda yer aldı. Taş Ötesi (1965) ve Gülçiçekhane (1974) adlı kitaplarındaki şiirler ise Türkçe-Makedonca olarak yayımlandı. Türkçe şiirlerini Ay Kedisiz Saray (1964), Kırk Dost (1965), Güneşli Şiirler (1966), Gülkılıç (1971), Gülçiçek (1972), Şiirli Alfabe (1974), Gülev (1980), Hepimiz Tito (1982), Yörükçe (1984), Güldin (1993), Gülistan (1985) ve Güldeste (1991) adlı kitaplarda yayımlamayı sürdürdü. Başta Nazım Hikmet ve Garip hareketi şairleri olmak üzere Türkiye'den çeşitli şairlerden etkilendi; hayranı olduğu Sezai Karakoç'un şiirlerine metinler arası göndermeler yaptı.
Birçok eserinde "gül" imgesini kulladığı ve şiir kitaplarına "Gülkılıç, Gülev, Gülçiçek, Gülçiçekhane, Güldeste, Gülyol, Güldin, Gülkaya, Gültepe" gibi gül kelimesi içeren isimler verdiği için "Gül Şairi" olarak anıldı. Yapıtlarının en önemli özelliklerinden birisi, noktalama işaretlerini kullanmaması ve imla kurallarına da tam olarak uymasıdı. Çünkü ona göre noktalama işaretleri zamanın akışını durduran ve sınırlar çizen birer engeldi; okuyucu kesintisiz bir akış içinde ve kendini zorlayarak metni anlamaya gayret etmeliydi.
Leylek Padişah (1961), Şöhret veya Yalnızlık (1964),Yabancılar (1969,1971), Nasrettin (1971) ve Siyah Kalem (2009) adlı oyunları sahnelendi. Tiyatro eserlerini Fil isimli bir kitapta topladı.Ahmet Yesevi, Mevlâna, Yunus Emre, Evliya Çelebi, Yaşar Kemal, Nâzım Hikmet ve Orhan Pamuk’tan Makedoncaya çeviriler yaparak Türk edebiyatının bölgede tanınmasını katkı sağladı. Makedonya Yazarlar Birliği ve Makedonya Gazeteciler Cemiyeti üyesi idi.
1995 yılında Aşkabad'da yapılan Uluslararası 3. Şiir Şöleni'nde Türkiye Yazarlar Birliği'nin Mehmet Akif Ersoy Ödülü'ne layık görüldü. Makedonya Yazarlar Birliği’nin “Edebi Asa” ödülünü kazanan tek Makedonya Türk şairi oldu. 13. Süleyman Brina Balkanlar Türk Kültürü Ödülü (2008), Makedonya PEN’i Ödülü (2011), Koço Ratsin En İyi Roman Ödülü (2012) ve Altın Dedalus Ödülü ve Şiir Şövalyesi Ödülü (2014)'nü aldı.
Yürüyen Duvar adlı eseri "Balkanlar’da Türkçe yazılıp yayımlanan ilk Yörük Türk romanı" olarak 2008’de yayımlandı. Eser, Makedoncaya çevrildikten sonra ülkede 2012 'de “Ratsin” olarak adlandırılan yılının en iyi romanı ödülüne layık görüldü. 2014'te İstanbul'da yayımlandı.
Yürüyen Duvar'ın ikinci bölümünü Makedonca olarak yazdı ve "Ogneni Ptici" (Ateş Kuşları) adıyla yayımladı. Ömrü boyunca Yugoslavya Krallığı’ndan, Bulgar ve Alman işgaline, Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti ve bağımsız Makedonya Cumhuriyeti’ne kadar dört devlet düzeninde yaşayan İlham Emin'in anıları oğlu Rifat Emin Sipahi tarafından 2011'de Balkanlar ve Türkler adı ile yayınlandı.
Balkanların Kültür Çınarı, Gül Şairi adlarıyla tanına yazar, 28 Nisan 2020'de Üsküp'te öldü.
Kaynakça
- ^ a b "İlhami Emin'nin vefatının birinci yıldönümü". Yeni Balkan. Erişim tarihi: 28 Şubat 2025.
- ^ a b c Ulus, Gökçe (21 Ekim 2022). "İlhami Emin'in şiirlerinde varoluşsal yansımalar". RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi (30): 455-464. doi:10.29000/rumelide.1190309. ISSN 2148-7782.
- ^ a b c d e Kurt, Özlem (27 Kasım 2024), Makedonya’nın Gül Şairi: İlhami Emin, erişim tarihi: 28 Şubat 2025
- ^ a b Mustafa İsen, Tuba Işınsu İsen Durmuş (4 Kasım 2018). "İlhami Emin". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. 14 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2025.
- ^ a b Önem, Murat Yusuf (15 Haziran 2022). "İlhami Emin'in Yürüyen Duvar'ında Yörüklerin Yaşam Biçimi Olarak Melamilik ve Bektaşilik". Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi (102): 343-359. ISSN 1306-8253.
- ^ Özer, Metin (29 Nisan 2020). "Balkanlı Yörük İlhami Emin". Kent Yaşam. Erişim tarihi: 28 Şubat 2025.
- ^ "Bir sürgün hikayesi: Yürüyen Duvar | STAR". Star.com.tr. 8 Mayıs 2014. Erişim tarihi: 28 Şubat 2025.
- ^ "İlhami Emin'in yeni romanı piyasaya çıktı". Hürriyet. 8 Aralık 2011. Erişim tarihi: 28 Şubat 2025.
- ^ Kurt, İhsan (1 Haziran 2020). "Tarih İnsan: İlhami Emin". Kardeş Kalemler. 20 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2025.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Ilhami Emin 8 Agustos 1931 Radovis Yugoslavya Kralligi 28 Nisan 2020 Uskup Kuzey Makedonya sair yazar film elestirmeni radyo programcisi kultur insani Ilhami EminDogum8 Agustos 1931 93 yasinda Radovis Yugoslavya KralligiOlum28 Nisan 2020 88 yasinda Uskup Kuzey MakedonyaVatandaslikKuzey MakedonyaTaninma nedeniSiir cocuk kitabi oyun ve oyku alaninda eserleri ile Kuzey Makedonya Turk edebiyatinin temsilcisi olamsi Kuzey Makedonya Turk edebiyatinin temsilcilerindendir Turkce hem Makedonca olarak iki dilde eserler vermistir Siir tiyatro oyunu ve cocuk oykuleri yazmis Balkanlarin Kultur Cinari Gul Sairi unvanlariyla anilmistir 2008 de yayimlanan Yuruyen Duvar adli eseri siir ve hikaye uzerine kurulu Kuzey Makedonya Turk edebiyatinin ilk romani kabul edilir Yasami1931 de Makedonya nin Radovis sehrinde dogdu Cocuklugu Istip Melami tekkesi cevresinde gecti Dogdugu sehir ve cocuklugu hayati boyunca yazdiklarina ilham verdi Ilk orta ve lise egitimini Radovis te once Sirpca sonra Bulgarca ve ardindan Makedonca egitim gorerek tamamladi Turkce ogrenim gorme firsati bulamadi Yuksekogrenimini Uskup te Makedon Dili ve Edebiyati alaninda tamamladi Kisa sure ogretmenlik yaptiktan sonra gazetecilige basladi Birlik gazetesi nde basyazarlik ve ilk sayisi 1965 te yayimlanan Sesler dergisinin yayin yonetmenligi yapti Uskup Radyosu Turkce Yayinlar Bolumu ndeki calisti Uskup Halklar Tiyatrosu na genel mudur olarak atandi Makedonya Kultur Bakani mustesarligi yapti ve bu gorevinden emekliye ayrildi Edebiyata Makedonca siirler yazarak basladi Sarki Soyleyen ve Aglayan Hayat 1955 ve Gunlugeceli 1957 adli iki Makedonca siir kitabi yayimladi Makedonca yazarken Turkce dersleri alarak Turkcesini gelistirdi ve Turkce siirler yazmaya basladi Ilk Turkce siirleri diger Makedonyali Turk yazarlarinin eserlerinin de yer aldigi Yuru Aydinliga 1951 Sesler 1952 ve Aramak 1954 adli kitaplarda yer aldi Tas Otesi 1965 ve Gulcicekhane 1974 adli kitaplarindaki siirler ise Turkce Makedonca olarak yayimlandi Turkce siirlerini Ay Kedisiz Saray 1964 Kirk Dost 1965 Gunesli Siirler 1966 Gulkilic 1971 Gulcicek 1972 Siirli Alfabe 1974 Gulev 1980 Hepimiz Tito 1982 Yorukce 1984 Guldin 1993 Gulistan 1985 ve Guldeste 1991 adli kitaplarda yayimlamayi surdurdu Basta Nazim Hikmet ve Garip hareketi sairleri olmak uzere Turkiye den cesitli sairlerden etkilendi hayrani oldugu Sezai Karakoc un siirlerine metinler arasi gondermeler yapti Bircok eserinde gul imgesini kulladigi ve siir kitaplarina Gulkilic Gulev Gulcicek Gulcicekhane Guldeste Gulyol Guldin Gulkaya Gultepe gibi gul kelimesi iceren isimler verdigi icin Gul Sairi olarak anildi Yapitlarinin en onemli ozelliklerinden birisi noktalama isaretlerini kullanmamasi ve imla kurallarina da tam olarak uymasidi Cunku ona gore noktalama isaretleri zamanin akisini durduran ve sinirlar cizen birer engeldi okuyucu kesintisiz bir akis icinde ve kendini zorlayarak metni anlamaya gayret etmeliydi Leylek Padisah 1961 Sohret veya Yalnizlik 1964 Yabancilar 1969 1971 Nasrettin 1971 ve Siyah Kalem 2009 adli oyunlari sahnelendi Tiyatro eserlerini Fil isimli bir kitapta topladi Ahmet Yesevi Mevlana Yunus Emre Evliya Celebi Yasar Kemal Nazim Hikmet ve Orhan Pamuk tan Makedoncaya ceviriler yaparak Turk edebiyatinin bolgede taninmasini katki sagladi Makedonya Yazarlar Birligi ve Makedonya Gazeteciler Cemiyeti uyesi idi 1995 yilinda Askabad da yapilan Uluslararasi 3 Siir Soleni nde Turkiye Yazarlar Birligi nin Mehmet Akif Ersoy Odulu ne layik goruldu Makedonya Yazarlar Birligi nin Edebi Asa odulunu kazanan tek Makedonya Turk sairi oldu 13 Suleyman Brina Balkanlar Turk Kulturu Odulu 2008 Makedonya PEN i Odulu 2011 Koco Ratsin En Iyi Roman Odulu 2012 ve Altin Dedalus Odulu ve Siir Sovalyesi Odulu 2014 nu aldi Yuruyen Duvar adli eseri Balkanlar da Turkce yazilip yayimlanan ilk Yoruk Turk romani olarak 2008 de yayimlandi Eser Makedoncaya cevrildikten sonra ulkede 2012 de Ratsin olarak adlandirilan yilinin en iyi romani odulune layik goruldu 2014 te Istanbul da yayimlandi Yuruyen Duvar in ikinci bolumunu Makedonca olarak yazdi ve Ogneni Ptici Ates Kuslari adiyla yayimladi Omru boyunca Yugoslavya Kralligi ndan Bulgar ve Alman isgaline Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti ve bagimsiz Makedonya Cumhuriyeti ne kadar dort devlet duzeninde yasayan Ilham Emin in anilari oglu Rifat Emin Sipahi tarafindan 2011 de Balkanlar ve Turkler adi ile yayinlandi Balkanlarin Kultur Cinari Gul Sairi adlariyla tanina yazar 28 Nisan 2020 de Uskup te oldu Kaynakca a b Ilhami Emin nin vefatinin birinci yildonumu Yeni Balkan Erisim tarihi 28 Subat 2025 a b c Ulus Gokce 21 Ekim 2022 Ilhami Emin in siirlerinde varolussal yansimalar RumeliDE Dil ve Edebiyat Arastirmalari Dergisi 30 455 464 doi 10 29000 rumelide 1190309 ISSN 2148 7782 a b c d e Kurt Ozlem 27 Kasim 2024 Makedonya nin Gul Sairi Ilhami Emin erisim tarihi 28 Subat 2025 a b Mustafa Isen Tuba Isinsu Isen Durmus 4 Kasim 2018 Ilhami Emin Turk Edebiyati Isimler Sozlugu 14 Eylul 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Subat 2025 a b Onem Murat Yusuf 15 Haziran 2022 Ilhami Emin in Yuruyen Duvar inda Yoruklerin Yasam Bicimi Olarak Melamilik ve Bektasilik Turk Kulturu ve Haci Bektas Veli Arastirma Dergisi 102 343 359 ISSN 1306 8253 Ozer Metin 29 Nisan 2020 Balkanli Yoruk Ilhami Emin Kent Yasam Erisim tarihi 28 Subat 2025 Bir surgun hikayesi Yuruyen Duvar STAR Star com tr 8 Mayis 2014 Erisim tarihi 28 Subat 2025 Ilhami Emin in yeni romani piyasaya cikti Hurriyet 8 Aralik 2011 Erisim tarihi 28 Subat 2025 Kurt Ihsan 1 Haziran 2020 Tarih Insan Ilhami Emin Kardes Kalemler 20 Mart 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Subat 2025